Абылай (Әбілмансұр) хан

Абылай (Әбілмансұр) хан — (1533—1537) билік құрғаны. Абылай хан (1711.1781) Қазақ Ордасының ханы, қазақ мемлекетінің тарихындағы аса көрнекті мемлекет қайраткері, арғы тегі Жошы хан, бергі бабалары қазақ ордасының негізін салған Әз.Жәнібек, одан соң еңсегей бойлы ер Есім хан, Салқам Жәңгір хан. Абылай . Жәңгір ханның бесінші ұрпағы. Жәңгір ханның Уәлибақы, Тәуке деген екі ұлы болады. Жәңгір қайтыс болып, таққа Тәуке отырғанда Уәлибақы хандыққа өкпелеп, Үргенішті билеген нағашы атасы Қайып ханның қолына барады. Уәлибақының баласы Абылай жекпе.жекке шыққанда жауы шақ келмейтін батыр болып, қанішер Абылай атаныпты. Осы Абылайдан көркем Уәли туады. Оның баласы Әбілмансұр (кейін қазаққа хан болып Абылай атанған) «ақтабан шұбырынды» жылдарында жетім қалып, үйсін Төле бидің қолына келеді. Аш.жалаңаштықтан жүдеген өңіне, өсіп кеткен шашына қарап Төле би оған «Сабалақ» деп ат қойып, түйесін бақтырады. Әбілмәмбет төренің жылқысын да бағады. Бұл, Ш.Уәлихановтың айтуына сүйенсек, Абылайдың 13 жасар кезі болса керек.

Өмірбаяны
Төле бидің тәлім.тәрбиесінде болуы Абылайға зор ықпал жасады. Қазақ даласының даналығын бойына жинаған баба ақылы мен парасатын, ел билеу қабілетін, анталаған жауға қарсы қазақ халқы басы біріксе ғана тойтарыс бере алатынын жас баланың санасына ұялата білген. Оған қоса бала кезінен көрген жұпыны тіршілік, өмірлік тәжірибе Абылайдың ел өміріне ерте араласуына себепші болды. Бұқар, Үмбетей жыраулардың, т.б. ауыз әдебиетінің ірі өкілдерінің мәліметтеріне қарағанда, Абылай жиырма жасында қан майданда ерлігімен танылған. Бұқардың Абылайға «Сен жиырма жасқа жеткен соң, Алтын тұғыр үстінде Ақ сұңқар құстай түледің» деуі осының дәлелі. Қай жылы туса да, 1730.33 жылдар аралығында болған бір ұрыста бұрын белгісіз жас жігіт Әбілмансұр жекпе.жекке шығып, қалмақтың бас батыры, қоңтажы Қалдан Сереннің жақын туысы (кейбір деректерде күйеу баласы) Шарышты өлтіреді
Үлкен әкесінің аруағын шақырып, жауға Абылайлап ат қойған Әбілмансұр жеңісті ұрыстан соң, Орта жүздің сұлтаны деп танылып, қазақ даласындағы ең беделді әміршілердің біріне айналады. Бұдан соңғы жерде Әбілмансұр есімі ұмытылып, Абылай атанады.
Абылайдың жиырма жасы қай жылға сәйкес келуіне байланысты, қай шайқасқа қатысқаны туралы болжам айтуға болады. Бұл, әрине, Абылай қатысқан алғашқы соғыс емес. Ел әңгімелері, тарихи жырлар Сабалақ әуелде Бөгенбай жасақтарының құрамында жорық.жортуылдарға қатысқанын айғақтайды. Аңырақай шайқасына қатыспады дегеннің өзінде де, Абылайдың 1730.33ж. Болған бір ірі шайқасқа қатысқаны дау тудырмайды. Тарихи деректерден Орта жүз жасақтары мен жоңғарлардың арасында 1730 жылы да, 1731 жылы да бірнеше үлкен ұрыстар болғаны белгілі. 1732 жылы жоңғарлардың 7 мыңнан астам әскері Орта жүздің
        
        Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі
Семей Мемлекеттік Медицина Университеті
Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасы
СӨЖ
Жоспар1 Өмірбаяны2 Хан тұсындағы сыртқы саясат3 Абылай хан: 4 ... жыр5 ... ... ... хан -- (1533 -- 1537) ... ... Абылай хан (1711-1781) Қазақ Ордасының ханы, қазақ мемлекетінің тарихындағы аса көрнекті мемлекет қайраткері, арғы тегі Жошы хан, ... ... ... ... ... ... Әз-Жәнібек, одан соң еңсегей бойлы ер Есім хан, Салқам Жәңгір хан. Абылай - Жәңгір ханның ... ... ... ханның Уәлибақы, Тәуке деген екі ұлы болады. ... ... ... ... ... ... ... хандыққа өкпелеп, Үргенішті билеген нағашы атасы Қайып ханның қолына барады. ... ... ... ... ... жауы шақ ... ... болып, қанішер Абылай атаныпты. Осы Абылайдан көркем Уәли туады. Оның баласы Әбілмансұр (кейін қазаққа хан ... ... ... ... жетім қалып, үйсін Төле бидің қолына келеді. Аш-жалаңаштықтан жүдеген өңіне, өсіп ... ... ... Төле би оған деп ат ... ... ... ... төренің жылқысын да бағады. Бұл, Ш.Уәлихановтың айтуына ... ... 13 ... кезі ... ... ... тәлім-тәрбиесінде болуы Абылайға зор ықпал жасады. Қазақ даласының даналығын бойына жинаған баба ақылы мен парасатын, ел билеу ... ... ... қарсы қазақ халқы басы біріксе ғана тойтарыс бере алатынын жас баланың санасына ұялата білген. Оған қоса бала ... ... ... ... өмірлік тәжірибе Абылайдың ел өміріне ерте араласуына себепші болды. Бұқар, Үмбетей жыраулардың, т.б. ауыз ... ірі ... ... ... Абылай жиырма жасында қан майданда ерлігімен танылған. Бұқардың Абылайға деуі осының дәлелі. Қай жылы туса да, 1730-33 жылдар аралығында ... бір ... ... ... жас ... ... жекпе-жекке шығып, қалмақтың бас батыры, қоңтажы Қалдан Сереннің жақын туысы (кейбір деректерде күйеу баласы) ... ... ... ... ... жауға Абылайлап ат қойған Әбілмансұр жеңісті ұрыстан соң, Орта жүздің сұлтаны деп танылып, қазақ даласындағы ең ... ... ... ... ... соңғы жерде Әбілмансұр есімі ұмытылып, Абылай атанады.
Абылайдың жиырма жасы қай ... ... ... ... қай ... ... ... болжам айтуға болады. Бұл, әрине, Абылай қатысқан алғашқы соғыс емес. Ел әңгімелері, тарихи ... ... ... Бөгенбай жасақтарының құрамында жорық-жортуылдарға қатысқанын айғақтайды. Аңырақай шайқасына ... ... ... де, ... ... Болған бір ірі шайқасқа қатысқаны дау тудырмайды. Тарихи деректерден Орта жүз жасақтары мен жоңғарлардың арасында 1730 жылы да, 1731 жылы да ... ... ... ... ... 1732 жылы ... 7 ... астам әскері Орта жүздің шығыс шетіндегі ауылдарына шабуыл ... ... ... тап болады. Абылайдың жиырма жасы 1733 жылға сәйкес келсе, дәл сол жылы қазақ пен ... ... ... ... болғаны қытай деректерінде атап көрсетілген. Абылайдың әскери қайраткерлігі, қолбасылық ... 30-40 ... ... ... ... ... жан ... жан беріскен соғыстардың бірін Бұқар жырау деп суреттейді. Ол соғысқа Абылайдың қанды көйлек жолдастары: ... ... ... ... ... ... ... Қылышбек, Шапырашты Наурызбай т.б. қазақтың белгілі батырлары тізе қоса қатысады. Бұл да ... ... ... ... ... басын біріктіре білгендігінің дәлелі болып табылады. Бірте-бірте ұлыстағы бар өкім Әз-Тәуке ханның немересі ... ... ... ... ... ... Абылайдың ерлігі мен ақыл-парасатына бас ұрған Әбілмәмбет ақылшы аға болып қалып, кеңесші хан дәрежесімен шектеледі. XVIII ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... Әбілмәмбет ханмен қатар аталады. Орыс тарихшысы А.И.Левшин: ,- деп жазды. Ш.Уәлиханов та осы пікірді қолдайды.
Хан тұсындағы сыртқы ... ж. ... ... ... қолы жоңғар басқыншылырына бірнеше мәрте соққы берді. 1742 ж. Абылай тұтқиылдан шабуыл жасаған жоңғарлардың қолына ... ... Сол ... ... ... ... ... ең белсенді ұйымдастырушыларының біріне айналған Абылайдың жау қолына түсуі қазақ қоғамында абыржушылық туғызып, ... ... алу ... ... ... айналады. Тарихи жырларда қазақ билеушілерінің атынан Төле би мен Әбілқайыр хан Орынбор әкімшілігінен Абылайды тұтқыннан босатып алуда ара ... ... ... Бұл ... ... екенін осы кезеңде Орынбор губернаторы И.Ш.Неплюев пен Әбілқайырдың өзара жазысқан ... да ... ... Қазақтың үш жүзінен Төле би бастап 90 адам елші барып, келіссөз жүргізіп, 1743 ж. 5 қыркүйекте Абылайды тұтқыннан ... ... Бұл ... Неплюевтің сыртқы істер коллегиясына жазған хатында қазақтар мен қалмақтар бітімге келіп, бірігіп кете ме деген қауіп те ... ... ... 15 ... Орта Азия хандықтарына қарсы тынымсыз күрес жүргізді. 1765 -- 67 ж. А. қолының ... ... ... ... ... ... ... Шымкент қ-лары қайтадан қазақтар иелігіне өтті. Ташкент алым төлеп тұратын болды. Екі жүз жылға созылған қазақ ... ... ... ... азаттық күресінің соңғы жаңғырығы алаш жұртының санасында деген атпен белгілі. Бұл 1771 ж. Еділ қалмақтарының (170 -- 180 мың ... 40 ... ... бар) ... ... жері ... үдере көшуі еді. Кіші жүздің ханы Нұралы асығыс әскер жиып, Жем бойында қалмақтарға алғашқы соққы береді. ... ... ... А. ... ... қалың қолы қалмақтарды қоршауға алды.
Абылай билігінің күшейге түсуінің жаңа кезеңі 1744ж. Әбілмәмбеттің Түркістанға көшіп кетуі уақытына саяды. Абылай ... ... ... бола ... ... аса ауыр ... қалжыраған елінің есін жиғызу үшін дипломат жолдарды да ... ... 1740 ж. ... ол Орта жүз ханы ... тағы да ... 120 старшынмен Орынборға келіп, орыс өкіметінің кіруге келісім білдіреді. Сонымен бір мезгілде қазақ халқының тұтастығын сақтау мақсатында Шың ... де ... ... ... ... пен ... ... аттандырды. Ол Ресей мен Қытай империяларының өзара ... ... ... ... пайдаланып отырды. Абылай 1745 ж. Қалдан Серен дүние салғаннан кейін, Жоңғарияның билеуші топтарының тақ ... ... ... ... ... ... бастауын және жоңғар-қытай соғысын Шығыс Түркістанмен іргелес ... ... ... ... қалған казақ жерлерін қайтаруға, елдің дербестігін толық қалпына келтіруге пайдалану үшін ... күш ... ... ... ... ... нұқсан келтіретін жағдаяттармен аянбай күресіп, дербес сыртқы саясат ... ... 1745ж. Орта ... ... ... және ... ... қатар аталса, 3-4 жылдан кейін мұндағы жағдай мүлдем өзгерді. 1749ж. тамыз айында Неплюевпен кездесуінде Жәнібек тархан: ,- деп ... ... ... шетел басқыншыларына қарсы табанды соғыс жүргізгендігі айқын көрсетіледі. 1752ж. ол бастаған қазақ ... ... 15-20 мың ... ... ... ... тойтарыс берді. 1753ж. желтоқсанда Абылай 5 мың жауынгерімен жоңғар әскерлерімен шайқасып, бірталай қазақ жерін азат етті. 1754ж. сәуірде Абылай ... 1700 ... ... 10 мың ... соғысуға мәжбүр болса, (Қаратал өзені бойынша), сол жылдың шілде-тамыз айында 4 мың әскермен Жоңғарияға жорық жасап, 3000 ... ... алып ... 1756ж. ... бастауымен қазақтар қытайлар мен қалмақтардың біріккен күшімен екі рет шайқасып, оның бірінде жеңіліп, екіншісінде жеңіске ... 1757ж. ... 6 мың ... ... 40 мың ... ... соң, ... Абылайдан бітім сұрады. 1753-1754 жылдардағы шайқастарға Қабанбай, Бөгенбай, Жанатай, Керей Жәнібек, ... ... қысы - жазы ... ... ... ... Қалдан Серенмен бітімге келсе, бірде Дабашыны шауып, бірде оны және Әмірсананы өзіне паналатты. Сөйтіп Ойрат ұлысының бөлшектене ... ... ... ... ... қатарластырыла жүргізілген дипломатиялық әрекеттері Абылайды өз заманының ұлы қайраткерлері деңгейіне көтерді. Осының нәтижесінде Абылай әскері 1771ж. Мойынты өзенінің бойында болған ... ауыр ... жаңа ... ... ... ... шақта Абылай қазақ жерінің бүтіндігіне қол сұққан басқалармен де ... ... ... 1754-55 және 1764 ж. ... ... ... ... шауып, Жауғаш, Көкжал Барақ пен Шынқожа батырлар бастаған ... ... ... және Шу ... ... Осы ... ... 1755, 1765 жылдары Қырғыз ұлысына қарсы жорық жасап, Іленің сол жағасын, Шу бойын тазартады, қазақ пен ... ... ... ... күні ... дейін сақталып отырған шекарасын анықтайды. Өмірінің соңғы 15 жылында Орта Азия хандықтарына қарсы тынымсыз ... ... 1765-67 ж. ... ... ... ... ... соғысының нәтижесінде Түркістан, Сайрам, Шымкент қалалары қайтадан қазақтар иелігіне өтті. Ташкент алым ... ... ... Екі жүз ... ... ... халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық күресінің соңғы жаңғырығы алаш жұртының санасында > ... ... ... Бұл 1771ж. Еділ ... ... ... жері арқылы үдере көшуі еді. Кіші жүздің ханы Нұралы асығыс әскер жиып, Жем бойында қалмақтарға алғашқы ... ... ... жақындаған кезде Абылай бастаған қазақтың қалың қолы ... ... ... Осы ... ... ... ... мен Серен бітімге келуді, бүкіл ел жұртымен бодандыққа қабылдауды сұрап, елші жібереді. Кіріптар ұсынысты талқылау үшін ... ... ... ... тағы да көрегендік танытып, жеңілген жауды қырып - жоюдың қажеті жоқ ... ... ... ... ауған қалмақпен келіссөзге келіп, тым құрыса олардың Жоңғарға ... өтіп ... ... беру ... Абылай түйінінің аржағында шығыстағы ұлы көршімен болашақтағы қарым-қатынасты ойлау жатыр. Жоңғардан азат етілген шығыстағы ... ... ... ... түпкілікті қоныстандыру да Абылай саясатының тереңдігін, кемеңгерлігін айқын көрсетеді. Оның әрбір ... ... ... ... елі мен ... ... сақтауға бағытталды. Билікке таласқан Барақ сұлтан Әбілқайыр ханды өлтіргенде де Абылай ел билігін ойлап қынжылып, Төле бимен тізе қоса ... ... ... ... ... ... ... соғыс жағдайына сай қол астындағы елде, әсіресе, әскер ішінде қатаң ... ... ... да хан ... ... ... мен ата ... қорғау рухы жоғары, ұзақ жорықтарға шыдамды, шайқас даласында тегеуріні қатты болған. Абылай сан жағынан әлдеқайда басым ... ... еш ... және ... ... ... ... Абылай қазақ хандығының күшін біріктіріп, әскери жағынан қуатты мемлекетке айналдырды.
1771 жылы жасы жеткен Әбілмәмбет хан дүние салды. ... ... ... Орта ... ханы ... не Әбілмәмбеттің інілерінің бірі, не үлкен ұлы Әбілпейіз сайлануға тиіс еді. Алайда басты сұлтандардың, старшындардың, Әбілпейіздің өз қалауымен үш ... ... ... Түркістанда Абылайды хан көтерді. Абылай іс жүзінде жалғыз Орта жүздің ғана емес, бүкіл Қазақ ордасының ұлы ханы болды.
Абылай ... мен ... ... арасында орналасқан Қазақ елінің геосаяси жағдайына икемделген ... ... ... ... жоңғарларды жойып, Орта Азия мен Қазақстанға ене бастаған кезде мұсылман елдерінің басын қосуға ұмтылып, ... шаһы ... ... ... ... ... ... жіберу ниеті де болды. Қытаймен қатынас жақсара бастаған кезде орыс бодандығынан бойын тартып, патша әкімшілігінің шақыруымен хандық белгілерді ... үшін 1779 жылы ... ... ... ... барудан бас тартты. Пугачев соғысы кезінде 3 мың әскерімен бойындағы орыс ... ... ... хан ... ... ... халқының рухани қасиетінен еркін сусындаған дарынды күйші ретінде де белгілі. Ол , , , , , , , , , , т.б. ... ... өмір ... ат ... ... ... Арыс өзені жағасында қайтыс болды. Сүйегі Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Иасауи кесенесінің ішінде ... мен ... ... ... ... Абылайдың артында 12 әйелінен 30 ұл, 40 қызы қалды. ... ... ... ... ... ... ... батыл қолбасшы, дарынды дипломат ретінде сақталып келді. Оның есімі тәуелсіздік символында ... ... ... хан: ... ... хан, аса ірі қайраткер, қолбасшы болды. Әбілмәмбет ханның тірі кезінде қазақ халқы оны өзінің қорғаушысы, көсемі санады. Ол ... ... ... ... жүрмеді. Елінің еркіндігін, бостандығын қорғай білді.
Әрине, бір ... ... ... ханның қазақ халқына сіңірген еңбегін толық қамту мүмкін емес. Дегенмен де нақты ... ... ... ... өмір ... шолу жасап көрелік.
Абылай сұлтан өзінің ақылды, сабырлы мінезі мен адамгершілігінің арқасында тек бір орда ... үш ... ... ханы ... ... ... ... жазушылар Абылай сұлтанды Әбілмәмбеттің тірі кезінде хан болды дейді. Олай емес. Әбілмәмбет 1765 жылы қайтыс ... Ол ... ... ... қол ... 1743 ... әрі Орта ... ханы болып есептелді. Ол өлгеннен кейін оның ұлын сайлады. Шындығында басқару тізгінін Абылайға берді. Қытай жазбаларында оны 1742 жылдан хан ... деуі ... Олар ... ... ... хан болды деп жүрген жоқ. Халық арасындағы әңгімеге ... ... ... көп ... ... ... ішкі ... жұмысынан екі жылдай қол үзді. Ол туралы Мәскеу мұрағатынан табылған (қор 122, тізім 1, іс 2) хатқа жүгінейік.
Бұл хатта ... ... ... ... ... ... жазылыпты. Бірақ қалай қолға түскені жазылмаған. Халықтың айтуы бойынша, жоңғарлардың қолына түсу ... екі ... ... ... Қалдан Серен тұтқиылдан Абылайдың ауылына шабуыл жасап, батырларымен қапылыста қолға түсірді десе, екіншісінде, Абылай сұлтан нөкерлерімен аң аулап ... ... ... оның ... ... туралы да екі түрлі жорамал айтады. Біріншісі, Ресейдің елшісі майор Мюллердің Қалдан Серенге апарып берген генерал-губернатор Неплюевтің хатынан кейін босатты ... ... ... ... ... етіп ... алды дейді.
Мен танысқан хаттарға сүйеніп, Абылай ханның тұтқыннан босап шығуына үш түрлі себеп болды деймін. Ең бастысы, Абылайдың өзінің ... ... ... Оны халқының сыйлайтындығы Қалдан Серенді ойландырды. Екінші себеп - шын мәнінде оған арашашы болған беделді би-старшындар. ... ... де ... хаты әсер етті.
1742 жылы 18 мамырдағы Гладышевтің ... ... ... дейді. Ақшора және үш қалмақ қырғыз-қай - сақтардан әлі қайтып келмеді>>.
1744 жылғы 23 қаңтардағы Кирилловтың хатында:
.
Жоңғарлардың тұтқынынан келгеннен соң ... ... ... ... ... көтерілді. Енді үш орданың хандары, билері де онымен санасты. Ол ... қол ... жоқ. ... губернаторларға бас иген емес. Оларды өзінен ара қашықтықта ұстады.
Абылай хан Орынборға 1740 жылы барғаннан кейін губернаторлардың оған өздеріне келіп ... ... ... ... қабылдамады. Кейбір тарихшылар Абылайдың тұтқыннан келуі оны Ресейге байлады, оған міндетті болды дегендей ой білдіреді. Жоқ. Олай емес. Ресейге ... ... ... ... ... ... 1745 жылы 16 сәуірде Орынбордан губернатор, құпия кеңесші Иван Неплюев Абылай сұлтанға жіберіпті:
, депті.
1745 жылы 7 мамырда ... Яков ... ... полковник Павлуцкийге Абылай хан мынадай хат жіберіпті:
.
Бұл хаттағы: , деген ... ... бөлу ... Ол - ... ... берген сертін одақтастық деп түсінетіні.
1760 жылы 16 сәуірде Орынбор губерниясының кеңсесінен құпия экспедиция арқылы Орынбор гарнизонының жаяу ... ... ... ... Иван Ораков, тілмаш Яков Гуляев Абылайды іздеп, бес күн жүріп старшын Байжігіттің ауылына келеді. Абылай осы жерден 3-4 шақырым жерде ... ... ... ... Петр ... ... бармақшы.
Ораков пен Гуляев әдептілік, сыпайылық көрсетіп, Абылай ... тағы да ... ... ... Троицкіге келуді қиылып сұрайды. Оған Абылай: , деп жауап беріпті.
Абылай осылайша үш ... ... ... алып ... ор - ... дипломатиялық шеберлікпен Қазақ елінің бостандығын сақтай білді.
Қазақ халқының аса көрнекті ақыны Мағжан Жұмабаев Абы - - лайдың саясаткерлігін ... ... жылы (қор 122, , ... 1, іс 3) ... ... - ... ... кеңесші Давыдовқа және генерал-майор Тевкелевке, Сібір губерна - торындағы әскери қолбасшы Брегадир Фрауендорфқа император ханымның канцлері граф ... ... ... ... ... ... тағы бір ... ашып беріліпті.
Онда Абылай ханның Ресейдің губернаторларына, тіпті ханымға, канцлерге де бас имейтіні хабарланған. Бірнеше рет өздеріне келіп ... 1743 ... бері ... да ... оның ... ... алдына өзінің талаптарын табанды түрде қойып, оның орындалуын міндеттегеніне көз жеткіземіз.
Хаттың 74-бетінде ... ... ... ... ... ... Воронцов Абылайдың талаптарын орындау қажеттігіне қатты көңіл бөлген. Бұл Абылай сұлтанның беделі жоғары екенін, өзін Ресейге бағыныштымын деп мойындамайтынын ... ... ... және ... ... ... ... Абылайды халық әдейілеп сайламаса да оны деп есептейтіні құзыреттілерге де жеткен.
Абылай ханның ғажап дипломат екендігі қалмақтың ханы ... ... ... ... ... ... ... ханы Қалдан Серен өлген соң оның балалары таққа таласып, бірін-бірі ... Ең ... ... ... ұлы Лама ... ... жолмен тақты басып алды. Оның Даваци, Амурсана атты ... ... ... ... ... келді. Осы кезде Әбілмәмбет хан, атақты Малайсары билер ... ... ... ол ... Лама ... қайтарып беруді талап етті. Бұл Абылай ханның ел ... ... өте ауыр ... ... ... шығу ... Абылайдың табандылығын, тапқырлығын, жігерлілігін көрсететін деректерді Санкт-Петербургтің ... ... ... ... атты ... ... ... Онда былай деген: - деді.Осы екі арада айлакер Абылай сақтық ... ... ... болатын>>. Міне, Абылай осылай болмаса, Абылай бола ма?
1757 жылы Абылай 10 мың сарбазбен Қашқария ... (1,0 ... - ... ... қырғаннан кейін) қалған торғауыттарды қырды (бас - қарған батырлар: Арғын - ... - ... ... - 2000 ... ... Мер - ген батыр - 2000 сарбазбен, Көкжал Барақ батыр ... - 2000 ... ... ... - 2000 сарбазбен; Қаракерей Қабанбай батыр - 2000 сарбазбен), қалған қалмақтардың бірде-бірін қалдырмай ... ... ... ... таратты. 1760-1764 жылдар аралығында Қабанбай батырды Абылай сұлтан ... ... бас ... етіп ... ... ба - тыр ... наймандарды, Төлеңгіт Райымбек батыр (Албан Райымбекпен шатастырмайық) Уақ, Керейлерді Зенгор жеріне көшірді. Бұл тек қана ... ... ... іске асты (қор 1, ... 1, іс 88, 1760 жыл, Омбы ... жылы 20 ... князь поручик Иван Ораков генерал-майор және Сібірдің шекаралық әскери бас командирі Иван ... ... ... ... ... ... ... әрі ғажап қимылынан кейін Орск бағытының қолбас - шысы, полковник Родестен генерал-майор Фонвейнмарнға 1760 жылы 22 қыркүйекте (№315) мынадай ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абылай (Әбілмансұр) хан өмірі7 бет
Абылай хан, әбілмансұр (1711-1781)63 бет
Абылай хан7 бет
Абылай хан және оның хандығы3 бет
Абылай хан өмірі21 бет
Қазақтың ұлы ханы Абылай5 бет
VI – VIII Қазақ Хандығы20 бет
Алашорда және қазақ әдебиеті8 бет
Бөгенбай батыр 9 бет
Төле би жайлы37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь