Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұлттық мүдде мәселелерінің берілу ерекшеліктері

Кіріспе

І тарау. Қазақстан баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесі
1.1 Қазақстан баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесінің жазылуы
1.2 «Түркістан» газетіндегі ұлттық мүдденің көрініс табуы
1.3 «Жас қазақ» газетіндегі ұлттық мүдде мәселесі

ІІ тарау. Ұлыбританиядағы ұлттық мүдде мәселесі
2.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесі
2.2 «Times» газетіндегі ұлттық мүдде
2.3 «Guardian» газетіндегі ұлттық мүдде мәселесі

ІІІ тарау. Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұлттық мүдде мәселелерінің берілу ерекшеліктері
3.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі Қазақстан мәселесі

Қорытынды
Қосымшалар
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар:
Кіріспе
І тарау. Қазақстан баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесі
1.1 Қазақстан баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесінің жазылуы
1.2 «Түркістан» газетіндегі ұлттық мүдденің ... ... «Жас ... ... ұлттық мүдде мәселесі
ІІ тарау. Ұлыбританиядағы ұлттық мүдде мәселесі
2.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі ұлттық мүдде ... ... ... ... ... ... газетіндегі ұлттық мүдде мәселесі
ІІІ тарау. Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат құралдарындағы
ұлттық мүдде мәселелерінің берілу ерекшеліктері
3.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі ... ... ... Журналистика саласындағы даулы мәселелер мен
ізденістер жаңа ... ... сай ... ... ... және ... байланысты. Қазір адамзат алдында ақпаратты қайдан аламын деген
сауал туындамайды, өйткені ақпарат көздері тым көп. ... ... жоқ. ... кеңістікте ақпарат толқыны толастар емес. Ал осы дүниежүзілік
ақпарат тасқынының ішінде абайсызда өзіңді ... ... ... ... ... ... ... айнымайтындай жол қайда, қазіргі әлемдік
қауымдастық алдында тұрған мәселе осы. Біз де ... ... ... ... ... ... ... мәселеге осы тұрғыдан
қарап, баға бердік. ... ... ... ... ... ... өзі жаһанданудың күн сайын өсіп келе жатқан
ықпалынан пайда болған.
Академик ... ... ... ... ... қайшылықты екі үрдіс
жүріп жатыр. Бірі – тәуелсіздікке жеткеннен кейін өзіміздің көне ... ... ... ден ... ... де аз ... Кемшілігіміз
де бар... Екіншісі – жаһандану мен ... ... ашық ... ... ... ... “тобырлық” мәдениеттің дендеп енуі.
Әлбетте, шетелдің классикалық мәдениетінен қашуға болмайды. Алайда, ... ... өте ... қай ... ... да сын ... нәрселер,
оларды мәдениет туындысы деудің өзі қиын. Міне, осы екінші үрдістің ықпалын
азайтып, оны ... ... ... ... ойластырған абзал. Ол
үшін не істеу керек? Кеңес өкіметі уақытындағыдай “темір шымылдық” құру
мүмкін ... ... ... ... да ... тиым ... қатаң бақылауға
алудың да реті жоқ. Ендеше, бір-ақ жол бар. Ол – ... ... ... ... мен ... ... екі маңызды мәселені тудырды. Оның
біріншісі қоғамда болып жатқан өзгерістерге ... ... ... және ... ... ... еңбекпен қамту
проблемасына ықпал етуі болса, екіншіден, индустриалды дамыған және дамушы
елдерді, ... мен ... ... кәрі мен ... ... ... ... мен теңдік арақатынасының шиеленісуі пайда болды.
Сондықтан, медиажаһандасу үрдісінде «ақпараттық қауіпсіздік» ... ... ... ... ... ... ... жаһандық
ақпараттық қауіпсіздік жайлы: «Жаһандық ақпараттық қауіпсіздік ... ... ... ... ... БҰҰ және ЮНЕСКО-ның
ұлттық дәстүрлердің, тілдердің, әдет-ғұрыптардың сақталу, ақпараттық және
психологиялық соғыстарды болдырмау, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... қысымға жол бермеу мақсатында
мемлекеттердің ұлттық мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... ететін сыртқы және ішкі
жағдайлардың жиынтығы. Спутниктік ... ... ... туралы
түсінікті жойып жіберді, себебі космостан келетін ... ... ... ... жаһандануының жағдайында мәдени, экономикалық
және басқа да жалпы ресурстар мен ... ... жаңа ... мен ... ... керек»,[ii]- делінген. Осыған сәйкес, біз
тақырып қылып алған мәселе қазіргі ... ... ... ... ... ... тұрған бірден-бір өзекті, жақын арада шешімін
талап етіп тұрған ... десе ... ... ... ... кеңістікке жеке субъект болып
енуі әлеуметтік шындық десек, оны ел ... ... 2030 ... ... ... және ... ... сараптауынан
тұжырымдауға болады. Жолдаудағы барлық мәселенің тоғысар тұсы – гуманистік
идея болып табылады. Бүкіл әлемдегі ғылыми мәдениет ... ... ... ... болсақ, гуманистік концепция «батыстық» және
«шығыстық» ... ... ... ... ... ... Ал,
келісімдік пен тепе-теңдік, өзара сұхбаттастық, рухани ортақтастық т. ... ... да ... ... ... ұмтылыстарға мұрындық
болғанын білеміз. Бірақ, дәл қазіргідей, рухани және ... ... ... кезіндегідей сұранысқа ие болмағаны ... ХХ ... әр ... сан ... ... себебі мәдениеттердің тоғысуы,
араласуы және тұтастануы екені баршамызға мәлім. Екі ... ... ... созылған қатерлі текетіресті ... ... ... ... ... әсер ... ... кез-келген адамзат рухы өзара құрмет пен ізгілік, парасаттылық
пен диалог арқылы тоқырауға жол ... ... ... Н. Ә. Назарбаев өзінің
«Ғасырлар тоғысында» атты ... «ХХІ ... ... ... ... ... атымен жаңа күрделі кезеңіне көшті. Дүниені тек
текетірестік тұрғыдан: Батыс-Шығыс, Күнгей-Теріскей, ұлы ... ... ... ... клуб – ... әлем деп ... ... бас
тартатын уақыт әлдеқашан болды»,[iii]- деп атап көрсетеді.
Дипломдық жұмыста біріншіден, Қазақстандағы ұлттық ... ... ... ... екіншіден, қазіргі өмір шындығының тұрғысынан
біздің мүдделерімізді қорғауға қандай құралдарды пайдаланғанымыз тиімдірек,
үшіншіден, Британ баспасөзі мемлекеттік, ұлттық ... ... ... ... ... біз қандай үлгі ала аламыз, ... ... ... ... ... ... ... Журналистика саласында мүдде
мәселесіне қатысты Д. Баялиеваның “Қазақ ... ... ... ... жазылу проблемалары” атты еңбегі бар. Бірақ салт-дәстүр
ол біз қарастырғалы отырған ... ... ... бір қыры ғана.
Сондықтан, біз қорғағалы отырған тақырып әлі толық зерттелмеген, тың ... ... ... негіздері. Дипломдық жұмыс ... ... ... фактілер мен деректерді жүйелеп тексеру
әдісіне құралған.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... баспасөз құралдары. Қазақ баспасөзінен «Түркістан», «Жас
қазақ» газеттері мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың құрылымы кіріспеден, 3 тараудан, қорытындыдан,
қосымшалардан, сілтемелер тізімінен, ... ... ... ... ... ... ... мүдде мәселесі
1.1. Қазақстан баспасөзіндегі ұлттық мүдде мәселесінің жазылуы
Қазақтың ... ... ... ... ... ... ... -
әдебиеті, тарихы, жол-жорасы» деген екен. Демек, ... ... ... ... сыр ... ... қазақ
баспасөзінің өткенін саралап, ... бен ... ... деп ... ... қазақ халқының пешенесіне, онаң ... ... ... ... ... ... бодандықты жазды. Оның мойнына
отарлық қамытты ... ... ...... ... ... ... да осындай заман ауқымында пайда болды. Соның құшағында,
«құндағында» дүниеге келді. ... ... ... ... туған
журналистикамыздың жай-күйін, тарихын, тарихи күресін сөз еткенде әңгімені
осы шындықты айтудан бастауға міндеттіміз. Ал, ... ... ... не ... бар? ... ... жүйе-жүйемен осыны сөз етіп
алайық. Әуелі журналистикамыздың тарихи дәуірлері мен ішкі ... ... күні ... ... ... бес ... болады. Қазіргі кезде бесінші даму кезеңін бастан ... ... ... ... дәуірі 1870-1913 жылдар арасын қамтиды. Бұл
дәуірді тұтас алғанда: қазақ журналистикасының ... ... ... ... тууы, даму дәуірі деп атауымызға болады. 1870-1913 жылдар
арасында: «Түркістан уалаяты газеті» (1870-1882 жж.), ... ... ... жж.), ... ... (1907 ж.), ... (1907 ж.), ... жж.), «Торғай газеті» (1895-1910 жж.) сияқты мерзімді басылымдар
шығып тұрды. Бұл газеттер ... ... ... ... Ташкент, Омбы,
Тройцк, Петербор, Орда-Орал, Орынбор қалаларында ... ... ... Қазақстанда, қазақтың өз ортасында емес, олардан сырт ... ... ... ... ... болған кезеңі 1870-1913 жылдар
аралығында шығып тұрған әлгі ... ... өмір ... ... шынында
қазақ, қоғамының тұтас отарлау езгісіне түскен, Ресей боданына айналған кез
еді. Сондықтан, ол ... ... ... ... ... ... арасында алған орны, тұтас тұрпат-тұлғасы: ... ... Рас, ... ... ... қай-қайсысының бетінде де «ресми
емес» бөлім болғанымен, шамасына қарай қазақ халқының қоғамдық ... ... ... ... ... бәрібір Ресейдің отарлау
саясатының қолпаштаушысы болды. Сол ... жас ... ол ... ... ... ... ... да, қорғай да, сақтай да ... шын ... ... ұлт етіп ... ... ... да,
жүргізе де, ұйымдастыра да алмады. Сол себепті ... ... ... аралығында қазақ журналистикасы өз ықпалынан тыс үстемдік жүргізуші,
билеуші, езуші мемлекеттің ... ... ... соғысқан, соның
«қолпашшы» журналистикасы болды. Сондықтан, ол табиғаты жағынан ... ... ... ... сипаты жағынан – жалтақ,
жағымпаз, ... ... ... ... ... Сөз ... отырған
кезеңде әлгі аталған мерзімді басылымдар, осындай сипатта болғандықтан
бодандықта езіліп жатқан қазақ халқы ... ... ... ұмтылу
сезімін оята алмады. Журналистика көтеруге борышты басты міндет, басты
борыш – халықтың ұлттық ... ... ... ісін де ... ... ... соған қарамастан, ол белгілі дәрежеде халықты ілгеріге
сүйреп, - прогресшіл рөл ... ... ... ... ... ... ол газеттер ырықтарынан тыс өз беттеріндегі «ресми емес»
бөлімдерінде жарияланған материалдары арқылы жергілікті халықты оқуға, өнер-
білімге, отырықшы ... ... ... ... бір жағынан ... ... ... ... Бұл журналистикамыздың прогресшіл
мәнінің өзі осыларда еді. Ол, сонысымен, журналистикамыздың ... ... ... де ... ... өз ... мүддесі үшін күрескер
қаруға айналуға негіз қалады.
Журналистикамыздың екінші дәуірінде – 1913-1918 жылдар ... ... жж. ... ... «Қазақ» (1913-1918 жж. Орынбор),
«Алаш» ... жж. ... ... ... жж. ... ... келді. Олардың біразы өз жерімізде шыға бастады.
Бұл кезеңдегі журналистикаға тән сипат Жауынгерлік! Ол ... ... ... батылдық, жүректілік, турашылдық көрсетіп, шындықтың ... ... сөз ... қайсарлық танытты, халықты ызыңдап оятты. Халықты
сақтауға шақырды, ұлттық рухты, ұлттық ... ... ... азат,
тәуелсіз, егеменді ел болуға үндеді. Оның мән-мазмұны осындай болды. ... ... ... ... ... ... ... жүргізді. Күресті
ұлттық автономия құруға бағыттады. Сол үшін дербес автономияның ...... ... ... күш ... ... негізде дамыту үшін күресті.
Сөйтіп, осы екінші кезеңде нағыз ұлттық журналистиканың негізі
қаланды. Сол ... ... ... ... ... ... Байтұрсынов,
Міржақып Дулатов, Мұстафа Шоқай, Халел, Жаһанша ... ... ... ... Мұхаметжан Тынышбаев секілді идеолог, күрескер,
саяси көсемдері өсіп жетілді. Бұлар шын мәніндегі ұлттық ... ... Ал, ... ... ... ұлт ... өсірді.
Сөйтіп, журналистикамыздың екінші дәуірі – ұлттық журналистика туған,
ұлттық жураналистиканың ғажап ... өсіп ... кез ... ... ... ... ... ұлттық
журналистикамыз туып, дами бастап еді. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... Енді сол заманның журналистикасы
біздің болмысымызда да өмірге ... ... ... ...... ... арасын қамтиды. Осы жылдар аралығын қамтитын
журналистикамыздың дәуірін: ... ... ... ... ... деп ... ... Жалпы, қазақ
журналистикасының Кеңес дәуірі іштей екі кезеңге бөлінді. Оның біріншісі -
1919-1925 ... ... ... ... ... ... ... Екіншісі - 1926-1985 жылдар аралығын қамтитын «Қазақ
журналистикасының тоталитарлық, билікшілдік-әміршілдік ... ... ... қолшоқпар-құл» болған кезеңі.
Журналистикамыздың үшінші дәуірінің ... ... ... (1918 ж., ... «Үш жүз» (1918 ж., ... ... -
«Еңбек туы» - «Еңбекшіл қазақ»(1919-1925 жж,. Орынбор) «Хабаршы» - ... ... - ... - ... ... жж., ... ... жолы» -
«Сахара жады» - «Ерік тілі» (1919-1920 жж., Орал), «Түркістан кедейлері» -
«Ақжол» (1920-1925 жж., ... ... ... ... жж.,
Семей), «Кедей туы» (1921 ж., Орда), «Кедей» (1922ж., Астрахань), «Кедей
сөзі» (1920 ж., Қызылжар), ... ... ж., ... ... ... ... (1923 ж., Гурьев), газеттері мен «Қызыл Қазақстан» (1921-
1925 жж., Орынбор-Қызылорда), «Сана» (1923 ж., ... ... (1925 ... ... ... жж.) ... ... көрді.
Бұл басылымдар беттерінде жарияланған материалдарда ... ... ... ... Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Жүсіпбек
Аймауытов, Мағжан Жұмабаев, Мұхтар Әуезов, Сұлтанбек Қожановтың «алаштық»
идеялары ... ... ... ... қазақ халқының мүшкіл халы ... ... ... үн қатылды.
Содан кейін қазақ журналистикасының үшінші дәуірінің екінші кезеңі
басталды. Бұл ... ... ... Бұл аралық журналистикамыз қызыл
рухқа – Қызыл Империяның қолпаштаушы қол тоқпағына толық көшкен кезі. ... ... ... жылдар аралығында:
1) журналистиканың жаңа коммунистік жасағы жасақталды;
2) журналистика салаланды: радио, баспа, ақпарат агентік, теледидар
жүйелері қалыптастырылды. Оның ... бар ...... ...
газет-журналдар: саяси-қоғамдық (жалпы саясаттық); саяси-экономикалық;
мәдени-әлеуметтік болып жіктелінді. Мерзімді басылымдардың: республикалық,
облыстық, ... ... ... ... ... ... ... өріс алды. Әдеби-мәдени басылымдар
өмірге келді.
Осылай журналистика ... ... ... ықпалы
«кіргізілмеген» ешбір «тетік» - тесік қалдырылған жоқ. ... қай ... қай ... қай ... болмасын бәрі-бәрі
әкімшілдік-әміршілдік, тоталитарлы идеологияға, тәртіпке бағындырылды. Одан
қия аттауға болмады. Қия бастың – ...... ... ... үнің ... ... ... нақ осындай тоқбақтық, қолшоқпарлық, құлшылық тәртіпке көшкен
журналистикамыз үшінші дәуірдің екінші кезеңінде бос ... ... ... қорқақ, жағымпаз, жандайшап ... Ол ... ... шалдықты. Жураналистикамыздың оқырмандары алдында сөйлер сөзі,
айтар жайы, уағыздар мәнісі, жүргізер насихаты, көрсетер ... ... ... мен ... ... ... ұраны ғана болды. Одан ол
ешқайда бұлтара алмады.
Содан қазақ ... да ... ... ... әкімшілдік-
әміршілдік тәртіп орнатысқан қуатты ... ... ... ... ... оның қаперінен біржола шықты. Ол енді қазақтарды маркстік-
лениндік ... ... ... ... ... адамы етіп
қайта қалыптастырған, оларды өзіндік қазақтық сезімнен, ... ... ... ... ... салт-санадан, дәстүрден, мінезден, дағдыдан,
құлықтан жұрдай ... ... ... ... айналды. Ол өз
тарихында ... ... ... тәм-тұмдап бойына жинай ... ... ... ... жұрдай болды. Керісінше, ол қазақ бойында
Ресей империясы ... ... ... ... ... ... күндестікті, тағы осындай сан-
сан «ауруларды» әрі дамыты. ... ... ... ... ұруды, мадақты, тағы осындай «жаңа дерттерді» жаңадан
жетілдірілді. Қазақ бойына: шенқұмарлық, аяқтан шалу, ... тас ... ... тағы ... ... ... ... (журналистикамыз) өз еркінен тыс мәжбүрлеуден қазақтарды «жалпы
кеңестік» халық етіп тәрбиеледі. Әсіресе, оны орысқа табынуға, орыс ... ... ... халықтық, ұлттық табиғатты ұмыттырды.
Сонымен, қорыта келгенде, журналистикамыз тұтас алғанда, өзі ... үш ... ... ... ... ... алмады. Екі Империя
қолындағы қолшоқпар қаруы болды. Әсіресе, оның ... ... ... журналистикамызда қып-қызыл сыртқы түр ... да, ... ... ... ... ... сана қаруынан гөрі сол халықты
«басқа сипатты халыққа» ...... ... ... ... ... «Қайта құрылыс» төртінші дәуірінде
журналистикамыз сипаты жағынан: дүбәра шоқпар; мән-мазмұны жағынан: ... ... ... ... үшінші дәуірдің жалғасы болды. Сондықтан оны
кең ... ... бұл – төл ... бастан кешкен тарихының өткені.
...1991 жылдан тарих біздің халқымызға да оң рай ... ... де ... ... Оң қабағын ашты. Оң ықыласын жасады. Содан егемендік,
тәуелсіздік келді. ... ... ... ... қадам бастадық.
Өзіміздіқ қазақтық, Қазақстандық ... құра ... ... ... Өз ... көтердік, өз Рәмізімізге ие болдық,
өз мемлекеттік шаңырағымызды көтеріп, халықаралық ...... ... ... мүше ... ... бір-бірлеп жансыздандырылып,
жантәсілім болуға бет бұрып бара жатқан ана тілі – ... ... тіл деп ... Өз ... өшкенімізге, төл
тарихымызға, төл мәдениет, салт-дәстүрімізге, халық ардақ тұтқан ...... ... ... атын ... ... ... тұтып айтуға құқықты болдық.
Сөйтіп, жаңа заман, жаңа дәуір келді. Журналистикамыздың да ... ... ... ... ... ... келді. Ол да еркіндікке ие
болды. Бұрынғы партиялық-кеңестік әкімшілдік-әміршілдік тепкі, ... Азат ... Оның шын ... ... болу ... жетті.
Сонымен, ұлттық журналистикамыз бүгін өзінің бесінші ... ... ... енді ... ... ... басты дәуірлерінде шеше алмаған басты
борышын – қазақтық рухты, намысты, ұлт ету ... ... ... ... Сол үшін ... журналистикасы азат, тәуелсіз етіп, өзін
қайта құрып жатыр.
Қазір журналистикамыздың бар ... жаңа ... реңк ... атасы – «Егемен Қазақстан» газетінен бастап жаңа замандық
нарықтық қатынастар заңдылықтарына сай, ... ... ... ... ... ... бәрі ұлттық, қоғамдық-саяси,
әлеуметік басылымдарға айналдырылды. ... ... ... ... ... өнер ... «Ана ... «Қазақ елі», «Түркістан»,
«Заман Қазақстан», «Заң», басқа да газеттер нарық жағдайына ... ... ... халықтық басылымдар. Халқымыздың әр әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мерзімді басылымдар екі
астанада да, жер-жерде де жеткілікті.
Қазақ журналистикамыздың: радио, теледидар, ... ... да нақ ... Қаншама қазақтық-халықтық бағдарламалар, арналар
бар. Өзінің жеке ... ... ... ... ... ... ұстаймын деушіге ырық, құқық берілді. Журналистикамызда
да ондайлар қазір жеткілікті.
Баспасөз бетіндегі ұлттық мүдде мәселесінің ... ... бар. Мұны ... біліп жазса, екіншілері білмей жазады,
әсіресе соңғы ... бұл ... ... ... ... ... жазушы,
тарихшы, өнер қайраткерлеріне қойылатын талаптар артпаса, кеміп отырған
жоқ. Себебі, әр халықтың ғасырлар бойы ... ... ... ... көп ... көп ... қажет. Көрген-білгеніңді, біреуден
естігеніңді қағаз бетіне түсіре салып, бұл менің халқымның ... ... деп ұран ... ... Бұл ... ... М. Дулатов, Ә. Бөкейхановтардың мақалалары мен Абай, Шәкәрім,
Жүсіпбек, Мұхтарлардың қазақ халқының құндылықтарына арнап жазған еңбектері
күні ... ... ... ... ... ... болып
табылады. 1. Әрине, кеңес өкіметі тұсында да бұл тақырыпқа қалам ... ... ... оған ... ... ... ... қолбайлау
болып, бөгет жасап отырды. 2. Біздер бұл ... ... екі ... ... ... оның түрлері, шығу тарихы, оның бүгінгі баспасөз
бетінде көрініс табуы ... ... ... ... ... ... басын ашуға тырыстық. Мысалы, тіл, әдебиет, өнер, этнография,
дініміз бен ... не ... ... тәуелді болып отыр? Жас ұрпақтың
өз рухани байлықтарына енжар қарауларының себебі неде? Мектептерде, тіпті
бала-бақшалардан бастап жоғары оқу ... ... ... пен салт-
дәстүрге деген көзқарас ... Өз ... мен ... “интернационалистерді” қалай деп атауға болады? Міне, осындай ... ... ... де ... ... өз ... ұлтына жаны ашитын
азаматтарды қашан да ... ... ... ... үш ... Шоқан, Ыбырай, Абай қазағым, халқым, ұлтым деп бастаған
істі ізбасарлары Ахмет, Әлихан, Міржақып жалғастырып, солардың атын ... ... ... құрбан еткен. Яғни, олар туған халқының ... ... ... мен ... тілі мен ... өшпеу жолын
қарастырған.
Осы орайда кейінгі ұрпақтың оларға деген өкпелерінің болуы ... Бір ... ... енді ... ... ... аманат болып
қалған мол мұраны игеруге ... ... ... ... ғалым Ә. Марғұлан айтқандай: “Мәдениет
дегеніміз – ... ... ... маңдай тері, қажырлы еңбегі, мұның
бәрі зор қоғамдық сипат екенін бір минут та ұмытпауымыз керек.”[iv] Сондай-
ақ ұлттық ... оның ... ... ... ... ... онда
бұл қасиеттерді түсінбей, болашақтан үміт күту дегеніміздің бос қиял
болатындығы ұққанымыз ... ... ... ... ... ұлттық мүдде мәселесі бұрынғы
жоғалтқандарын іздеп тауып, оны жаңа ... ... сай ... ... ... талпынуда. Әрине, ... ... ... ... мол мұрасы, әдеп-ғұрпы, салт-санасы
әлемдік өркениетке ұмтылған бүгінгі ... ... ... тереңдеп
сіңген сайын қазақ халқының рухани өмірі ешқашан да жұтаң тартпасы анық.
Ал, бұл ... ... ... ... ... тәрбиелеуде баспасөздің алатын
орны ерекше. Сондықтан, мәдениетімізді жаңа ... ... ... ... ... алдына үлкен мақсаттар қойылуда.
Егер де шығыс және батыс менталитетінің ерекшеліктеріне зер ... онда ... ... ... мен ... тұрпатын, тілін, діни
сенімін біріктіріп тұрған ұғымдар ретінде «Еркіндік түбі ... ... ... ... ... онда ол евразиялық идеяның
түпнұсқасына айналар еді. Бұл ... ... ... ... басты нысаны.
Тұрақты дамудың ұлттық стратегиясының басты бағыттары – ... ... ... ... ... әділеттілік, қоршаған
ортаны қорғау мен оны тиімді игеру, халықтың ... ... ... ... ... беру ... мен ғылымды дамыту,
мәдениетті қолдау, халықаралық іскерлікті нығайту екендігі ... ... ... ... дифференциалды экономикалық және әлеуметтік
саясат, қоғамды демократияландыруды модернизациялау негізгі жол болады. Осы
жолда мәңгілік дүниетанымдық идеяларды ... ... ... ... туады.[v] Сондықтан жеке адам мен қоғамның, қоғам мен
адамзаттың, ұлт пен ... ... ... ... ... ... ... аса жауапты әрі мәнді орын алады.
Аталған үрдістен шыға білсек гуманитарлық ... ... ... ... ... өрістете аламыз деп
ойлаймыз. Оның үстіне өте ... ... ... – это ... ... противоречивое, живое и развивающееся. Сохранение и
многообразие национальных культур – условие развития человечества. Для
полуэтнического ... ... ... ... ... ... и
межэтническое взаимодействие, становление этнокультурного образования и
поликультурного ...... путь ... ... - деген пікірге де толығымен қосыламыз.
Адамдар арасындағы қарым-қатынастың ... ашып ... адам ... ... ұлы күш ... ... ... Сократ болса, «мәдениетті мәдениеттер сұхбаты ретінде түсіну қажет.
Мәдениетті жеке ... ... бір түрі ... ... ... ... осы заманымызда В.Библер айтқан екен.[vii] Әрбір ұлттық мәдениеттің бос
кеңістікте ... ... ... ... ететіндігін білеміз, яғни,
мәдени кеңістік оқшау, өз ... ... қана ... ... емес. Осы
ұлттық мәдениет пен кеңістік арасындағы байланысты Л. Гумилев былайша
тұжырымдаған: ... ... бір ... ... ... ... ... не өздеріне тәуелді түрде өзгертеді, не өздері осы ортаға
икемделе бірігеді. Кейбір оқшау қалған ... ... ... өркениеттер болып тұтастанады. Өркениет ... ... ... бар ... ... ... мұсылмандық суперэтнос
мәдениеттің шеңберінен шыға білген.
Тағы есте ұстауға ... аса ... бір ... 1995 жылы ... ... ... ЮНЕСКО-ның әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар
жөніндегі секторының ұйымдастыруымен өткен «За ... ... за ... ... атты халықаралық форумда грузин философы
Мираб Мамардашвилидің өз ұлтының мәдениетіне қатысты ... ... ... культуре есть один закодированный ... Я ... ... ... ... ... которое выживало столько
столетий и не жило все это ... а ... т. е. ... за свою ... такая нация трагична. И культура трагична...»[viii] ... ... ... Бұл анықтама тек қана грузин халқының ғана мәдени
даму жолы емес, төрт ... ... ... ... алып ... ... ... барлығына да ортақ. Бүгінгі күндері біз
бұл кеңістікті ... ... деп атап ... ... алып ... еліміздің жаңа тұрпатта мемлекеттенуінің осы идеяға ... ... де ... ... етпейтін факт болып табылады. Осы форумның
жұмысындағы талқыланған басты мәселе ... ... ... ... еді. Ал, ... ойымызша, шыдамдылық немесе төзімділік
санаттарына тікелей қатысты басты ... бірі – ... ... ... ... ұғымы да қарастырылса, көтерілген мәселе
толымды болып, басы ашылмаған кейбір сұрақтар жауабын ... ма ... елі өз ... ... ... ... он жыл ... аса күрделі өзгерістер орын алды. Осы онжылдық қазақстандықтар үшін
«жұлын ... ... ... ... ... ... болмас.
Мемлекеттігімізді қайта құрудан, экономикалық, құқықтық, қауіпсіздік және
руханиятымызды қалпына келтіру шараларынан бастап жеке ... ... ... оның ... ... қорғалуы т. б. қазіргі
жағдайда баршамызға мәлім шаралар жүйесі іске ... ... ... ... ... ... ... табысты істер
атқарылып жатқандығы тарихи қажеттілік. Еліміздің саяси-әлеуметтік бейнесін
анықтайтын ... ... деп ... ... ... әлі де ... жеке тұлға алдындағы, жеке ... ... ... ... және ... ... байланысты мәселелер
біртұтас жүйеде емес, өз алдарына жекелей қарастырылуы басым ... ... ... айында Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә.
Назарбаев ... ... М.И. ... атындағы мемлекеттік
университетінде сөйлеген сөзінде алғаш рет Евразиялық мемлекеттер ... ... ... жасаған еді. Дәстүрлілік тұрғысынан алып қарағанда, ... ... ... Евразиялық идея көпшіліктің таңданысын
тудырып, егеменді Қазақстаннан бастау алды. Сөйтсе де ... ... ... ... ... туыстықты уағыздайтын: «Евразия. Народы.
Культуры. Религии.» деген ғылыми-көпшілік ... ... ... еді. ... ... ... ... мәдени және әдеби байланыстарды
жоғалтпауға, қайта жандандыруға және одан әрі ... ... ... еді. ... ... аралығындағы қатынастарға ... ... ... ... арта ... ... ... қарым-қатынаста өзекті мәселеге айналып
отырған мәдени ... бірі – діни ... ... Бұл ... күндері бұқаралық ақпарат құралдарында аз айтылып жүрген жоқ.
Сонымен бірге жыл ... діни ... мен діни ... ... ... ... ... өткізілуде.
Мысалы, 1998 жылдың 25-29 қарашасында ... ... ... ... «Религиозные организации в постсоциалистических
странах» атты ... 1999 ... ... айында Адам құқығы жөніндегі
халықаралық Хельсинкийлік ... ... ... Қазақстан
Республикасының «Сенім бостандығы мен діни бірлестіктер жөніндегі» (1993
жыл, желтоқсан) Заңына талқылау жасау мен ... ... ... ... ... Ал, 1999 жыл ел ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың
ұсынысымен «Рухани бірлік пен келісім жылы» деп ... еді. ... ... ... ыдырағаннан кейінгі ... ... ... ... ... ... және ... негізінде пайда бола бастаған рухани бос кеңістікті
толтыруға ... ... ... діни болмысқа деген көзқарастардың
түбегейлі өзгеріске ұшырай бастауына да ... Осы ... ... республикамызда конфесиялы, келісімдегі діни ... ... ... тіркеуден өткен 19 негізгі конфессияға, 21
деноминацияға жататын 877 тіркеуден қайта өткен діни ... ... ... болса, тіркеуден қайта өтпегендер саны 2000-нан асады
екен. Миссионерлік іс-әрекетпен айналысуға 180 шетелдік ... ... оның ... ... ... ... мен ... ұйымдардың
атын жамылып әрекет жасап жүрген миссионерлер де жеткілікті (2000 ... ... ... ... 2001 жылы Орта Азия ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін негізге ала отырып және Таяу ... ... ... Орта ... Ауғаныстандағы қақтығыстардың діни
экстремизмге айналу қаупін ескере отырып, қауіпсіздік мәселелеріне ... ... ... ... ... ... ... келісім-шарттар
жасалды. Сонымен бірге республикамыздағы діни ... ... ... ... жауапкершілігін арттыру мақсатында үкімет
жанынан діни конфессиялармен байланысты іске ... ... ... ... ... ... және ... жауапкершіліктердің
басы-қасында солардың мәнін ашып, мазмұнын талқыға ұсынатын субъектілер осы
бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері. Яғни, ... және ... ең ... ...... ... мәселесі осы
саланың мамандарының үлесіне тиді деген сөз. Он ... ... мәні мен ... ... санасына жеткізіп қана қоймай, заман
талабына сай қоғамдық пікірлер толқынын қажетті деңгейде тудыра білу де ... ... ... ... ... ... ... Конституциясының 77-бабында «жауапкершілікті
белгілейтін ... ... ... жаңа міндеттемелер жүктейтін
немесе олардың ... ... ... кері күші ... Мұндағы айтпағымыз ақпараттық жауапкершілік мәселесі қазіргі
қоғамдық тұрпатымыздың ... ... ... сала ... жүктелген жауапкершілік салмағы ауырламаса жеңілдемейді ... ... ... ... рухани және мәдени жауапкершіліктердің
негізін ақпараттық жауапкершіліктің ... ... анық ... ... Олай ... ақпараттық тартыстар кезеңінде сақ болмасақ ертеңгі
күні опық ... кім ... бере ... ... ... өзі ... түрге бөлінетіндігі белгілі: ақыл-ойға әсер етуші
ақпараттар, эмоциялық деңгейдегі ақпараттар, діни ашылымдар ... ... ... ... ... жіктеп, саралап, зияндысы мен кеселдісін
әшкерелеу үшін ақпараттық қызметкерлерге жауапкершіліктің барлық түрлерін
игерулеріне тура келетіні ... ... ... «Адамзат Баласының» барлық жаңа жетістіктері, адам
бойындағы қасиеттерді жетілдіру негізінде жүзеге аспақ, олай ... ... ... осы ... ... ... деген пікірді
қолдай отырып, мәдениеттер қарым-қатынасының тірегі рухани жауапкершілікті
арттыруға қажетті ақпараттық жауапкершілікті арттыруға ... ... ... ... ... ... ... газеті Ұлыбританияның бірнеше ғасырлық ... ... ... 1919 ... бастап шығып тұратын «Егемен
Қазақстан» газетінен де ... жас ... Ол ... ... ... ... ... 1994 жылы ғана шыға бастады. Бірақ соған қарамастан
салмақты ой тастап, салиқалы пікір ... ... ... ... ... ... ... халықаралық журналистика кафедрасында
қорғалып жатқандықтан осы ... ... ... ... пен ... ... дін, ... қатынастар, шет ел
жаңалықтары деген тақырыптарда жазуда тілшілердің қызылсөзге бой ... ... ... гөрі ... ... ... байқалып-ақ тұрады. Ал газет бойындағы ұлт ... ... ... ... ... байқасақ та болады.
«Н. Назарбаев: ... тіл бір ғана ... тілі ... ... ... ... ... ұлы» идеясы керек»[xi], «Қазақ ... ... ... неге ... «Әрбір істі елдік ұғымынан
қарасақ»[xiii] «Қаржы ... ... ... ... ... ... 2007: ... мәселелер төрде, ұлттық мәселелер
дәлізде қалды...»[xv] Мақаланың атауларының өзінен қайнаған өмірге ұлттық
мұрат пен ... асыл туын ... ... иісі ... Ал ... қасиеттер біз жұмысымыздың бас жағында айтып кеткен ... ... түсе ... ... ... емес пе? Олай болса,
газет қазақ халқының ұлттық ... ... ... мәселелерді көтереді
және оған қалайша баға береді деген басты сауалға келетін болсақ.
Біздің тап осы «Түркістан» газетін зерттеу объектісі етіп ... бір ... ... ... ... ... ... мінбері,
қорғалатын мекені десек артық айтқан болмаймыз. Оған ... ... ... ... ... ақын ағамыз Мұхтар
Шахановтың «Ақпараттық диверсияны қалай тоқтатамыз?»[xvi] атты мақаласында
маңызды мәліметтер ... Ол ... ... ... ... ... болғандықтан біз бұл мақаланы толықтай келтіруді жөн
көрдік.
«Мекен-жайымыз республикамыздың бас қаласы ... өте ... да ... ... ... ... газет-журнал сататын
дүкен істемегендіктен және оның өзінен де ... ... ... ... сағатқа жақын жол жүріп, сонау орталық базардағы
«Алты алаш» ... ... ... ... өзім құралыптас
депутаттармен де, тіпті Президент аппаратында қызмет ... ... сол ... бас ... ... ... ... астам халқы бар,
кейбір мекемелерде орналасқан, мемлекеттік тілде ... ғана ... ... ... ... ... ... тіліндегі
басылымдар 4-5-ақ жерде сатылады десек, біреу сеніп, ... ... ... ... ... мен ... ... теңдес түрін
ойлап табу қиын да шығар. ... ... ... негізінен тек осы
«Алты алаш» ... ғана ... Оның өзін де ... ... сай сол ... қала ... ... хат жолдап мен аштырып едім.
Еліміздің жүрек қаласы ... ... және ... 60 ... ... ... ... мемлекеттік тілдегі басылымдардың осындай
бейшара ... ... не ... Кеше ұзақ күн ... ... Пазылбек
Абсаттарұлы екеуіміз Астана қаласындағы 15-ке жуық ... ... ... Атап ... ... мөлтек ауданындағы жастар,
атышулы «Әлем», «Сұңқар» ... ... т. б. ... ... ... да ... ... сан түрлі басылымдар сіресіп тұр.
Өзіміз ерінбей аралаған 15 сауда үйі мен ... ... ... ... ... ... ұстадық. «Япырмай, біз Қазақстанда
ма, әлде Ресей Федерациясында жүрміз бе?» деген сұрақ кес-кестеді. ... ... өз ... бас қаласы Астанада осындай ... ... ... себептеріне көз жіберіп көрелік.
Қазақстанда мемлекеттік тілдегі баспасөз құралдарының жалпы саны ... ... Оның 392-і ... 61-і ... Енді мына ... ... акционерлік қоғамы, «Казпресс» ЖШС (АиФ Казахстан), «Алма-медиа»
баспа үйі ЖШС (Караван), «Евразия-пресс» ЖШС, «Эврика-пресс» ЖШС, ... ... ЖШС ... ... Ресей Федерациясының 5248
газет-журналы тарайды екен. Бұған өз республикамызда орыс тілінде және ... ... ... ... ... 2303 басылымды қосыңыз. Ресейден
келіп жатқан баспа ... ... ... ... ... ... 2728-і ғана тіркелген екен. ... ... ... өтіп ... ... ешкім дөп басып айта ... ... ... жең ... ... пәре атты ... ... қамалы жоқ
екені даусыз. Мәселен, кейбір Ресей басылымдары ... ... мен ... және де өзге де ... ... өтудің оңай жолын тауып алған.
Олар өз ... ... ... ... ... баспаханаларына
жіберіп, сол арадан газет немесе журнал етіп бастыра береді екен. Бір ... ... ... ... ... ... ғана
тіркелген «Аргументы недели» газеті осындай қарақшылық жолмен ұзақ ... ... ... ... ... ... ... келген.
Әрине, сонау Ресей қалаларында жарыққа шыққан баспасөз өнімдерінің
бәрі бірдей іске алғысыз деп ешкім айта ... ... ... ... ... ... өрісі жоғары республика халқына пайдалы газет-журналдар да
аз емес. Бірақ заңдылық тұрғысынан келетін болсақ толып жатқан ... ... ... орасан зор таралыммен тарап жатқан,
жоғарыда айтқан 5248 ресейлік басылымның тек ... ... ... ... ... жұрдай, төсек қызықшылығын, қанішерлікті,
адамда қорлаудың, зорлаудың түр-түрін насихаттайтын баспасөз өнімдері бізге
соншама қажет пе? ... ... ... ... үшін ... ... Сұмдық емес пе? Бізде жезөкшелікті, зорлық-зомбылықты насихаттауға
тиым салатын заң бар. Енді ... ... ... ... ... ... заң қабылданғанына да бірнеше жыл болды. Ал,
мына Перебургта орыс тілінде басылған «Плейбой» журналының осы жылғы сәуір
айндағы ... ... ... ... ... ... ... қойып
«Русский лед» арағын арнайы түрде Қазақстан халқына жарнамалап тұр. ... ... ... ... ... «Водка Самураев»,
«Абсолют», «Арарат», «Царь водка», т.б. арақ-шарап өнімдері журналдың 13
бетін ... алып ... ... ... ... ... беттер де
бар. Қазақстан заңдарын көпе-көрінеу мазақ ететін мұндай ... ... ... шұғылдануы керек деп білемін.
Елімізде ойда-жоқта бой көтерген осы ... ... келе ... табан тіредік. Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілдің бейшара
күйге түсуінің бір себебі шетелдік баспасөз диверсиясына жол ... ... ... қалаларындағы жағдай осындай. Мұны
ақпараттық диверсия демесімізге хақымыз жоқ. Қазақ ... ... ... ... «Ана ... «Жас ... «Жас ... «Қазақ
әдебиеті», «Жұлдыз», «Жалын», «Жас қазақ үні», ... ... т. ... ... ... тікелей Президент пен Үкіметтің саясатын
жүргізетін «Егемен Қазақстан» ... ... ... ... ... ... ... мен дүңгіршектерінен таба алмайтынымыздың түпкі
себебін түсінген боларсыздар. Бұл әлде осы саладағы ... ... ... ... ... ... ... шаруасы ма?
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-мәдени дамуының тұжырымдамасында:
«Мәдениет дегеніміз – адамның ойлау, өзіне де, айналасындағыларға да ... білу ... ... ... ... адамгершілік
міндеттемелерді мойнына алатын сыншыл жанға айналдыратын да мәдениет. Кез-
келген мәдениет өзіндік ерекшелігі бар және ... жоқ ... ... табылады. Өйткені әрбір халық өз дәстүрі мен рухани ... ... ... халықтарының прогресшіл ұлттық дәстүрі мен
рухани қазыналарын ауқымды ... ... ... ұлттық қазыналарын сақтауы
үшін кең мүмкіндіктер ашады. Іс жүзінде әрбір адамның қоғамынң ... ... ... ... ... үшін ... ... шынайы құқығы қамтамасыз ... ... ... қабылдаған халықаралық мәдени ынтымақтастықтың принциптері
декларациясының ... ... ... ... ... ... - деп ... бұл тұжырымдарда: «Мемлекет мәдениетті демократияландыру
үшін қажетті шаралардың барлығын қолданады. Мәдениеттің өзі де, ... де ... ... ... ... және ... ... де
емес. Барлық халықтардың және олардың әрбір өкілінің мәдениетке ... ... тең ... ... ... ... негізгі
және іргетасы тіл болып табылады», - делінген.[xviii]
Бұл арада ... ... сан ... қасиеттерін бағалауда, тілдің
тарихи дамуы мен көркеюі таусылмас байлық екендігі баршамызға аян. Рухани
мәдениетті ... ... ана ... аясы кең, ... ... ... Сондықтан, қазіргі кезеңнің ең басты өзекті мәселесі – ол қазақ тілі
проблемасы.
Мәселен, осыған орай ... ... ... ... Мәжілісінің депутаты Мұхтар Шахановтың-тың «Тілді менсінбеу ... ... ... ... ... ... ... қазақ тілінің жай-күйі, министрлердің мемлекеттік тілге деген
қарым-қатынасы сөз етіліп, тіл ... ... бен ... ... ... ... ие екендігі туралы ... ... ... мына ... көзі ... көкірегі ояу
жанға ой салары мәлім: «Тілін сыйламаған адам ұлтын сыйлауға қабылетсіз.
Республикамыздағы барлық ұлт пен ұлыс ... ... ... байлығына,
салт-санасына құрметпен қарауға ... Біз ... ... ... ... ... ... жатқан орыс тіліне де ... ... ... Олай ету ... ... ... еді. ... қазақ халқының тең жарымынан астамы өз ана тілінде оқи ... тұр. ... біз ... ... Тіл - әр ... ең ұлы ... жойылған сәтте ұлт жойылады. Әлемдегі өркениетті дамыған ... ... ену ... біз де ... ... ... ... нөмірі бірінші мемлекетке айналсақ та тіліміз бен рухымыздан
айрылсақ ол біз үшін ... тең. Өз ... ... өз анасын сыйламаған адам
өзге ұлттың да абыройын ... ... Бұл ... деңгейде дәделденген
қағида. Әлде, «Лад» қоғамы бізді ұлт ретінде жоғалып, тарих сахнасынан ерте
өшуімізді қалай ма? ... ... ... ... отырған саясат
негізінде мемлекеттік тілді қорғау және дамыту жолындағы ісімізде ешқандай
әсіре ұлтшылдық жоқ ... ... ... да, ... рухтағы басқа
ұлт өкілдерінің бәрі бізді түсінетініне сенеміз».
Ал Елбасы Н.Ә.Назарбаев ... бұл ... «Біз ... ... едәуір ажырап қалдық. Оның есесіне өзге өркениеттер әсеріне
көбірек ұшырадық. Бұл жаман ба, жақсы ма, өз ... ... - деп ... ... ... айында Алматыдағы ғалымдар үйінде ... ... ... ... ... онда ... әр ... өз туған тіліне жанашыр азаматтардың пікір, тілектері ... ... ... ... ... Мәселен, сол кезде белгілі
жазушылар Нұрқасым Қазбек пен Дидахмет Әшімханұлы ... ... «Ой да көп, ... да көп айта ... ... ... ... «Экономикалық базаның жоқтығынан қазақ мектептерінің білім беру
дәрежесінің төмендігі, ... пен ... ... ... ... орны толмас қасірет. «Жау жағадан алғанда, бөрі етектен
аладының» кері осы тұс болып тұр. ... ... ... ... қаншама қиындықтармен қол жеткізсек те, «Балық басынан шіриді»
демекші, ел ... ел ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тілдің мәртебе емес, құрметке мұқтаждығын көзіміз ... ... ... ресми адамдар ресми тілде сөйлесуі керек», - деген
өткір де ... ... ... ... ... жанашырлық жасау әрқайсымыздың ана тілінде
сөйлеуімізден бастау алса керек. Осы ... ... ... ... ана ... бойына сіңіру әрбір азаматтың қасиетті ... ... ... Ғ. ... «Ана тілі ... – сол ... мәңгілігінің
мәселесі. Ана тілін тек өгей ... ғана ... өгей ... ғана
аяққа басады», - деген қанатты сөзін ұмытпауымыз керек.
Ана тіліміз хақында Қазақстан Республикасының этникалық-мәдени білім
тұжырымдамасында: ... адам ғана ... және ... ... ... Ол ... белгілі бір қауымдастық пен ... ... оның ... ... ... ... ойлы ... сұлулыққа, жоғары рухани бастауларға құлшыныс қалыптасады.
Білім берудің тағы бір талабы - өзге мәдениетті түсіну және ... ... ... – бұл ана тілі мен төл ... ... ... қоса ... арқылы тұлғаның этникалық-мәдени
сәйкестігін сақтауға ... ... - деп ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл – қазақ тілі», -
деп көрсетілген.[xxii]
Қандай да ... ... ... ... адамгершілік нормаларын
және дүниетанымды түсінуде мәденитеттің тағы бір ... ... ... ... ... ... мәдениетті жою жоспарымен, дінді ешқандай әсері
жоқ деп ... ... ... ... дейінгі көзқарас
мифологиялық күштерге бағытталса, ұлттық дініміз – адам мен ... ... ... ... ... ... те, ... жоқтығы табиғи заңдылық.
Бұл туралы белгілі діни қайраткер Халифа Алтайдың: «Ислам діні – ... бойы ... ... ... ... ... адамгершілік өміріне
айрықша ықпалын тигізді. Қазақ халқы ислам және имандылық жөнінде өте қиын
кезеңді өткізуде, ... ... ... себептері бар... Қазіргі кезде
Қазақстанда өзге дінді насихаттау ... ... ... кетті. Мысалы,
христиан, кришна, ходиани т.б. Олар ұшан-теңіз ақша ... ... ... ... ... өзі ... ... жастарының мұсылман
дінін қойып, өзге дінді қабылдауына әкеп соқтыруы ... ...... ... ... мен ... ... ұлттар мен
ұлыстардың мәдениетінің көрінісі. Дүниежүзіндегі халықтардың мәдениет
саласындағы қол жеткізген ұлы табыстары өнер ... ғана өріс ... Өнер ... үшін ... ... ... азық.
Бұл туралы кезінде А. Байтұрсынов: «Өнер түрлі болады. Біреулер ... арық ... етік ... арба ... киіз ... ыдыс ... енді біреулер көрікті мешіт, көрнекті там, көркем сурет салады. Әдемі
ән, әсерлі күй, ажарлы сөз ... ... өнер мен ... өнер ... бар. ... ... ... жасауға жұмсалатын тірнек өнері
болады да, соңғы ... ... өнер ... үшін ... ... - деп орынды баға беріп кеткен.[xxiv]
Осыған орай біздің оқырмандарымызға айтарымыз: қазіргі ... ... ... ... ... ... ... өзімізді төрткүл дүниеге
танытып, әлем алдындағы атағымыз бен ... ... ... паш ... ... бен ... ... болсын,
шаруашылық болсын бәрі-бәрінің іргетасы белгілі бір адамдық, ... ... ... ... ғана ... ... қазақ” газетіндегі ұлттық мүдде мәселесі
Біз зерттеу нысанасына алып ... ... ... ... ... басылымынан да шығу уақыты жағынан жас, балаң басылым
десек те болады. Газет 2004 ... 14 ... ҚР ... ... ... министрлігінде тіркелген. Ал бұл газеттің журналистері ... ... «Жас ... ... ... қызмет еткен, сонда ... ... ... Аталмыш газет еларалық,
халықаралық мәселелерден гөрі мемлекеттің ішкі қоғамдық, ... ... ... ахуалын басуымен ерекшеленеді. Газеттің бірінші беті әдетте
саяси пікірталас, ... ... ... Жас қазақтықтар ел ішіндегі
болсын, әлемдегі болсын ... ... ... ... бар ... ... оған өзіндік батыл ойларын білдіріп ... ... ... ... пен ... сезіледі десе, «Жас Қазақ»
газетінен жастық жалын мен тегеуріндікті байқауға болады.
Аманхан Әлімұлының «Қоғамның ойы» айдарымен жарияланған «Демографиялық
соғыс. Бұл ... ... ... атты ... төмендегідей
пікірлер көрініс тапқан: «Қазақтың бірінші бала – Алланікі, екінші бала –
халықтікі, ... бала - ... ... сыры ... 1959 ... санақ
бойынша, қазақ әйелдерінің орташа туу ... жеті бала ... ... ... ... ... ... бірақ бүгінгі тарихи ақиқат – қазір әлемде
интернационалистік емес, ұлттық ... ... ... жүріп жатыр.
Оған куә кешегі Чехословакия мен Югославия, Ливан мен Солтүстік ... ... ... елдері, Венесуэла мен Боливия. Оны ... озық ... ... ... ... ... ... алдында ұлтшыл күштердің бас көтеруін қайда қоясыз?
Міне, осы ... ... ... ... ... ... ұлтқа
тигізер қатерінің қаншалықты зор екенін ескермесе болмайды. Қысқасы, қазақ
халқының ... ... ... ... ... ... идеясы мен идеологиясына айналуы ... Бұл ... ... ... көп ... алып тұр және ... ... шат-шадыман
күлкіге бөленген жас ананың суретімен әспеттелген айшықты, көз ... ... ... да елең ... Бұл жеке ... бір ... ... көзқарасы болғанмен де, көптеген ... әсер ... ... Өйткені, мұнда қазақ ұлтының алдында
тұрған бірден-бір әлеуметтік мәселе халық саны қозғалып ... ... ... ... ... санасына халық саны жайлы идеяны ашық ... ... ... де ... сіңіріп жатқанын байқауымызға болады. Мысалы,
газеттің сегізінші наурызға арналған ... өнер ... ... ... мен ... ... ... Онда,
Қарақат Әбділдина, Алтынай Жорабаева және тағы басқа әншілеріміздің сөзінен
олардың халық санының өсуіне өз ... ... ... болады.
Яғни, әншілердің сөзі арқылы газет оқырманға демографиялық ... ... ... ... сияқты.
«Біз этнодемографиялық және ақпараттық соғыстың астыртын да ашық
жүргізіліп жатқан тұстарына ұлт ретінде ... ... ... ... ғана ... ... егемен елдің іргесі ... ... ... деп ... автор мақаласын.[xxvi]
Газеттің қай тақырыпты қозғамасын оған ұлттық мүдде тұрғысынан
қарайтыны ақиқат. Бұл ... ... ... ... ... тұжырым дер едім.
Осы орайда «Жас Қазақтың» әдебиет бетіне тоқтала кетуді жөн санадық.
Неге десеңіз, жалпы әдебиет атаулының о ... ... де, ... да ... ... ... адамгершілік құндылықтар мен қағидаларды
насихаттау емес пе? Сонымен, біз айтып отырған, ... ... ... ХХ ... ... ... «Иван Бунин: «Кім Құранға
мойынсұнбаса, сол оңбаған» ... ... ... ... газет
бетіндегі ұлттық мүддеге байланысты көтерілген тақырыптарды тағы бір елеулі
тармағы. Мақалада Буниннің кім болғандығы, қандай ... ... ... ... ... де, оның ... ... байланысты жазылған
дүниелеріне талдау жасалады. Демек, бұл ... ... ... ... ... ... оның ... тұрғысынан талдай отырып,
оқырманға ақынның ... ... ... ... де соны ... ... табылады. Және бұл мақала авторының қолынан келген сияқты.
Ол Құран Кәрим ... ... ... ... ақын ... ... «Буниннің «Кедей» деп аталатын туындысында қасиетті
Құраннан мынадай эпиграф келтірілген. Алдымен ... ... ... ... ... ... «Түннің бір бөлімінде және жұлдыздар батар кезде ... ... ... және таң ... оқы). ... ... ... және түсінігі, аударған – Халифа Алтай. Ал ақын өлеңінде:
Все сады в росе, но теплы ... ... ... ... ... ...... звезды,
За горами заалел Гермон.
А потом, счастливый, босоногий,
С ... сядь под ... ... ... ... дорогой!
Славьте, братья, новый Божий день!»[xxvii]
Сонымен, қорытындылай келе айтарымыз, «Жас ... ... ... мүддесі мәселесін классикалық мәдениет, әдебиетпен ... көзі ... ... ... қонымды етіп береді. Демек,
аталмыш басылым қазіргі ... ... ... ... ... ... ... көзден таса қылмайды. Ал бұл айтқанымыз жұмысымыздың
кіріспе бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... және басқа да жалпы ресурстар мен
құндылықтарды сақтаудың жаңа жолдарын, ... мен ... ... ... ... өз ... ... орындауға бет алған сияқты. Сондай-
ақ газет оқырман көңілінен шығуға талпынады. Бұл оның ... ... ... ... тек қазақ өнер айдынының жұлдыздарымен ғана емес,
шетелдік ... ... ... хабарландыру, сараптаумен бірге
көңіл көтеру функцияларын қатар алып жүргісі ... ... ... ... ... ... назар аударып көрсек: «Әкесі
өкпелі, баласы үйленіп жатыр», «Күйеуінен «озған» Мадонна», «Бір әйел ... ... ... «Spice girls» ... ме?» ... ... Біз
келтіріп отырған мақала тақырыптары газеттің ... ... ... Осы ... ... ... ... басылымдарынан гөрі
«News of world» сияқты көпшілікке арналған танымал газеті ойға оралады.
2 Ұлыбританиядағы ұлттық мүдде мәселесі
2.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі ... ... ... ... ... ... мәселесінің көтерілуіне, оның
берілу әдістеріне тоқталмас бұрын жалпы Европа журналистикасына, Британдық
баспасөздің қалыптасуына ... ... жөн ... ... Тек ... жайлы толаққанды түсінік қалыптастыру арқылы біз ол жайлы дұрыс
пікірде бола аламыз.
Журналистика пайда ... ... ... ... әртүрлі
тәсілдермен тараған. Ақпарат таратуда дін уағыздаушылар мен шешендердің
рөлі зор ... ... ... ... ... ... ... Ал
билік басындағылар аймақтардан арнайы агенттіктер ... ... ... он ... ... ... ... агенттіктер құрылып,
олар жаңалықтарды жинастырып басып, ... ... ... ... пайда болуына мүмкіндік туды. Сауда ісі дамып, ... ... ... қағаз шығару өндірісі дүниеге келді. ... ... ... ... ... қалыптаса бастайды. «Ұшқын
листоктарды» басып, таратумен айналысып жатқан агенттіктердің ісі ... де ... ... ... ... листоктардың» газетке айналу үрдісі
ұзақ та, күрделі болды. Бұлардың газетке ұқсастығы – ... ... еді. ... ... ... ... алғашқы газет
(әлем бойынша) Германияда жарық ... ... ... бар. Бірақ,
Ұлыбританияның Бермингем кітапханасынан 1606 жылғы «Уйкли ньюс» ... ... 31 ... №19 саны табылған көрінеді. Бұл,
әрине, жоғарыдағы пікірдің жаңсақтығын көрсетеді. Мамандар бұл газетте ... ... ... ... сондай-ақ Лондондағы собордың солтүстік
қақпасы тұсындағы кітап дүкенінің иесі Павлдың есімдері ... ... ... осы ... ... қастандығын ұйымдастырушылар»
туралы үш бірдей мақала басылған. Мақалаларда корольді өлтіріп, парламентті
жарып жібермекші болған ...... ... ... ... кінәлаушылардың соттағы сөзі, қастандық ұйымдастырушылардың
анттары сөз болады. Материалдар 18,5х213 см көлемінде төрт ... ... ... ... ... ... ... жоғалып
кеткен. Англияда 1606 жылдан 1624 жылға ... ... ... ... ма,
жоқ па, ол жағы белгісіз. Ал 1624 жылғы газетті айғақтайтын үш бірдей ... ... ... осы ... ... екі ... жарық көргенге
ұқсайды. Газеттегі ... ... ... Т. ... (№7, 23
сандары), екіншісін Н. Баттер (№42 саны) шығарған. Алғашқы ... ... ... ... ... көпшілігі «Уйкли ньюс» деп
аталғандықтан, шартты түрде осылай деп атаймыз.
1637 жылы І ... ... ... заң ... ... ... ... зиянын тигізді. Мұндай кедергілерге қарамастан,
Н.Баттердің газеті үзіп-жарып 1641 ... ... ... ... ... ... – цензураның қарапайым шындықты басуға ... ...... Н. ... ... ... ... айы оңынан туды. Маңызды, құнды
жаңалықтарға зәру халық газеттерді қолдан-қолға тигізбей ... Аз ... ... ... саны ... ... ... Баспасөздің
қарқынды дамуына цензураның жойылуының да ... ... ... өзі үлгі ... 1641 жылы «Диурнал оккеренсиз» апталығын
шығара ... 1644 жылы 17 ... ... ... 1649 жылы 24-ке жеткен.
Төңкеріске дейінгі газеттер сауда–саттық ... ғана ... ... ... ... төңкеріс тұсындағы газеттер саяси күрестің
бағыт-бағдар берушісіне, үгітшісіне айналды. Памфлеттер – бұл ... ... ... болып саналды. Бұл памфлеттерде адамның бас
бостандығы, сөз бостандығы туралы мәселелер көтерілген. Осы тұста ...... күш» ... ұғым ... ... ... Дж. Мильтон, Дж, Лильберн, Дж. Уинстенли
сияқты тамаша публицистер жарқырап көрінді.
Төңкерістен ... Лода Джон ... ... «Меркуриус цивикус»,
Марчмонт Недхэм редакциялаған «Меркуриус британникус», ... ... ... ... жаңа ... пайда болды.
Ұлыбританияда 1660 жылы монархиялық биліктің қайта орнауы баспасөзге
өзгеріс ала келді. Цензура газеттерді өз қарамағынан шығармады, ... ... ... ... ... ... және «Ньюс»
газеттері ғана шығып ... Екі ... де ... ... ... еді. ... мен бағаналар алғаш рет осы газеттерде қолданылған.
Бұл басылымдар 1665 жылға дейін аптасына бір рет ... ... ... меңдеген індеттен қорыққан король сарайындағылар 1665 ... ... ... ... ... ... негізгі оқырмандары –
ақсүйектер қауымы Лондоннан ... ... ... Оксфортта газет шығару қажеттігі белгілі болды. Сонымен,
король бұйрығымен Оксфорт баспагері ... ... ... ... Сарайлықтарға ұнаған газет, ... ... ... ... деп ... Бұл ... осы ... дейін жарық көріп келе
жатқан көне басылымдардың бірі. Газет екі бет болып аптасына үш рет ... 28х12 см ... ... Негізінен сыртқы, ішкі өмірден хабарлар
басумен ғана айналысқан газетте ... ... ... жылы ... ... газетін дүниеге әкелді. Газет екі
бет болып аптасына 2-4 рет ... ... ... ... ... ... виги мен тори ... өзара айтыстарын,
саясаттарын беруді жөн көрді. Сондай-ақ, Л'Эстранж таза ... ... ... ... ... ... екінші жартысында Англияда сатиралық баспасөз қалыптаса
бастады. Виги партиясы шығарған ... ... оф ... фром ... ... ... ... көрінісі болып табылады. ... ... ... ... «Уйкли пэкэт...» жасырын шыққандықтан,
кейіннен ... ... ... Карр қамауға алынды.
Кейіннен 17 ғасырдың соңында Ұлыбританияда мерзімді басылымдардың:
ақпараттық ... ... ... («Обсерватор»), сатиралық
(«Уйкли пэкэт») және жарнамалық («Сити меркьюри») түрлері шығып тұрған.
Алғашқы газеттердің редакторы да, авторы да, ... де ... ... Ақпарат жинаумен де өзі айналысқан. Негізгі ақпарат көздері - өсек-
аяңдар, ресми каналдар еді. ... ... ... ай ... алғашқы журнал «Философикал транэкшнз» («Философиялық
еңбектер») 1665 жылы жарық көрді. Журнал ... ... ... ... ... ... ... ағылшын мерзімді басылымдарында рецензия жанры
тұрақты беріліп тұрды. Бұл жанрдың дамуына айрықша үлес ... ... ... ... ... ... кезеңде Англияның әр түкпірінде шығатын провинциялық басылымдар да
көбейді.
Жалпы Ұлыбритания баспасөзінің тарихан бес кезеңге бөліп қарастыруға
болады:
1 кезең ... ... ... мерзімді баспасөздің қалыптасу
кезеңі. Бұл кезең алғашқы жаңалық кітапшалардың ... ... 1655 жылы шын ... ... ... ... ... көрді.
Бұл басылым аптасына екі рет шығып тұрды. 1702 жылы күнделікті газет «Дейли
курант» дүниеге келді.
2 кезең (1785-1866 жылдар арлығы) – ... ... ... ... ... ... тек қазыналық ақшаға шығатын болса, «Таймс»
жарнама арқылы өзін-өзі қаржыландыру ісіне жол ашқан. Жергілікті байлар мен
ауқатты ... және ... ... ... түскен
қыруар ақша газетті қаржыландырудың басты көзіне айналды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ньюс», «Дейли телеграф»,
«Морнинг пост» ... ... ... 1781 жылы ... ... жарық көрген. Осы тұста арнаулы газеттер де бой ... ...... ... ал ... арналған «Уйкли
мессинджер» арнаулы басылымдардың алғашқы қарлығаштары еді.
1811 жылы Лондонда 16 ... ... ... тұрды: оның 8-і
таңертеңгілік, 8-і кешкілік болатын. 1753 жылы ... ... ... ... ... - ... дана болса, 1820 жылы 29 387 843-
ке жеткен. ... ... ... ... ішкі және ... беріліп, мәдени өмірден хабарлар басылып, әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... алатын орны айрықша.
3 кезеңнің (1896-1920 жылдар) басты ерекшелігі – ... ... ... шыға ... Бұл ... ... халықтың сауатын
ашуға көп көңіл бөлді. 1896 жылы Альфрет Хармворс деген азамат «бульварлық»
типтегі «Дейли экспресс», ... ... ... ... ... көрген. Бұл
басылымдардың таралымы жоғары болды.
4 кезеңде (1920-50 жылдар аралығы) монополистік топтар ... ... ... ... қалады. Бұл бөліністе баспасөз барондары лорд
Нордклиф және оның ағасы лорд ... ... ... ... ... Кэмслилар басты рөл атқарды. Сондай-ақ осы ... ... ... ететін, құнды ақпарат басатын «сапалы» газетер ... ... ... «танымал» газеттердің арасындағы
бөлініс анық байқалды.
Сапалы газеттердің бетке ұстары – «Таймс» газеті. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... 1855 ... қаланған), «Гардиан» («Күзетші», 1821 жыл), «Файненшл таймс»
(«Финанстық уақыт», 1888 жыл), ... ... ... ... ... ... ... басылымдар қатарын
мыналар құрайды: «Сан» («Күн», 1964), «Миррор» («Айна», 1903), «Дэйли
экспресс» ... ... 1900 жыл), ... ... («Күнделікті
почта», 1896 жыл).
Сондай-ақ ағылшынның жексенбілік газеттері арасында да осындай бөлініс
байқалады. «Сапалы» жексенбілік газеттер: «Санди ... ... 1822 жыл), ... ... ... телеграф», 1961 жыл),
«Обсервер» («Бақылаушы», 1791 жыл). Ал ... ... ... ... ... оф ... («Әлем жаңалықтары», 1843 жыл) «Мейл он санди»
(«Жексенбілік почта», 1982 жыл), ... ... ... ... 1915
жыл) және «Пиплды» («Халық», 1881 жыл) жатқызамыз.
5 кезең – 1950 жылдардың ортасынан ... бұл ... ... ... ... үрдісі байқалады. Жарнама рыногына теледидар атты қуатты ... ... ... ... бұл ... ... революцияның
баспасөз ісіне енуімен ерекшеленді. Халықтың білім дәрежесі өсіп ғылыми-
техниканық ... ... ... ... ... Осы ... ... кәсіпкерлер газет шығаруға қажетті
техниканы жаңартуға, мазмұнына, теріміне ... ... ... болды.
Бұдан рыноктағы жарнама кірістері азайып кетті. Сондықтан, газет-журнал
бизнесіне ірі байлар араласқан ... ... ... ... бірігіп,
банктегі қаржыларын қосып өндірісті жұмылдырған күнде ғана өз ... 1950 ... ... ... ... процесі ағылшын баспасөзін 7
ірі монополияның қолына ұстатты. Бұлар негізгі басылымдарға бақылау жасады.
Ағылшын газеттернінің 25%-і С. Кинг концерніне ... ... 16%-ы ... ... қарады. Бұдан лорд Томсон монополиясы да қалыспады.
Ұлыбритания баспасөзіндегі ұлттық ... ... оның даму ... ... ... ... ... жылдары қатал цензураның «қарапайым
шындықты басуға рұқсат етпеуінің салдарынан» ... ... ... ... ... қиын-қыстау кезеңде ұлттық мүддені қорғау үлкен қиындықтармен
байланысыты болды. Ал ағылышын төңкерісінен кейін цензура өз ... ... саны ... ... ... Бұл тұста газеттер саяси күрестің
бағыт-бағдар берушісіне, үгітшісіне ... Осы ... ... ... ... бас ... мен сөз бостандығы туралы мәселелерді
көтерді. 1660 жылы монархиялық биліктің орнауымен ... ... өз ... ... 1785 жылы атақты «Таймс» газеті
дүниеге келеді. Бұл Ұлыбританиядағы ... ... ... ... ... ... ... заңына бағынуы оның ұлттық мүдде
мәселелерін ... де ... ... анық. Мысалы, коммерциялық
газеттің қаржысы жарнама берушілерден түсетіндіктен басылым ұдайы оқырман
көңілінен шыға алатын, ... ... ... Ал, ... ... ... оның мұң-мұқтажымен жете ... ... оның ... ... сөз. 1920-50 ... аралығы монополист топтардың пайда
болуымен ерекшеленді. Монополия дегеніміз ... ... ... бұл ... ... ... ұлттың мүддесінен гөрі жеке мүдделі
топтардың қызығушылықтары басымырақ болған сияқты. ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі
басылымдар арасындағы бәсекелестік пен нарық заңдарына байланысты туған
оқырман қызығушылығымен жете таныс ... оны ... ... ... ... қай ... алып ... да Британияны
өзіндік тарихы, салт-дәстүрі бар өркениетті ел ... ... ... ... ... ... «Times» газетіндегі ұлттық мүдде
Көмірмен сауда-саттық жасаушы Джон Уолтер 1785 «Дейли ... атты ... ... Бірнеше жылдан кейін бұл газеттің аты
«Таймс» болып ... ... ... ... бұл ... ... 18-
20 беттен тұрады. Француз революциясы тұсында газеттің беделі өскен.
Газеттің танымал болуына сол ... ...... Хэдли, шетелдік
бөлімнің редакторы А. Макдональд ... үлес ... ... «Таймстың» беделі күн сайын арта ... Бұл ... ... үзбей оқып отырды. Кейбір премьер-министрлер өз саяси
қарсыластарының беделін түсіру мақсатында газет ... ... ... ... мемлекеттік істердің ... ... ... соғысына қатысуына от үрлеген де осы газет еді. 1877
жылы «Таймстың» таралымы 500 мыңға жетті.
Газетті қаржыландыру ... ... ... ... ... осы ... ... бәсекелес, сенсацияға көбірек жүгіретін әрі
арзан газеттер көбейген еді. ... ... ... ықпалын сонда да
жоғалтпады. Мәселен, 1936 жылғы корольді тақтан тайдыру ісінде бұл басылым
қозғаушы күш ... жылы ірі ... лорд ... өз концерніне жоғары табысты
«Таймс» газетін қосып алу жайлы ұсынысы қабылданды. Монополиялық ... ... кем ... 21 жыл ... ... уәдесін алған соң,
газетті бұрынғы иесінен сатып алуға рұқсат етті. 1967 жылы ... ... ... ... және ... таймс» газеттері шығарыла
бастады. Лорд Р. ... ... ... ... оның мұрагерлері бұл
газетті жауып ... ... ... ... журналистер мен полиграфистер
жаңа технологияны пайдалану шартын қабылдамай тастады. Кәсіподақпен газет
арасында ... ... ... «Таймс» 1978 жылдың 1
желтоқсанынан 1979 ... 12 ... ... ... ... жылы ... ... Р. Мэрдоктың «Ньюс интернешнл» компаниясы
сатып алды. Жаңа иесі гаеттің бет-бейнесін бірден ... ... ... ... бинго ойындарының ойнатылуына байланысты газет таралымы
бірден өсті.
Басқа ағылшын газеттеріне қарағанда «Таймс» ... ... ... таралған тілшілер қосынына ие. Газет тілшілері барлық халықаралық саяси
конференциялар мен кездесулерге қатысады. Редакция ... ... ... ... ... ... мен ... шолушылары бар. Редакцияда барлығы 250 қызметкер қызмет істейді.
«Таймс» - хабарларды дер кезінде жеткізетін ... ... ... көзқарасымен Англияның ғана емес, шетелдердің саяси топтары да
санасып отырады. Негізінен тәуелсіз және ... ... ... ... ... ... ... бағытты анық байқауға болады.
Газет мемлекетті басқарушы топтармен, әсіресе ... ... ... және ... ... ... тығыз байланыста. Сондай-ақ
газет қоғамдық пікірді қалыптастыруда да ықпалды.
1924 жылы қабылданған ереже ... ... ... ... ... ... ашылған. Бұл комитетке негізінен ағылшын басқарушы
органының сенімді адамдары, жоғарғы сот, ... банк ... ... ... ... газеттің саяси бағытын бақылап ... ... атын ... ... ... ... ... көзі қырағы
журналистер екені даусыз. ... ... ... бері ... ... ... ... түсіп келеді. Газетте парламент мәжілістерінен
есеп, мемлекеттік хабарлар, министрлер мен ... ... ... ... ... ... ... түрде жарияланып
тұрады. Басқа газеттерден айырмашылығы: «Таймс» алғашқы бетке негізгі
мақалалар мен ... ... ... ... ... ... компания жиылыстары жайлы мәліметтерді береді. ... ... ... алып ... ... жарнамалар,
хабарландырулар кейде газеттің бір бетін түгелдей алады. ... ... ... түгел жабылып, үлкен кіріс әкеледі. ... ... ... саяси және экономикалық анықтамалар мен ... ... ... ісі арқылы да түсіп отыр.
«Нью-Йорк таймс» газетінің жазуына қарағанда, соңғы ... ... ... ... ... ... кеткен, спорт тақырыбына жиі қалам
тартатын болыпты, ... ... ... аттай, сол маңайдан ... ... Бір ... ... ... ... ... беделін жоғалтқан.
Бірақ, қанша дегенмен де, британ элитасына ... ... ... ... ... бірі – «Таймс» газетінің тарихына мұндай бірен-
саран кемшіліктер нұқсан келтірмес. «Таймс» - ... ... ... ... ... ... жоғалта қоймас...
Қорыта келгенде «Таймс» газетін Британиядағы ұлттық мүдде мәселесін
жазудағы ең алғашқы орын алады.
2.3 «Guardian» газетіндегі ұлттық мүдде ... 1821 ... ... ... шыға ... Ағылшын тілінен
аудармасы «Күзетші». Аталмыш басылым «Таймстан» кейін «Файнэншл ... ... ... деген басылымдармен қатар ... ... ... ... ... ... ... әлі жауап бермеген сұрақтар көп дейді.
Ирак та БҰҰ-ның инспекторларының сөзіне құлақ асып, ... ... ... ... ... ... БҰҰ ... өз міндетін толықтай атқара алады,
сол себепті оларға мүмкіндік беру керек деп санайды «Гардиан».
Егер Америка ... ... ... бұл ... ... оның ... ... керек деп жазады газет.
Егер АҚШ пен оның ... ... ... БҰҰ ... ... дәлелдері болса, онда ол дәлелдерді жариялайтын уақыт ... ... ... ... ... қауіпсіздік кеңесіне ұсынылған баяндамаларда тек көптеген
адамдардың өмірін алып кетіп қана ... ... ... Ұйымын
құлдырататын соғысқа дайындықты негіздейтін ешқандай ақпарат жоқ ... ... ... деген «Гардиан» газетінде ... ... ... ... сол газетте өзінің Мәскеуге барып келген
сапарының материалдары бойынша үлкен мақала жариялайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ой ... күні әртүрлі либералдық, демократиялық және оппозициялық партиялар
үкіметтік «Единая ... ... ... шығады. Мәскеудегі сайлау
айшықты өтетіні анық - егер ... ... ... ... ... ... демократиялық қозғалыстың тал бесігінде
жетістікке жете алмаса, онда ол ... ... ... ... ... ... | ... оның ойынша оппозиция жеңіліске ұшырайтынына еш күмән жоқ.
Астанада өткізген бірнеше күнде ол демократтардың ... ... ... ... ... саяси өмірдің қалтарысында қалған.
Президент қызметінде бес жыл болған Путин дауыс берушілердің арасында
соншалық үлкен ибеделге ие ... ... ... ... – бұл ... мақаланың басында қояды.
Қалыпты саяси жағдайда оның жетістігін түсіндіру оңай – ол ... ... ... ... ... Ресей қайтадан ұлы державаға
айналғандығына сендірді, және ең ...... ... ... ... Бес жыл ішінде ресейліктердің орташа табыстары айына 80-
нен 200 долларға дейін өсті.
Әйтсе де, бұл түсініктемелер журналиске жеткіліксіз болып көрінеді. ... ... ... ... оның өзі және оның ... ... басыбайлы биліктен көреді. Сонымен қоймай, ... ... ... ... деп ... демократиясы деп жазады ол мүсінге ұқайды – сырт қарағанда ол
халық билігінің сайлау, парламент пен ... ... ... ... ... тұра ол тек елес қана. Мемлекеттегі бар билік бір адамның ... ... мен ... өзі ... акциялардың көбі
мемлекетке тиесілі алып энергетикалық корпарациялардың басшыларын да өзі
тағайындайды. ... ... ... ... де ... ... пен үкімет арасындағы шекара өшіріледі.
Журналист пікірінше әлеуметтік тәртіптің мұндай үлгісінің негізінде
Президент Путин өз ... мен ... ... ... ... ... ... шартты ол былайша тұжырымдайды – ресейліктерге демократияны
өсіп-өркендеуге айырбастау ұсынылады. Сіздерге саналы ... ... ... ... мұнай бағасы мен көтеріңкі ... ... ... ... ... ... ... әлемге Путин жанама түрде келесіні айтады – ... ... ... ... ... держава ретнде
сыйластықпен қараңыз, сол үшін сіздерге ресей мұнайы мен агзына қол жеткізу
мүмкіндігі ... өз ... ... ... ... Батыстың Путин 9сынып
отыр5ан ойын тәртібін қабылдауы керек пе, жоқ па деген –өз сұрағына жауап
бере ... олар ... ... ... ... Оларға арзан газды пайдаланған ұнайды. Оларға өз жанында Үнді мен
Қытайдың арасындағы маңызыд ... орны бар ... бар ... Кремльдағы мықты адамның болғаны олардың көңілінен шығады.
Путин мен оның орнын 2008 жылы басқалы отырған ізбасары үшн бұл ... Ал ... ... ... ... отырған демократтарды
қуанытын жайы жоқ деп аяқтайды мақаласын автор.
3. Қазақстан мен Ұлыбритания бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ерекшеліктері
3.1 Ұлыбритания баспасөзіндегі Қазақстан мәселесі
Ендігі бізді қызықтыратын сауал Ұлыбритания ... ... ... сол ... тұр. Ал ... ... жеткізетін бірінші кезекте БАҚ,
демек Британ ақпарат құралдары, негізінен баспасөзі ... ... ... ... ... ... қалыптастырып жатыр? Міне, келесі
қарастырылатын ... ... ... ... Егер ... тақырыбын жеке
тұжырым деп қарастырсақ, онда Британияның беделді басылымдарында Қазақстан
мәселесінің көтерілуін тақырыбы ... ... деп ... ... star in Central Asia» ... Азиядағы жарық жұлдыз»);
«Kazakhstan is an ... magnit of Central Asia» ...... ... ... ... and reforms are interesting for
investors» («Тұрақтылық және ... ... ... ... ... take big ... («Қазақстан: жоғарғы
көрсеткіштерді сақтау»); ... open oil ... ... шүмегін
ашады»); «Kazakhstan say yes to build China oil tap»(«Қазақстан Қытай ... ... ... ... ... oil ... ... Қытай мұқтажын өтеуге көмектесетін болады»); «Can
Karachiganak have ecsport tap?» ... ... ... ... ме?») және т. б. ... тақырыптарының өзінен Ұлыбританияның
Қазақстанға деген ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі Қазақстанның мұнай өндірісі мен қаржы-
экономика саласына байланысты берілген.
Қазақстан Республикасын Ұлыбритания ... ... ... MAG» ... ... ... ... батыс және шығыс»
деген мақала жарияланған. Мұнда автор Қазақстан республикасының ... ... ... ... ... басталады: “Мен Қазақстанға алғаш рет ... ... ... ... ... Темза үстінде мазасыздана жүзіп, ал
парламент мүшелері ... ... ... әңгіме-дүкен құрып жатқанда
мен компьютерлердің іркілісі, олардың өшірілетіні туралы ... ме?) ... ... ... тәуекел еттім.
Мен өзім тоқтаған “Отырар” қонақ үйіне жапсарлас орналасқан, адам ... ... бір топ ... ... ... ... ... ал
Жаңа жылда Іле Алатауында жаңа түскен қарда сырғанақ тебу үшін Шымбұлаққа
аттандым.
Бұл бір ғажап апта еді. ... киіз үйде шай ... ... ... жеп, және ... жаңа жылды ... ... ... ... ... мен бенгал шырақтарының көптігінен
жарқырап тұрды. Ғаламшардың осы шығыс бөлігі әлемнің басқа ... ... ... ... ... ... табиғатының өзіндік
ерекшелігін тану, жаңа адамдармен танысу, олардың қалай тұратындығын ... ... әсер ... ... ... және ... қалалар – көптеген ірі
дүкендері, жоғары технологиялы сауда маркалары және үлкен машиналары ... ... ... Бұл қалаларды өте қолайлы қонақ үйлері ... ... кең ... ... ... ... өзін белгісіз
жерге аяқ басқандай сезінетін шығар. Қандай тамаша мекен – ... ... ... тиіс.
Қазақстан әсіресе айналасына тәуелсіз көзқараспен ... ... ұзақ ... болады, өйткені мұнда қонақтарды
атағы әлемге жайылған адамдай қарсы алады. Бұл ... ... адам ... де, ... ... те ... да бір ... тап болады.
Әлемде әйгілі де қызықты нәрселерін алдына ... ... ... ... ... ... оған ... табуға және көруге мүмкіндік бар.
Таңғажайып даласы бар Қазақстан – осындай ... ... Ол ... үшін және жаңа ... ... ... ... жер.
Сонымен қатар автор мақаласында Қазақстанның өңірлеріне жеке-жеке
тоқтавлады.
Оңтүстік ... ... ... Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда
облыстары) – Айша биі, Қарахан, Бабаджа Қатын, ... ... ... Қожа ... Йассауи архитектуралық ансамблі тәрізді ... ... ... ежелгі тарих пен мәдениетке бай
аумақ. Бұл тізімді Жетісудағы (Алматы ... ... ... жерлеу
қорғандарымен толықтыруға болады. Бұдан басқа – бұл ... ... ... ... жүзіне белгілі Байқоңыр ғарыш айлағы орналасқан
өңір.
Мұнда демалыс, шаңғы спорты және ... ... үшін ... ... ... ... (Ақтөбе, Атырау және ... ... ... Еділ мен ... ... ... еуропалық және азиялық
құрлықтардың түйіскен жерінде орналасқан, онда ... ... ... ... ... жүзіндегі екінші ойпат – Қарақия ... 132 м. ... ... Ол ... ... балық пен аң
аулауға арналған тамаша орындар бар.
Солтүстік ... ... ... ... және ... ... ланшафт та, климаттық жағдай да, автомобиль, велосипед, ... әр ... ... дамуына ықпал тигізуде. Көкшетау және
Мойылды санаторийлерінде ... ... ... ... ... ... өңірі) дүние жүзіндегі ең ірі көлдердің
бірі – Балқаш көлінің даусыз артықшылықтарын – ... тау және ... ... ... ... ... ... ескерткіштер, археолгиялық және этнографиялық
қастерлі дүниелер бар.
Шығыс Қазақстан ормандармен көмкерілген Алтай таулары, Ертіс өзені мен
Зайсан, ... ... ... көлдерімен көрікті. Семей ... ... ... Абай ... пен ұлы жазушы Мұхтар Әуезов туған.
Міне осылайшы автор еліміздің облыстарын британ халқына таныстырады.
Сонымен ... ... мен ... ... туралы
пайымдауларды саясаткерлердің айтқандарынан алуға болады...
* * ... ... 1 ... ... Корольдік Парламентінің Қауымдар
Палатасында ... ... ... ... ... ... ... бас спикері лейбористер партиясынан Джон Манн мырза болды. Ол
тәуелсіздікке ие болғаннан бергі қысқа мерзім ішінде ... ... қол ... ... ... ... Джон ... “Біріккен Корольдік пен бүкіл дүние жүзі үшін
стратегиялық мәнін назарға алсақ, ... ... ... ... емес ... ... Ол Орталық Азияда орналасқан,
Ресеймен, Түркіменстанмен, Өзбекстанмен және Қытаймен шектеседі. Елдің
көлемі 1,6 ... ... ... бұл оның ... ... кейінгі аса
ірі республикалардың бірі екенін көрсетеді дей келе Қазақстан тарихы ... – ғұн ... ... Ұлы Жібек Жолының басталатын жері, 1221 жылы ... ... хан ... ... ол ... ... кірді, ол,
түптеп келгенде, отарлануға алып келді, мұнан кейін ол кеңестік блоктың бір
бөлігіне айналды», - ... 1991 ... ... Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болғанын,
содан бері оның Бірікен Корольдікпен ... ... ... Манн ... ... ... 1985 жылы Алматы қаласында
жолықтырғанын, сол ... ... осы ... ... айрықша назар
аударатынын сөз етеді.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... бай
ел екенін тілге тиек етеді. Ол: «Теңіз және ... ... кен ... мұнай байлығының 88 пайызы бар: Қазақстанның ресурстары 30 және 50
миллиард мұнай баррелі арасында ауытқиды, ал үкіметтің ... ... кен ... бір ... ... бәлкім, 50 миллиард мұнай баррелі
бар. Батыстың энергетика көздерін ... біз үшін бұл ... ... ... ... Орта ... көмірсутегі көздеріне
баламалы болуының арқасында маңызды ете түсті. Gas ... ... фут ... ... ... екінші инвестор болып табылады.
Табиғи газдың Қазақстанда дәлелденген қоры 65 ... ... ... - деп атап ... қоса ... ... экономикасының жақсы дамып келе
жатқаны, өткен жылы ЖІӨ өсімі 13,2% 1991 ... ... ең ... ... ... 4 жыл ... ЖІӨ өсімі 45% болғанын, ... ... ... ... ... ... жол берілетін
деңгейге дейін – жылына 6% -ға дейін төмендегенін ... ... ... ... ... орнықтырып жатқан басқа елдерден ұтылмау ... ... ... ... ... бастамасы арқылы елдің негізгі
ойыншы ретінде әлемдік аренаға шығуға көмектескен АҚШ ... ... ... тиек ... ... ... ... стратегиясы
инвестициялық қордың Норвегиялық моделін ... да ... ... ... күні 2 ... фунт ... бар, ол ... мүмкіндіктері
бар экономикалық база қалыптастыру және мұнай-газ секторына тәуелділікті
болдырмау үшін ... ... ... кәсіпорындар негізінде
технологиялық парктер құруға септігін тигізеді деп есептейді. Осылайша елде
инвестиция үшін көптеген мүмкіндіктер жасалуда, мысалы ... ... ... ие ... ... Экономика, сондай-ақ елеулі минералдық базаға
ие. Қазіргі кезде айтарлықтай рөл атқармайтын, бірақ даму үшін ... те ... ... және бір ...... екенін
ерекше атайды.
Ұлыбритания баспасөзі Қазақстан – бұл үлкен ел, ал ... ... ... ... деп жиі атайды, кейбіреулер қазіргі кезде “ол
саяси жағынан ... гөрі ... ... қоса айтып жүр.
Қазақстанды ықтимал туристерге жаңа мүмкіндіктердің ... ... ... келтіндерді қоса алғанда, Қазақстанға барып қайтуға
ниеттенген Біріккен Корольдіктің ... үшін ... ... ... ... мен ... ... тереңдегенін
аңғартады.
Ұлыбритания Парламентінің мүшесі Айвор Каплин ... ... ... Ұлыбританиямен қатынасын өте жақсы деңгейде деп
бағалайды. Ұлыбритания Қазақстанмен дипломатиялық қатынасты ... 11 ... ... және ... бері британ елі өз мүдделерінің аясын ... ... ... мен ... ... ... өз өкілдіктерін
одан әрі кеңейту жолдарын қарастыруда.
Айвор Каплин мырза ... ... ... ... арасында алғашқылардың қатарында қажетті экономикалық
реформаларды жүзеге асыруды және оларды мұқият ... ... ... ... Бұл ... ... ... батылдығы мен көрегендігі
арқасындда қабылданған шешуші қадам болды дейді. ... ... ... ... ... ... мұнай-газ секторын
дамытуды жалғастыра беруі керек, деген пікір білдіреді.
Қазақстан шетел инвестициясын тарту үшін көп іс ... ... ... ... ... уақытылы аңғара білді. Кеңестік кезең
кеңістігінен кейінгі елдер арасында ол ... ... ... ... ... ие. Британ компаниялары, иәрине, бұл инвестициялық
мүмкіндіктерді құптады: Біріккен Корольдік ... ... ... ... АҚШ-тан кейін екінші орын алады. 1993 ... ... 2,76 ... ... ... елге ... тікелей шетел
инвестициясы жалпы санының 14%-ын инвестициялады. Біз ... ... ... деп ... енеміз.
Қазақстандағы 100-ден астам компания түгелдей ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорындар болып
табылады. Олардың мұнай-газ секторын дамытуға ... ... ... өйткені бұл сала қазақстандық экономиканың ... ... ... ... ... ... бұл ... едәуір тәрибесі
бар.
Өткен жүзжылдықтың 70-жылдарында Солтүстік теңіздегі мұнай қорымызды
игеру барысында жергілікті халықты еңбекке ... ... ... қазіргі Қазақстан тап болып отырған проблемаларды ... ... ... атап ... ... ... едәуір инвестиция энергетикалық сектор
мен авиацияға салынуда. Мысалы олар BAE Systems Air ... ... ... ... да көптеген британдық компаниялар
консультативтік қызмет көрсетулер ұсынады, банк секторын дамытуға қатысады.
British Gas және Shell – ... ... ... ... екі ... British Gas Shell” бар.
Қорытынды
Тәуелсіз елдің бұқаралық ақпарат құралдары үшін ең өзекті ... ... ... ... ... ... ... Себебі, БАҚ
ұлы ғалым Ахме Байтұрсыновтың: «халықтың көзі, құлағы һәм тілі», яғни,
қоғамдық пікірді ... ... ... ... ... ... ... қойған мақсат-мұраты. Сондықтан кез-келген ақпаратты
бергенде ұлттық мүдде басты назарға ... ... ... біз ... ... және Ұлыбританиялық бұқаралық ақпарат ... ... ... мүдде тұрғысынан беруге тырысқан. Егер салыстыра ... жоқ, ... БАҚ осы ... төңірегінде алдынғы орында. Атап айтсақ,
британдық бұқаралық ақпарат құралдары кез-келген ақпаратты өз ... ... мен даму ... сәйкес береді немесе бейтараптылық
ұстайды. Екіншіен, ... ... ... ... ... рухани мұраларға ерекше назар аударады. Мысалы, бұған корольдер
отбасы жайлы берілетін ақпараттарды ... ... ... Ұлыбритания
басқа мемлекеттермен қарым-қатынасында өзінің доминанттық орын ... Бұны біз ... ... ... ... ... ие ... болады.
Ал Қазақстандық бұқаралық ақпарат құралдары ұлттық мүдде мәселесін
көтергенде ең ... ... ... ... ... БАҚ-та ұлттық мүдде көп жағдайда қоғам қайраткерлерін
мадақтаумен, ұлттық ... ... ... ... ... ... БАҚ шетелдік БАҚ-та таралған Қазақстан жайлы
жағымсыз ... көп ... ... қата бермейді. Төртіншіден,
Қазақстандық БАҚ қазақ тілді және орыс ... ... ... олардың
арасында ұлттық мүдде ... ... ... байқалмайды.
Көшбасшылыққа ие орыстілді БАҚ қазақтың ұлттық мүдде мәселесін жиі жариялай
бермейді. Ал Ұлыбританияда БАҚ ... ... ... ... қорыта келгенде, Қазақстан мен Ұлыбританиялық БАҚ-та ... ... ... ... ... жер мен ... ... БАҚ-қа) британдық ұлттық мүддені дәріптеу моделінен үлгі алар
тұстар көп. Десек те, ... ... ... ... бір ... екінші
ұлттан артықшылығын емес, теңдігін және өзара бірлігін насихаттауымыз
қажет.
Төл журналистикамыз ... ... ... шын ... ... ... ... Көп партиялы егемен мемлекетімізде
журналистикамыз бүгінде «төртінші ... иесі ... ... ... ... мен ... ... болашаққа бағдар жасауда.
Ендігі мәселе: журналистикамыздың өз халқы үшін, өз мемлекет мүддесі
үшін ... ... ... ... ... ... Екі ... уақыт
бойғы іске асыра алмай келген басты борышын – ... ... ұлт ету ... ... ... ... ... заңымен демократиялық бағытта
қалай дамытуында.
Шынында, ... ... жаңа ... ие ... ... еркіндігі, бостандығы, тәуелсіздігі, азаттығы, билігі бар
журналистикамыз ... не ... Өз ... ме? Әлгі ... ... ... шешіп отыр? Осы орайдағы оның мән-мазмұны – күрескерлік
сипаты қандай? Несі мақтаныш? Несі ... ... сөз ... ... айту керек, қазақ журналистикасы Құдай көктен берген бақытты,
мүмкіндікті қазір ... ... ... ... ... Журналистикамыз
әлі де сұрғылт. Күрескерлік сапасы, басқа дамыған елдердегіні, ... ... өз ... орыс ... ... да әлде ... ... талғампаздығы, кәсіпкерлігі, ұлттық проблемаларды
жеріне жеткізіп ... ... ... қол ... ... Көтерген
тәп-тәуір проблемаларын да жеріне жеткізбейді. Сараптауы аз. Мәселен,
проблеманы қалай шешудің жолдары, әдіс, ... ... алға ... ... ... ... ... мазмұн, сипаты болуының объективті
сипатары аз емес. Бірақ, оның неге олай ... ... ... тән ... ... отырып айтсақ, оның әлгіндей олқылықтар:
алдымен оның кадрларының сапасына байланысты.
Рас, журналист кадрлар бүгін сан жағынан жетіп ... ... ... ... ... екендінінде.
Қазіргі журналист қаламгелердің біразы, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... талдамшылық
жетіспейді. Оларды сарапшылдық, нарықтық қатынастардың ... ... ... ... т.б.) білу жағы ... ... демек,
нарықтық қатынастар «хитросына» жетік емес. ... олар ... ... ... ... ... кеңестік
кезеңдегідей, жалпыламалыққа, үстірттікке, хабарламалыққа жол ... ... ... журналистеріміз проблеманың, мәселенің мәнісіне
талдау жасап, солардың ... ... ... ... алмайды. Ойлантарлық,
ойланарлық талғамды ой-пікір айтуға шорқақ. Оқырмандарды ... ... ... ... ... ... ... қазіргі нарықтық қатынастардың қыр-сырын, бизнестік мәністі терең
білмегендіктен ол орайларға толғамды ... ... ... Орта ... ... ... ... құралдарында жарнаманың
құдырет-күшімен жетік таныс ... Оны да ... ... ... ... ... – қазіргі қазақ журналистикасының басты пробемасы.
Осыны шешу ... Оның бір ... ... ... ... ... ... міндетті түрде беруге мемлекеттік тұрғыдан міндеттеу.
Осыны «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңға ... бап етіп ... нақ осы ... ... ... ... ... тілділік ықпал басымдығын жеңе алмай отыр. Ол – ... ... ... ... ... айналмауы саладрынан! Тілдік тосқауыл салдарынан
қазақ ақпарат ... ... ... көрермендері аз. Осы
кемістіктен шығудың бір жолы қай ... де ... орыс ... қазақ
басылымдарын оқуға міндеттеу.
Сосын, журналистикамыздың кадрының сапасын жақсарту жайы. Бірақ, мұны,
меніңше, көп ... орны ... жай деп ... ... оны ... ... ... Ұлттық Университеіміздің ... іске ... ... ... ... ... ... шығарып жатқан
кадрлары мен болашақтағыларын халықаралық ... ... ... көшкен. Десе де, болашақ журналистерді бейіміне қарай
бастапқы курстардан-ақ ... ... ... ... редакцияға бекітіп беруді естен шығармау керек!
Журналистикамыздың қазіргі міндеті, сөйтіп. өзін бүгінгі нарықтық
заман талабына сай ... ... Сол ... ... үшін ол ... Елбасымыздың «2030» стратегиялық еңбегіде айқындалған: Қазақстан
өзіндік демократиялық дербес ... ... ... құралына
айналдыру! Осыны нақты басшылыққа ала отырып, оны ... ... ... ұлт ... ... ... Жасырудың қажеті жоқ. Ауруын жасырған
ұзақ өмір сүрмейді. Бұл мәністі ...... ... ... ... әлі де ... Батыл батыр, ақылды халық екеніміз рас! Ал,
халықтық, ұлттық дәрежеміз әлі де өз ... ... ... ... ... оның табиғатында шын ұлттық рух, шын ұлттық намыс, ... ... ... БАҚ-та ұлттық мүдде мәселесінің кемшін тұстары ... ұлт ... ... ... бала жастан тәрбиелеу
керектігіне аса назар ...... ... ырқымен болатын ертеңгі болашақ. Десек те, оның
қандай ... ... ХХІ ... лебі ... ... те ... ... Қазақстаннның алғы заманы – арайлы мәдени өркениет, ... ... Оны ... Қазақстан болашақта Орта Азия жолбарысына
айналады. ... ... ... өзіндік ұлттық модельді
демократиялық мемлекет болады, - деп айқындады.[xxviii]
Төл ... ... ... ... ... Бұл үрдістер үдесінен шығу үшін ... ... ... ... ... болашақта алға алған ... ... ... ... ... ым-жымсыз жететін ортаазиялық жолбарысқа,
сонысымен, ұлттық модельді өзіндік демократиялық мемлекеттің ... ... ... ... Сол үшін ... ... «ой-
саналық» күресінде Нұрсұлтан Әбішұлы «2030» стратегиялық еңбегінде алақанға
салғандай айқындалған жеті ... ... ... Ішкі ... пен ... ... Қазақстан азаматтарының денсаулығы,
білімі мен әл-ауқатын; экономикалық өсуін, инфрақұрылым, ... ... ... ... ... ... ісімен мықтап айналыса беру керек. Ол
үшін журналистикамыз өз бойындағы ... ... ... ... лауы ... Оның бойындағы ондай кемшіліктер ... ... ... ... ... қатынастарға мықтап жаппай
жұмылдыра алмау; нарықтық қатынастар күйін айна-қатесіз ... ... ... ... ... ... кедергілерді –
сыбайластықты, жемқорлықты, көзбояушылықты жеріне жеткізе әшкерелей алмау;
билік түрлеріндегі олқылық, кемшіліктерді ашпау; оларды ... ... ... ... ... жарқын өркендерінің астарын ашып,
алға жая білмеу; ұлттық идеология проблемаларын көтермеу, тағысын-тағылар.
Осы кемшілік, олқылық, міндерінен тез ... үшін ... ... ... заман кезіндегі кей тәжірибені өз игілігіне жарату
артық емес. Мәселен, ол кезед социалистік жарыс ... ... ... ... еді. Бүгін сол тәжірибені неге пайдаланбасқа?
Нақ осы арада, журналистикамызға жоғарда ... ... ... ... етер ... ... алға жайғым келеді.
Мәніс мынада: қазақ тілді ақпарат ... ... айту ... жатқан проблемалар, әр тараптан айтылып жатқан сындарлы ойлар,
пікірлер аз емес. ... ... ... ... ... ... көбіне құлақ асылмайды. Айталық: қазақ ... ... тіл; ... ... ... ... ... реңсіз халі, т.т. жайлы жарық көрген ойлы, ... ... аз ... ... олардың кеудемсоқ, дөрекі, өркөкірек, ... ... ... ... ... ... орыс тілді
ақпарат құралдарының «қылықтарымен» («Караван» мен «Время По» мен) ... ... ұлт ... күрес, айтысуда кемел! («Қазақ әдебиеті»,
«Жас алаш» тағы ... да ... ... ... ... аяқсыз қалып
жатыр. Оларға құлақ асылмайды! Ескерілмейді. Дөрекі болса да айтайық қазақ
басылымдарының ... ... «Ит ... ... ... ... ... сөз
желге ұшып кетіп жатыр, шығарылған қорытынды жоқ. Міне, ... ... ... ... және орыс ... ұлт ... ... қажет
2. Қазақстан имиджін қалыптастыыруда негізгі бағыттарды ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуге баса назар аудару қажет
4. Қазақстандық БАҚ-та Қазақстан жайлы шет ... ... ... ... да жариялап, талқыға салу керек.
5. Интернет арқылы таратуда ұлттық ... ... ... ... ... ұлты ... ... үшін қаншама тер төгіп, күрес жүргізетін
журналистикамыздың ұлттық мүддені танытуда пәрменділігі бұдан ары қарай да
артады деген сенім артамыз.
Қосымшалар
Пайдаланған ... ... Қ. ... Ж. ... ... ... Алматы
«Білім» 2001
2. А. Рамазан Шетел журналистикасының тарихы
3. Т. Бекниязов Әлем ... ... ... ... Энциклопедия
5. Ғабитов Т., Мұтәліпов Ж., Құлсариева А. Мәдениеттану. Алматы
«Раритет» 2000 жыл
6. Байтұрсынов А. ... ... ... 1989 ... ... ... ... Алматы, Қазақстан, 1995
8. Н. Назарбаев. 2030. Алматы: «Білім», 1997
9. www.enjoyengland.com/howwebuilt.
10.
http://news.bbc.co.uk/hi/russian/press/newsid_4483000/4483794.stm
11. http://www.guardian.co.uk/
12. http://www.timesonline.co.uk
13. http://www.ftimes.com
14. Қазақстан: табысқа жету тарихы әлемдік қауымдастық ... Р.С. ... ... және ... ... ... 41 ... Журналистика Казахстана. Энциклопедия (ЖКЭ) 9-бет
[iii] Н. Ә. ... ... ... ... 1996 79 ... ... Ә. Ежелгі мәдениет куәларі. Алматы 1966 14-15 беттер
[v] Қасабеков А. Ұлттың ділі ... ... №8-9 ... ... Г.Т. ... ... и традиция существования.
Алматы Институт философии МН-АН РК 1997 16-17 бет
[vii] Ғабитов Т., ... Ж., ... А. ... ... 2000 жыл 42-43 ... ... А. ... В. Встреча цивилизаций: конфликт или диалог?
Размышления в связи с Тбилисским Международным форумом «За солидарность
против терпимости, за диалог ... ... 1996 ... Печчей А. Человеческое качество Москва 1980 229
[x] Түркістан 2007 жыл №15 1-бет бас мақала
[xi] Бұл да сонда
[xii] Түркістан 2007 жыл №16 ... Бұл да ... ... Түркістан 2007 жыл №17 1-бет бас мақала
[xv] Бұл да сонда 5-бет
[xvi] Түркістан 2007 жыл №15 ... ... ... ... ... тұжырымдамасы.
//Қазақ әдебиеті 1993 жыл 10-бет
[xviii] Бұл да сонда
[xix] Түркістан 2007 жыл №18 2-бет
[xx] Назарбаев Н. Ғасырлар тоғысында Алматы, Өнер, 1996 жыл 35-36 ... ... ... ... ... ... //
Егемен Қазақстан 1996 жыл,7-тамыз
[xxii] Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, Қазақстан, 1995
жыл, 4-бап
[xxiii] Халифа Алтай // Заман Қазақстан 1996 жыл 20-желтоқсан
[xxiv] ... А. ... ... ... 1989 жыл ... Жас ... ... 20 сәуір 2007 жыл 4-бет
[xxvi] Бұл да сонда
[xxvii] Жас Қазақ ... 20 ... 2007 жыл ... Н. Назарбаев. 2030. Алматы: «Білім», 1997 27, 31-33 беттер

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Грамматикалық мағына және оның түрлері11 бет
Жарылыстың физикалық қасиеттері9 бет
Жарық көздері6 бет
Жедел ішек инфекцияларын алдын- алу5 бет
Тунельдік диодтар22 бет
Функцияның берілу тәсілдері3 бет
Эпидемиялық процестің құрамы10 бет
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь