Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ
1.1 “Ипотекалық несие” түсінігі және оның қоғамдағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... .6.
1.2 Ипотекалық несие жүйесіндегі кепілхат ұғымы мен оның сынытамасы ... ..15
1.3 Ипотекалық несиенің рәсімдеу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
1.4 Ипотекалық несиелеудің шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Қазақстанда ипотекалық несие жүйесінің пайда болуы мен қазіргі жағдайы ... ..8
2.2 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің даму динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.3 Ипотекалық несиелеудің өзекті мәселелері және оны жетілдіру жолдары ... ..50

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕНДЕНЦИЯСЫН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің нұсқасын талдау ... ..56
3.2 Қазақстан ипотекалық компаниясының активтер кірісіне болжам жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ
1. “Ипотекалық несие” түсінігі және оның қоғамдағы
рөлі.................................6.
2. ... ... ... ... ұғымы мен оның
сынытамасы...............................................................
...........................................15
3. Ипотекалық несиенің рәсімдеу
негіздері.........................................................22
1.4 Ипотекалық несиелеудің шетелдік
тәжірибелері............................................31
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ... ... ... ... ... несие жүйесінің пайда болуы мен
қазіргі жағдайы…………………………………………………………………38
2. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің даму
динамикасы………………………………………………………………..45
3. Ипотекалық несиелеудің өзекті ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕНДЕНЦИЯСЫН ТАЛДАУ
1. Қазақстандағы тұрғын үйді ... ... ... ... ... ипотекалық компаниясының активтер кірісіне болжам
жасау…………………………...........................................................
...................66
ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………………...72
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ………………………………………...74
КІРІСПЕ
Қазақстанның нарықтық экономикаға өту жағдайында байланысты, халықтың
көп ... ... ... болмауы кезінде ипотекалық несиелеу
қозғалмайтын мүлік нарығының және бүкіл экономиканың дамуына әсер ... ... ... қамтамасыз ету әрқашанда, мемлекеттің ... ... ... бірі. Бүгін, құрылыс көлемінің ... ішкі ... ... ... ... байланысты, бұл проблема елдің
экономикасы өміріндегі ең өзекті ... бірі ... ... жедел түрде қатысуын талап етеді. Ел үкіметтері бұл мәселенің
едәуір оптималды шешімін табуға тырысуда.
Әр ... үшін ... үй ... алу ең ... ... болып
табылады. Қазақстанда тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың дәстүрлі жүйесі –
мемлекеттік тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... және тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында, тұрған
тұрғындар арасында тегін үйлестіруді көрсетеді. Бұл жүйе ... ... ... және нарықтық экономикаға өту кезінде өзінің
дәрменсіздігін ... ... ... ... және ... ... ету шартында тұрғын үй сатып алу үшін құралдардың негізгі көзі
ретінде халықтың ... ... ... ... банк несиелері
қарастырылды. Осы талаптарға тауарлы - материалдық құндылықтар кепілдігімен
қамтамасыз етілген ипотекалық ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыру кезінде және салмақталған мемлекеттік
саясаттың кіруі кезінде ипотека ... үй ... ... ... ... ... жүйесіне түрленеді. Бұл жағдайда халықтың
төлем қабілеті бар сұранымының ... ... ... жаңа ... ... ... шығарылуы артады, жаңа
архитектуралық жобалардың, экономикалық салалардың тез дамуы ... ... ... ... маңызы өте зор. Тұрғын үй
құрылысын дамытудың 2005 -2006 ... ... ... ... ... ... рөл ... Бағдарлама
негізінде 2005 жылы 34,9 млрд. теңгелік несие тартылса, 2006 – 2007 жылдары
111,2 млрд. теңелік ... ... деп ... ... тұрғын үй алушылардың қатарының өсуі «несиеге өмір
сүруден» жүрексініп келген халықтың мінез – құлқының ... ... әл – ... ... ... Сұраныстың ұлғая түсуі
банктерді ипотекалық несиелендіру саласындағы қызмет ... ... ... ... ... ... ... қаржы нарығындағы
жағдайдың жақсаруы, ипотекалық ... ... ... ... ... ставкаларының төмендеуіне жол ашады. Инфляцияның индексіне
тәуелді ... ... ... өз кезегінде тұтынушылар сұранысын
тіптен күшейтетін болады. ... ... ... пен ... ... тепе
– теңдіктің бұзылуына әсер етуі мүмкін. ... да, ... ... ... ... ... үйлердің мемлекеттік
бағдарламаға сәйкес көптеп салынуы аса маңызды болып тұр.
Қазіргі ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз
етудің бір жолы ... ... ... ... Себебі ұзақ
мерзімді азаматтарды иесиелендірудің мұндай ... ... ... ... ... ... жоғарлатып,
халықтың басым көпшілігіне түрғын үйді сатып алуға мүмкіндік ... ... үй ... жандандырады;
3) ипотекалық механизмдер арқылы ... ... ... ... ... тұрғын үй сферасына халыктан және бюджеттен тыс басқа да ... ... ... ... ... ... секторының дамуын қамтамасыз етеді;
6) жалпы экономикалық өсуді жандандыруға жәрдемдеседі.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... жүргізілуде. Республикада ипотекалық ... ... ... ... ... дамуда және де оның болашақта үлкен
даму перспективалары бар деуге болады.
Осыған байланысты бүгінгі таңда жұмыс ... өте ... ... болып табылуда.
Жұмыстың негізгі мақсаты болып - әлемдік тәжірибені зерттеп, ... ... ... ... жүйесіне талдау жасау. Бұл
мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ипотекалық несиелеуді ұйымдастырудың теориялық
негіздерін, оның ... ... ... ... мен ипотекалық несие
түсінігі, оның қоғамдағы ролі, ипотекалық несие жүйесіндегі кепілхат ұғымын
және ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... негіздері, оның ішінде несиені рәсімдеудің алдын ала
процедуралары мен ... ... ... ... есеп ... ... несиелеудің шетелдік тәжірибелері қарастылған.
Екінші бөлімінде Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүесінің
қалыптасуын ... ... ... ... ... ... болуы
мен қазіргі жағдайына талдау жасау, ... ... ... даму ... ... ... және оны жетілдіру жолдары
қамтылған.
Үшінші ... ... ... ... үй ... талдау, оның ішінде Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық
несиелеудің нұсқасын талдау және ... ... ... ... ... ... ... кіріспе, үш тараудан, қорытынды бөлімнен және
қолданылған әдебиеттер тізімінен, он жеті ... он үш ... ... талдау мен модельден тұрады.
Бұл жұмыстың теориялық мәнділігі Қазақстандағы ипотекалық несиелеудің
пайда болуы мен қазіргі кезге ... ... мен ... үрдісі қарастырылған.
1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ
1.1 Несиелеу жүйесі мен ... ... ... ... жүйесі банктың ресурстарына негізделген. Бүгінгі
жағдайдың бұрынғы ... ... ... айырмашылығы - ол уақытта несиелік
мекемелер өздеріне ... ... ... ... ғана ... ... ... несиелік механизм коммерциялық сипатқа ие және
басты ерекшелік бұл ... ... және ... ... ... ... сол сияқты клиенттерді несиелендіруді жүзеге асыратьн
коммерциялық банктер үшін ... банк ... ... және
пруденциалдық нормативтерге байланысты келеді.[9,1536.]
Қазіргі несиелеу жүйесінің маңызды бір белгісі оның келісім шартқа
негізделуі ... ... ... ... ... ... пен банк
арасында карыз алу барысында жасалатын кслісім-шарттың ... ... ... да, оны ... сипатта болды деп айтуға болады.
Кейіннен ... ... ... ... ғана банк пен ... арасында несиелік шартқа отырып, ол шарт несие берушінің де, ... ... ... да ... ... ... ... қазіргі несислеу жүйесінің келесі маңызды
ерекшелігі, бұл несиелеудің ... ... ... өтуі ... ... ... ... және өзіндік ерекше ... оның ... ... және ... ету ... сол
сияқты несиенің ақылылық сипаты да ескеріледі. Сонымен қатар, олардың бір
қатарының мазмұны түбірімен өзгерген. Бұдан бірнеше жылдар бұрын ... ... ... ... ... категориялары өмір сүріп, несиелеуде
дифференциацияланған режим ... ... ... негізінде
олардың жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері ... ... ... жүйе ... ... қайтармау тәуекелін
төмендететін, клиенттің иесиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ коммерциялық
банк, қарыз алушыны төлем қабілетінсіз деп ... ... оны ... және ... туралы сұрақты қоюға құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принципттеріне де ... ... ... ... ссудалардың тауарлы-материалдық құндылықтар
қалдығымен қамтамасыз етілуі, олардың уақытылы қайтарылуына кепіл болмады.
Сондықтан да, қамтамасыз ... ... ... ... ... ... банк ... жіберілмеуге тиіс. Қайтару
түрғысынан алғанда, толық кепілдігі жоқ ссудалар ғана біршама ... ... ... ... ... келесі бір ерекшелігіне банк несиелерін
жоғарғы дәрежеде кепілдендіру формаларына өту ... ... ... ету ... ... ... тәжірибедегідей
біршама сенімді формаларға кепіл (оның ішінде ипотека, заклад, ... ... ... және ... ... ... ... жатады. Осындай формаларды қамтитын несиелік механизм
банкке өзінің тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... береді.
Жалпы кәсіпорындарды несиелеудің өзгсрген жүйесі біршама дәрежеде
нарықтық қатынастарға сай келетін үлгі ... ... ... ... түрлеріне тоқталатын болсақ, несиенің түрі бұл ... ... ... ... ... яғни әр ... сыртқы
және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісі.
Несие ... мен ... ... ... ... ... де, несиенің түрі сол күйінде сақталады.
Іс жүзінде несиенің екі ... ... ... және ... Ал, ... ... ... коммерциялық және банктық деп атайды.
Коммерциялыц несие - ... ... ... ... тауары немесе
көрсеткен қызметі үшін төлейтін төлем ... ... ... несиенің іске асырылу құралы - вексель больп ... ... — бұл ... және арнайы несие-қаржы мекемелерінің
қарыз алушыларға ақшалай түрде берілетін несиесі болып табылады. Банктық
несие әмбебап болып ... ... ол ... арқылы қайта бөлінетін
карыз капитал ретінде экономиканьң барлық салаларында кеңінен қолданылады.
Ал, несиенің жекелеген ... ... олар ... осы ... ... ... ... кездегі шетелдік және отандық банктық тәжірибеде жиі қолданылып
жүрген несиенің ... ... ... ... тұтыну, лизингтік,
ипотекалық, ломбардтық, вексельдік, овердрафт, овернайт, контокорренттік,
факторингтік, форфейтингтік жәнс тағы басқа.
Жұмыстың мақсаты ... ... ... ... ... ... мәнін ашу болып табылатындықтан, ең басында ... ... ... ашу ... міндет болып саналады.
Жалпы теориялық тұрғыдан ипотекалық несиеге анықтама беретін болсақ
ипотекалық несие дегеніміз - бұл ... ... ... ... ... ... және тағы сол сияқты) сатып алу немесе сату және де
жерді сатып алуға берілетін ұзақ мерзімді ... ... ... ... - ... ... ... болып табылады. Ипотекалық несие ипотекалық
банктер арқылы беріледі. [2,106.]
Ипотекалық несие – жеке және заңды ... ... ... ... ... ... жерді кепілге қоя отырып, осыларды сатып
алуға берілетін ұзақ мерзімді ... ... ... - ... ... деп аталынатын, кепіл ретінде қозғалмайтын мүлікпен ... ... ... ... ... ... ... бір
бөлігі, Ипотекалық капитал нарығында бағалы қағаз ... ... ... ... алынатын төлемдер кепілдендіретін кепілдер, сондай-ақ ... өз ... ... алмаған уақытта, кепіл ... ... ... ... қайтару мүмкіндігі қарастырылады.
Барлық қаржы нарықтары секілді, ипотекалық капитал нарығы да алғашқы
және екінші болып, ал қозғалмайтын ... ... ... - ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік, өндірістік
қозғалмайтын мүлік және тағы сол ... ... ... ... нарықтағы несие берушілері арасында
коммерциялық банктер, сақтандыру және ... ... жеке ... болады.
Ипотекалық капитал нарығында банктер маңызды рөл ойнайды. Бұл ... ... ... ... қоя ... береді. Дамыған
капиталисттік елдерде ипотекалық банктер банк жүйесінде маңызды орын алады.
Кейбір банктер мемлекетке қозғалмайтын мүлікті кепілге қоя ... ... ... ... ... қатынасы ретінде,
қоғамның дамуына ... ... ... ұшырады. Мысалы,
Ипотекалық банктер XV ғасырдың аяғында ... ... ... ... ерекше
банктік институт болып табылады және кеңінен дамыды. ... ... ... ... XVIII ... ... болды. 1770 жылы
Силезияда ең алғашқы ипотекалық банк ашылды. Бұл негізінен ірі коммерциялық
шаруашылықтарға ... ... ... ... жүзеге асыратын
мемлекеттік ипотекалық банк болды.[16, 150б]
Ипотека ... грек ... ... ... ... ... - ... берушінің - кепіл ұстаушының ... ... ... ... ету үшін қозғалмайтын мүлікті кепілге қоюды
білдіреді.
Ипотекалық ... ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ қарыз алушылардың өзі де
қатысады. Ипотекалық ... ... ... үшін қолайлы шарттар негізінде
несие шартына отыру үшін ... ... ... ... ... алушыларға, несие алу үшін қажет ... ... ... ... ... ... мүлік
Орталығында ипотеканы тіркеу жұмыстарын жүргізеді. Сараптау компаниясы
ипотека объектісіне ... ... ... ... ... ... алушы, сақтандыру компаниясымен сатып алынатын мүлікті және
де өзінің өмірі мен жұмыс ... ... ... ... Бұл
банктің несие шартының мінедтті талабы болып табылады. Ипотекалық несиені
алу тәртібі өте қиын емес. Қарыз алушы, ипотекалық ... ... ... ... отырудың не екенін түсіндіретін тәжірбиелі мамандары бар,
ипотекалық компанияға барады. Алдымен компания ... ... ... ... ету ... ... ... несие қабілеттілігін
бағалайды, сондай-ақ несие қайтарудың жеке схемасын жасайды. Ол жерде
келесідей ... ... ... ... ... ... негізгі
табысы, қосымша табыс табу көздерінің болуы, мамандығы, ... ... шарт ... ... қарыз алушы сатып алынатын пәтердің құнының
30 ... ... ... ... ... Бұдан әрі, сатып алу-сату
шарты және кепіл шарты жасалынады. Сатып алынатын пәтерді ... ... ... ... ... ... ... құнының 70 пайызынан аспауы
қажет. Несиені қайтару және сыйақыны төлеу ай ... ... ... ... ... ... ... қалдығына есептелінеді. Ипотекалық
несиенің шарттары қарыз алушыға сатып алынған пәтерде жан ... ... ... мүмкіндік береді. Бірақ та, қарыз алушының ... ... ... ... кепілден алған кезде ғана сатуға, айырбастауға құқығы
бар.
Біздің Республикамызда Ұлыбритания, Франция және ... ... ... моделі пайдаланылады. Банктің меншікті қаражаттары,
клиенттердің депозиттері банкаралық несие есебінен, қозғалмайтын мүлікті
кепілге ала отырып жеке және ... ... ... әр ... ... 2000 ... 28 қарашсындағы №1774 «Тұрғын үй құрылысын және
ипотекалық ... ... ұзақ ... қаржыландыру Бағдарламасын
бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Үкіметінің қаулысында тұрғын үй
құрылысын және ... ... ... ... ... ... Үкімет неміс және малазиялық ипотекалық несие моделін
Қазақстан үшін тиімді деп ... ... ... ... көмек кассасы
қағидасы бойынша қолданылады. Банктің ... ... ... ... ... тарту есебінен құралады. Тек, банк клиентінің ғана,
жинақ сомасына тең ... ... ... ... ... бар. ... үй ... жақсартқысы келген тұлғалар ертеден бастап ойлаулары
қажет. Пәтер немесе үйді сатып ... ... 2-10 жыл ... ... банктерде мақсатты жинақтар жасауы қажет. Қозғалмайтын
мүліктің құнының 45 ... ... ... ... оны ... ... мүлік
құнының 10 пайыздай мөлшерінде мемлекеттік дотация алады, сондай-ақ қалған
соманы төлеу үшін 15-15 жылға ... ... ... ... модель
ипотекалық компанияны құру арқылы жұмыс істейді. Бұл жерде коммерциялық
банктер ипотекалық облигацияларды ... ... ... ... ... алу үшін
қажет несие ретінде ұсынады. Неміс моделіне қарағанда, бұл модельде пәтерді
сатып алу уақыты кейінге ... ... ... ... Қазақстанда қолдануы да мүмкін. Бұл модель арқылы, ипотекалық несие
үшін қажет ақшаларды ... ... ... нарығы арқылы
мобилизациялау қарастырылған. Американдық модель ... ... ... ... ... және пәтер сатып алу. Банк подрядчик
фирмаға жерді ... алу ... ... және құрылыс жұмыстарына төлем жасау
үшін құрылыс қарыздарын ұсынады. Бұдан әрі ... ... ... үйді ... ала ... ... ... алған қарыз алушының
өзі қатысады. Несие қарыз алушының табысына ... 15 ... 30 ... ... ... пайызбен беріледі. Несиені беру кезінде қарызды
өтемеген жағдайда меншік құқы несие берушіге өтетін ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесі
мемлекеттік кепілдеме арқылы сонымен бірге ... ... ... ... ... потекалық несиелендіру моделін қолданады.
Себебі, көп жылдық тәжірбие, қозғалмайтын мүлік нарығының ... ... ... ... кез - ... ... ... дәлелдеді.[11,
8б]
Осы уақытқа дейін баспана мәселесін шешудің жаңа бір мүмкіндігі -
ипотека жайында аз айтылып ... жоқ. ... ... ... ипотека кез
келгеннің қолайы емес, тек табысы жақсы адамдардың мүмкіндіктерімен ғана
үйлеседі деген пікірлер жиі ... ... ... да ... ... Әрине, бизнеспен
айналысып жүрген адам үшін ... ... ... ... ... баспана, жағдайын несие арқылы қомдағаны әбден қолайлы-ақ. Өйткені,
бизнесті дамытуға берілетін несие көрсеткіштері ... ... ... ... де рас.
Ал орта табыстылар санатындағылардың айлық ... 20-30 мың ... ... енді бір ... бұл 40-50 мың ... ... одан да көп табатындар да жегкілікті. Сондықтан орта ... ... ... ... ... ... ... несиеге
көзқарас әр түрлі.
Сонымен қарапайым тілмен айтқанда, ипотека жүйесі банктен қарыз алып,
баспана мәселесін түпкілікті шешу екендігі ... ... ... ... ... ... ... көрсек, айналасы екі-үш жылдың ішінде аталмыш
салада бірқатар өзгерістердің болғаны байқалады. Атап айтқанда, 2001 жылы
ипотекалық ... 20-25 ... 5 жыл ... ғана ... ... 2002
жылы үстеме төлем 16-19 пайызға төмендеп, 10 жылға ұзартылды да, ... ... ... 12,5 пайызға дейін түсіп, банкке несие қайтару
мерзімі 15-20 ... ... ... Бұл ... ... ... қалғаны да жасырын емес. Жылдық үстеме төлемнің ... ... ... ... ... жылды ұзартудың еш қисыны жоқ
сияқты. Өйткені қарыз мерзімі қаншалықты созылған сайын банк ... ... ... Ал ... ... қысқа болса, онда ай сайынғы банкке ... сома ... ... ... ... азая түседі. Мысалы,
Сіз банктен 10 000 АҚШ долларына несие рәсімдесеңіз, жылына 12 ... 20 жыл ... ... Онда ... ай ... ... отыратын
соманыз 110 долларды құрайды. Ал егер несие ... 25 ... ... 105 доллардан аспайды. Сонда ай сайын банкке құятын сомаңыз бар-
жоғы 5 долларға ғана төмендейді, ал ... ... бес жыл ... ... ... ... де арта түспек. Дегенмен, бұл ... ... аз ... азаматтардың несие рәсімдеуіне жасалған
мүмкіндіктердің бірі деп қарастырған жөн шығар.
Қаржы саласы мамандарының пікіріне ... ... ... ... ... ... орналастыруда банктердің мүмкіндігін
кеңейтіп, ипотекалық несиелеу жүйесін инвестициялауға пайыздық ставкаларды
8-10 пайызға төмендетуге ... ... ... ... жағдай
банктердің ипотекалық портфельдері 6-7 млрд. теңгеге ... ғана ... ... соңғы жылдарда еліміздегі банктердің алдыңғы шебінде келе жатқан
банк «Тұран Әлем Банкін» ел экономикасы мен әлеуметтік ... ... ... ... отырған банктердің бірі ретінде қарастырады.
Атап айтқанда, аталмыш банк тарапынан ... ... ... басым
бөлігі экономиканың маңызды секторларына жұмсалуда десек 2003 жылы шағын
және орта бизнесті дамыту үшін 243 ... АҚШ ... ... несие
берілген. Ал 2005 жылы бұл көрсеткіш 70 ... АҚШ ... ... ... ... ... ... рынокта беделін арттырып отырған саланың
бірі ... ... ... ... жүйесі болып отыр. ... ... ... ... ... ... ... өзінің
тұрғын үй мәселесін шешіп, баспанаға қол жеткізді деп айтуға болады. Банк
деректері бойынша ... ... ... ... ... ... ТӘБ» ... тұрғын үй жайын қамдағандар үш мыңнан асады екен. ... ... ТӘБ» ... ... ... ... көлемі биылғы жылға
дейінгі мерзімде 90 миллион АҚШ долларын құраса, ал келесі жылға берілетін
несие көлемі 140 ... АКШ ... ... деп ... ... ... ... несие жүйесінде банктің алатын үлесі 20 пайыздан асады.
[12, 469б.]
Жоғарыда ... ... ... яғни ... ... мен ... өтеу мерзімінің ұзартылуы аталмыш банкте де
байқалады. Алайда, ипотекалық несие рәсімдеу ... ... ... ... ... ... ... компания келісім
жасаған банктер ипотека жүйесін іске ... ... ... ... ... көрсеткіштің әр түрлілігінде болып отыр. Бірінде жылдық
өсім 13 пайыз болса, келесі бірінде 12,8 пайыз дегендей.
Сонымен,«Ипотека ТӘБ» ... ... ... ... банк ... ... ... Алматы қаласының ықшам аудандарынан ... Бұл ... де. ... ... пәтерлер мен элиталық үйлерден
ықшам аудандардағы баспана бағасының айырмашылығы жер мен көктей. Тағы бір
ескере кететін жағдай, алдыңғы жылдары ... ... ... ... мен алыс ... аудандарына ипотекалық несие берілмейтіндігін қадап
айтқан болатын. Ал бүгінде мұндай ... ... тек ... ... ... ... ... үй бағасының қымбаттылығына және ықшам ... ... ... сұраныстың әсер етіп отырғаны белгілі жайт. Жарнамалық
газеттегі хабарландыруды былай ысыра тұрғанның өзінде, ... ... ... ... ... ... ... бір жылда 20 000, ал
ай сайын 2 400 келісімдер ... ... 2002 ... ... ... ... алғанда 250-300 ипотекалық несие рәсімделген. Бұл
жалпы келісім-шарттың 10-13 пайызы. Ал 2003 жылы ... ... ... арта ... айына 600-700 келісім-шарт жасалған. Бұл
көрсеткіштерден елдегі экономикалық ... ... ... ... ... байқауға болады.
Алайда, банк саласының қызметкерлері пайыздық көрсеткіштің төмендеуі
мен қарызды өтеу ... ... ... несие алушылар санын
арттыратын бірден-бір жол еместігін алға тартады. Ставкалардың ең төмен
көрсеткішіне жету үшін ... ... ... ... қағаздар
рыногына орналастыруға кеңінен мүмкіндік беру, Қазақстандағы ипотекалық
несие ... ... ... ... ... ... тарту
керектігін, сонымен бірге, өзінің пайыздық маржасын ... ... ... ... ... ... қоса, пайыздың төмендігі
ипотека беделінің арта түсуінде еш рөл ойнамайды деген пікірге де ... ... ... сәтте несиелендіру ставкасын 12,5 ... 15 ... ... 1,5 ... ... ... алғанда 10 700
доллар несие айына шаққанда 18 487 теңгені құрайды, ал ... ... ... табыс 55 461 теңге. Егер пайызды 11-ге төмендететін ... ай ... ... 17 048 ... ... ал ... ... табысы
бұл кезде 51 144 теңге шамасында болады. Сонда ... ... ... ... 1439 ... ... ... ғана. Мүмкін солай да шығар.
Әзірге келтіріліп жатқан мәселе тек баспаналы болғысы ... ... ... жағдайлар жасаудың жан-жақты қарекеті емес пе.
Ипотекалық несие алғысы келетіндер үшін «Ипотека ТӘБ»-та ... ... ... ... ... ... 12,8 ... Банк
тарапынан қажетті ақыл-кеңес алғаннан кейін тиісті құжаттарыңызды ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды
банктің несие беру бөлімі карастырады. Келесі кезекте өзіңіз ... ... ... есеп - ... ... ... Осы кезде сіз банк арқылы
сатып алған ... - ... бен жеке ... ... әрі ... ... ... шарт. Айналасы он ... ... ... ... ... ... ... тіркеуден
өткізіледі. Ал бір ай өте банктен алған қарызыңызды пайызын ... ... ... ... ... ... ... Жалпы ереже бойынша
несиені қанша жылға рәсімдедіңіз, сол ... бойы ... ... ... үйіңіз банк кепілдігінде болады.
Жалақысы 200 доллардан төмен табысқа банк ... ... Ал егер ... 30 мыңның ар жағына асып жығылатын
болса, бес мың доллар көлемінде ғана несие ... ... бар. ... ... ... он бес пайыз емес, одан да көбірек қаржы ... ... ... ... ... қаладан күрке іздеп табудың өзі қиынға
түсетіні.
Енді көпшілікке түсінікті болу үшін тағы бір ... ... ... ... ... ... 21 мың АҚШ ... бағаласақ, алғашқы 15
пайызы 5500 долларды ... ... ... ... сомасы 15 500 доллар.
Пайыздық ставка - 12,8. Несиені өтеу ... 15 жыл. ... ай ... банкке
194.08 доллар құйып отырасыз. 15 жыл ішінде банкке ... ... ... ... ... Егер сіз жоғарыда көрсетілген шамада несие рәсімдейтін
болсаңыз, онда ай сайынғы табысыңыз 501,82 ... ... ... ... сәйкес нссие алатын кезде отбасының әр ... ... ... ... ... да ... табысы қоса есептеледі.
Ипотекаға негізгі екі көзқарас бар. ... ... ... деп ... ... Бүл ... ипотека жайлы көзқарас несие
алушы мен банк ... ... бір ... ... ... ... бойынша
қатынаспен аяқталады. Екінші көзқарас "маманданған", ол ипотеканы жеке
несие деңгейінен ... ... ... жеке дара ... ... [17,256.]
Маманданған көзқарастың сипаттамалық ерекшелігі бұл оған қатысушылардың
"несие алушы - ... ... ... ... - ... инвестор"
схемасына дейін кеңеюі. Бұл схемада банктер мен басқа да қаржы институттары
потеициалды инвесторлардың несие ... ... бос ... ... ... ... ... атқарады. Сонымен
катар осы мамандық көзқарас жүйедегі негізгі бірлік, өзара бағындырылған
инфрақұрылымның ұйымдастырушылық рөлін көрсетеді, ол өз ... ... ... бір ... ал кең ... ипотекалық бизнес
жүйесінің қайта өндірілуін қамтамасыз етеді.
Бұл жүйенің үлкен ерекшелігі болып оның ... және ... ... ... ... рынокта кредитор мен несие алушы бір ... ... ... отырады. Мысалы, коммерциялық немесе ипотекалық банк
азаматтарға несие береді. Бірінші деңгейлі рыноктың мүшелері бір ... ... ... ал ... ... - ... банктер,
ипотекалық компаниялар және басқа да жылжымайтын мүлікті кепілге ... ... ... рынокта беріліп қойылған несиелер бойынша кепілхаттар
сатылуы жүреді, яғии жылжымайтын мүлікті кепілге алып несие ... ... ... ... ... ... ... да оларды басқа
инвесторларға сатады. Ипотекалық ... ... ... ... ... қатысушылардың келесідей қарым-қатынасын білдіреді:
1) Клиент ипотекалық несие алу мақсатында ипотекалық банкке ... ... ... бірінші деңгейлі рыногын қүрайды;
2) Кредитор берілген кепілхаттарды өзінің бағалы қағаздар портфелінде
сақтай алады немесе оларды ... да ... сата ... ... ... ... деңгейлі рыногьн қүрады;
3) Кепілхаттарды сатып алып, инвесторлар кредиторларды жаңа ... үшін ... ... ... етеді;
4) Эмиссиялық - қаржылық компания (реинвестор, ЭКК) да ипотекалық
несиелерді ... ... ... ... алады,
альтернативті вариант болып бұл ... ... оның ... ... ... ... бағалы
қағаздар (Моrtgage – Bасked Securities, MBS) шығару. Бүл негізінен ЭҚК
меншігіндегі ортақ кепілхаттар пұлымен кепілдендірілген облигациялар
болып ... ... ... сатып алушылар ... ... ... ... ... ... ... қаржы мекемелері бола алады. Сонымен қатар, бұл бағалы
қағаздардың эмитенті оларды ұстаушыларға ай ... ... ... ... борышты қайтарып тұруға кепілдк береді;
5) Алғашқы қаржы ... ... ... ... мобилизацияланған қаржы ресурстарына сүйtне отырып жылжымайтын
мүлікті кепілге алып несие бергенде цикл қайталанады.
1 сурет - ... ... ... ... схемасы
Осылайша ресурстар қарқьны кепілхаттарды ашушы ... ... мсн ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алушы инвесторлар арасында реттелініп отырады. Бұл ... ... ... сатып алып, жаңа несие беруге
қажетті олардың ... ... ... ... ... өз уақытында төленетін номииалды қүны мен салыстырмалы ... жаңа ... ... [13, ... айтылғанды нәтиежелей келе қайталама және алғашқы кепілдсмелер
рыноктарының жабық емес, керісінше кепілхаттың толық және ... ... ... ... өзара бағынышты және өзара қамтамасыз етуші бөліктері
екендігі айкындалады.
1.2 ... ... ... ... ... мен ... бұл ... қаржылық міндеттеме, ол бойынша несие алушы
несиені қамтамасыз ету мақсатында жеке меншікті кепілге ... ... ... ... берілетін жылжымайтын мүлік кепілі туралы
несиелік куәлік. Кепілхаттың толық ... ... үшін оның ... ... алғашқы рыногы. Кепілхаттардың алғашқы рыногы ... бір ... ... кепіліне заңды және жеке тұлғаларға ... ... ... және тағы ... ... институттарының әрекетін
қамтушы жалпы қаржы несие рыногының сегменті.
Оның негізгі субъектілері ... ... ... ... ... және ... ... ол өз рөліне сәйкес банк клиенті болып
табылады.
2 сурет - Кепілхаттардың ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым қатынастың негізгі
қатынас орнату ... ... ... ... ... болып табылады, оны
әдетте кепілхат деп атайды. Кепілхат терминін ... ... ... ... ... ... салу несиенің негізгі шарты. [17, 5б.]
Несие алушы мен ипотекалық банк қатынасына, сәйкесінше займ ... де ... ... клиенттің жалпы коғамдағы мәртебесі мен
меншіктік жағдайы, кепілге салынатын ... ... ... көлемі, несие
капитал рыногындағы жалпы жағдай және тағы басқа факторлар әсер ... ... ... түрі мен ... ... онда ... схемасы қолданылады.
3 cурет – Алғашқы нарықта кепілхаттың пайда болуының стандартты схемасы
3 суретте көрсетілген барлық ... мен ... ... ... ... ... банк үшін бұл ... осымен
шектеліп қалмайды. Кепілхаттар портфелін толықтыру банк үшін тек бір ... ... бір ... ... несие ресурстарьн клиенттерге беру үшін
толықтыру. Бүл ... шешу үшін ... өз ... ... ол ... бір ... ипотекалық рыноктың басқа маманданған
қатысушыларына сатады. Осы сату екі ... ... және ... ... көпір болып табылады.
Кепілхаттардың туынды рыногы. Кепілхаттардың туынды рыногы ... ... ... ... ... мұнда жекелендірілген кепілхаттарды
пайда әкелуші қағаздар мен ... ... және ... ... ... ... жүйенің жалпы
несие портфелін құру жүреді.
Туынды рыноктың негізгі субъектілері:
1) ипотекалық ... мен ... да ... ... ... ... несие мекемелері;
2) Ірі қаржы - эмиссиялық корпорациялар (ҚЭК), олар ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген
әртүрлі бағалы қағаздардың эмиссиясын қамтамасыз етеді;
З) коммерциялық банктер, зейнетақы қорлары, ... ... ... және тағы сол ... ҚЭК - дан ... ... ... сатып
алушы түріндегі инвесторлар.
Туынды рыноктың қызмет ету логикасын түсіну үшін бұл рыноктағы әрбір
субъктінің әрекет ету ... тура ... ... ... ипотекалық
банктің туынды рыноктағы екі мақсаты бар, бұл өз несие ... ... ... және ... ... бойьнша өзіне белгілі бір маржа
сақтап қалу.
4 cурет - Туынды рынокта ... тірі ... ... басуьның
стандартты схемасы.
ҚЭК-дың мақсаты бірінші рет қарағанда ... ... тірі ... ... ... заңмен бекітілген ойын шартын білумсн
қатар түсінікті болады, соларға ... ... ... ... ету
көлемімен тура келуі қажет.
Кепілхаттарды сатып алу қосымша эмиссияға құқық береді. Бірақ эмиссия
ҚЭК үшін ... ... ... ... ... мақсаты маманды бағытталған
және күрделі инструметтерді алғашқы кепілхаттарға сапалы ... ... ... ... бар облигациялар жатады, олар жай инвесторларға
түсінікті және қарапайым.
Осы айналдыру процессінде ҚЭК өзінің экономикалық ... ... ... ... ... мен банктың ұстаған маржасы түріндегі және
инвесторлардың бағалы қағаздар бойынша алатын жарияланған табысынан сақтау
арқылы ... ... ... мен ... ... арасьндағы екі түрлі маманданған
делдалдың және олардың алатын табыстарьна қарамастан, бағалы қағаздарды
ұстаушылардың пайыздық ... өте ... ... қала ... ... қызықтырады. Ипотекалық жүйенің қызмет етуін дұрыс деңгейде
ұстап тұру үшін ... ... ... табыс орта мерзімді депозиттер
бойынша орта ставкадан 0,5-1 % жогары болуы қажет.
Қосымша ... ... ... ... бұл бағалы қағаздардың жоғары сенімділігі, себебі ол тек жылжымайтын
мүлікпен ғана ... ... ... ... ... және
сақтандырумен қамтамасыз етіледі. [2, 256.]
Бірінші және екінші кепілхат үғымы. Кепілхаттар әдетте олар ... ... ие ... Жер мен ... кепілхат, егср бұл меншік
бойынша ешбір кепілхат тіркелмегеи болса, ол бірінші ... ... ... ... меншік иесі қосымша ақша сомасына басқа займ алса, ол екінші
кепілхат болады.
Екінші кепілхат ... ... ... кепілхат кепіл затты
сату арқылы иесие сомасының ... ... ... ... артықшылығы бар.
Екінші займ кредитор үшін тәуекелді болғандықтан, ол әдетте жоғары пайызбен
беріледі.
Кепілхаттар ... ... ... рәсімдеу жолымен
өзгертілуі мүмкін, онда бірінші кредитор иесие алушының ... ... ... ... кредитор қүқығына бағындырады. Бүл келісімге екі кредитор
қол қоюы керек. [3,656.]
Кепілхаттың негізгі ... ... ... ипотекалық бизнестегі
тәжірибесі кепілхаттарды рәсімдеуге әртүрлі жолдардың пайда болуьна әкелді.
Соңғы уақытқа дейін олардың классификациясына дүрыс көңіл бөлінбеді, бұл өз
кезегіндс ... ... тура ... төмендетіп, тәжірибеде кепілхаттарды
қолдану кезінде қателіктерге әкеледі. Кепілхатттарды пайдалану жағдайына
немесе оларға қызмст ... ... ... ... ... ... [4,596.]
Жалпы кепілхат бойынша займ жылжымайтын мүліктің бір бөлігінен артық
бөліміне байланысты және ... ... ... үшін
қолданылады. Ондай займдар әдетте "жартылай ... ... бап" ... ... ... қамтиды, ол кепілге салынған мүліктің бір бөлігі
несиенің белгілі бір ... ... ... ... ... Осындай босатылу формасы займ қалған кепілден ... ... ... ... займ тек жылжымайтьн мүлікке ғана емес,
жылжымайтын мүлікке қосымша жеке меншікті заттарға, жылжымайтын ... ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтарьна кепілге алынуы
мүмкін.
Ашық кепілхат бұл ... ... оның ... ... ... ... ашық займ бастапқы несие сомасына
пайыздық қойылым бекітілген, бірақ келесі несиелерге ... ... ... тең бола ... ... әдетте
кепілдендірілген максималды мөлшер туралы жағдайды қамтиды. ... ... үшін ... ... кез келген төлемдері, оның ішінде несие
алушының үнемді болмауының нәтижесіндегі, бұл ... ... жиі ... ... ... өз ... мақсатьнда әдістерге қол жеткізу үшін қолданады.
Несие алушы белгілі бір уақьтта несие төлемдерін жасау ... ... ... ... ... үшін ... ашады. Әдетте ашық кепілхат
шартгары бойынша келісілгсн кепілхат мөлшері немесе алғашқы несие мөлшерін
шегінен үлғайтуға болмайды. Бүл ... ... ... ... ... емес.
Мөлшерінен асып кеткен кепілхат нссие алушыға кепілхат бойынша едәуір
несиені жаба отырып, басқа ... ... ... алуға
мүміндік береді. Жаңа кредитор бар займды өтеуді өзіне алып несие алушыға
жоғарырақ пайызбен жаңа несие ... Жаңа ... ... бар займ ... алушыға беріліп отырған қосымша сомаларды қамтиды. Несие алушы ... ... ... ... ал жаңа ... несие алушының бастапқы
қарызы бойынша төлемдерді жүзеге асырады.
Осындай кепіл түрі жиі жылжымайтан ... ... ... ... ... бар кепіл төлене алмаған жагдайдағы жылжымайтын мүлікті
сатып алуды қаржыландыруда қолданылады, сонымен қатар ол жылжымайтьн
мүлікті сатуда сатып алушы бағасының ... қол ... ... ... ... де қаржыландырғанда колданылады. Бүл жағдайда
сатып алушы кредитор банк рүқсатымен сатушыға тиісті құжатты рәсімдейді,
сатушы жаңа ... ... жаңа ... алып, бұрынғы несиесі бойынша
төлемдерін төлеуді жалғастырады. Сатып алушы мұнда жылжымайтын
мүлікке құқықтарды беруші қүжаттарда ескертпелерін ... етуі ... ... сатушымен ескі займды қайтару шарттарын бұзу жағдайындағы
бастапқы несие берушіге тура төлемдерді жасауды кепілдендіру жайында.
[5,41б.]
Осылайша кепілхаттың қызмет етуін қамтамасыз етуінің ... ... ... ... ... ету. Бірақ несие алушыға және
кредиторға кепілмен ауыртпалығы бар жылжымайтын мүлікті ... ... де ... ... ... де ... ... болып табылады.
Кепілді қамтамасыз ету. Кепілхаттың қызмет ету уақытында несие алушы
кепілге ... ... ... ... яғни мүлік тәуекелі
жоғары, осыған байланысты оған белгілі бір міндеттер ... ... ... ... бұл ... иесие алушының келесі міндеттері
жазылады:
1) кепіл зат ретіндегі мүлікке ... ... ... ... ... ... ... әрдайым мүлікті жақсы жағдайда ұстау,
4) ірі өзгерістер жасалғанда кредитордан ... ... осы ... орындалмаса, клиент шартты ... ... Шарт ... жағдайда несие бойынша кұжаттар өте аз
уақыт ішінде (30 күн) қызмст етеді, осы ... ... ... алушы жіберген
қателіктерін дереу жоюы қажет. Егер ол осы ... ... ... ... ... ... алу қүқығынан айыруға құқылы.
Займ шарттарын бұзумен байланысты ережелер. Бұл этапта шартта
банкпен ... ... ... туралы баптар
кіргізіледі. Бұл
кредитормен бүкіл несие ... ... ... ету ... талабымен жүзеге
асырылады. Егер шартта ондай ереже болмаса, кредитор төлем тәртібі бұзылған
жағдайда әрдайым сотқа шағымдануға міндетті болады.
Кепілхаттың, басқа ... ... ... ... займ ... ... ... затты өз қаруына алу мүмкіндігін береді. Ең жиі
кездесетін бұзу – төлемдерді төлемеу.
Егер ... ... ... мен ... премияларын төлемесе немесе
қажетті жөндеулерді жүргізбесе, кредитор кепілдікті қорғаумен ... ... ... ... ... жабу ... кез ... ақша сомалары несие сомасына косылады немесе бірден
несие ... ... ... мен ... ... ... ... несие
алушылардан резервтік қорды қамтамасыз етуді талап ... ол ... ... үшінші жақ шоты деп аталады. Ол ... ... ... мен ... ... төлеуге арналады. [6,58б.]
Кепілге несие берілгенде несие алушы төленбеген салықтарды жабуға ақша
сомаларын депондап, ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы ай соңына дейін есептелінеді. Егер де жаңа сақтандыру
полисі сатылып алынса, сақтандыру премияларын төлеуге резерв ... ... ... мен ... ... ... ... 1/12
бөлігін депондаумен ашық болады. Осылайша айлық несиені жабу ... ... ... ... несиені жабу төлемі, салық және сақтандыру
резервтері кіреді.
Кепілмен ауыртпалығы бар мүлікті ... ... ... ... сатып алу немесе несие бойынша төлемдерді төлеуді алу тәжірибеде
кең қолданылатын ... ... ... Егер тұлға реттелмеген
кепілхаты бар мүлікті алса, ол кепіл затты өзіне алып, несиені ... Бұл ... ... ... ... өте ... болып
табылады.
Егер мүлік сатылса сот әдетте сатып алушы жеке өзі ... ... ... ... мүлікті сатып алған сатып алушы несие сомасын төлеуі
керек, егер ол осы ... ... ... оны сатып алу құқығынан айырып,
мүлікті аукционда сатады. Егер сату бүкіл несиені ... ... ... ... ... ... бастапқы сатушы бұл жағдайда
жауапкершілікті өзі көтереді және керісінше, егер сатып алушы мүлікті
сатып алып сатушының ... ... ... алса, ол қарыз қайтарылуына
жауап береді. [8, 13б.]
Сатып алушы қарызды қайтаруды өзіне алмас бұрын банктердің көбі ... ... ... ... ... ... Кредитор әдетте рәсімдеу
мен несиені қайта тіркеу үшін төлемдер алады, бұл шығындар сатып алушыда
болады.
Меншікті тәркілеу. Несие ... ... ... ... бір
сатып алушы әсіресе бірінші несие алушымен кслісілген пайыз нормасы бойынша
өзіне ... ... ... қалайды. Осы мақсатпен олар кепілхатқа
меншікті тәркілеу ... ... ... Бұл ереже бойьшша меншік
сатылған жағдайда кредитор бүкіл соманың қайтарылуын талап ете алады немесе
сатып алушыға ... ... ... алуға мүмкіндік берерді. [10,66.]
Кепілхатгы беру. Кепілхат - несислік міндеттеме, ... ... ... ... яғии ... ұсынылып, сатылуы да мүмкін. Кредитор оған
сәйкес жазуды ... ... ... ... бере ... Бұл тұлға жаңа меншік
иесіне айналады жәнс бұндай беру ... ... ... ... өтелуіне
дейін ол несиені кепілдендіруші құжаттарды алуы ксрек. Бұл шарт бұзылса,
тұлға сотқа шағымдана алады. ... ... ... жою ... Егер ... толық кайтарылса, онда кредитор кепіл затты босатуды
рәсімдеуі ... Бұл ... ... ... ... иесі ... ... алушыны мүлікке меншік құқығынан айыру. Бүл кепіл зат ретінде
салынған мүлікті несиені жабу мақсатында сату ... Бұл ... ... ... бұзылғанда немесе қосымша ... ... ... ... ... ... жақтардың бүкіл қүқықтары жойылып немесе сотпен сатудан түскен
түсім көлемінде қадағаланады. Меншік титулы бірінші кепілхат ... ... ... ... ... ... Осындай жолмен сатылған мүлік
кепілден бос болып саналады.
Меншік құқығынан айыру процедурасының негізгі үш формасы бар:
1) сот ... ... сот ... тыс ...... ... кредиторға
мүлікті сату құқығын беру туралы пункт болғанда;
3) сот бекіткен меншік құқтарынан тікелей айыру белгілі бір ... ... ... ... алу. ... ... тәртіптің едәуір үлкен бұзылуы
орын алғанда несие алушыға мүлікті сатып алу құқығы беріледі. Мұндай ... екі ... ... ... әділетті сатып алу, бұрынғы сатып алушыға мүлікті сатқаннан кейін
сатып алу;
2) құқықтық сатып алу - сату ... ... ... ... ... алу ... береді. Бұл жағдайда несие алушы немесе
басқа да түлға ... ... ... ... келесі төлемге тең
сома мен уақытында төленбеумен байланысты төлемді төлейді. Кейде
сатып алушы тұлғадан бүкіл соманы өтеу талап етіледі.
1.3 Ипотекалық ... ... ... ... ... ... тән белгілі бір реті болады. Несиелік
процесс несиеге деген ... ... ... ... ... ... Осы процесстің басты процедураларына тоқтап өткен
жөн. [22,46б.]
Несие алуға анкета құрастыру. Инотекалыық несиені алушылар алдын ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы,
жылжымайтын мүліктің орналасу жері мен несиенің қажеттілігі жайлы мәлімет
беріледі. Анкетада келесі берілгендер ... ... ... ... ... мерзім, айлық төлем мөлшері (негізгі несие сомасының ... ... ... ... ... ... Содан кейін жылжымайтын
мүліктің бағалану процедурасы жүргізіледі, бұл процедура ... ... ... болу ... бағаланады. Мүлікті бағалау
тәуекелділікті бағалаудың өте ... ... ... кредитор оған несие
алу қабілеттілігін бағалау процессіне сияқты үлкен назар аударады. Кредитор
бағалау ... ... ... ... оның ... ... және дәл ерекшеліктерімен (орналасуы, тозу дәрежесі) меншіктің
тізімдемесін беру;
2) оның дәл рыноктық құнын белгілеу (анкетаны баланстық құны ... ол ... ... ... ... ... ... жасау.
Жылжымайтын мүлік құқығының түрлері:
1) рыноктық құн;
2) сақтандыру ... ... ... ,
4) ... ... ... ... құны;
7) тәркілеу құны.
Бағалаудың негізгі тәсілдері:
Тура рыноктық салыстыру әдісінде мүлік соңгы кездерде сатылған сәйкес
мүлік бағалары бойынша бағалау. Бағаланып ... ... ... мүліктен өзгеше болуымен ... ... ... ... ... Сату ... мүліктің физикалық жағдайы,
орналасу жері, сату шарттары.
Шығындар ... ... ... ... ... құны дәл ... кажетті мүлік ... Бұл ... бес ... бөлінген:
1) Жер қүнын бағалау (ол тура рыноктық салыстырулар ... ... ... ... бағалау (ол репродукция және орын басу
тәсілдерімен жүзеге асырылады);
3) Физикалық, моральдық ескіруі мен тозуы ... ... ... ғимараттар мен қосымша ... ... ... ... ... ... мен қосымша құрылыстың амортизацияланған құнына жерге
белгіленген бағаны қосып, мүліктің жалпы кұнын анықтау.
Репродукция әдісі ... ... ... ... ... білдіреді.
Орнын басу бұл - жағдайда бағаланушы объектіні толық орнын баса алатын
объектіні салуға ... ... ... ... Бұл әдіс бойынша
бағалау тәсілдері:
1) шаршы метр ... бір ... ... бағасы жалпы
квадратураға көбейтіліп, мүлік бағаланады;
2) ... ... ... ол ... ... мен ... бағалары
негізінде бағаланады (құрылыс және ... ... ... ... ... ... бағаланушы ... ... ... сол ... ... ... мөлшерін
есепке
алуға негізделген.
Шығындар әдісі әдетте мақсаттық бағыты бар, яғни мектеп, аурухана,
театр ... ... ... ... бұл ... және ... әкелмеуімен байланысты.
Табыс әдісі мүліктен болашақта табыс табуға негізделген, ол болашақта
мүліктен алынған табыс оның қүнын ... ... оны ... ... ... ... ғимараттарын бағалауда қолданады.
Осы бағалаудың келесі этаптары бар:
1) Потенциалды жылдық арендалық табысты ... Бос ... ... ... мен ... көлемді
жинақтауға
шығындары анықталып, шегеріледі;
3) Мүлікті пайдалануға ... ... ... таза пайдаланудан
түскен табысты анықтау. Басқарушылық ... да ... ... Ал кепілхат бойынша төлемдер ондай шығындарға жатқызылмайды;
4) Бұл мүліктен алынатын табысқа инвестордың ... ... ... ... ... түріне капиталды салып, инвестордың талап ететін пайда нормасын
бағалауға негізделген. Бұл капитализациялану ... таза ... ... ... сату ... қатынасымен анықталады.
5) Капитализация нормасы мен таза пайдалану табысы негізінде мүлік ... ... ... ... табысы
Құн = --------------------------------------
---
Капитализция нормасы
Осы үш түрлі әдісі ... ... ... ... ... туралы есеп беруін дайындайды. Оған келесі мәліметтер енгізіледі:
1) Құнды бағалау және ... ... ... ... ... ... ... орналасуы;
4) Шығындар, сату және сатып алу бағасы, мүмкін шығындар мен табыстар
бойынша фактілі ... ... ... ... ... ... мен ... өңдеу;
6) Берілген мүлікті бағалаудың бір немесе бірнеше түрлерін беру, олар ... ... ... ... ... ... суреттер, жоспар, контрактілер тағы
басқа)
8) Бағалаушыньң сертификаты мен ... ... ... ... ... жағдайы
бойынша берілгендер жиналуы мен оларды тексеру кіреді, осы мәлімет бойынша
оған несие берілуі туралы немесе одан бас ... ... ... ... несие берілер алдында несие алушының несие бойынша ... ... ол оның ... ... ... ... нгізделген, бұл:
1) қаржы жағдайының тұрақтылығы;
2) ағымдық шығындар мен табыстар мөлшері;
3) несие көздері.
Несие алушының төлем қабілеттілігі ... және ... ... ... ... ... арқылы бағаланады:
МВ
КНЖ = --------- * НБ
ОМ
КПЖ - жылжымайтын мүлікке төлем жүктемесінің коэффициенті;
МВ - ... ... - ... ... шығындар;
НБ - банк нормативі.
СМР
КНР = ----------- * НБ
ОМД
КНР - шығыстар ... ... ... ... ала отырып);
СМР - айлық шығындар сомасы;
СВ
КЗ = -------- ... - займ ... – займ ... СИ – ... ... ... ... несие көлемі кредит бойынша мүлік құнының
қатынасы кепілхат типі, несие алушы статусы, қосымша қаржыландырудың ... ... үй ... ... ... ... Әдетте максималды
арақатынас 75 - 90% шегінде қалқиды, бұл кепілхат түріне тәуелді. ... ... ... ... Жабу бұл ... әрі қарай жұмыс
істеуімен байланысты құқықтар мен ... ... ... Шартты
жабу процессінде келесі құжаттар рәсімделеді:
1) Меншікті иелеиу титулы;
2) Сақтандыру полисі;
3) Несиелік ... ... ... ... ... ... жабу процессі өзара есеп айырысумен аяқталады. Несие беруші
оған тиесілі соманы несие ... ... оған ... ... және
сақтандыруға жәнс тағы басқа құжаттарды береді. Несие алушы сонымен қатар
айлық пайыздарды төлеуге жауапты болады. [27,586.]
Ипоткалық несие шартын ... ... ... ... ... ... кепілі болатындығын дәл бекітеді. Онда меншіктің құқықтық
сипаттамасын береді. ... ... ... бар ... ... ... Кепілхатта келесі көрсетілуі қажет:
Кепіл затты беруші тұлға атауы, тұрғылықты жерінің мекен жайы немесе ол
заңды тұлға ... ... ... ... заңды мекен жайы;
Кепіл затты ұстаушы атауы, тұрғылықты жерінің мекен жайы немесе ол
заңды тұлға болған ... ... ... ... ... жайы;
Осы кепілхат бойынша қамтамасыз ... ... ... ... мұнда бұл шарттың мерзімі мен ... ... ... ... ... ... ... Ипотекамен қамтамасыз етілген негізгі міндеттеме соманы өтеу мерзімдері;
Атауы мен құқықтық сипаттамасы, меншіктің ақшалай бағалануы ... ... ... пәнінін құкық анықтаушылық кұжаттары, реквизиттері, мүлікке басқа
кепілхат бар жоқтығы;
8) Кепіл зат иесі мен ... ... ... ... ... орган атауы, тіркеу орны мен мерзімі.
Жақтардың келісуі бойынша кепілхатқа басқа да шаралар ... ... ... ... басқа құжаттарда бекітіледі, бірақ
оны сілтеме міндетті түрде кепілхатта ... ... ... ... Ипотеканың бірінші сипттамалық ерекшелігі болып,
оның нотариуста заңмен бекітілген ... ... ... ... Кез келген
басқа нотариуста куәландырылмаған құжаттың күші болмайды. ... ... шарт ... ... ... ... үшінші тұлғалармен
терістелген жағдайда аутентикалық акт түрінде болуы ... ... ... ... жерінс байлаиысты ерекше тіркеуші
мекемеде тіркелуі қажет. Тіркеу ... ... ... ... ... ... несие алушыны сатып мүмкіндігінен айыру
бойынша құқығын пайдалану бойынша проритетті бекітеді.
Несие мерзімінде клиенттерге қызмет көрсету бойынша шарт ... ... ... келісім шарт клиентке қажетті ... олар ... ... және басқа да ... ... ... орындалмауы кепілдемені қайта сатып алу кұқығынан айыру және
мүліктің ... ... ... ... ... ... ... Кепілдеме жасалғаннан ксйін комиссиялық ... мен ... ... үшін ... ... ол ... ... орнатылады. Мұндай төлем әдетте пункттер деп аталады.Бір пункт
шамамен 1%-ке тең, кейде бұл төлемді ... ала ... деп ... ... ала ... Егер ... ұзақ ... бөлшектеп төленсе, займ
бойынша пайыздық төлемдер займ сомасынан асып ... ... Егер ... ерте ... ... пайыз бойынша төлемдерді азырақ
алады. Сол себепті коптеген кепілдемслер алдын ала төлемдер туралы
жағдай енгізіп, ... ... ... ала ... төлеуді талап етееді, ол
несие мерзімінен бұрын қайтарылған жағдайда ... ... ... етеді.
3) Төлемдер реті. Төлем реті займ түрі мен ... ... ... ... ... алушыларға қызмет көрсету. ... ... ... иесі ... шарт ... ... қызмет көрсетуге
міндеттеме алады.
Қызмет көрсету процессінде ол келесі ... ... ... ... ... ... шоттардың төлеу мерзіміне дейін түсетін ақша қаражаттарын
депондау ("эскроу"). "Эскроу" қызметіне жылжымайтын мүлікке салық пен
сақтандыру төлемдері кіреді;
3) Төлем ... ... ... ... ... ... және құқықтық кеңес алу жәнс тағы сол сияқты.
Ипотекалық банктың қызмет көрсету мерзіміндегі бүкіл қызметі ай ... ... [34, ... неие ... есеп айырысу несиелеу процессіндс үлкен маңызы
бар.
Несиені қайтарудың негізгі ... ... ... бірнеше түрлері бар.
Ипотеканы талдауда негізгі мәселе борышты қайтару жоспарын жасау болып
табылады. Сонымен бірге өтеу ... кез ... ... ... ... табу өте маңызды. Төменде осы мәселелерді шешу бойынша
тәсілдемелер талданған.
Стандартты инотекалық несие бойынша есеп айырысу.
Шарт ... ... ... өзара тең төлемдермен ... ... кең ... Айлық төлемдер - постнумерандо ... ... ... әдетте айлық немесе жылдық номиналды пайыздық
қойылым бекітіледі.
Объектіні сатып алу ... салу ... ... үш ... ... ... ... (несис алушы), кредитор. Олардың арасындағы байланыс 5
суретте көрсетілген.
R несиені
қайтару
5 сурет
Сатушы ... ... ... бір ... үшін оның ... ... ... есеп айырысу үшін сатып алушы жылжымайтын мүлікті кепілге салып,
несие алады (100) да, оған өз ... (20) ... Енді ... ... ... R ... және толық жабуға дейін келесі мерзімге несие
қалдығын айқындау. [14, 156.]
Төлемдер тұрақты рента болғандықтан мақсатқа қол ... үшін ... ... жабуда құрылған жоспар припнципін қолданамыз. Бұл үшін
қазіргі мерзімді төлемдер шамасын несие сомасымен теңестіреміз де, ... ... үшін ... ... = R *a
Мұнда
D - несие сомасы,
N – төлемдердің жалпы саны, N = 12 n (n - ... ... ... - ... ... ... - айлық төлемдер сомасы,
а - түрақты рентаның келтіру коэффициенті. Сонда ... ... ... = ... мәселе көлемінде:
I
е = ... ... ... ... коэффициенті деп атауға болады.
D
R = --------- (1+i) ... ... ... ... (2) формулаларымен табылған мерзімді төлем мөлшері несиені
жабу ... ... ... ... табылады. Жалпы ереже бойьшша бұл сомадан
пайыздар өтелініп, қалдық ... ... ... ... ... Несие берілгенде екі жаққа да жабылған несие
мөлшері мсн оның ... кез ... ... ... бөлу өте ... ... тоқтатылғанда немесе қайта қаралғанда қажет). Стандартты ипотека
шартына сай ... ... ... ... жабу сомасы,
t – айдың реттік номері,
i – айлық пайыздық қойылым,
Ай басына несие қалдығы:
; t = 1,. . .12n
Несиені ... ... ... ... ... ... оның ... мүшесі мен бөлімі ( 1+ і ) болып
табылады, мұнда:
(3)
бұл прогрессия мүшелерінің сомасын ... ... - ... ... постнумеранданың өсу коэффициенті.
Ай ... ... ... ... ... арқылы табамыз:
(5)
Несие жартылай жабылуы және несие қалдығын мерзім ... ... ... ... (balloon ... ... ... шарты мерзімді
төлемдер мөлшерін азайту немесе иесие ... ... ... ... ... ... несиені жаппайтындай есептелініп, қалдық (В) мерзім
соңында төленеді. Ипотека шартын теңестіруші теңді келесі:
Балансқа келесі әдістер ... ... :
1) ... ... ... ... В ... анықталады;
2) В беріліп, мерзімді төлемдер мөлшері анықталады.
Шешімді ... ... ... табамыз:
;
Әрі қарай есеп айырысу қарастырылған схема бойынша жүргізіледі.
Кепілдік шарты бар несие. Жоғарыда айтылғандай ... ... үшін ... GРМ ... айырмашылығы жоқ. Кредитор үшін бұл стандартты
ипотека. Екі схеманың мұндай біріктірілуі арнайы ... ... ... асырылады, оған несие алушы (немесе үшінші жақ) келісілген соманы
салады. Бұл шоттан несие жабылуына белгілі бір сомалар ... ... ... ... төленеді. Осы арқылы бірқатар төлемдерді қамтамасыз
етілу мен бірінші жайдағы несие алушының шығындарының қысқартылуы жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ... |
Мүлік 120
115+5
| ... ... ... ... ... ... ... |
Кепіл зат
15
| ... шот ... ... ... ... ... ... есептің қойылымы өзгереді. ... ... ... ... ... мөлшері беріліп, осы шот
есебінен шығару ... ... ... ... ... ... ... қажет. Шешім үш этапты қамтиды. Біріншісінде (1) формула бойынша
қажетті төлемдер мөлшері R анықталады, әрі қарай кепілдік ... ... ... ... ... ... ал соңғы этапта R төлемдері ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Көшіру сомаларын анықтау үшін келесі белгілеулерді қабылдаймыз:
V - кепілдік шотынан көшіру ... - ... ... ... ... айлық пайыздық қойылым,
Z - кепілдік шоттың сомасы.
Әдетте есептен шығару сомалары уақыт ішіндс тұрақты қарқынмен қысқарып
отырады, сәйкесінше ... ... ... ... ... табамыз:
Мұнда
q - кепілдік шотынан шығарылатын сомалардың жылдық өзгеру қарқыны.
1.4 Ипотекалық несиелеудің шетелдік тәжірбиелері
Ипотекалық банктер XV ғасырдың ... ... ... ... ... ... институт болып табылады. Олар кеңінен Германияда ... жылы ... ең ... ипотекалық банк ашылды. Бұл негізінен ірі
коммерциялық шаруашылықтарға қаржылық колдау жасау ... ... ... ... банк ... банктердің ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... XIX және XX ғасырларда ипотекалық банктер ірі
шаруашылықтарды ғана емес, сондай-ақ ұсақ және ... ... ... ... ... XIX ... ... жартысында Германияда негізінен
жергілікті үкімет органдарына жататын мемлекеттік банктер болды. Алғашқы
акционерлік ипотекалық банк 1862 жылы ... ... ... ... ... ... ... XX ғасырдың бірінші
жартысында Германияда ... өріс ... Олар ... ... ең ... бірі ... Бұл ... өндіріс компанияларына,
сондай-ақ ауылшаруашылық өнімдерін ... ... үшін ... ... ... ала ... ипотекалық
несие берді.
Бұл кезде Германияда судно салатын судоқұрылыс компанияларына несие
беретін, судоқұрылыс ипотекалық банктер қызмет ... Бір ... ... ұзақ мерзімді несиелеу үшін ипотекалық банктер құруға талпыныстар
жасалынды. Бірақ та, бұл ... ... ... жоқ. ... ... басқа да Батыс Европаның дамыған елдерінде 30 жылдарға деін ипотекалық
банктердің ... ... ... сферасы болып, қала және ауыл
жерлерінде қозғалмайтын ... ... ... ... ... кері әсерін дүниежүзілік соғыс және ... ... ... ... кезінде олардың дамуы төмендеді, себебі ақша
қаражаттарын тарту төмендеді де, ... ... ... ... ... ... ... қарыз құнсызданған ақша есебінен өтелді,
ал ипотекалық несиенің өзі мемлекеттік ... ... ... ... ... жағдайларда ипотекалық банктердің саны
төмендеп кетті. Ал, ... ... ... кезінде олардың саны
керісінше өсті.
Францияда да ... ... ... ... ... олардың қызметі
спецификалық сипатта болды. Ипотекалық несие ... ... ... ... де Франс» алды. Бұл І852 жылы мемлекеттің қатысуымен құрылған
Францияның ... ... XX ... 60-70 ... бұл банк кеңінен
дамыды. Бұл банк негізгі үш бағыт бойынша операциялар жүргізген:
1) коммуналды қарыздарды ... ... 20 жыл ... Францияның
жергілікті үкімет органдарына несие береді;
2) 5 пайыз активтермен қамтамасыз ету арқылы, 15 жыл ... ... және ұзақ ... ... береді. Мұндай операциялардың негізгі
көзі болып ипотекалық облигадияларды шығару табылады;
3) мемлекеттік бюджет ... ... ... мен ... үй, ... және ... ... ссудалар береді. Сонымен бірге,
осы банк ... ... үй ... ... жеке ... ... ипотекалық банктер рөлін ипотекалық мекемелер де орындайды.
Францияда олардың саны 30-ға жуық. Олар жер және пәтер сатып алуға ... ... ... жеке ... ... ... ... нур ле батиман» және «Ля» компаниялары маңызды орын алады.
АҚШ-та ипотекалық несиені негізінен сақтандыру компаниялары және ссудо-
жинақ ... ... ... ... ... емес неси-қаржы
институттары жүзеге асырады. Сонымен бірге, мемлекеттік ипотекалық банктер
тобы да жұмыс істейді. Олар тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... федералды жер банктері.
Бұл мекемелер меншікті бағалы қағазадарын ... ... ... оның ... ... негізгі мақсаты – экономиканың біршама
жеке сферасына әлеуметтік – экономикалық қызметті қамтамасыз ете ... ... және ... үй ... ... болып табылады.
Жоғарыда аталған институттар шығаратын бағалы қағазадарды коммерциялық
банктер мен жинақ банктері және де ... да ... ... сатып
алады. Бұл ипотекалық несиенің федералды институттарына қажетті қаражаттар
алуға және сол қаражаттарды қала ... ... ... мен ... үшін ... ... ... мүмкіндік береді.
Турцияда ипотекалық несиемен бірнеше мемлекеттік ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын несиелеуді негізінен
калада жүргізеді. Оны ... ... іске ... және ... ... ... кәсіпорындардың құрылысын
қаржыландырады. Аталған банктер мемлекеттік ... ... ... ... ... ... негізгі тұтқасы болып табылады.
Латын Америка және Азия елдерінде де ... ... ... ... Бұл, ... ... бойынша Батыс Европаның алдыңғы елдерінің
қатарына жақындап келе жатқан, банктік жүйесі салыстырмалы ... ... ... ипотекалық банктердің негізгі қызметі - меншік жерлерін,
тұрғын үй және өндіріс құрылысын ... ... ... ... банктер мен ипотекалық несие қызметіне ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ипотекалық
операциялармен айналысатын басқа да несие-қаржы ... ... ... ... және ... етуінің әр түрлі екенін
көрсетті.
Ипотекалық банктердің спецификалық қызметі, ипотекалық банктің балансы
дәлелдейтін, ... ... және ... банктердің
операцияларынан ерекшелінетін, ... ... және ... ... ... 1 - Жеке және ... ипотекалық банктің балансы.
|Пассивтер ... ... ... ... мен |1. ... ... ... мен |
|кепілдер ... ... ... Ұзақ ... ... |2. Ұзақ ... ... ... Аударылатын несиелер |3. ... ... ... ... ... |4. ... ... ... Басқалары |5. ... ... ... 50 ... ... ұзақ ... ... эмиссия құрайды, одан кейін ұзақ мерзімді қарыз және аударылатын
несие түріндегі тартылған қаражаттар құрайды. Сондай-ақ өзіне ... ... ... және ... ... ... ... қаражат
құрайды. Активті операциялардың 85 пайызға жуығын тұрғын үй құрылысына
берілетін ұзақ ... ... ... одан ... ... несиелер
құрайды (мемлекеттік қаражаттар-3%, ... ... ... ... ... депозитті операциялар мен бағалы
қағаздармен жасалынатын комиссионды операциялармен де ... ... ... ... ... ... несиелерді берді, оны қарыз
алушының өзі өткізді және несиені ... ... ... ... ... ... ипотека, жергілікті үкімет органдарының ұзақ мерзімді
міндеттемелері, ... ... ... ... ... ету, яғни коммерциялық банктерде сақталынатын ... ... ... ... ... ипотекалық банктер негізінен коммерциялық
банктердің филиалды желілерін пайдалана отырып тартады. ... ... ... ... ... - бұл банктер сатып алатын, ұсақ купюралы
қағаздар.
Соңғы жылдары несиелеу техникасында көптеген өзгерістер болды. Бұрын
банктер ... ... ... ... ... яғни ... ... беретін. Қазіргі таңда банктер алдын ала несиелеуді қолданбайды,
сондықтан несие ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, кейбір елдерде ипотекалық банктердің ... ... ... ... көрсетілетін мемлекеттік
қаражаттар маңызды орын алады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдерде ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың
үлесінің төмендеуі саналды. Көптеген елдерде ипотекалық банктердің өзінің
меншікті капиталынан 10-20 есе ... ... ... ... болмады.
Ақша жиналымдарын тарту және ипотекалық несиені ұсыну сферасы үшін
ипотекалық және коммерциялық ... ... ... да ... арасындағы қатаң бәсеке нәтижесінде ипотекалық банктердің
дәстүрлі операциялар шегінен шығуына мәжбүр болды. Олар жеке ... ... ... ... үшін ... және ... ... мүмкіндігіне ие болды. Таза ипотекалық банктер
өзінің операцияларын кең диверсификация арқылы ... ... ... сол ... ... экономикалық конъюнктураның құбылуымен
тығыз байланысты болады. Кез келген батыс ... ... банк ... кері ... ... ... ... қайтармау
ықтималдығы жоғарлайды.
Әлемдік ипотекалық тәжірбиеде ипотекалық несие ресурстарының негізгі
көзі ... ... ... ... ... ... бос ... сондай-ақ бағалы қағазадардың екінші ... ... ... ... ... шет ел тәжірибесінде әрекет
етіп отырған негізгі үлгілері бар.
Ипотекалық ... ... ... және ... моделі
шартты түрде "жартылай ашық" деп аталатын ... ... ... Ол
алғашқы кепілхаттар нарығының шегінде ғана болады.
Бұл модель шеңберінде ипотекалық банктермен берілген ссудалар ... ... ... тартылатын қаржы ресурстарын қамтамасыз етуден
әрі қарай жүрмейді. Ол ... ... ... тұлғалардың минималды
қатысуымен жүзеге асады. Бұл модель арнайы ипотекалық банктермен ... ... ... бар ... ... де қолданыла алады. [16,
276.]
Бұл модельден едәуір өзгешелігі бар модель "кеңейтілген ашық модель".
Бұл модельде ... ... ... ... ... ... мүлікке кепілхаттармен қамтамасыз етілген қайталама бағалы
қағаздар рыногынан ... ашық ... ... тек ... ... ... мемлекеттің бағалы кағаздар эмиссиясына жартылай қадағалау
жүргізу ... ғана ... ... бір ... бұл ... ... жәнс ... мезеттегі айналыстағы бағалы қағаздар мен
эмиссияны қамтамасыз ... ... ... ... ... бағасы. Бастапқы кепілхаттардъң жалпы қүны мен қайталама
рыноктан келген несие ... ... ... модель олардың
арасында теңдікті талап етпейді, себебі ресурстардың бір бөлігін ... да ... де ... ... ала ... ... — бұл ... автономды модель". Оның айрықша белгісі
бұл оның жұмыс ... ... ... Бұл ... ... ... портфелі ашық капитал рыногынан алынбай, мақсатты түрде
өзара көмек кассасы принципі бойынша болашақ несие ... ... ... есебінен құралады. Бұл модель шегінде несие алушы несиені
тек ол одан бұрын өзінің ... бос ақша ... ... бағыттаған
жағдайда ғана алуға құқығы пайда болады және де мұндағы жинақтар сомасы
несие сомасымен шамалас болуы ... ... ... бұл ... үлкен
кемшілігі болып табылады, себсбі ол жылжымайтын ... ... алу ... ... ... бұл модельдің артықшылықтары да бар, себебі бұл
модель өз ... ... ... рыногының жағдайына тәуслсіз.
Бұл модельде банк алдында кандай бағамен және қайда қаржы ресурстарын алу
керектігі туралы сұрақтар ... ... тек өз ... үшін ... сиымды
маржаны бекіту ғана қажет. ... ... ... ... табыс
ставкалары мен несиені пайдалану ставкалары теоретикалық түрде ... ... және ... ... 3% ... ... банк жинақтарға
табысты мүлдем төлемеуі мүмкін. Егер жинақтарға табыс 10% болса, несие
қойылымы 13 % ... ... ... ипотекалык несиелеудің экономикасы тұрақсыз елдерде
дамуында үлкен мәнге ие, бірақ ... ... бұл ... есеп ... ... ... ... асырылуы тиіс. Келесі бір артықшылық
бұл ондағы несиенің қайтарылмау тәуекелінің төмен ... ... ... төлем қабілеттілігі жинақтау этапында тексеріледі.
Бұл модельді пайдалануда үлкен жетістікке ... ел ... ... елді ... ... жинақтау жүйесі" кұрылған, ол жииақтау
механизмдері мен ... ... ... және ... үй ... ... мен қаржыны сақтаумен пайдалануға бағытталған
ынталарын қаржылық колдауы бойынша мемлекеттің ... ... ... [18, ... үйді сатып алғысы келтін азамат арнайы қаржы-несие жүйесіне
сатып алуға дейін 2-10 жыл ... ... ... бұл жас, үйленбеген
азаматтар немесе жалдамалы пәтерде немесе ата-анасымсн тұратын ... Өз ... ... олар өз ... арнайы банкке немесе
жинақтау кассаларына (Bausparkasse, Schwabisch Hall, және тағы ... ... ... алынатын мүліктің 45 % дейін салып жинақтайды. Одан
кейін олар мемлекеттік дотация алуға құкық (үй кұнынан 10%-ке дейін) және
льготалық ... ... ... ... Бұл ... ... 10-15 жыл ... жинақ салымдары есебінен бірінші этапта ... ... ... ... ... мекемелерінде екінші этапқа
жеткен азамттарға несие беру үшін ... ... ... [19, ... ... сипаттамасы — бұл оның ... яғни ... ... көзі бұл ... ... бойынша қаржылары. Бұл
жүйені колданушы банктер жинақтау ... ... ... ... төмен деңгейде телеп несиелерді рыноктық талаптардан төмен
деңгейде беруге мүмкіндігі бар.
Ссуда келесі ... ... ... ... ... мерзімге,
жинақ көлеміне (18 ай және 40-50%) жетуі керек, бұл банк ... ... ... "Уақыт-ақша" деген модельге негізделген үлестірудің
осы әдісі көлемінде жеке жинақтардан және ... ... ... ... ... кейін несие салымшымен белгіленген мерзімде
өтелінеді. [20, 206.]
Тұйықталған неміс жүйесі келесі ... ... ... ... ... ... ... бойьшша пайыз алдын-ала белгіленеді, ол әдетте өте төмен,
сондықтан салымшы үшін ... ... ... ... несие берушінің төлемдер мөлшері ең басында дәл белгіленеді;
4) басқа елдерде жоғары пайыздар тұрғын үй салуды ... ал ... ... ... ... ... ... пайыздардың жоғары
болатын периодтарда да салымшыларға ... ... ... мүмкіндік
береді.
5) Жинақ кассаларының салыстырмалы жоғары ... ... ... үй секторының үнемі дамуына әкеледі.
Неміс жүйесінің азаматтардың мақсатты салымдарға негізделгендіктен
екі негізгі ... ... Өз ... ... ... несие алушының айлық төлемдерін
азайтады жәнс ... ... алу, ... көлемін ұлғайтады.
2) өзіндік капитал пайыздық қойылымдар өзгермелі болып несие
алушының төлем ... шегі ... ... ... ... өзндік капиталдың бөлігі үлкен болса, онда сатып алынған мүліктің
тек бір бөлігі ғана несие ... ... ... Егер пайыздық қойылымдар
өзгерісінен несие ... ... ... артса, онда
алынған
ссуданың өтпелі кезеңде ... ... ... бұл
пайыздық
қойылымдардың жоғарлауын теңестіреді.
Құрылыс жинақтау жүйесінің мемлекет тарапынан колдауы ... ... үй ... ... ... ... жеңілдіктер беру арқылы жеке
капитал жинақталуын ынталандырады. Салымшы ынталандырудың түрін өз бетінше
таңдауға мүмкіндігі бар.
Құрылыс жинақтау жүйесінің мемлекетке ... ... ... үй ... ... бір ... өз
жауаптылығын жекс инвесторларға бере алады, сондықтан үкімет жеке
инициативаны қолдайды;
2) мсмлекетке ... ... ... гөрі ... ... ... салу
едәуір тиімді, бұдан салыстырмалы төмен шығындардан жоғары тиімділік
туындайды;
3) мемлекет ... ... ... ... ... ... мемлекеттің меншік құрудағы қатысуы туралы заң ... ... ... ... ... ... төлемдерді қосу арқылы ынталандырады, ол салық
салынғанда есепке алынып отырады.
Қорытындылай келесек ... және ... ... ... қарамастан, олардың екеуі де жан жақты мемлекеттен қолдау
табуда (қүқықтық жүйеден, ... ... ... ... ... беру, салықтық жеңілдіктер мен ... ... ... бұл ... негізінен таза банктық болуы. Олар
құрылысқа иивестициялау процестерімен тірелей ұйымдық жүйесі жоқ. Әдетте
девелоперлік ... ... ... тек ... соңғы
этаптарында алады, ал бастапқы этаптарда коммерциялық несиелерді қолданады.
Және де екі ... де ... ... ... ... ... ... ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Қазақстанда ипотекалық несие жүйесінің пайда болуы мен ... ... ... ... ... үй құрылысы жүйесін
қаржыландыруды реформалаудың бірінші талпыныстарының болғанын атап ... ... 1991 жылы ... ... заң актілері қабылданған: "Кепіл
туралы", "Инвестициялық әрекет туралы", "Жылжымайтын мүліктің ... ... ... және ... шарт ... ... мемлекеттік
тіркеу құқықтары туралы", "Тұрғын үй қатынастары туралы ҚР Заңы, осылар
тұрғын үй сферасында ... ... ... ... ... 1993 жылы ... ... үй саясаты мен оның әрекет ету
механизмдері ... ... ... ... ... қабылданды.
Бұл бағдарлама мемлекеттің тұрғын үй сферасында бірқатар ... ... ... ... үй ... ... құқықтық нормалар
жүйесіне
толықтырулар мен ... ... ... үй ... шаруашылығы, тұрғын үй құрылысын
қаржыландыру жүйесін ... ... ... үй ... ... төмендетіп оны халыққа арзандату
туралы шаралар кешенін жасау;
5) Тұрғын үй құрылысы процессіне қатысушыларға жеңілдіктер ... ... бұл ... ... актілер тұрғын үй құрылысының дамуымен
үйлеспеді. Осыған байланысты 1999 жылдың ... ... Банк ... ... ... үшін нормативті-құқықгық базаны жасауды ұсынды.
Ведомство аралық топ құралып, оның жұмыс ... ... ... үй ... ұзақ ... ... және ипотекалық несиелеу
жүйесін дамыту концепциясы болды. Онда алғаш рет елдегі ипотекалық несиелеу
жүйесін дамытуының концептуалды ... ... 2000 ... ... ... ... ... қалыптасып, бұл Ұлтгық
Банкке жаңа жағдайда ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... бастауға мүмкіндік берді. Осы әрекет шеңберінде Ұлттық
Банк 2000 жылдың желтоқсанында Қазақстан ... ... ... Ол ... ... Берхад" ипотекалық компаниясының
аналогиясымен жасалған. Қазіргі ... оның ... ... ... ... ... бірақ оған қатысу туралы алдын-ала тек отандық банктер ғана
емес, сонымен бірге халықаралық каржы ... ... МФК) да ... ... туынды рынок операторы, оның негізгі функциясы бұл екінші
деңгейлі банктерді берілген несиемен ... ... ... ... ... несиелерді сатып ... ... ұзақ ... ... ... ... ... көбісінің төлем қабілеттілігін жоғарлатып, халықтың
басым көпшілігіне тұрғын үйді сатып алуға мүмкіндік береді;
2) Тұрғын үй рыногын жандандырады;
3) Ипотекалық ... ... ... экономикалық айналысқа
жылжымайтын мүлікті енгізеді;
4) Тұрғын үй ... ... және ... тыс ... да ... жинақтарын тартудың базасын құрады;
5) Құрылыс секторының дамуын қамтамасыз етеді;
6) Елдегі жалпы экономикалық өсуді жандандыруға әсер ... ... ... ... және ... Банк ... тобы мен
компанияның әрекет етуі және Қазақстанда ипотекалық жүйенің ... ... ... нормативті актілер мем жасалған құжаттар екінші деңгейлі
банктермен келісуден өтті.
7 сурет - Екі деңгейлі ипотекалық несиелендіру жүйесі.
Алғашқы ... үйге ақша ... ... үйге ... ... ... несиені беру;
тұрғын үй кепілі (ипотека);
кенілге салынған мүлікті және ... ... ... сақтандыру;
10) сақтандыру мезеті болған жағдайда сақтандыру сомасын ... ... ... ... тәуелсіз бағалау;
12) жылжымайтын мүліктің кұқықтық мәртебесін тексеріп, ипотекалық
тіркеу;
13) несие алушының өз міндеттерін орындамаған ... ... ... өндіріп алу.
Туынды рынок:
инотекалық несие бойынша талап ету құқығын ұсыну;
ипотекалық ... ақша ... ... ... ... ақша ... ... стандарттау назары.
Алғашкы нарықта екінші деңгейлі нарықтан ұзак ... (7-15 ... ... несиелер несие алушылырдың тұрғын үй ... ... ... Оларды беру процедурасы келесідей болады:
ағашқы этапта несие алушы өзіне пәтер іздестіріп, оның сатушымен сатьш ... ... ... Содан кейін несие алушы банктердің біріне
барып, ипотекалық несие ... ... ... Банк оның ... бір
стандарттарға сәйкес критерийлер бойынша төлем қабілеттілігін тексереді.
Қазақстанда алғашқы ипотекалық нарықтың ... ... ... және ... ... процедурасының стандартты болуын атап өткен жөн.
Егер әртүрлі несиелер ... ... ... онда келесі туынды нарық
операторы - ҚИК ... ... ... жасау мен оның негізінде
ипотекалық облигациялар шығару бойынша жұмыс жеңілдетіледі.
Ипотекалық ... беру ... ... ... ... ең бір ... мәселесі. Өзінің жеке үйін алу әрбір отбасының
басты қажеттілігі. Тұрғын үй ... ... ... көптеген
азаматтары үшін маңызды мәселе. Ол ... ... ... ... ... мен ... ... өмір сүргісі келетіндердің
артуына байланысты. Әкімшілік жоспарлау жүйесі кезеңінде ... үйді ... ... ... ... өз кезегі ұзақ күту арқылы қол жеткізді.
Ипотекалық несие беру- тұрғын үй ... ... ... ең ... ... ... тұрғындар тұрмыс жағдайын жақсарту тілегіне сай
келсе, банктер үшін ... әрі ... ... Экономиканың өсуде
қызығушылық танытқан мемлекет үшін де ипотека керекті әдіс болып саналады.
Қазақстандағы тұрғын үй ... ... алып ... ... ... 15 млн. ... тұрғын үй көлемі 253млн метр2, адам
басына орташа 17м2-тан келеді. Бірақ бұл ... да ... ... ... жақсартып, тұрғын үй алғысы келетін 264 мың ... ... ... ... тұр. Республикадағы 2млн м2 қоныстар
авариялық жағдайда. Сондықтан жыл ... ... ... кем емес ... үй салу керек.
Тұрғын үй мәселесі миграциялық процесс есебіне тұрақталған. Соңғы
жылдары бұндай процестен ... ... үй ... ... туып жатса
репрессивтік аймақтарда бос жатқан пәтерлер де бар. Бұл ... ... ... үй ... алу ... ... ұлғаюы мүмкін.
Сол себепті, ипотекалық несие беру ... ... ... ... ... және ... деңгейде қалыптасу
жолдарын таңдаған жөн.
1999-2004жж аралығындағы Қазақстандағы ипотекалық несие жүйесінің
дамуы келкеі графиктен ... ... ...... жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасындағы
ипотекалық несиенің даму динамикасы
Графикте көрсетілгендей 1999 жылдың басында ипотекалық несие беру онша
маңызды болмаған. ... ... ... даму ... жыл өткен сайын
артқанын көре аламыз. 2004жылдың аяғына қарай 1999жылмен ... ... ... - ... ... ... ... Республикасындағы
ипотекалық несиелеудің құқықтық – нормативтік актілерінің динамикасын
талдау
Графикте көрсетілгендей ҚР-да 1991ж ипотекалық несие беру ... ... ... ... жүйесі кезеңінде тұрғын үйді ұзақ
жылғы кезектен ... ғана ... алу ... ие болған. Қазақстандағы
тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... тұрғынт үй құрлысы үшін
бюджеттен қаржы бөлінетін. Ол тұрғын үй үшін ... ... ... ... Бұл ... Қазақстанның тәуелсіздік алуы мен нарықтың
экономикаға көшу ... ... ... ... ... ... ... қысқартқан кезде, оның қаржыланатын ... . ... өз ... банк ... болды. Бұл экономикасы
дамыған елдерде солай. Бұл орайда, тұрғынүй құрылысы үшін берілетін ұзақ
мерзімді ... ... Ол ... ... ... ... бұрын қайтарымнан максимальды қамтылған . ... ... ... сай. ... ... ... 1995 жылдан бастап байқалады.
Бұл Қазақстандағы ... ... беру ... ... үшін ... ... байланысты. 1995 жылы 23-желтоқсанда №2723 жарлығына
сәйкес «жылжымайтын мүлікке ипотека туралы» заң күшіне ... ... ... ... банк сферасындағы өзгерістер байқалды, бұл аралықта
Қазақстан банк жүйелерінің даму ... ... ... байланысты тұрғындарға
ипотекалық несие бере бастады. Қазақстандағы ... ... ... ... ... тұрғын үй реформасы баяу
дамыды. Тұрғындардың ... ... ұзақ ... ... ... жылдары тұрғын үй нарығы реформасын ... ... ... ... лмады. Келесі кезеңде біз Қазақстандық ипотеканың
көтерілуі мен төмендеуін байқай аламыз. Тұрғын үй мәселесін ... , ... ... ... ҚР Үкіметі 2000жылы 21 тамызда ұзау
мерзімді қаржыландыру мен ҚР – ғы ... ... беру ... ... ... ... концепцияға сәйкес, Ұлттық Банк ... ... - ... ... ... ... ... 2000жылы тұрғын
құрылысы жинақтары туралы заң қабылданды. Графиктегі келесі шыңы 2003-2004ж
сәйкес келеді. Бұл жылдары ... ... ... ... ... ... заң, жарлықтар қабылданды. Ол еліміздегі ипотекалық несие
беру жүйесін дамытуға, ... ... ... Бұл өсу ... ... ... ... экономикалық дамуына байланысты. Бұл ... ... ... ... да ... тигізді. 2003ж
Қазақстанда ресейлік ... ... ... өту ... ... ол
республикадағы несие берудің дамуына себепші болды. Көпшілігі ... ... ... ала ... 2003ж ... ... Үкіметі тұрғын
үй құрылыс жинақ банкі н құру туралы шешім қабылдады. 2003ж 23 қыркүйекте
ол жұмысына кірісті.[21, ... пен ... ... сауалына сәйкес 2003 жылы 1 наурызында
Қазақстандағы ипотекалық несие беру ... ... ... ... ...... ипотекалық несиелеудің құрылымы
Диаграммада көрсетілгендей, оның 38%-і Казкоммерцбанктың, 12%-і ... , 11%-і БТА ... ... Ал ... банктер шамалы ғана үлесті
иемденді.
Нарықтық экономикаға көшу кезінде ... ... ... ... ... ... екі деңгейлі банктердің ипотекалық несие
активтерінің үлесінің өсумен байланысты. Сондай-ақ, несие беру мерзімімен
бастапқы салым мөлшерін ... ... ... ... өсуі ... ... қатар, тұрғын үй сатып алуға, салуға , жөндеу ... ... ... ... иемдену үшін де несие беріледі.
2004ж 25 ... ҚР –ны ... ... ... ипотекалық
компаниясы» Қазақстандағы мен екінші деңгейлі банктер 2005-2007 жылдардаы
мемлекеттік тұрғын үй құрлысы бағдарламасын жүзеге ... ... ... қол ... Бұл ... сәйкес:
1) марапаттау төлемінің мөлшері жылдық 10%кем емес болу керек ;
2) ... ... ... ... ... керек;
3) несие беру мерзімі 20жылға дейін.
Бағдарламаның орындалуы ... ... ... ... ... ... ... тиімді жүзеге асыру мақсатында
компания мемлекеттік бағдарлама негізінде ... ... ... болу үшін бір ... ... ... ... саласындағы ҚР-ның заңдық ... ... ... банк ... ... ... беру мәселелері бойынша
кейбір заң актілеріне қосымшалар мен түзетулер ... ... заң ... заң ... ... кейін Қазақстандық ипотеканың дамуына
кедергі келтіретін заңдық кедергілер жойылады. Ипотекалық ... ... ... ... ... ... мүлікті жүзеге асыру,
банкротқа ұшырау мәселеріндегі рационализация жаңа нормаларға байланысты.
өзгертулер елбасының «жылжымайтын мүлік ... ... ... ғана
тиесілі емес, сондай-ақ «банктер мен банк қызметі туралы» , «құнды қағаздар
нарығы туралы», «банкротқа ұшырау ... ... да ... ... ... қабылданған заңдарды нарық талаптарының заңдық ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрлысын қаржыландырудың дәстүрлі схемасы
мемлекеттіктұрғын үй ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін бюджеттен қаржы бөлуді жүзеге асырады.
Аталған схема Қазақстанның ... ... ... экономикаға
көшу жағдайында өзінің тиімсіздігін көрсетті. Жаңа үйлер құрлысын бюджеттен
қаржыландыру азайғанда, жаңа үйлер ... тез ... ... ... ... бюджеттік емес жүйесіне көшу
қажеттілігін туындатты.
1999ж ... ... ... ... қаржыландырудың аталған
жүйесіне реформа жасауға тырысты. 1991ж «кепілдік туралы», «инвистициялық
қызмет туралы», «жылжымайтын ... ... заң ... мен ... ... заң қабылданды. 1999ж ... ... ... жаңа ... үй ... ... туралы жарлығы қабылданды. Бағдарлама мемлекеттің тұрғын сүй
саясатындағы маңызды ... ... ... Солардың ішінде:
1) тұрғын үй сферасына қатысы бар құқықтық актілер жүйсіне өзгертулер ... ... ... үй ... ... мен ... үй – комуналдық шарушылығына
реформа жасау ;
3) монополиясыздандыру;
4) тұрғындар үшін тұрғын үй құрлысының ... ... ... ... ... үй ... жеңілдіктер беру тағы басқа.
Бірақ бұл нормативтік ... ... ... тұрғын үй
құрлысының дамуына жатпайды. Ұлттық банк 1999 жылы ипотекалық несие беру
жүйесін енгізудің нормативтік – ... ... ... ... ... құрылды. Оның жұмысының нәтижесәнде үкіметтің тұрғын үй ... ... ... мен ... ... ... беру жүйесін дамыту туралы
концепциясы бекітілді . Онда ... ... ... беру ... негіздері белгіленді.
2000ж аяғына қарай Қазақстан ... ... ... ... банк ипотекалық несие беру жүйесінің жаңа шарттарын
жасады.
2000ж ... ... Банк ... ... ипотекалық
компания«Кагамас Берхард» негізінде құрылды. Қазір компаниядағы жалғыз
акционер Ұлттық Банк . Компания ... ... ... ... ... ... алу мен ипотекалық облигациялар шығаратын
жолмен екінші ... ... ... мерзімді несие берудің мұндай жүйсі мыналарға мүмкіндік береді:
1) ... ... ақы ... ... тұрғын үйді көпшілік үшін алуға
оңай ету ;
2) тұрғын нарығын ;
3) тұрғын сферасындағы жылжымайтын ... ... ... ... ... ... сферасындағы жинақтар мен бюджеттік емес финанстық ресурстар үшін
база құру;
5) құрылыс секторын ... ... ... ... ... әсер ... ... компаниясымен Ұлттық банк қызметкерлері
Қазақстандағы ... беру ... ... ... ... ... зейнеткерлік қорының активтері. Нарықтың бұл саласын дамытуға
жеткілікті. 2004ж 1маусымында зейнетақы активтері 138,5 млрд ... ... ... 12-15 млрд. теңге аралығында зейнетақы активтерін
басқаратын компаниялар ... ... ... ... пайдаланса және
ипотекалық аблигациялар мен зейнетақы активтерін 5% инвистиция болса, ... ... ... ... ... ... 5 млн. ... қызмет көрсету технологиясы мен заң бір ... ... ... процесіне өзгерістер енгізеді. Кейбір нарықтар
финанстың делдал ... ... ... ... қағаздарға оралады.
Бірнеше ипотекалар пұлға беріліп, құнды қағаздар ретінде қолданылады.
Ол ... ... ... фирмаларда, рынокта сатылады.[22, 3б.]
Бүгінде Қазақстандағы ипотека құрылыс және сақтандырушы банктер,
риэлторлық және ... ... ... мен ... ... ... жүйесін дамытады.
Қазақстандағы тұрғын үй нарығының 10жылында статистика ... ... ... мен ... ... ... Статистикалық
мәліметтер негізінде бағаның аймақтық дифференциясы мен ... ... ... ... ... ... біз ... мәселелерден
қорытындыға келдік:
1) аталған қаладағы баға деңгейін тұрақты нарық кезінде баяу ... ... ... ... ... мен баға ... ара қатынасын нарықтың тұрақтануы
негізінде зерттеу керек мәселен 1996-97жж;
3) тұрғын бағасының көтерілуі мен ... әсер ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы 1990-1995жж, дағдарыс ... ... ... үйге ... ... ... Алматы мен Астана
қалалары. Онда ... ... және ... ... ... 2 – 2005 ... аяғына аймақтық кесімде тұрғын үйді ипотекалық
несиелеу
| ... ... % | ... ... ... |29508 |100 | | | ... |13864 |46,98 ... ... |922 |3,12 ... |4331 |14,68 |ЭКО |918 |2078 ... ... | | | |655 |2,22 |
| |2449 |8,3 ... облысы | | ... |1428 |4,84 ... ... |318 |108 ... |1085 |3,68 |СКО |296 |1 ... ... |1067 |3,62 ... облысы |156 |0,53 ... ... |1040 |3,52 ... ... |83 |0,28 |
|Павлодар облысы |940 |3,19 ... ... |55 |0,19 ... ... ... көпшілігі Алматыға тиесілі Астана
айтарлықтай кейін қалған. ... ... ... ... мәліметтері бойынша Астанадағы тұрғын үй ... ... ... ... ... Ал Алматыда
тұрғындардың қаржысы мен банк несиелері ... ... ... ... ... екі есе ... Әр аймақтағы ... ... ... ... ... ... ... Әр аймақтағы тұрғын үй бағасы да әртүрлі.[23, 78б.]
Кестеде 2005 жылы ... ... ... ... ... болады. 3-2 бөлмелі пәтерлер қараша айында 5,5 - 7,7%-ға екі ... ... 6%-ға, ... ... ... Екі айда 10% ... ... метрдің бағасы 5%-ға өскен. Өсу деңгейі қазанмен
салыстырғанда төмендеген (6,2%). Ал ... бұл ... ... ... ... нарықтағы тұрғын үй бағасы екі ... 1,5 - 2,5 ... көп. ... ... ... ... бастапқы
кезңінде несие берудің механизмдер қалыптасады.
Кесте 3 - 2005 жылы қазан-қараша айындағы Алматыдағы пәтерлер құны
... ... |"+/-" |% ... |1248$ |1238$ |-10$ |-0,8 ... |1323$ |1396$ |+73$ |+5,52 ... |1404$ |1512$ |+108$ |+ 7,69 ... |1666$ |1700$ |+34$ |+2 ... |1411$ |1484$ |+73$ |+5,17 ... ... ... ... ... ... ... негізгі
жолдары нарық механизмдерін дамыту үшін жағдай жасау, бюджеттік емес
ресурстарды мобилизациялау мен оны ... ... ... ... ... беруді жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... тиімді даму үшін заңдық
тұрғыда бірнеше сұрақтарды шешу керек:
1) компанияның инвистициялық қызметіне ... ... ... ... қамтамасыз етудегі заңға өзгертулер мен
түзетулер енгізу ;
3) «ипотекалық облигация туралы» ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар қазақстан ипотекалық
мен Ұлттық Банк пен ... ... ... «ипотекалық облигациялар
туралы» заңын дайындпумен айналысады.
ҚР-ғы ипотекалық ... ... мен ... ... ... ... ... тәжірибе көрсеткендей ипотекалық ... ... ... ... келеді.тұрғын проблемасын шешуге жағдай
жасайды шешуге жағдай ... ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуында фактор.
2) Қазақстандағы ипоьекалық несие беруді дамыту басты ... ... ... тың жоғары болуы, миграциялық процестер, экономикадағы
тұрақтанушылық, банк ... ... ... Қазақстандағы ипотекалық несие беру бірнеше жыл ғана ... ... ... ... ... ... құнды тауарлады несиеге алуға
бейімделмеген. Адамдарды оның ұзақ мерзімі мойындырады. ... ... ... ... ... ... беру ... шетел сөзі болудан
қалды. Бүгінде олкөптеген Қазақстандытар үшін ... ... ... ... ... ... бастапқы кезінде зайымшысы банкпен толық
есептесіп болғанша сатып ... ... ала ... ... ... ... үй ... жылжымайтын мүлік алу үшін, жөндеу
жұмыстарына несие береді.
4) Қазақстандағы ипотекалық несие беру жүйесін ... ... ... өз ... ... малаизиялық модельді таңдады. Оның негізінде
батыстық ноу-хау екі деңгейлі құрылымдық нарық жатады. Осының ... ... ... ... шоғырландырады. Бастапқы деңгей
–несиенің өзі, екіншісі –арнайы ипотекалық құнды қағаздар.
ҚР-ғы ипотекалық облигациялар ... ... ... ... беру ... қалыптастыруда қарапайым адамдардың
қажеттілігін қанағаттандыруы керек .
Ел экономикасы үшін ипотеканың маңызы мыналарда жатыр:
1) капиталды ... ... ... ... қою ... арқылы
шаруашылық айналымына енгізу-экономикадағы қалыптасқан фактор ;
-жылжымайтын мүлік нарығы айтарлықтай қаржы мен ... Сол ... ... ... ... болып саналады. Мысалы , ... ... ... 25% -ы ... ... ... ... жылжымайтын мүліктегі тұрғындардың қаржысы ауыл, қала, жергілікті
құрылыс кешенін ... ... ... ... ... ... банк ... несиені кепілге беру технологиясын енгізу әлемдегі несие
қайтару кепілдігінің жүйесіне жақынжауға мүмкіндік береді. .[25, ... ... ... ... даму ... ... ... үй нарығы мен ипотекалық несие беруді талдау
жұмыстары әртрүрлі әдіс-тісәлдерді пайдалану ... ... ... ... ... ... емес , тұрғын үй нарығымен типотека саласындағы
білімдерді , біліктілікті қажет етеді.
2.2 ... ... ... ... ... даму
динамикасы
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету, шын мәнінде де, ... ең ... жері ... ... ... да ел ... тұрғын үй бағасының төмендеуі, атап айтқанда 250-700 доллар
шамасында, ипотекалық несиелеу бойынша несие ... ... ... ... 20 ... ұзарту, тұрғын үй бағасына байланысты алғашқы салым бағасын
20%-дан 10%-ға дейін төмендету және несиелеудің пайыз қойылымы 13%-дан 10%-
ға дейін ... ... ... ... та Қазақстан банктерінің басшылары мұндай саясатты ... ... ... жоқ, ... бұл ... ... ... Және де елбасының
мұндай талап етулері банктерге емес, мемлекетке жолдағандай, себебі пайыз
қойылымының ... ... ... ... бойынша сыйақы мөлшеріне
және мемлекеттің әлемдік нарықтағы атағына да байланысты болады. Сонымен
қатар, ипотекалық ... ... ... ... ... ... мөлшеріне байланысты болады. 2005 жылы ... ... ... ... жалпы сомасы – 259,4 млрд. теңгені құраған,
соның ішінде жылжымайтын мүлік кепілдігіне – 229,0 ... ... Ал ... ... ... ... тартылған салымдар 2005 жылдың қаңтарында
– 65,6%-ға өсіп, 20,7 млрд. ... ... 971,3 ... ... ... ... жеке ... 47,3%-ға өсіп, 9 млрд. ... ... ... ... ... ... 4,5 млрд. теңгені құрады.
Халықтан тартылған депозиттердің жалпы жылдар ... ... ... ... ... - ... депозиттері.
Бүгінгі күні Қазақстанда 52 несиелік серіктестіктер мен 22 ... ... ... ... ... жалпы активтерінң
сомасы бүгінгі таңда 14,7 млрд. теңгені құраса, міндеттемелері – 11,7 ... жеке ... ... – 3 млрд. теңгені құрайды. Ипотекалық
компаниялардың ... ... ... несиелер 99%, күдіктілері
не бары 1% құрайды.
2005 жылдың 1-ақпанында Қазақстанда 35 ... ... ... ... 20 ... 16 ... ... қатысуымен және Қазақстан Даму
банкі жұмыс істеді.
2005 жылдың ... ... ... ... ... ... жеке
капиталы орта есеппен 2,9%-ға өсіп, 240,7 млрд. теңгені құрады (2003 жылдың
1-қаңтарына – 233,51 ... ... ... 44,85% өсім ... 2б.]
Сөйтіп, көріп отырғандай екінші деңгейлі банктердің халықтан
тартылған депозиттерінің өсуі және ... орай ... қоса ... жеке ... өсуі ... несие мөлшерінің өсуіне
жағдай жасады. Ресурстық базаның ұлғаюы мен ... ... ... ... ... үшін ... беру тиімді және
үлкен пайда әкелетін операцияның түрі ... көзі ... 2004 ... ... ... ... өсті. Орташа және ұзақ мерзімді
және теңгелей депозиттер саны экономикаға несиенің ... ... (жыл ... ... ... ... 2б.]
Осылайша 2005 жылдың 1-қаңтарына заңды тұлғаларға берілген жалпы
несие 909,34 ... ... ал жеке ... үшін 122,1 ... ... Соның ішінде тұтыну мақсаттарына – 30,0 млрд. теңге, ... ... ... – 7,8 ... ... ... болатын. 2004 жылдың қорытындысы
бойыша халық салымдары 29,5%-ға өсті.
Бұл көрсеткіштер халықтың ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш 12,7%-ға өскенін көрсетіп отыр. 2004
жылмен ... бір ... ... 18,5%-ға өсіп, осы жылы 24846
теңгені ... Ал ... ... өсуі ... несиеге сұранысты
арттырады.
Алайда ипотекалық несие мөлшерінің көбейгенімен, оның ... тым ... ... ... ... ... азаматтарға қымбат
болып отыр.
12 сурет - Депозит пайыз қойылымы мен ипотекалық пайыз қойлымының өзгеруі.
Ұзақ ... ... ... көбеюі тікелей Ұлттық Банктің
орташа ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осылайша 1999 ... ... ... ... көрсеткішті салыстыратын болсақ, онда ... ... ... аламыз.
Кесте 4 - Қайта қаржыландыру пайыз мөлшерлемесі.
| |2000ж. |2001ж. |2002ж. |2003ж. |2004ж. |2005ж. ... | | | | | | ... |18 |14 |9 |7,5 |7 |7 ... ... | | | | | |
|% | | | | | | ... елдегі инфляция деңгейі себеп болады. Мысалы, 2004 жылы ... ... ... ... ... ... ... Банкке
қайта қаржыландыру пайыз қойылымын 9%-дан 7,5%-ға төмендетуге мүмкіндік
береді. Төменде ... ... жж. ... ... дейінгі инфляция деңгейі
көрсетілген.
13 сурет - Қазақстандағы 1999-2004жж. инфляция деңгейі.
Мемлекеттің қайта қаржыландыру пайыз қайылымын ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бірақ банктер
пайыздық қойылымды өзінің еркі немесе патриотизмнің жоқтығынан төмендетпей
отырған жоқ. Мұндай жағдай ... ... ... тым қымбат болуынан
болып отыр. Депозиттік база мен синдицивті ... ... ... ... де ... ал бұл өз ... несиелік ұйымдардың
пайдасын төмендетеді. Нәтижесіне тұйық шеңбер ... ... ... ... ... үшін сыйақы пайыз мөлшерлемесін төмендету –
банктер үшін қымбатқа түседі: «тірі» ... ... ... ... ... ... – құр ... өйткені басқа
альтернативті қаржылық құралдар ондай табыс ... ... ... ... ... өткен жылы теріс көрсеткіш берді. Бұл түсінікті-ақ,
Республикалық қазына қарыз қаражаттарды керек етпеді – ... ... асып ... ... ... ... қойылымының төмендеуіне алып
келу керек еді.
Алайда Қазақстанда осы тұйықталған ... бұзу үшін ... ... Мысалы үшін сәуір айының ортасында ... Банк ... ... Lights» ... ... Бұл несиенің басты ерекшелігі болып
айтарлықтай төлем пайыз қойылымына жылына 7%-11%, ал ... өтеу ... ... ... ... ... шарттарды ешбір қаржы институты ұсынбады.
Банкке шешім қабылдау үшін небары 3 күн ... ... жаңа ... ... мен ... бітпейді. Несие алушының қалауы бойынша үй
бағасының 100% алуға мүмкіндік береді. Ол үшін банк ... ... ... ... 50%-ын салу ... ... ... тең жартысын қайтарып
алғаннан кейін екінші жартысы автоматтты түрде депозиттегі қаражат есебінен
жабылады. Және де ... ... үшін ... айып ... және ... да ... Қазақстанда ипотекалық несиелеу жүйесін
дамытуға негізгі себеп болады.
Бірақ ипотекалық ... ... ... ... Ең ... ... – ипотекалық несиелеу саласына қаражат көздерін тарту болып табылады.
Сондықтан біз төмендегідей шараларды қолдануды ұсынамыз:
1) Ішкі нарықты ... ... ... арқылы ипотекалық
несиеге қаражат тарту көзделген. Отандық ... ... ... ... қорлары мен ... ... ... Инвесторлармен көзделіп отырған
табыстылықпен ... ... ... ипотекалық
несиеде пайыз қойылымының өсуіне әкеп соғады. ... ... ... ... ... ... (преференциялар) берілуі тиіс. Кейін осындай нарықта
қаржылық құралдардың жеткілікті болғанда бара-бара ... ... ... зиян келтірмей, пұрсаттылықтарының күшін жоюға
болады.
2) Ипотекалық несиелер алған халықтың үлесін арттыруға түрткі болатын
бұл ... ... ... ... құру және ... ... ... Икемді салық саясаты – ипотека төлемдері бойынша табыс салығын
төмендету – ипотекалық несиелеу мәселелерін шешуге себеп ... Егер ... ... бюджетінен дотацияласа, онда банктер
пайыздық қойылымды 9-10 %-ға ... ... ... ... қайтарылымын бюджет қызметкерлеі үшін: әскери, ... ... ... ... т.б, ... ... Несиелік бюроға өткізілетін шағын және орта бизнес субъектілері
үшін ... ... Банк ... ... ал бұл ... ... несие алушыларға жүктеледі. Барлық
банктік процедуралардың мемлекеттік сттандартқа сай ... ашық ... ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі, ал бұл несиелік пайыз қойылымының
төмендеуіне себеп болады.
6) Стандарттық ... ... ... табыс таппайтын азаматтардың
мемлекет жағынан ... ... ... ... ... ... ... несиелерді алғанда алғашқы салымды төлеу
үшін өтеусіз демеу қаржымен қамтамасыз ететін жүйе ... ... ... ... жас ... ... түрде мемлекеттік қолдау мақсатында
алғашқы салымсыз 5 жыл ішінде ... ... өтеу ... үйді ... ... ... ... ипотекалық несиенің пайыз
қойылымын субсидиялау керек.
Осы аталған ... ... ... ... ... ... дамып, халыққа қол жеткізерліктей болып, ... ... ... ... ... деп ойлаймыз.
Қорытындылай келе ипотекалық несиелеудің дамуы Қазақстанда жалпы
экономикалық өсуге оң әсер етеді деп айта ... ... ... ... дамуы қосымша 48 мың жұмыс орындарымен халықты қамтамасыз етіп,
жалпы ішкі өнімнің 2%-ға көбейтеді, салық түрінде бюджетке ... ... ... ... ... ... таза табыс – 2,9 млрд. теңгені құрайды деген
болжам бар.
2.3 Ипотекалық ... ... ... және оны ... дендеп енген нарықтық қатынастар ... ... ... шешу ... үшін ең бір қиын ... ... ... Әзірше
мұның екі жолы белгілі не өзіңді күнделікті көп нәрседен қағып, қаражат
жинауың ... не ... бел ... ... ... керек. Осыған орай 2000
жылдан бастап банктерде көрсетілетін қызметтің жаңа түрі - ипотекалық ... ... ... ... ... көз ... ... бұл
түріне халықтың сенімі біртіндеп арта түскенін көреміз. Мысалы, ипотекалық
несие беру ... жаңа ... ... 2001 жылы ... ... ... қою шарты тіркелген болса, 2002 жылы бұл керсеткіш 6694-ко жетіп,
өткен жылы ол екі ... ... ... ... ... - ... үй ... алуға, жаңа үй салуға
немесе үйді жөндеуге, сол үйді ... қоя ... ... ... ... ... ... қарызгер банктен алған несие қаржыны белгіленген
мерзімде және толық көлемінде ... ... ... ... ... несие қаржыны басқа мақсатқа, меселен, автокөлік, не жиһаз сатып
алуға жұмсауға ... ... ... ... ... қаражат қорларын көбірек тартып,
жылжымайтын мүлік нарығындағы операцияларды тиімді жүргізуді қамтитын көп
беиімді тетік әрі тұтастай бір жүйе десе ... Бұл ... ... ... қарыз алушыдан басқа, құрылыс салу жене ... ... ... ... ... ... ... нарық субъектілері косымша инвестициялық
серпіліс алады. Сұраныс өсе бастағандықтан, ... ... ... ... ... ... ... несие
жадығаттарын орналастырудан ... ... үшін ақша ... ... ... беру ... дамуына белгілі бір факторлар ... ... ... ... ... ... ... қауіп-
қатерлердің жоқтығы секілді жағдайлар айтарлықтай септігін ... Оның ... ... ... ... жадығаттар ұсыну және құнды
қағаздар эмиссиясына кепілдік беру арқылы ипотекалық несиеге мүмкіндігінше
қолдау көрсетіп ... ... ... ... ... ... Жолдауы - осы
қолдаудың жарқын бір мысалы. Жолдауда ипотекалық несие берудің ... ... ... ... ... қойылды. Сонымен бірге бастапқы жарнаның мелшері
тұрғын үйдің жалпы ... 10 ... ... төмендетіледі. Елбасы ұсынып
отырған бұл ... ... ... ... ... қолданылып жүрген
нормалар екі есеге дейін жеңілдейді.
Меншік құқықтарын, соның ішінде жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... ... ... сөйтіп, ипотекалық несиенің
дамуына қажетті құқықтық ортаның қалыптасуы айрықша маңызды. Қазір ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде жүзеге
асыруға мүмкіндік ... ... заңи ... бар. Олар - ... ... мемлекеттік тіркеудің және кепілге қойылған мүліктерді
тіркеудің жолға қойылған жүйесі.
Біздің ... ... ... ... ... тәжірибесі
қолданылады. Осы тәжірибені жергілікті жағдайларға лайықтаудың ... ... ... ... Қазақстанның ... ... ол ... ... ... және осы мақсатта
құрылған басқа да ... ... ... ... бастады. Аталған
компания банктерден ... ... ... ... да, ипотекалық
облигациялар шығарып, тұрғын үйге берілген ипотекалық несиелер ... қою ... ие ... ... ... сату ... өзінің шығындарын өтейді, ал банктер халыққа жаңа несиелер беру
мүмкіндігіне ие болады. Ипотекалық несие ... бұл ... ... ... нарығын айтарлықтай ынталандырды, соның нәтижесінде несиенің
пайыздық ақысы алғашқы кездегі 16-17 пайыздан 13 ... ... ... ... алға ... міндеттерге сәйкес компания келешекте де
пайыздық ақыны бұдан да кеміте береді деп сенеміз.[33, 262б.]
Десе де, мәселенің екінші жағы да бар. ... ... ... зар ... ... ... адамдардың алдында белгілі бір
мүмкіндіктер ашуы керек еді. Алайда, істің мәнісіне келгенде, мүның өзі кез-
келген ... қолы жете ... ... болып шықты. Қазір орта қолды
қызметкердің орташа айлығы 200 АҚШ доллары шамасында ... ... ... ... ... үнемшіл әрі жалғыз басты адамның өзі банктен алған
несиесімен қаланың қиыр шетіндегі ескі бір ... ғана ... алар ... аз ... ... үйді несиеге сатып алу мүмкіндігі туып еді, ... ... ... құны шарықтап кетті, ал жалақы мөлшері - сол баяғы.
Сондықтан да банк несиесіне үй алу ... ... ... ... үшін тым ... ... амал болғалы тұр. Соның
өзінде олардың қолдары жететіні - қаланың шет ... ... ... ... 1-2-3 ... ... ... ғана. Ипотекалық несиеге
алынған делдалы үйлердің үлесі бар болғаны 1-2 пайыз ғана құрап ... ... ... ... ... ... сәйкес несие алушының табыс
көздерін және олардың алған несиелерін өтеуге қаншалықты қабілетті екенін
қарыз берушінің (банктің) өзі ... ... ... ... өтеумен
бірге қарызгердің өзінде күнделікті тұрмысқа (тамаққа, ... ... ... және ... ... тағы ... қажетті қаражаты
қалатындай болуы тиіс. Бүгінгі тұрмыс нарқы бойынша, ересек ... ... ... ... шамамен 5 мың теңге болады екен. Ипотекалық
несие алудың тағы бір ... ... - ... ... жылжымайтын
мүлікке баға белгілеу. Соның өзінде мүліктің бағасын тәуелсіз бағалаушы
шығаруы керек және ол баға ... үй ... ... ... ... ... алуы тиіс. Банк өзі беретін несиенің мөлшерін нақ осы ... ... және ... ... ... берілген мүліктің
бағалау құнына қарағанда бұл бағаның бірқатар айырмасы болады.
Айтқандай, банктен несие алған кезде тек ... ... ... ... ... ... ... де көлік құралдарын,
айналымдағы тауарларды, болашақта өнімі жиналатын егін ... ... да ... ... болады. Мұның өзі халықтың банктен несие алу
мүмкіндігін кеңейте түседі.
Банкте немесе жеке тұлғалардың арасында ... ... ... ... ... ... орталықта мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін
ғана заңды күшке ие болатынын біліп қойған жөн. Кепілге қою ... ... ... қойылған мүліктің біртұтас жүйесін жасайды.
Осының нәтижесінде біздің кәсіпорнымызда бүгін таңда ... ... және ... ... бай ... бар. Бұл ... -
осы мүліктермен мәміле жасау кезінде елде бір ... ... ... ... әрі ... кепілі
Ипотекалық несиелеу жүйесін жетілдіруде ұсыныс тарапынан, сондай-
ақ ... ... ... үй ... толық жетілдіру, тұрғын ... ... ... ... ... үй ... дамыту, жеке
капиталды тарту есебінен тұрғын үй құрылысын іске қосу, төлем қабілетті
сұранысты ... ... ... де ... ... шешу қажет.
Тұрғын үй құрылысының ұсынысын ынталандыру үшін ... ... 1 кв. ... ... ... ... ... таза құрылыс
материалдарының өндірісін дамыту, жаңа технологияны енгізу, екіншіден
тұрғындардың орта тобы мен ... ... ... үшін ... үй
құрылысын ынталандыру маңызды болып табылады. Ипотекалық несиелеу жүйесін
жетілдіру жолдарын жүзеге ... ... ... ... ... сурет
Тұрғындарды салынып жатқан үйлермен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... қажет.
Республикада қазіргі заманғы тиімді және энергосақтаушы ... өту ... ... үй ... одан әрі дамыту үшін келесі шараларды
жүзеге асыру қажет:
1) тұрғын үй құрылысында прогрессивті технология, ... ... ... ... таза қазіргі заманғы өнімдер мен
материалдарды пайдалану;
2) магистральды-инженерлік ... ... ... ... алаңдарына
жер учаскелерін бөлу.
Ипотекалық нссиелеу жүйесі мен тұрғын үй құрылыс жинақтарының
қолайлы шарттарън қолдану, тиімді энерго және ... ... ... индивидуалды тұрғын үй құрылысын одан әрі дамытуды қамтамасыз етеді.
Қазақстанда ипотекалық несиелеудің малайзиялық моделі қызмет етеді.
Тұрғын ... ... ету ... ... ... үй ... ... перспективті болашағы бар. Мемлекеттен жыл сайын бюджеттен әрбір
салымшыға салым сомасының 30% ... ... бөлу ... ... ... ... ... екі жүйенің қызмет етуі
тұрғындардың тұрғын үй мәселесін жақсартып, ... ... ... жағымды әсер ететіндігі даусыз. Елде ипотекалық несиелеу жүйесін
одан әрі дамыту үшін келесі міндеттерді шешу ... ... үй ... ... ... ұзақ ... ... тыс
қаржылық ресурстардың ағынын қамтамасыз ету мехаиизмін кұру және ендіру;
2) Нарықтың ... ... ... тиімді іс-әрекетін қамтамасыз
ететін инфрақұрылымды құру;
3) ипотекалық несиелер субъектілері арасында еркін бәсеке үшін тең
жағдайлар құру.
2004 жылы ҚР ... ... " ... ... ... ... үй құрылысын дамытудьң мемлекеттік бағларламасы "
қабылданады, бағдарлама екі ... ... ... ... 2005 жылды
қамтиды. Екінші кезең 2006-2007 жылдарды қамтиды. Бірінші кезеңдс жүзеге
асыру қарастырылған ... ... ... ипотекалық несие бойынша ставканы төмендетуге мүмкіндік беретін
инфляция деңгейін одан әрі қысқарту бойынша шаралар қабылдау;
2) компания тұрақтылығын ... ету ... 6,4 млрд ... ... ... ... үйге ... қаржыландыру үшін 20 жылға дейінгі мерзімге
34,9 млрд. теңге көлемінде ҚИК-ның ... ... ... ... кезеңде мынадай шараларды жүзеге асыру қарастырылып
отыр:
1) ... ... ... ету ... 20,4 ... ... үйге ... қаржыландыру үшін 20 жылға дейінгі мерзімге 111,2
млрд. теңге ... ... ... облигацияларын шығару. Осы
бағдарламаны жүзеге асыруда бюджеттен 150 млрд ... ... ... Оның ... ... ... капиталдандыру 42.9 млрд. теңге;
2) тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің салымдары бойынша сыйақы төлеу 2,3
млрд. теңге;
3) тұрғын үй құрылыс ... ... ... 1, 9 ... ... ... жылдары жергілікті атқару органдарын бюджеттік
несиелеу
80 млрд. теңе;
5) мемлекеттік бюджет ... ... ... үй ... 18,9 млрд. теңге;
Осы бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже төмендегідей:
2005 жылы – 3 млн. ... ... 2006 жылы - 4млн. ... ... ... жылы - ... көлемі 5млн. шаршы метрден астам тұрғын үй құрылысы
енгізілетін болады және ... ... ... ... 195 ... ... үймен қамтамасыз ету күтіліп отыр. Оның ішінде ипотека
жүйесі арқылы – 49 мың ... 2005 жылы - 1, 7 мың ... 2006 жылы - ... мың ... 2007 жылы - 20, 8 мың ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕНДЕНЦИЯСЫН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстандағы тұрғын үйді ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді біртіндеп алуға арналған
көптеген өзгерістер бар.Бірақ барлық схемаларды ... деп ... ... ... ипотеканың бастапқы жағдайында болады немесе
мүлдем болмайды. Сонысына ... ... ... ... ... даму ... сай келеді. Осыған сәйкес тұрғын үй
нарығы біртіндеп жүзеге асады.
Соңғы 3-5 жыл ... ... ... ... несиенің
америкалық әдісі, ал аз қамтылғандарға неміс әдісі қолданылады.
Бүгінде біз «Қазақстан ... ... ... ... несие берудің жылдам қарқынмен дамуының куәгері болып жүрміз. 2004
жылдың 1-қаңтарына дейін несие берудің бұл түрі ... ... ... ... 20 %-дан ... ... ипотекалық компаниясы» АҚ 2000 жылы желтоқсанда құрылды.
Бастапқы салым мөлшері 500 млн. ... Ол ... ... 2001 ... ... бастады. 2002 жылдың ... ... ... ... ... ету ... мен ... қағаздарды иемдену есебінен
2001 жылмен салыстырғанда 2 есеге өсті.
15cурет- «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ ... ... жылы ... ... 7,9 млрд. теңгеге өсті де, 10 млрд. теңгені
құрады. Оның ішінде ссудалық портфельдің үлесі 80,7 %, ... ... – 18,7%. ... ішкі ... ... бір ... 23 млн.
теңгеден аспайтын ипотекалық несиенің максималды көлемі беріледі. ... ... одан ...... ... ... ...
18,7%.
«Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-ның ... ... ... ... үй ... құқығы бар банк-серіктерінен төлем алу,
облигация шығару тағы басқа. Компания ипотекалық несие нарығындағы ... көзі ... ... және ... ... ... ... ролі коммерциялық банктермен қатар ипотекалық несие беруде
емес, ... ... ... құру және ... куәлікті талап ету құқығын беруде банк компаниямен
ипотекалық куәлікті сату мен ... ... ... келісім-шартын жасауды
міндетіне алады. Мынадай жағдайда банк ... ... үй ... ету ... ... сатып алуды міндетіне алады:
1) Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... Заемшының ипотекалық және несие келісім-шарттарындағы міндеттерді
орындамауы.
3) Өзге де ... ... ... ... куәліктерде алмастыру жасау.
Қажетті пұлды қалыптастырғаннан кейін компания ипотекалық несиені
талап ету құқығы негізінде облигациялар ... ... ... ... ... ... схема
бойынша жүзеге асады:
1) Несие беруші банк ... ... үйін ... қою ... ипотекалық
несие береді.
2) Компания несие беруші банктен ипотекалық несиені талап ету құқығын
иемденеді және ... ... ... ... ... инвесторлар (зейнетақы қоры, коммерциялық банктер,
сақтандыру компаниялары, т.б.) екінші ... ... ... ... Сол ... ... нарықты қаржыландыруды
жүзеге асырады.
4) Қаржылық нарықтағы инвесторлар ақшасы ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... беру – І және ІІ ... ... дамытудың
үкіметтік бағдарламасы. Оның негізінде ... ... ... несие
беруді жүзеге асыратын нарық субъектілерінің қызметін, сондай-ақ ипотекалық
құнды ... ... ... 5 - «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-ның активтер құрылысы
| |2001 |2002 |2003 ... ... | | | |
| ... ... ... ... ... |Үлес |
| |мың ... %|мың ... ... | | ... |% | |% ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ақша |255 |0,02 |587 |0,03 |121 |0,0 ... да құнды |941 210 |89,00 |955 342|44,7 |1 884 700|18,7 ... | | | | | | ... мен |60 293 |5,70 |1 115 |52,2 |8 116 614|80,7 ... ... | | |569 | | | ... ... |46 099 |4,40 |4 877 |0,2 |78 |0,0 ... ... |9 646 |0,90 |14 565 |0,7 |30 282 |0,3 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |0,00 |47 164 |2,2 |28 712 |0,3 ... ... да | | | | | | ... | | | | | | ... |1 057 ... |2 138 |100,0 |10 060 |100,0 |
| | | |104 | |507 | ... өзге заңдық тұлғалар капиталына ... ... ... ... АҚ-ның құнды қағаздар портфелі
мемлекеттік құнды қағаздармен ... 2003 жылы ... ... инвестиция көлемі 929 млн. теңгеге жетіп, 97%-ды ... ... ... ... ... 6 - ... ипотекалық компаниясы» АҚ-ның құнды қағаздар
портфелі.
| |0.01.02 ... ... ... ... | | | ... | | | |
| ... ... ... ... |Сома |Үлес |
| |мың ... |мың ... ... |
| ... |% ... |% | |% ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |800 ... |640 ... |494 193 |26,22 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |314 ... |1 390 ... ... | | | | | | ... |941 ... |955 ... |1 884 ... |
2003 жылы «Қазақстан ипотекалық компаниясының» ... ... ... қатысушылары «БТА Ипотека» ААҚ, «БанкЦентрКредит»
ААҚ , ... ААҚ, ... ... ААҚ. ... ... ... мен несие беру мерзімінің ... 2003 ... ... 7 - 2003 ... ... ... ипотекалық несие мен
маржа деңгейі бойынша төлемдер өзгерісінің анализі
|Енгізілу|Инфляц |Спр. Эд ... ... ... төл. ... |
|уақыты | |КИК ... | ... |
| ... ... ... ... салм. % |
| |мың ... ... % |мың | |
| | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |713,20% |1067% ... ... |
|коэффициенті | | | ... ... |
| | | | ... ... өтімділік |1919,70% |243,90% |987% |Жылдам жүзеге асатын ... | | | ... ... |
| | | | ... ... ... өтімділік|5783,30% |2,70% |0,10% |Ақша қаражаты мен қысқа |
|коэффициенті | | | ... ... |
| | | | ... жағдайларға |
| | | | ... ... ... |184 755 |131 227 |1 391 ... ... мен ... | | |418 ... ... |
| | | | ... ... ... қысқа талдау көрсеткендей, «Қазақстан ипотекалық
компаниясы» ... ... ... ... жылжымайтын мүлікті
қамтамасыз ететін, ипотекалық тұрғын үй несиелерінің телеп ету ... ... ... ... және ... мен құнды қағаздарды
шығарады. Компания ... ... ... ... ... ... бизнесті қаржыландырудың сенімді көзі болып табылады.
Компанияның ролі ... ... ... ... ... беру ... екінші ипотекалық нарықтың қалыптасуы мен құрылуында.
Ипотекалық куәліктерді талап ету ... ... банк ... бөлек
келісім-шарт жасасады. Ипотекалық тұрғын үй ... ... сай ... ... ... және ... ... орындамауы, өзге де талап бұзушылықтар жағдайында ... ... үй ... ... ету ... қайта сатып алуды
міндетіне алады. Екінші деңгейлі банктердің жекелеген ипотекалық несие ... ... ... ... сату ... ... жүзеге
асады:
1. Элиталық үйлерді несиеге беру;
2. Жеке кәсіпкерлік қызметінен шынайы кірісті бекітетін ... ... үшін ... үйге ... ... Жеке ... ... адамдарға тұрғын үй үшін орта мерзімді
несие беру;
Төменде бірнеше ірі банктердің коттедж сатып алу үшін ипотекалық несие
беруінің талаптары ... 10 - ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі жекелеген банктердің потекалық несиелеу
шарттары
|Несиелеу |АТФ Банк |ТұранӘлем |Казкоммерц ... ... Банк ... | ... ... |Кредит | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |13,5% |13,0% ... |13,6% ... ... | | ... 14%| ... ... | | ... 30% | ... - |
| | | ... | |12,6%, ... |
| | | ... | ... |
| | | ... 9% | ... - ... |7 жыл |7 жыл |7 жыл | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... – 20 |
| | | | | |жыл, ... |
| | | | | ... | | | | |– 7 жыл ... ... |Элиталық | ... ... ... ... ... | ... - 15%,|құнынан 30% |
| |15%-30% ... 50%| ... | |
| | | | ... 50 | |
| | | | ... ... |
| | | | ... | ... ... ... ... шетел валютасымен несие берудің
жекелеген ... 5 ... 20 ... ... ... ... 13,5%-14%-ды
құрайды. Несие берудің мұндай әдісінің тиімділігі – ресми емес ... ... алу ... Бұл ... ... – жеке
кәсіпкерлер, жалға берушілер. Бұлар көп жағдайда өздерінің кірісін ресми
бекіте ... ... ... ... ... ... ... де байланысты. «Қазақстан
ипотекалық компаниясы» бағдарламасы бойынша 15 жыл ... ... ... 20 ... ... бойынша белсенді несие беруші қаржы-несиелік
мекемелер қатарына мыналарды жатқызуға болады: «Казкоммерцбанк» ААҚ, «Халық
банкі» ААҚ, «БТА Ипотека» ААҚ мен ... ААҚ. ... ... ... ... құрайды.
Кейбір заемшылар несиені толтыруды риэлтор мекемелерінің делдалдығы
арқылы жүзеге асырғанды жөн ... ... әдіс ... ... ... ... сенімділігі банк пен риэлторлық фирмалар
арасындағы келісімде ескертіледі. Бұл келісімдермен ... ... ... мекемелердің құрылыс компанияларымен келісімділігі болады.
Аталмыш келісімділік тұрғын үй нарығындағы несие бөлу көлемінің ұлғаюымен
түсіндіріледі. ... ... ... ... үйді ... келетіндер саны
өте көп, бірақ банктер бұл ... ... ... ... ... беру ... ... несие берумен айналысатын банктердің көпшілігі заемшыларға
бірдей талаптар қойылады. Несие берудегі басты ...... ... Ресми жалақының дәлелі ретінде банкке бухгалтериядан анықтама мен
зейнеткерлік қордан көшірме әкелінеді.
Қазіргі уақытта пайыздар мен несие беру мерзімі ... ... ... тиімді: 15 жылға10 мың $-ды 11,9%-бен несие алу үшін
заемға төленетін айлық төлемі 119 $ ... ... ... алу үшін заемшы
269 $-дан кем таппауы тиіс.
Коммерциялық банктердің жекелеген бағдарламасы бойыша ... ... 13,5% ... 15 жыл ... ... ... 130$
құрайды. Оны орындау үшін заемшының кірісі 280$-дан ... ... ... ... ... ... «Қазақстан ипотекалық компаниясы»
бағдарламасы бойынша ипотекалық несие алудың үміткерлер тобын шектейді.
Сондықтан өз ... ... ... ... алмайтын азаматтар
банктердің несие берудегі ... ... ... ... ... бар ... көпшілігі несие алу үшін «Қазақстан ... ... ... бара бермейді.
Қарастырылған жағдайда «Казкоммерцбанк»-та 20 жылға дейін ... ... ... айлық төлем 121$. Яғни несие беру талаптарын орындау
үшін 217$-дан кем емес ... ... ... бағдарламасының артықшылығы – несие берудің
кейбір талаптарын реттей алуы. Мәселен, банк заемшының минималды өмір ... ... ... ... Біздің жағдайымызда, бұл минимумды 10$-ға
төмендету заемшы кірісіне бірдей талаптар ... ... кем ... ... ... ... ... талаптарын жою мүмкіндігі,
минималды мүмкін кірістен несие алу заемшының адалдығына байланысты.
Заемшының ... ... ... ... банкті таңдауда заемды
өндірудің ұзақ мерзімді мүмкіндігі мен несиені ... ... ... ... санкцияларының пайыздары ... 1-1,5% ... ... саласы мардымсыз. Ал қосымша шығындармен байланысты
жағдай айтарлықтай қиын.
Заемшының міндеттті жұмсауы ... ... ... ... ... ... ... орталықтың тіркеуі;
3) Банктік сараптама;
4) Бағалаушының қызметі;
5) Жылжымайтын мүлік пен өмірді сақтандыру.
Сатушыға ... ... ... ... қамтамасыз ететін
несиені дайындау бір жерде – ... ... ... ... ... ... мың $ көлеміндегі 15 жылдық мерзімдегі несиені дайындауда кейбір
қазақстандық банктердің қосымша шығындары мыналардан ... ... мен ... ... |Заемшы үшін қосымша |
| | ... ... |
| | |АҚШ ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... Банк |285 |
|2 ... ... |300 |
|3 ... |310 |
|4 ... |310 |
|5 |БТА ... |385 |
|6 ... |410 |
|7 |АТФ Банк |555 ... ... ... ... және ... шығындар жүйесі
арқылы алудағы екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... Ол ХҮІІІ ғасырда қалыптасқан мына постулатты
жоққа шығарады: Адам әрқашан өз ... ... ... және ... ... ... ... Осы постулат негізінде «рационалды адам»
түсінігі қалыптасты.
Канеманн мен оның әріптесі Эймос ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, адамның қимыл-әрекеті
өзгеше құрылған. Егер бір ... ... ... ... ... ... ... жеткізуге шамасы жетпейді. Сол себепті
Канеманн мен Тверски адамдардың рационалды емес ... ... ... қосымша шығындар жүйесі заемшының әлеуетін
өзгерте алады. Банк клиенттерінің 78%-ы ипотекалық несие ... ай ... ... ... 10 ... ... алу ... 10 мың $ болғанда ай
сайынғы төлемдер 178$. Мұндай несиені алу үшін ... 328$ ... ... ... ... ... ... 13,5% төлем
негізінде 15 жыл ... ай ... ... ... 190$. Оны орындау үшін
заемшының кірісі 280$-дан төмен болауы керек.
Бүгінгі күні жинақтаушы банктердің құрылуы үшін нормативтік-құқықтық
негіз ... 2000 жылы ... ... ... Заң ... ... неміс жүйесіндегі компиляциясы қалыптасқан. 2001 жылы
Қазақстан нарығында еуропалық құрылыс-жинақтаушы банктері болды.
Құрылыс-жинақтаушы жүйесін ... ... ... ... ... ... қалыптасу күнінен бастап
арнайы мерзім белгіленеді.
Құрылыс-жинақтаушы жүйесінің негізгі ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... Несиелік
операциялар мен қаржылық нарықтар арасында байланыс жоқ. Несиелік мекемелер
қосымша капитал үшін ашық ... ... ... ... ... салымшылардың қаржы айналымынан рефинансталады. Заемшы мен
беруші аталған жүйеде бір тұлғада көрінеді. Бұл ... ... ... ... жағдайға қарамастан төлем тәуелсіздігі, ... ... ... сенімділігі. Бірақ жүйе тұрғын үй құрылысын
дамыту мен несие беру процесін тездетуде инвесторларды қызықтырмайды.
2. Қазақстан ипотекалық ... ... ... болжам
жасау
Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-ның негізгі қызметтері ... ... үй ... ... бар банк-серіктерінен төлем алу,
облигация шығару тағы басқа. Компания ипотекалық несие нарығындағы арзан
әдістердің көзі ... ... және ... ... ... көзі.
Компанияның ролі коммерциялық банктермен қатар ипотекалық несие беруде
емес, екінші ипотекалық нарықты құру және қалыптастыру.
Ипотекалық куәлікті талап ету ... ... банк ... ... сату мен ... ... бөлек келісім-шартын жасауды
міндетіне алады. ... ... банк ... ... үй ... ету ... ... сатып алуды міндетіне алады:
1) Ипотекалық тұрғын үй несиелерінің компания талаптарына сәйкес келмеуі;
2) Заемшының ипотекалық және ... ... ... Өзге де талап бұзушылықтар;
4) Ұқсас ипотекалық куәліктерде алмастыру жасау.
Сонымен, Қазақстан ипотекалық компаниясы активтерінің қорланымына болжам
жасаймын. ... ... үшін ... ... ... ... және сыртқы шарттардың өзгеру жағдайындағы болжамдауда
уақыттық қатар ... ... ... әркелілігін есепке
алатын бейімделу моделі тиімді болып табылады.
Болжамдаудың бейімделу моделі – бұл шарттардың өзгеруіне байланысты
өзінің ... және ... тез ... ... моделі. Бейімделу моделіндегі ... ...... ... ... ... моделінің параметрлерін бағалау кезінде оның ағымдағы
деңгейіне қаншалықты көп әсер ... ... ... ... әртүрлі салмақ деңгейі беріледі. Бұл беталыстағы, сонымен
қатар белгілі бір заңдылық ... ... ... ... ... ... ... бейімделу модельдері екі әдіске
негізделеді: өзгермелі орташа (СС- ... және ... ... ... ... ... ағымдағы деңгейдің бағасы барлық
алдындағы деңгейлердің салмақталған орташасы болып ... және ... ... ... ... алшақтығына байланысты азаяды, яғни
интервалдың аяғына қаншалықты жақын орналасса, ... ... көп ... Мұндай модельдер болып жатқан беталыстағы
өзгерістерді жақсы көрсетеді.
Өзгермелі орташа тәсіліне ... ... ... ... ... және болжамдау қатесіне әсері – мәні ... ... ... ... ... ... анықталады. Бұл
параметрлердің жоғары мәні (0,5 жоғары) ... ... ... ... мәні (0,5 ... ... байқауларға көп салмақ берілгенін
көрсетеді. Бірінші жағдай тез өзгеретін серпінді ... ал ... ... ... ... ... ... деңгейлердің бағасы алдындағы
бірнеше ... ... ... ... ... және байқау
кезіндегі салмақтық коэффициенттер сараланбаған. Байқаулардың құндылығы
олардың ... ... ... ... ... ... байланыстың тығыздығына қарай анықталады.
Бейімделу моделінің құрылуының жалпы схемасы ... ... ... ... бірінші деңгейлері бойынша модельдің параметрлерінің мәні
бағаланады. Берілген модель бойынша К – ... ... ... жасалады. Кейін
параметрлері өзгертілген модель бойынша ... ... ... ... баға есептелінеді. Сонымен, модель әр уақытта ... ... ... ... уақытта бар беталыстың даму процесін көрсетеді.
Статистикалық болжамдау практикасында өзгермелі орташа моделінің екі
негізгі модельдері жиі ... ... және ... ... Бұл ... процесін үнемі өзгеріп отыратын параметрлері сызықты беталыс ... ... ... тек қана ... ... түрінде ғана емес,
сонымен қатар беталысы жоқ кездейсоқ процесс ретінде және ... ... ... көрсете алады.
Браун моделі келесідей бөлінеді:
1) Нөлінші ретті, яғни даму беталысы жоқ процесті сипаттайды. Оның бір
параметрі бар –. ... К – ... ... ала болжамы (6) формуламен
есептелінеді. Бұндай модель “наивный” деп те ... ... ... ... Бірінші ретті, сызықтық түрдегі беталысты көрсетеді. (7) формуламен
анықталады.
(7)
Мұндағы
-параметрінің мәні соңғы деңгей мәніне жақын болады. Ол осы ... ... ... соңғы периодында анықталатын өсімше, бастапқы кезеңдегі
өсу жылдамдығын көрсетеді.
3) Екінші ретті Браун ... Даму ... ... түрде
көрсетіледі. Болжам (8) формула бойынша анықталады.
(8)
Мұндағы
- параметрі ағымдағы үдеу бағасы немесе үдеу көрсеткіші.
Сызықты бейімделу Браун моделін құру ... Кіші ... ... ... ... ... ... бес
нүктесі бойынша және параметрлерінің ... ... ... ... орта мәні.
– зерттеліп отырған көрсеткіштің орта мәні.
2) және параметрлерін қолдану арқылы Браун моделі ... ... ... алға ... ... Есептелген мәнінің экономикалық ... ... ... ... және олардың алшақтық мөлшерін анықтаймыз.
(13)
4) (13) ... ... ... модельдің параметрлері
түзетіледі.Браун моделінде ... ... ... ... ... коэффициенті. Бетта [0;1] жатады, біз
(0,2; 0,3) аралықта аламыз.
5) К – қадам алдыға болжау жасаймыз. Болжамдау мәнінің ... ... ... ... ... жүргізу үшін компанияның көрсеткіштері 10 кестеде берілген.
Кесте 11 – Компанияның активтер кірісінің мөлшері
|Мерзімі ... ... млн. ... |2,3542 ... |4,9109 ... |6,4504 ... |8,6719 ... |11,2649 ... |14,4235 ... |18,2383 ... ... ... ... ... |30,5976 ... ... ... ... ... |48,3990 ... |55,6483 ... ... ... кіші квадраттар әдісі көмегімен уақыттық қатардың алғашқы ... ... және ... бастапқы мәндерін
бағалаймыз.
Кесте 12 – Модельдің ... ... ... |Y(t) |(t-t opt) ... ... | |
|1 |2,3542 |-2 |4 ... |8,75252 |
|2 |4,9109 |-1 |1 ... |1,81956 |
|3 |6,4504 |0 |0 ... |0 |
|4 |8,6719 |1 |1 |1,94144 |1,94144 |
|5 |11,2649 |2 |4 |4,53444 |9,06888 ... және ... ... арқылы Браун моделі
бойынша К – қадам алға есептеу ... Ол үшін ... ... (13), (14), (15) ... ... ... қорытындысы 13
кестеде көрсетілген.
Кесте 13– Браун моделінің параметрлерін бағалау
|t | | | | | |
|0 | |0,25574 |2,15824 | | |
|1 |2,3542 ... ... |2,41398 |-0.0597 |
|2 |4,9109 ... ... ... ... |
|3 |6,4504 ... ... ... ... |
|4 |8,6719 ... ... |8,641022 |0,030878 |
|5 |11,2649 ... ... ... ... |
|6 |14,4235 ... ... ... |1,018565 |
|7 |18,2383 ... ... ... ... |
|8 ... |21,97274 |4,151152 |21,58636 ... |
|9 ... ... ... ... ... ... |30,5976 ... ... ... ... ... ... |36,34113 |5,144288 ... |1,66515 ... ... ... ... ... |0,037576 |
|13 |48,3990 ... ... |46,6778 ... ... |55,6483 ... ... ... ... ... |66,95189 |65,30027 |10,22856 ... ... ... компания активтерінің кірістеріне бір ... ... ... Ол үшін ... ... интервалын анықтаймыз. Жоғарғы және
төменгі интервал шектерін ... үшін ... ... (16), ... ... ...
Төменгі шегі:
Браун моделін қолдану арқылы активтер кірісінің ... ... ... өз ... ... терең бойлаған несиелік
қатынастардың түрі, қарызгердің өз міндетерін ... ... ... несиелеудің әртүрлі ... ... ... дамыған
ипотекалық нарықтың ерекшеліктерін, ипотекалық несиелер берудің әртүрлі
механизмдерін пайдалану Қазақстандағы ипотекалық тұрғын үй ... ... роль ... Бұл ... әр ... ... ойлар айтылады.
Біз ипотекалық несиелеудің шетелдік тәжірибесінің екі моделін қарастыра
отырып, Қазақстанда екі ... де ... ... екі ... ... ... ... карамастан оған
артықшылық танытылғандығын атап өткен жөн. Осы ... ... 2000 ... банкпен "Қазақстан ипотекалық компапиясы" ЖАҚ құрылды. Несиелік
қаржылардың көзі ... ... жеке ... мен заңды тұлғалардың
мерзімдік және жедел салымдары табылады. ... ... ... ... несиеге тұрғын үй сатьш алуға жинақталған қаржылары
үйді казіргі уақытта алуға дайын қарыз алушыларға ... ... ... жылдардың көлемінде ұзақ мерзімді ипотекалық иесиелердің даму
жолдары айтарлықтай мөлшерде ... ... ... келді. 2000-ші
жылдың басында ғана ипотекалық несиелер жүйесіне позитивтік ... ... ірі ... ... және ... банктерде ипотека саласында жұмыс істейтін құқықтық ... ... ... үй ... іске ... ... ... ипотекалық несиелердің нарығы жалпылай айтқанда баяу дамуда.
Кейбір позитивті ... ... ұзақ ... ... несиелер
қазақстан банктерінің тұрақты, өз бетімен жұмыс істейтін бизнес түрі бола
алмай ... ... ... ... ... ... ... негізгі проблемаларын зерттеу мен сараптау көрсеткендей, негізгі
проблемаларының бірі ұзақ ... ... ... ... ... ... ... тұруға қажетті несиелік ресурс көздерінің жоқтығы.
Сондай - ақ ипотекалық несиелерді тежеп тұрған бірқатар ... ... ... ... ... ... қағаздар
туралы, жоғары пайыздық несиелер мен пайыздық қауіптер, табыс деңгейінің
төмендігі және ... ... ... жиналымдарының жоқтығы; жұмыс
берушілердің, мекемелердің экономикалық тұрақсыздығы; ұзақ мерзімді ... ... ... ... және осы салаға инветиция әкелетін
жүйенің, ипотекалық нарық инфрақұрылымының дамымағандығын атауға болады.
Ипотеканың ... ... ... ... кең ... ... кетуі
үшін менің ойымша бұл істі Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы өз қолына алу
керек, ол ... ... ғана ... ... ... де ... керек, барлық саланы ақпараттық қамтамасыз ету
немесе қандай да бір акпараттық орталық құруды қолға алу қажет.
Сөйтіп ... ... ... ... ... үшін ... құру керек, бұл кадам тұрғын үй проблемаларын түбегейлі шешіп
ипотекалық несие беруді дамытады. ... ... ... ... ... ... кана қоймай тұрақты банк жүйесін кұруға
себебін тигізеді.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар, жекс зейнетақы қорларына ... ... ... ... ... неғұрлым көп қолданылса,
жеке меншік құқығын тіркеу, меншікті сақтандыру ... ... ... әділ және таза ... ... арта түседі. Кепілдікке
қойылған меншік тұрақтылық пен қауіпсіздікке деген қызығушылықты тудырады
және ұзақ перспективалардың ... зор ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесін шешу үшін
және Қазақстанда ипотекалық несиелеу жүйесін дамыту үшін ... ... ... ... баса назар аудару қажет:
1) Тұрғын үй құрылысына бөлінетін жер учаскелерін тұрғын үйдің әрбір шаршы
метрінің кұнын 350 ... ... ... ... ... теңдер арқылы бөліп беру керек;
2) Тұрғын үй құрылысын салуда отандык құрылыс ... ... ... ... және ... ... ... тарту керек. Бұл міндетті шешу үшін
осы салаға отандық және шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... жүйесі несие қайтаруға қабілеті бар орташа табысы
бар отбасылардың мүддесін қорғауы тиіс;
4) Ипотекалық ... ... ... үшін ... ету үшін ... ... бәсскені дамыту және тұрғын үй
нарығының ... ... ... Ипотекалық несие көздерін калыптастыруға банктен басқа банктік емес
басқа қаржы институттарының (зейетақы қорлары, сақтандыру компапиялары)
құралдарын ... ... ... мынадай талаптарда түрғын үй жағдайын жақсартуға
мүмкіндік береді: ұзақ мерзімге арналған жаңа ... ... ... құру мен ... ... ... ... мерзімге арналған
аталмыш қорды анағұрлым рационалды қлдануды қалыпқа келтіру.
Енді біз де, басқа мәдениетті ... ... үй, ... және ... ... ... қол жеткізе аламыз. Сөйтіп, экономикада ипотекалық
несиелеу нарығының ... ... ... ... ... динамикалық дамыған нарықтардың бірі болуына әсер етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. ... ... ... мүлік кепілдігін тіркеу туралы Қазақстан Республикасының
1998ж. 30 маусым, №254 ... Указ ... РК, ... силу ... “ Об ... ... Ипотекалық тұрғын үй несиелендіру ... ... ... ... әдістемелік ұсыныстар. Косараева Н.Б. редак.- М.:
“Қала экономикасының институты”, 2002ж.
5. Аникеева А.В. Ипотека в РК. ... на пути к ... ... развития:
тенденции, потенциал и императивы роста. А.: Экономика, 2001.
6. Государственная программа ... ... ... в РК на
2005 – 2007 ... ... 2004. Указ ... РК от 11 июня ... ... Ж.Б. ... ипотекалық несиелендіру. Астананың
іскерлік әлемі, 2001ж., ... ... Ш. ... ... ... жилищного кредитования.
Банки Казахстана. 2000, №3
9. Ертай Е. Ипотека: бір өкініш бір ... ... ... ... ... Дала мен қала – 2004. №9. ... Цылина Г.Б. Ипотекалық несиелендіру және оның қаупі. ... ... 2001, ... ... А.К. Шет ... ... ... Қаржысы, 2001, №5
12. Жуков Е.Ф., Максимов Л.М., Маркова О.М. Банки и банковские операции:
Учебник для вузов. Москва. 1997, -с.471
13. ... Н.А. ... ... ипотеки в РК. Банки Казахстана,
2003, ... ... А. ... ... и пути совершенствования операции по нему.
Предприниматель и право, 2003, ... ... Г. Шет ... ... ... ... ... іскерлік әлемі, 2003ж.
16. Калиева Г.Т. Кредитная деятельность ... в ... ... . ... . 2001.с.150.
17. Карпуничева М.Н. Экономиканың өтпелі кезеңіндегі ипотекалық несие
операциялары. Қазақстан ... ... ... А.Н. ... ... түйінді мәселелері. ҚазМҰУ
жаршысы, ... 2002. ... ... А., Стебанов Л., Скоробогатько Б., Ненкина И. Американская
модель ипотеки . Рынок ценных бумаг,1999, №8
20. Коломыцов А. Ипотека – ... ... . ... ... №1. – с. ... Указ ... РК, имеющим силу Закона «Об ипотеке недвижимого
имущества», №2723 от 23 декабря 1995 года.
22. ... ... ... Вестник Алматы, 2004, с.3
23. Жилищное строительство. Статсборник Агентсво по статистике, Алматы,
2004, 78 ... ... ... : ... и ... . РЦБК №15, 2005
25. Современные перспективы развития жилищного кредитования в Казахстане.
Банки Казахстана, № 2004;
26. Послание президента Нурсултана ... ... ... ... Вып.№13. с.3
27. Пресс- релиз №001 7 января 2004 года. Предварительные итоги ... ... ... 2004 г. ... ... Пресс-релиз №006 1 февраля 2004 года. О ситуации на рынке за январь
2004 года. ... ... ... 2004 ... ... ... Пресс-релиз №001 7 января 2004 года. Предварительные итоги 2003 ... ... ... 2004 ... ... с.3
30. Пресс-релиз №006 1 февраля 2004 ... О ... на ... за ... года. Банки Казахстана. Алматы 2004 года. Вып.1. ... Соб. Инф. ... ... ... К. ... 2004 г. Вып. ... Бекбулатов А. От жизни нужно брать все. Время. ... 2005. Вып. ... ... К.М. Ипотекалық несиелеудің тиімділіктері мен ... ... ... хабаршысы – 2004 №3 262-265б.
34. Иванов Г.И Осовершенствовании механизма ипотечного кредитования.
Жилищное ... -2000. №1. ... ... Ж., ... К, ... ... набирает обороты.
National Business, 2003, №2 ноябрь. с. 24-29
-----------------------
[1] Клюкин Б.Д., Галиновская Е. Банки и ипотека //Законодательство и
экономика.-1994.-№ 5/6,- ... ... ... ақшасы
Ипотекалық банк
Кепілхат ...... ... ... банк
кепілхат
Клиент
(несие алушы)
Нарықта кепілхатты ұсыну
Ипотекалық банкпен кепілхат бойынша қызмет көрсету
Жылжымайтын мүлік кепілін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген ҚЭК – ның бағалы қағаздар эмиссиясы
Кепілхаттарды бағалау мен сұрыптау
Инвесторлар ... ... ... ... қызмет көрсету туралы шарттар жасау
Бағалы қағаздарға қызмет көрсету мен жасау
Ипотекалық банктерден кепілхаттарды сатып алу
Сатып алушы
сатушы
кредитор
7
2
Бағалау фирмасы
Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... органдары
Тұрғын үй нарығы
Несиелік мекемелер (коммерциялық банктер, ипотекалық ұйымдар)
қарызгер
бірінші ретті нарық
Сақтандыру компаниялары
Қазақстандық ипотекалық компания
Екінші ретті нарық
Институтционалды инвесторлар
11
1222
13
4
3
10
9
1
6
5
8
Құрылыс ... ... ... үй ... ... жүйесін дамыту
Ипотекалық несиелеу жүйесін жетілдіру
Мемлекеттік қаржы есебінен ... үшін қол ... ... ... дамыту
Коммуналдық тұрғын үй құрылысын дамыту
Тұрғындардың орта тобы үшін тұрғын үй құрылысын ынталандыру
Жеке капитал инвестициясын тарту есебінен тұрғын үй құрылысын ... ... үй ... дамыту
1 шаршы метр тұрғын үй құрылысының құнын қысқарту
Жалпы сипаттағы жүелік шаралар
Тұрғын үй құрылысының ұсынысын ... ... ... ... мен ... ... ... ынталандыру
Заемшы
Серіктес банк
6. Ипотекалық келісім
3. Ипотекалық несие
5. Сату-сатып алу келісімі
4. Тұрғын үйдің құны
7. Ипотекалық несиелер
8. Қаржы ... ... алу ... ... ... үйді ... алу ... иесі
9. Ипотекалық облигациялар
Қазақстан ипотекалық компаниясы
10. Қаржы көздері
Инвесторлар
Құрылыс ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу85 бет
“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”87 бет
Коммерциялық банктерде ипотекалық несиелеу механизмін жетілдіру79 бет
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиені жетілдіру72 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық неселеу тәжірибесі мен жетілдіру жолдары30 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
«Пәкістан Ұлттық Банкі» АҚ20 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
АТФ банкінің несиелеу жүйесі58 бет
Ақша. Несие. Банктер.22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь