Бандитизм қылмысының криминологиялық сипаттамасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

1. Бандитизм қылмысының құрамы
1.1 Бандитизм қылмысының объектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Бандитизм қылмысының объективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3 Бандитизм қылмысының субъективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.4 Бандитизм қылмысының субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

2. Бандитизм қылмысының криминологиялық сипаттамасы
2.1Бандитизм қылмысының жай.күйі мен динамикасы ... ... ... ... ... ... ... .30
2.2 Бандитизм және осы тектес қылмыстардың құрылымы ... ... ... ... ... ...40
2.3 Бандитизм қылмысын жасаушы қылмыскердің тұлғасы ... ... ... ... ... ..46
2.4 Бандитизм қылмысының алдын алу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..............................................2
1. Бандитизм қылмысының құрамы
1.1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қылмысының криминологиялық сипаттамасы
2.1Бандитизм қылмысының ... ... ... және осы ... ... ... ... жасаушы қылмыскердің
тұлғасы......................46
2.4 Бандитизм қылмысының алдын алу
шаралары......................................52
Қорытынды...................................................................
.......................................57
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі....................................................................59
КІРІСПЕ
ХХ ғасыр соңында қылмыстылық құбылысы өзінің ... ... ... ... ... ... ... жекпе-жекке шақырды.
Қылмыстылық жеке мемлекеттің ... ... ... ... ие ... ... үйінде отырып-ақ теңіздің арғы жағындағы банк жүйесіне
кіріп қылмыс жасай беретін ... ... мен ... ... беретін күйге жетті. Адамзаттың қол жеткен техникалық құралдары
өмір сүруді ... ... ... жасауды да соншалықты жеңілдетті.
Осындай ғаламдық деңгейдегі келеңсіз құбылыспен күресу әлбетте бір ғана
құқық ... ... ... ... ... ... де қолынан келмесі
анық. Қазіргі уақытта криминогендік жағдайдың ... ... ... ... ... пен тұтынушылық рыноктың мүмкіндігінің
қысқаруы, ақшаның құнсыздануы, бағаның үнемі ... ... ... сүру деңгейінің төмендеуіне әкеп соқты. Бұл жағдайдан Қазақстан да тыс
қалмады.
Қазақстанда қылмыстылық ... 80 ... ... ... ... ... қала берді, соңғы жылдардағы криминалдық ... ... ғана өсуі ... ... ... қылмыстылық сапасының өзгеруі болды.
Мемлекеттің қылмыстылыққа бақылау ... оның ... ... ... ... заңдық, элеуметтік- экономикалық
тұрақсыздығы ... ... ... ... ... және ... құқықтың
зерттеу шегіне кіретін ұрлықпен күрес жүргізу мәселесі ерекше маңызға ие
болды.
Қазақстан Республикасындағы ... аяқ шені мен ... ... ... ... ... осыған сай қоғам
мұқтаждықтары мен мүдделерінің ... ... және өзге де осы ... жалпы қылмыстылық проблемаларына, жаңаша көзқарасты талап
етті. Дегенмен, базистік қатынастардың толық ... сай, ... ... ... тиісті қондырмалық институттардың толық бекімеуінен
бандитизм және өзге де осы ... ... жаңа ... ... туындады да, оның деңгейі бұрын-соңды болмаған ... ... және өзге де осы ... ... ... ... ... жасаған қылмыстың үлесі ылғи көбейіп келеді. Барлық
қылмыстардың ішіндегі ... ... ... және өзге де осы тектес
қылмыстарының үлес салмағы 1990 жылы 6,5%-ті құраған болса, 1991 жылы ... 1992 жылы – 7,7(, 1993 жылы – 8,3%, 1994 жылы - 7,6(, 1995 жылы ... 1996 жылы - 6,9%, 1997 жылы - 7,7(, 1998 ... 9,3(, 1999 жылы -
9,5%, 2000 жылы - 8,4(, 2001 жылы - 8,5(, 2002 жылы - 8,8%, 2003 - ... ... ... және өзге де осы ... ... ... өзектілігі уақыт
өткен сайын артып отырса да, Қазақстанда, тіпті, Ресейдің өзінде ... ... және өзге де осы ... ... ... ... болмаса, тұтастай әлі қылмыстық-құқықтық және криминологиялық
аспектілерін кешенді түрде қарастырған еңбектер ... ... ... Қаз ... ҚР ... және ... іс
жүргізу кодекстері, ҚР Конституциясы мен өзге де заңдары зерттеудің
нормативтік ... ... Кей ... салыстыру мақсатында Ресей
Федерациясының (РСФСР-дың да), Өзбекстан, Грузия, Тәжікстан, ... мен өзге ТМД ... ... алыс шет елдердің
де, мысалға, Франция, Германия, АҚШ, Италия, ... ... да ҚК ... ... ... ... әр ... зерттеген Оңтүстік
Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Маңғыстау, Қызылорда облыстарынан, ... ... ... аса ... іс ... Сол ... халықтың
арасында, құқық қорғау органдары қызметкерлерінің, қылмыстан зардап
шеккендердің ... әр ... ... ... сауалнамалары да
эмпирикалық базаны толықтыра түседі.
зерттеу, осы қателіктерді жоюға өз септігін тигізер ... ... ... мақсаты, ол қарақшылыққа жауаптылықты
көздейтін заңнаманың осы ... ... ... ... келу мәселесін
зерттеу. Тергеу және сот ... ... және ... ... ... бірқатар ұсыныстарды, заңнаманы жетілдіру
мақсатында ұсынуға тырыстық.
Сот практикасын, ... ... ... ... ... ... ... ұқсас қылмыстардан ажыратуда кететін қателіктерді жою мақсатында
бірқатар ұсыныстарды ... ... және ... ... ... келе, мынадай
проблемаларды нақтылауға тура келді: ... ... ... ... ... ... норманың орны туралы, бандитизм және талан-
тараж түсініктерінің ара қатынасы ... ... ... ... ... ... туралы және т.б.
Сонымен қатар әдебиеттерді және сот практикасын зерттей келе, мынадай
түсініктерді ашуға ... ... ... ... күш ... ... деп ... оның өмірге және денсаулыққа қауіптілігі,
бандитизмніњ аяқталу ... ... ... ... мен мақсаты, әртүрлі
дене жарақатын және бандитизм шабуылы кезіндегі адам өлтіруді ... ... ... ... БАНДИТИЗМ ҚЫЛМЫСЫНЫҢ ҚҰРАМЫ
1.1 Бандитизм қылмысының объектісі
Әрекеттің қылмыстық-құқықтық белгілерін ашуда, оған ... ... ... ... ... объектісі жайындағы деректер мүмкіндік
туғызады. Сонымен қатар, қол ... ... оның ... дәл білу ... ... әрекетке заң тұрғысынан дұрыс баға
беріледі, ол ... әділ ... ... ... ... ... ... Мысалы, қылмыстық қол сұғушылық объектісінің
қасиеті мен белгісін білу ... ... ... ... ... ... ... сипаттауға мүмкіндік береді, қылмыстық емес әрекеттерді
қылмыстық қол сұғушылықтан бөліп алуға ... ... ... ... ... ... ... жағдайда анықтау және бағалау едәуір
қиындыққа алып келеді, себебі объект ... заң ... ... ... ашып ... ал қандай да бір сілтеме
бола ... ... ол ... сол ... ... ... қол салатын
қоғамдық қатынастардың кейбір элементтері арқылы ғана ... ... ... ... келіспеуге болмайды./2/
Б.С. Никифоров былай деп дұрыс жазады: ... ... ... “сол
тарихи жағдайдағы қылмыстық қудалаудың жалпы бағыты мен ... ... ... заң ... үшін ғана ... ... ... де қажет. Сот тәжірибесінің материалдарына қарағанда, кінәсіздің
сотталғандығы және қылмыс ... ... ... ... анық ... ... да, ... жағдайларда ол сот
органдарының қылмыстық-құқықтық қорғау шегін, ... ... ... ... ... ... қол ... объектісі-әрбір қылмыстың қажетті элементі. Кез
келген қылмыс-ол белгілі бір объектіге қол сұғу. Еш нәрсеге қол ... ... ... ... нәтижесінде қандай әлеуметтік игілікке әрқашанда және
сөзсіз нұқсан келеді дейтін болсақ - ол ... заң ... ... ... да қылмыстың мәні қоғамдық қатынастардың бұзылуында
жатыр.
“Қоғамдық қатынастар категориясы күрделі де көп ... ... ... ... ... Қазақстанда халықтың мүддесін
қанағаттандыратын қатынастар басты болып табылады. Мұндай қатынастарға
қарсы бағытталған ... қол ... ... қоғам үшін қауіпті,
сондықтан да ... ... ... ол ... ... тікелей немесе
жанама қол сұғушылық жасау болып табылады.
Қылмыс жасағанда оның объектісі “материалдық болуы мүмкін, немесе саяси,
моральдық, мәдени және ... ... емес те ... ... ... осы көрсетілген әлеуметтік құндылықтарға жатады. Бірақ бұл жерде
қоғамдық қатынастың барлық жүйесі емес, оның ... ... ... ғана сөз ... ... ... объектісінің сипаты қылмыстың барлық
қалған белгілеріне (элементтеріне) ықпал жасайды. Қылмыстық ... ... ... ... қол сұғушылықтың объектісі, оның қасиеті,
қоғам үшін әлеуметтік құндылығы, қылмыс объектісі ... ... ... ... оған қол сұғылмауға мемлекеттің және адамның
қаншалықты мүдделі екендігі анықтайды.
Ғылыми заң әдебиеттерінде ... ... ... ... және ... ... ... қатынастарды қандай да бір реттеу
сапасы мен еркіне қылмыстық-заң нормаларының функциясы тікелей әсер ететін
жеке адамның мінез-құлқы ... оған ... әсер ... ... ... ... айтылған. Біз тұжырыммен келіспейміз. “Қылмыстық заң нормалары
функциясының” әсер етуі-әлеуметтік оң ... ... ... ... құрайтын адамдардың санасы мен еркіне қылмыстық
заңның әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... енгендіктен, қоғамдық қатынастардан тысқары қалмайтындығын
атап ... жөн. Және де ол ... ... қажетті элементі деп
танылған. Соған байланысты, адамдардың мінез-құлқын реттей ... ... ... ... қатынастарды да реттейді.
Қылмыстық заңның қорғау объектісі болып табылатын қоғамдық қатынастың
құрылымдық ... ... ... ғалымдар үлкен мән береді.
Құқық теориясын зерттеуші бірқатар авторлардың тұжырымы ... ... ... ... ... ... ... жатады:
-қатынастарды тудыратындар (субъектілер);
-қатынастардың туындауына себеп болған заттар, ... ... ... ... ... және ... көрсететін факторлар;
-қоғамдық маңызы бар әрекет (әлеуметтік байланыс).
Қоғамдық қатынастың құрылымы объектінің бұзылған кезін, қол ... ... ... заң деңгейінде және оны қолдану ... ... ... ... - ... ... қорғау объектісі теориясындағы айтыс тудыратын
мәселелердің бірі. Мысалы, Н.А. ... ... ... үш ... жақтайды: қатысушылар - зат-затқа байланысты қатынас (байланыс).
Б.С. Никифоров пен Е.А. ... ... ... ... ... ... ... қатынасты; қатынастың
болу, іске асырылуы шартын жатқызады. Е.І. ... пен Э.Х. ... ... де ... және ... ... ... бір ғана дұрыс нәрсе - ол барлық қатынас-
заттардың адамдардың мұқтаждығы мен мүдделерінен ... ... ... ... және ... ... ... қатынастың қалыптасуына
себеп болған заттарды, қызмет ... ... үшін ... ... ... ... ... бойынша “Қылмыстық-құқықтық қатынастары кейбір
жағдайларды қылмыстық Заңсыз-ақ пайда болады, олар ... ... да, ... ... ... ... ... Мұндай пікірмен
келісуге болмайды. Қылмыстық заңсыз қылмыстық-құқықтық қатынастар ... емес деп ... оның ... ... өзі ... заң мен
қылмысқа қарағанда қоғамдық қатынастар бастапқы болып келеді дейді /7/. Бұл
жерде мәселе қылмыстық заң ... ... ... ... ... ... ... мұқтаждық шеңберіне кіріп, әлеуметтік
маңыздылық алып қана зат қоғамдық қатынастардың қайнар ... ... да бір ... ... ... ... қоғамдық қатынастардың көзі
болады. Адамдар бірімен бірі ... ... ... ал ... өздері мұқтаждықтардың өзара септестіктері арқасында ... ... ... ... ... мұқтаждықтар қатынастар жүйесі
арқылы өтіп мүдделер формасындағы нақты түр ... ... ... ... бір ... формада кескінделген, сол әлеуметтік-
экономикалық жүйеге ... ... ... Бұл ... мынадай
тұжырым жасауға болады: адам қызметі мұқтаждықпен қандай ... ... ... де ... ... ... қатынастар,
әдетте, мүдде формасында көрініс табады. Саяси, әлеуметтіқ өнегелік және
басқа қатынастар тиісінше мүдде ретінде көрінеді.
Осыған ... ... ... ... мен ... ... ... етене байланыста деп айтуға болады. Бұлардың біріншісі
көрініс табудың объективті формасы ретінде де, олардың өмір ... ... көзі де бола ... ... ... және рухани
қажеттілігін бойына сіңіріп, ... ... ... ... ... байланыс қоғамдық қатынас болып табылады. Атап
өткеніміздей, ... ... ... объектісінің мазмұнын құрайтын
“мүдде” категориясына байланысты заң әдебиеттерінде пікір айтылды.
Бұл мәселені алатын болсақ, қылмыстық заң ... ... ... ... беріледі. В.Я. Тацийдің есептеуінше, криминалистер оның
қоғамдық ... ... ... ... бір ... ... бұл ... қатысты пікірлерін ол негізгі үш бағытқа әкеп
тіреледі:
мүдде-қоғамдық қатынастың құрылымдық элементтерінің бірі және ... ... ... ... ... мен қоғамдық қатынас-әртүрлі түсініктер, сондықтан да “мүдде”
категориясының қылмыс объектісін анықтау үшін пайдалануы мүмкін ... ... ... ... оның ... ғана емес, ол іс
жүзінде өзінше қатынас /8/.
Э.Х. Нарбутаевтың есептеуінше, “субъектілер арасында ... ... ... ... категориясы сапа жағынан жоғары
сатыда тұр”/9/
Мүдде мәселесіне байланыстырып объектіге ... ... ... ... ... ретінде қоғамдық қатынасты мүддемен теңестіретін
ғалымдар бұл қатынастарады жалпы түрде қылмыс объектісі деп ... ... ішкі ... ... оған негізгі элемент ретінде
мүддені кіргізеді, оны қылмыстық заңмен ... ... деп ... ... ... оның бір элементімен ... ... ... ... ... деп ... мүдделерді санайды: халық
мүддесін - қылмыстың жалпы ... ... ... ... ... ... ... т.б./10/ қарастырады.
Ары қарай, экономикалық қатынастар да мүдде ... ... ... ... ... ... ... бәрі қоғамдық қатынастардың әртүрлі
формада көрініс таба алатындығын көрсетеді, ... ол ... ... ... қатынастардың толық мазмұнын бере алмайды. Яғни, қоғамдық
қатынастар, қылмыстық заңмен қорғалатын объект ... ... кез ... ... ... ... де сыйғызыла алмайды /11/. Қылмыстық заң
теориясы жалпы, ... ... ... ... ... ... үшін қылмыстық заңда жауапкершілік қарастырған қылмыстық
заң қорғайтын қоғамдық қатынастардың жиынтығы жалпы қылмыс объектісі болып
табылады. ... ... ... қылмыстар бағытталған біртекті
қоғамдық қатынастар жатады. Қылмыстың ... ... ... ... қоғамдық қатынастар, оларға бір немесе бірнеше қылмыс
қарсы бағытталған.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, үш ... ... ... ... ... болмайды, себебі кейбір жағдайларда тек екі объектіні бөліп алуға
болады.
М.И. Федоров қылмыстың жалпы объектісі деген ... бас ... Оның ... ол ... үшін де, практика үшін де ешнәрсе
бермейді”/12/. Келтірілген саралаудың дәлелдігін ... ... А.Е. ... төрт ... ... ... ... тағы біреуін, яғни
“түрлік” объектіні қосуды ұсынады /13/. Үш ... ... ... ... ... ... және жеке ... категорияларынаға негізделген.
Атап өткендей, жалпы объектіге қоғамдық қатынастар жатады.
Әлеуметтік-саяси талдау қылмыстық заң қорғайтын ... ... ... мазмұны жағынан біртекті, өзара тығыз байланыстағы
қоғамдық қатынастар ... ... ... мүмкіндік береді. Біртекті қатынастар
тобының ерекшелігін көрсету үшін объект нақтыланған болу керек. Соған
байланысты ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігі тектік объектіге ... ... ... ... да ... және ол ... келтіреді.
Қылмыстық-құқықтық қорғау объектілерін көрсетілген “тігінен” жіктеуінен
басқа қылмыстық заң ғылымында ... ... де бар, оның ... ... ... және ... деп ... Бұл жіктеуді
Е.А. Фролов мұқият жасаған, оның есептеуінше “қылмыс бір ... ... ... ... ... ... қосымша және факультативтік
объектілердің ішінен негізгі, қосымша және ... ... алу ... ... бұл жіктелуіне кейбір қосымшалар
енгізіліп Н.И. Коржановскийдің еңбектерінде толық қайта ... ... ... Е.А. ... және П.С. ... ... ... жарым- жартылай қабылданған.
Бұл жіктеуді И. Велиев даулы деп есептейді, себебі оның ойынша ... бір ... ... ... ... ... бөлу, соның
арқасында оның элементтерін жіктеуде өз орнын қатаң сақтайды, әрқашанда
орын алады. “Көлденеңінен” жіктеуде ... емес ... де ... ... ... ... ... қатар, заң шығарушы позициясынан жеке
қылмыстарда бірнеше объектілердің ... ... ... ... ... біз ... ... қосымша және факультативтікке бөлу уақыт ... ... ... ... бұрын, заң шығарушы құқықтық норма арқылы
қорғауға ұмытылған қоғамдық қатынастар ... ... ... жағдайда
міндетті түрде бұзылатын немесе бұзылу қаупі туындайтын қоғамдық қатынас
негізгі объект болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... едәуір мүмкіндік береді, соған қарай осы қылмыс үшін
күшіндегі заңда қарастырылған жауаптылық ... орны ... ... ... қоғамдық қауіпсіздікке және қоғамдық тәртіпке қарсы
қылмыстарға жататын болғандықтан, ҚК бұл ... ... ... екі ... ... келтіреді немесе келтіру қаупін туғызады. Олар
- қоғамдық қауіпсіздік, қоғамдық тәртіп. Бандитизм- алғашқы объекті залал
келтіру ... ... ... қатарын құрайды Ал «қоғамдық қауіпсіздік
деп - адамдардың ... өмір ... , ... ... ... залалсыз пайдалану, қаруды, оқ-дәріні, жарылғыш заттарды
немесе жарылғыш қондырғыларды тиісінше және ... ... ... ... ... жұмыстарын қауіпсіз жүргізуді реттейтін қоғамдық
қатынастарының жиынтығы болып табылады» /15/. Бұл - ... ... ... мен ҚК ... ... да ... оъектісі де қоғамдық тәртіп дегенді айтады. Ал Е.І. ... ... ... ... ... Ғалымның пайымы бойынша, қылмыстың
тікелей объектісі ... бір ... ... ... ... яки ... ... заңмен қорғалатын нақты қоғамдық қатынастарды алатын болсақ,
онда тікелей ... ... ... ... ... ... ... болып шығады. Олай ... ... және ... ... ... ... ... сұрақ туындайды. Е.І. Қайыржанов мұндай
шатасу ... ... ... (особенный), бөлек (жеке) категорияларын
дұрыс қолданбаудан деп есептейді. Көптеген авторлардың негізгі ... ... ... ... ... ... келеді, бірақ бөлек ұғымын
қолданады. ... ... ... ол жеке ... ... Жеке әрқашан
нақты жағдайда нақты анықталатын бөлектің шынайы көрінісі /16/, -дей келе,
қылмыс объектісін топтастыруда” қоғамдық қатынастардың нақтырақ ... ... ... ... ... қателердің орын алмауы мүмкін.
Автордың ойынша “мүдде де қоғамдық қатынас, оның нақтырақ көрінісі”.
Е.І. Қайыржановтың сөз етіп отырған ... - ол ... ... ... ... ... ... табылатын тікелей объектілердің жиынтық
бейнесі ... ... ... ... ... жеке ... ... жиынтық бейненің белгілерін ескеріп қоя салатындықтан
ол тектік объектінің аясына сіңіп кетеді. Сол ... де ... ... ... ... ... меншікке қарсы қылмыстардың тектік
объектісі - меншік қатынастары, ... ... ... ... ... ... ету ... танылса, тікелей объектіні түсіндіру кезінде де
авторлардың зардап шегуші ... ... ... деп жылы жауып қоя
салуынан тектік және тікелей объектілер сәйкес келіп ... ... Ал ... ... ... үшін ... ... жататын нақты сипатты белгілері
бар зат болуы қажет. Бұл кезде оны тікелей ... ... гөрі ... ... атау ... Қайыржановтың өзі “егер жеке адамның мүлкін ұрлаудың топтық (тектік)
объектісі болып КСРО кез-келген азаматтың, азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... ... ... табылса,
онда бұл қылмыстың нақты, тікелей немесе, дәлірек, жеке объектісі болып кей
жерінде ... ... жеке ... не ... (мысалға, шұғадан
емес, драптан жасалған т.б. ) ерекшеленетін, ... ... ... ... ... ... ... игілік болуға тиіс: Сидоровтың емес,
барлық жеке мәліметтерін қоса алғанда, Иван ... ... нақ сол ... -деп ... және нақты объектілердің ара жігін ашады. Сондықтан
ол тікелей объектіге келгенде ... ... ... ... ... оның ... жағдайда нақты анықталатын” құбылыс екендігін
ескеріп, нақты жағдайды анықтауда әлдеқайда ... ... ... ... зардап та нақты мүдденің нақты субъектісі арқылы анықталады.
Мысалға, қоғам мен ... ... ... ... болып саналатын
қылмыстардан бірден ол ... ... ... олар ... ... ... жолдан өтеді.
Айталық, “А. мемлекеттік құпияны беру арқылы ... ... ... сол заводтың (фабриканың), әскери бөлімнің мүдделеріне ... ... ... соң және сол ... - ... ... зардап
келеді; тұлға қамау орнынан қаша отырып, ең алдымен сол түзеу мекемесінің
мүдделеріне зардап ... ... соң және сол ... - ... әділ
сот мүдделеріне залал келеді. Сол сияқты кете ... ... ... ... объектіге айналу механизмін көруге немесе ... ... ... қалай көрініс табатынын аңғаруға болады. Демек,
бандитизм қылмысы үстінде бірден қоғамдық ... ... ең ... ... ... ... ... қауіп төнеді, содан
соң ғана және сол арқылы ғана қоғамдық қауіпсіздікке қол ... ... ... ... ... өмірі, денсаулығы ғана емес, сондай-ақ
меншігі мен өзгедей ... де ... ... ... ... ... ... құрамының төрт тағанының бірі -оның объективтік жағы -қылмыстың
сыртқы жағы бола тұрса да, ол тек субъективтік жағымен ... ... ... ол ... ... қорғалатын объектіге қылмыстық қол
сұғу ... үшін ішкі ... ... табылады”.
Қылмыстың объективтік жағын В.Н. Кудрявцевше үш негізгі сатыға бөлуге
болады: 1) қоғамдық ... ... ... 2) ... ... ... пен ... арасындағы себепті байланыс; 3)
қоғамдық қауіпті салдар /18/.
Дегенмен, бұл сатылардың бәрі бірдей ... ... ... жағының
негізгі белгілерін құрамайды. Себебі, заң шығарушы әрекетті қылмыстандыру
мен қылмыстың ... алу ... ... ... ... ... қылмыс құрамы деп заң үшін тек бастапқы кезеңін ғана қалдырады, яки
бастапқы ... ... ... ол ... ... заң үшін аяқталды
деп есептелетіндігін аңғартады (алда-жалда ... ... ол ... ... ... мән-жай не жазаны жеке даралаудың факторы болуы мүмкін).
Қылмыстық зардаптың ... ... ... ... ... /19/ материалдық және формальдық деп бөлінеді. Материалдық
қылмыс құрамы қылмыстық әрекеттің аяқталуын ... ... ... - тек ... ... байланыстырады.
Оның себебі “кейбір жағдайларда заң шығарушы қылмыстың аяқталу кезін
алдын ала ... ... ... ... ... ... ... аударады” да олар келте (қиылған) қылмыс құрамы деп ... ... ... теория мен заңда бар екендігінде дау жоқ. ... ... және ... ... ірге ажыратар өзгешелігінің
барлығында болып тұр. Бұдан өзге аталған қылмыс құрамдары ондай өзгешелікке
ие; толық ... ... үш ... ... ... қамтылса,
формальдықта оның соңғылары жоқ, тек алғашқы сатысы (белгісі) ғана бар. ... ... ... ... ... ... ... (немесе
материалдықтан) несімен ажыратылады? Қылмыс құрамының объективтік ... ... ... ... ... - ... ... оның (қылмыстың объективтік жағының) белгілеріне арқа сүйейді.
Материалдық құрам қылмыстық әрекеттің В.Н. ... ... ... ... ... Қалған қылмыс құрамдарының барлығы материалдыққа қарағанда
келте (қиылған) болып саналады да өзге ... ... ... ... заң шығарушы көзіне қылмыс болып көріне алады. Дегенмен,
қылмыстың формальдық құрамында тек ... этап ... бар. Олай ... ... қиылуы (бөлініс арқа сүйейтін белгісіне қарап) жөнсіз,
себебі қиылатын ештеңе де қалған жоқ - тек ... - ... ... Ендігі
қиылу (қысқару) қалған жалғыз-ақ ... өз ... ... мүмкін. Сол
себептен қиылған (келте) қылмыс құрамын ... ... ... ... деген орынды. Бұл жерде формалдық құрам келте және ... ... ... ... А.В. ... ... негізді /20/.
Заң шығарушы ҚК қылмыстың объективтік жағының үш сатысын әр уақытта ... ... ... ... ... оның ... ... деп тек қоғамдық қауіпті әрекетті танитыны әлімсақтан бар үрдіс.
Қалған ... ... ... жиі ... да олар қосымша белгіні құрайды.
Қылмыс құрамының объективтік ... ... ... ... ... ... пен ... із қалдыра алатын құбылыс ... ... ... ... бір ... ... жағдайдан тыс, белгілі
әдіссіз орын алмайды. Кейде ... өз ... ... ... ... құралдар мен қаруларды ... ... ... да, егер ... ... ... нақ сол ... құрамының міндетті белгісіне
айнала алатын олар да ... ... ... ... ... ... Олар қылмысты саралау, әрекеттің қылмыстылығын анықтау
үстінде кейде мәнді, кейде мәнсіз. ... ол ... заң ... ғана орнықтыру, анықтау керек деген сөз емес. Қылмыстық процесс,
криминалистика үшін осы мән -жайлардың (қылмыстық заң үшін олар ... ... ... да ... ... ... құқық оның ішінен тек
өзіне керегін ғана алады. ... ... ... ... ... (қылмыстық зардап пен себепті байланысты қоспағанда) саны
алтау: а) қылмыс ... ... ә) ... ... ... б) ... жасалу
жағдайы; в) қылмыс жасау тәсілі; г) қылмыс құралы мен қаруы.
Қылмыс жасау уақыты - ҚК ... ... ... бір ... ... ... сол кезде қылмыс жасалуы мүмкін уақыт аралығы
(мәселен, соғыс уақыты, сайлау немесе референдум уақыты т.б. ).
Қылмыс жасау орны - нақ сол ... ... ... ... ... ... аумақ (мысалға, қорық аумағы, тұқым шашу аумағы т.б. ).
Қылмыстың жасалу жағдайы - қылмыс жасалған ... ... ... ... ... ... тәсілі - қылмыскердің қылмысты жасау үшін ... ... мен ... ... ... ... ... жеңілдету үшін алынған
(немесе, абайсызда жасалған қылмыстардағы қолданылған), олардың көмегімен
қылмыстық әрекет ... ... ... ... ... ... ... мен қаруы болып танылады.
Бұлар өзара біте қайнасып байланысып жатады.
ҚР ҚК 237-бабы бойынша ... ... ... ... ... ... ... топ (банда) құру, сол сияқты осындай топты
(банданы) басқару ... ол ... ... не ол жасаған шабуылға қатысу
бандитизмнің объективтік жағын көрсетеді.
Банданы құру деп - банданы жарақтау, ... ... ... ... ... ... банда мүшелерінің рөлдерін белгілеу, олардың
істейтін қылмыстарын жоспарлауды айтамыз.
Мұндай тұрақты топты құрудың өзі де ... ... ... ... ... ... ... екіден кем емес адамның кіруі;
- банданы құрушылардың арасында тұрақтылық болуы;
- банда мүшелерінің қарулануы;
- банданың ұйымдар мен азаматтарға шабуыл жасау мақсатында ... ... ... ... болуға тиісті. Ал тұрақтылық ... ... ... ... ... ... құрамының үнемі тұрақты болуы, яғни банда құрамынан шығудың
қиындығы, шыға қалғандар ... ... ... алу. ... қаласы мен Мәскеу облысында әрекет еткен бір банда құрамынан
шығу үшін тек 10 000 АҚШ ... ... не ... ... ... Немесе тағы бір іс бойынша бандитизммен айыпталған Ф. мен М.
өздері банда қатарында біраз қылмыс ... соң, кісі ... ... ... бас ... ... ... өз өмірлері мен
олардың жанұя мүшелерінің өмірлері үшін ... ... ... бір ... ... басшыға бағынатын қатаң
тәртіптің ... ... бір ... ... өз ... ... әрекеттерге қатысудан бас тартқаны үшін өлтірген.
- Қылмысты жасау кезінде ролдерді бөліп алу.
- Қылмыстық әрекеттерін толықтай алғанда және әрбір қылмыс бойынша ... ... Қол ... объектісі алдын ала таңдалады,
қылмыстың қаруы, көлік құралдары дайындалады, уақыты, орны ... ... ... ... ... нәтижеге жету үшін барлық банда мүшелерінің ұйымшыл
ұмтылысы, олардың негізінен өз пайдасынан гөрі ... ... ... ... ... ... ... арнайы шараларын жасау (алиби дайындау, бет-әлпетті
өзгерту құралдары, оқиға ... ... ... жою, ... ... ықпал ету т.б. ).
- мақсаттардың, мүдделердің, мінез-құлық ережелерінің тұрақты бірлігі.
Банданың тағы бір міндетті белгісіне оның қарулануы жатады. Соңғысы банда
мүшелерінде атыс ... суық ... ... газ не ... ... әр ... жарылғыш құрылғылардың болуын білдіреді.
А.Н. Красиковтың есептеуінше бандитизм - қашанда қару ... ... ... жасалуы мүмкін; қарақшылық- ... ... ... ... ... қашанда қарулы топпен жасалады;
бандитизмнен қарақшылықтың тағы бір ... - ол ... ғана ... ретінде пайдаланылатын заттармен де жасалады.
ҚР Жоғарғы ... 2001ж. 21 ... ... және өзге ... ... ... үшін ... қарастыратын заңдарды
соттардың қолдануының кейбір ... ... ... Қаулысына
сәйкес «банда ұйымдасқан қылмыстық топтан қарулануымен ажыратылады». Осы
қаулыға ... ... өзі ... қамтитын болғандықтан
бандитизмге қатысушы тұлғалардың қаруды заңсыз алуға ... ... ... ... етпейді.
Сонымен қоса, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде бандитизм
құрамына өте ұқсас келетін Ресей ҚК қарастырылмаған тағы бір қылмыс құрамы
бар. Ол - ... ... ... ... ... ... ұйымды) құру және оны басқару, қылмыстық қоғамдастыққа қатысу
(235-бап). Құрамның объективтік жағы қанша ұқсас келгенмен, бандитизмнің ... бар. ... ... көп ... заң тиым салған
басқадай әрекеттер: есіркі заттарды өндіру, тасымалдау, тарату, жалған ақша
жасау, ... ... ... ... дәрі-дәрмек, улар, қару-
жарақтар, жаппай зақымдау заттарын дайындау, жезөкшелікпен ... ... ... ... ұстау және жеңгетайлық сияқты іс-
әрекеттерді істеумен байланысты болады. Ал ... ... ... немесе
ұйымдарға шабуыл жасау мақсатында құрылады. Қылмыстық ... ... ... жасаумен байланысты емес. Банда мүшелері сияқты
қылмыстық қоғамдастыққа кіретіндер де қарулануы мүмкін, бірақ ... қару ... ... үшін емес, олардың өзін, оған кіретін
бөлімшелерді басқа қылмыстық топтан, ұйымнан, қауымдастықтан ... ... ... ... Егер ... ... бандитизм құрамындағы
қылмыстық әрекеттерді істесе, онда іс әрекетте Қылмыстық ... ... ... (235,237 - б.б.) ... ... ... бар.
Осы жерден қылмыс құрамындағы элементтердің ... ... яғни ... ... ғана оқшаулауға болатындығы, анық
көрініс табады. Өйткені, жоғарыда көрсетілген белгілері бар топ тек ... мен ... ... жасау мақсатында құрылған жағдайда ғана
банда бола алады. Шабуыл жасау дегеніміз - ... ... жету ... ... күш ... ... оны дереу нақты қолдану қаупін
туғызуы. Бұл жерде олардың қару қолданғаны ... ... ... ... шабуылдың дене күшін немесе психикалық күш арқылы да жасала
беретіндігін ... ... Ал егер де ... ... топ ... ... де ... жоқ. Мысалға, Қостанай облыстық соты
жүргізушісіз тұрған «ЗИЛ» автомашинасын және бос, ... ... ... және олардың ізіне түскен П.-ны АКСУ-74у автоматымен атып ... В., Л. және Т. ... ... ... ... ... ... деп тапқан. Мынандай да мәселе туындауы мүмкін: қарулы топ ұрлық жасау
үстінде оқыста ... ... ... ... ... шақыруымен келген
полиция қызметкерлеріне қарулы қарсылық көрсеткенде бандитизм болады ... Егер ... топ осы ... ғана ... үлгіргенде онда бұл
мәселені шешу маңызды болып табылады. Мұндай ... ... ... ... ... болады: қылмысты жасау уақыты (күндізгі, түнгі), топ
мүшелерінің ғимаратта күзет қызметкерлерінің болуын, ... ... ... келіп қалу мүмкіндігін білуі, қаруды не ... ... ... шабуыл жасау мақсаты болды ма жоқ па? Мысалға,
К. деген азамат басқаратын қылмыстық топ ... ... ... ... де
полиция қызметкерлерімен қақтығысқа түседі. Мәскеу қалалық соты топтық ... ... ... жоқ деп ... ... ... қалудан
қорыққан оларға қару қолдану ішкі істер қызметкерлерінің екпінін қайтару
үшін немесе ... ... үшін ... ... ... түн ішінде ешқандай
да күзет болмағанда ... ... ... үшін ... шабуылдың саны маңызды емес. Банда
тиянақты дайындалуды қажет ... ... ақ ... үшін де ... ... ... ... құрамның ішінде келте ... ... ... ойластырылған шабуылдарды жүзеге асырған-
асырмағандығына ... ... ... ... ... сәтте-ақ
аяқталады.
Бандаға қатысу болса, тек қана банда жасаған шабуылдарға тікелей қатысуды
қана емес, сонымен қоса ... ... ... ... ... ... объектісін іздестіруге т.б. байланысты белсенді
әрекеттерді де білдіреді. Кінәлілердің әрекеті тек қана ҚК 237-бабының ... ғана ... ... ... саралануға тиісті, өйткені банда
тек қана бірге орындаушылықты ғана емес, ... ... ... ... Ол үшін ... ... мүшелерінің барлығын немесе бірнешеуін
білу міндетті емес. Банданың бір ғана мүшесімен немесе оның ... ... ... ... ... ... көмек көрсетсе немесе банда мүшелерін
шабуыл жасауға бірнеше рет ... ... ол да ... ... ... ... қарақшылық қылмысына өте ұқсас, сондықтан олардың
арақатнынасын анықтап алған жөн.
Кейбір объективтік ... ... ... ... ұқсас
болып келеді. Бандитизм де қарақшылық ... ... ... ... кейбір адамдарға шабуыл жасау түрінде болуы мүмкін.
Бандитизм топ болып жасалған қарақшылықпен өте ұқсас болғандықтан, сот
практикасында көптеген ... ... Сот ... ... бар ... ... ... санау жағдайлары кездеседі.
Сондықтан бұл қылмыстарды жақсы ажырату керек, ... ... гөрі ... ... болып табылады, яғни ол қоғамдық
қауіпсіздікке және қоғамдық тәртіпке қарсы бағытталған.
Қылмыстық-құқықтық әдебиеттерде бандитизм мен ... ... ... ... Бірақ, бұл қылмыстарды ажыратуда әртүрлі талқылау
беріледі.
Қарулы шайкамен жасалған қарақшылықты, оған заң аса ... ... ... ... жаза ... ... ... оны
бандитизммен бірге қылмыстардың жиынтығы ретінде саралау ... ... ... Мұнда қарулы шайкамен жасалған қарақшылықты банда ... ал ... кез ... ... тек ... қарулы шайканы ғана
банда ретінде қарастыруға болады.
Басқа ... ... бұл ... ... жоқ. ... белгілеріндегі әрекеттерді екі бөлек ... ... ...... және ... /21/.
Біздің ойымызша, егер бандиттік шабуыл ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылса, онда ол толық
бандитизмнің құрамын беріп тұр. Сондықтан, оны қарақшылық және ... ... ... ... еш ... жоқ.
Қарақшылық пен бандитизмнің арасындағы ... ең ... ... ... ... Бандитизм қоғамдық қауіпсіздікке және
қоғамдық ... ... ... ал ... ... қарсы
бағытталған.
Бандитизм қарақшылықтан құрамындағы объективтік және ... ... ... ... Банда – бұл екі немесе одан
да көп адамдардың бір ... одан да көп ... ... үшін ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... сол ... ... ... да жатады.
Банданың келесі міндетті белгілері бар:
1) екі немесе одан да көп адамдардың болуы;
2) қаруланғандық (кем дегенде бір ... ... ... ... ... мақсат – адамдарға және ұйымдарға шабуыл жасау.
Тек жоғарыда аталған белгілердің барлығы ... ғана ... ... ... ... ... ... мүшелерінің кем дегенде біреуінде
қарудың болуы жатады. Бандиттік шабуыл жасағанда қару ... ма, ... еш ... ... мынандай жағдайлар кездеседі: белгілі бір қарулы топ біраз
уақыттың ішінде бірнеше қарулы шабуыл жасайды, бірақ олар ... ... ... егер ... қылмысқа қатысушылар бір дегенде екі
немесе үш адамға шабуыл жасауға келіссе, бірақ олардың әрекеті белгілі ... ... ... ... және оған ... ... ала ол
әрекет жоспарланбаса, онда мұндай топты банда деп қарастыруға ... топ ... деп ... яғни кез ... уақытта ыдырап кетуі
мүмкін. Сондықтан мұндай шабуыл сараланған қарақшылықты береді.
Бандитизмде көбінесе қатысушылар, аса ... ... ... ... ол ... ... ... егер төмендегі әрекеттердің біреуі болса, аяқталған деп
танылады:
1) ... ... құру ... банданы құрған сәттен бастап аяқталды деп
танылады);
2) қарулы бандаға қатысу ... ... ... ... ... яғни қылмыс жасауға келісім берген сәттен);
3) мемлекеттік немесе ... ... ... азаматтарға бандамен
шабуыл жасауға қатысу (қылмыс ... ... ... ... ... ... қарақшылық болса, тек шабуыл жасаған сәттен бастап аяқталған деп
танылады. Қарақшылыққа ... ... ... бір ... ... онда сот ... ... ретінде саралауы мүмкін.
Қарақшылық бандитизмнен субъективтік жағынан да ажыратылады. Бандитизм
қарақшылық сияқты тек қана тікелей қасақаналықпен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық тәртіпке қарсы ерекше қауіпті қылмыс ... ... ... ... ... ... ... екенін біледі. Ал
қарақшылықта, қылмыскер өзінің шабуылдың қатысушысы екенін (топ ... ... оның ... ... емес ... ... қатар қаруланған банда да ммелекеттік, қоғамдық мекемелердің немесе
ұйымдардың мүлкін иемдену мақсатымен қатар басқа да мақсаттар ... ... ... әрқашанда мүлікті иелену мақсаты болады.
Сонымен қарақшылықпен бандитизмнің негізгі айырмашылығы мынада:
1) қарақшылық меншікке қарсы бағытталған қылмыстарға, ал ... ... пен ... ... ... ... қылмыстарға
жатады;
2) бандитизм, оны құрған сәттен бастап аяқталған деп ... ...... ... ... сәттен бастап аяқталған деп танылады;
3) бандитизмде міндетті ... ... ... ... (банда) болуы керек, ал қарақшылықта ол қаруланған топпен
немесе бір адаммен жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... жасалады, ал
бандитизмде пайдакүнемдік мақсаттан басқа, түрлі мақсаттар болуы мүмкін
(мысалы, мүлікті жою, зорлау, ... және ... ... ... ... ... субъективтік жағын сипаттайтын белгілерді толық және жан-жақты
анықтау ... ... ... әрекеттің және сол қылмысты ... ... ... ... анықтаудың, жауаптылықты жеке
-даралаудың қажетті шарты болып табылады.
“Субъективтік жақ-ол қасиет, яғни, қоғамға қауіпті ... ... Б.С. ... Оның ... қауіпті әрекетке берілген баға, ол
жасалғаннан кейінгі қылмыстық салдар. Сонымен қатар, ... жақ ... ... ... ... ... ... оларға берілген бағаның
сәйкестілігінмен бітпейді.
Бұл көрсетілген мән-жайлар аталған белгілерді сипаттауда, олардың ... ... осы ... ... ... ... елеулі рөл атқарады. Кез келген әрекеттің оны ... ... ... болады.
Бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарының ... да ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Бандитизм құрамы болса, тек кінәні емес арнайы мақсатты, яғни азаматтар
мен ұйымдарға шабуыл ... ... да ... ... ... түрі ... ... келсе де қашанда ол мақсатты білдірмейді.
Барлық қасақана қылмыс сияқты, қорқытып алушылықтың субъективтік жағы ... ... және ... ... Ол кез ... қоғамға қауіпті әрекеттің маңызды
құрама бөлігі болып табылады. Кінә болмаса қылмыстық жауапкершілік те
болмайды, ... ... және ... ... ... да бір
арақатынасы оны қасақана (тікелей және жанама) және абайсыз (менмендік және
немқұрайдылық) деп бөлуге жетелейді.
Кінәні іске асырып қолдану үшін ... ... ... субъективтік
жағын анықтаудың маңызы бар. Төменгі тұрған соттар кінәнің анықталуы ... дәл, ... ... ... алулары керек. Бұл мән-жайға ... ... ... әкеп ... яғги ... ... адамның
кінәсі болмаса да, нәтижеге қарап оған жауапкершілік артылады, қылмыстық
істі қарағанда ... ... ... ... оның ... бөлігі-
субъектінің кінәлігі жайындағы, оның кінәсінің мазмұны, формасы және
дәрежесі ... ... ... Кінәлілік дегеніміз-қылмыс құрамының
тек субъективтік жағы, яғни қасақаналық немесе абайламаушылық, себебі ... ... ... және ... ... шын ... ... формасын және дәрежесін анықтамай адамды
ерекше қауіпті қылмысты қайталаушы деп тану туралы, шартты соттау, ... ... ... ... қолдану туралы мәселелерді дұрыс
шешу мүмкін емес.
Біз сұрақ ... ... ... 200 ... ... ... жағын анықтауға жете баға бермейтіндігін ... ... күш ... ... ... ... анықтағанда
олардың 13%-і-ниеттің мазмұнын, 24%иеттің бағыттылығын, 31%-ішкі түрткісін,
29%-і-қылмыстың мақсатын ... Тек жеті ... ғана ... ... динамикасы көрсетілген.
Арам ниетті-тікеге немесе жанамаға жатқызу адамның қоғам әкелген қауіпті
салдарға қалай қарайтындығына байланысты, ол соны ... ма, әлде ... жол ... ме? ... ... ... тек ... құрамы бар
қылмыстарға қатысты қолдануға болады, онда салдар объективтік ... ... ... ... ... объективтік жақтың міндетті
элементі болып табылмайтын формальдық және қысқартылған құрамдарда, ... ... тіке ... де ... ықпал жасай алмайды. Бұл жерде
адамның өз ... ... ... және оның ... ... ... рөл атқарады. Осыған байланысты Г.А. Злобин мен Б.С. Никифоров
былай дейді: «Формальды қылмыс жасағанда, оның ... ... ... ... ... тіке және жанама ниетті ажыратып алу мүмкін
емес» /22/.
Бұл айтылған бірдей мөлшерде қысқартылған құрамға да ... ... ... ... ... ... және өзге де осы ... қасақана жасалады.
А.А. Пионтковский кінә түсінігіне оның заңға қайшылығын кіргізеді. Біздің
ойымызша, заңға қайшылық ... ... ... ... ... ... қайшы әрекет қоғамға қауіпті болып табылады; бірақ қоғамға
қайшы бола бермейді. Заңға ... ... үшін ... оны ... қоспағандығының маңызы жоқ.
Адамның қорқытып алушылықтың объективтік ... ... ... қол ... ... және ... жақтарының бейнеленуі арқылы
қоғамдық қауіптілікті түсінуге мүмкіндік туады. Қол сұғушылық жасай адам
қорқытып алушылықтың объективтік жағының ... ... және оның ... Бұл ... қоғамға қауіпті әрекетті, оны ... ... ... затын тікелей ұғынуға болатындығымен түсіндіріледі; соған байланысты
қылмыскер өзінің интеллектуалдық ... ... ... ... осы ... ... ретінде жасаланатын қылмыстың мән-
жайын түсінуді қамтиды.
Қылмыскер санасында жасалынатын қылмыстың фактілік жағы ... ... ... ... мен мүліктік талап қамтылған ақпарат жеткізу.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... үшін ... Ол жәбірленушінің назарына жеткізілген хабар оның бойында үрей
тудырады, талап еткенді ... ... деп ... Бұл ... ... маңызы зор. Қоғамға қауіпті салдарды болжап білу арам
ниеттің интеллектуальдық ... ... ... ... ол ... ... құрамдарына тән.
Бұл көрсетілген болжау салдарының нақты фактілік жағын да, осы ... ... ... ... да қамтиды.
Арам ниеттің тағы бір белгісі- тілеу, ұмтылу құқықтық әдебиеттерде әр
түрлі ... ... ... ойынша ол белгілі бір ... ... ... ... ... жету ... авторлардың пікірінше, тілек адамның алдын ала болжаған болмай
қоймайтын қоғамдық ... ... ... ... ... бірінші
пікір дұрыс сияқты. Психологиялық тұрғыдан «тілеу - мақсатқа бағытталған
ұмтылыс» /23/. Сол себепті екінші ... ... ... ... ... қауіпті мінез-құлқының ішкі түрткісін ... ... ... ... не ... болғандығы маңызды
деп, Б.С. Волков дұрыс айтады. ... ... ... ... ... ... ... жасағанда, оған белгілі бір нәрсе түрткі болады, ... ... бір ... ... ... ... психалық
қатынасының сипаты қандай да бір мотивтермен, мақсатпен ... ... ... ... шын ... ... бағалау мүмкін
емес. Қылмыс жасаудың себебіне орыстың көрнекті ... ... /25/, М.П. ... ... ... көзі деп ... ... жататын нақты факт деп есептеген /26/
Көрнекті орыс ғалымы Л.Е. Владимиров былай деп ... ... ашық ... мотивін ашпаған тергеуге қанағат ... ... ... ішкі ... терең психологиялық мәні бар, ол осы қылмыстың неге
жасалынғандығын түсіндіреді, егер сотталушының ... ... ... даулы мәселені дәрігер-психиатрдың қортындысына қалдырады.
Мінез-құлықтықтың мотиві, адам ... ... оның ... ... оның қоғамға қауіпті әрекетіне ... ... ... ... үшін де ... ... маңызы зор. «Мотивті білмей адамның
басқа мақсатқа емес, неге осы ... ... ... ... ... де оның әрекетінің шын мәнін де түсіне алмайсың-дейді Б.М. Теплов
/27/.
«Мотив адамның санасын ... алып оны ... ... ... себебі, адамның өзінің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... В.А. Владимиров
/28/.
Қылмыстың мотиві мақсатпен тығыз байланыста болады. «Мақсат жасалатын
құндылықтың адам санасындағы ... ... Б.В. ... ... - ... не итермелейді, ал мақсат - адам ... ... ... ... ... ... /29/.
Талан-тараж жасағанда адамда қандай да бір ... ... ... ... ол ... заң теориясында, сондай-ақ
құқық қорғау органдарының практикасында күмән туындырмайды. Сонымен қатар,
ұрлық жасаудағы мақсаттың ... ... ... де, ... ... ... ... Фойницкийдің пікірінше, талан-тараж болуы үшін арнайы ... ... ... ... шарт ... ... Бұл ... криминалистер
тарапынан әртүрлі түсініледі деп есептейді ол: «Не пайдақорлық ... ... ... ... алу ... ... ... еркінсіз және келісімсіз
бөтеннің мүлкін иемдену ниеті деп. ... ... ... ол, ... дегеніміз жәбірленушінің еркінсіз және келісімсіз бөтеннің мүлкін
иемдену мақсатын көздейді. Бұл - қылмыскер бөтеннің мүлкін иемдену ... Бұл ... - ... ... ... тек ... ғана қаратып,
меншік иесі ретінде оған өзі билік жасау ниетін ... ... ... ... орыс ... С.В. Позднышевтің пікірінше, талан-тараждаудағы
мақсат - Заң бойынша меншік иесі ғана ие билікке қол ... ... ... ... ... сол ... бір жолата айыру ниеті /31/.
Кеңес кезеңіндегі заң ... ... ... ... қатысты әр түрлі пікірлер бар. Біреулері тек ... ... бар ... Ал біреулері пайдақорлық талан-тараждың субъективтік
жағының ... ... емес деп ... Ал, Б.С. Никифоров, «пайдақорлық
- мақсатты талан-тараждаудың ... ... деп ... ... бас ... ... /32/.
Пайдақорлық дегенді қалай түсінеміз? әртүрлі сөздіктерде бұл ... ... ... ... «иемденуге, баюға құштарлық» деп
анықтама береді (тәржіме бізден - Е.А. ... заң ... ... дегеніміз кез келген формада: не
материалдық игіліктер алу арқылы, не материалдық шығындардан ... ... ... түсіру. Сондықтан да, мысалы, қорқыту арқылы ... алу ... бас ... ... ету - ... алушылыққа жатады.
С.А. Елисеевтің пікірінше, пайдақорлық қылмыс - ... ... ... ... қоғамның, басқа адамдардың есебінен алуға
ұмтылатындығын корсететін қылмыс /33/.
Қорқытып алушылық жасағандағы қылмыскердің түпкі ... - ... оны ... өз ... ... яғни пайдақорлық ниетін жүзеге
асыруға.
Сонымен қатар, пайдақорлық түрткіден басқа бұзақылық, кек алу, ... ... ... Бірақ, кейінгілер қосалқы рөл атқарып олардың
болмауы бұл қол ... ... ... ... әрекет пайдақорлық
қылмыс ретінде саралануға ... ... ... директоры В.- ға бір топ
адам келіп 40000 доллар талап еткен. Бұл ақшаны олар директордың орынбасары
«Мариктың ... ... ... үшін ... ... ... ... атынан келген. Директор оның заңды шығарылғаның айтып,
ақша беруден бас ... ... ... оның көзіне пластырь жапсырып, оны
белгісіз пәтерге алып кеткен. Ол жерде оны таяққа жығып, барлық ... ... ... ... бір жағдайда қорқытып аушылардың 20 жасар студент қыз ... жолы ... ... ... киіп ... олар, қызды
«Планета» коммерциялық фирмасының ... алып ... ... ... ... пластырь жапсырып, ваннада үш күн ұстаған. Егер миллион теңге төлесе
ғана жібереміз деген. Мұнша ... ... ... ... ... қарызға
алған, ол ақшаға оған пәтер, мәшине, ... алып ... ... Ал ... А-ны ... ... ... оның «намысын» аяққа басқаны
үшін қарымтасына осылай жасаған.
Ретін тауып қыз ... ... ... ... ... Дереу келіп
тінту жасағанда полиция екі автомат, мылтық, пистолеттер, рация, түнде
көретін прибор және 200 мың ... ақша ... ... ... ... 4 мың ... әкеп ... күйеуіңді
көрмейсің, ал полицияға хабарласаң балаларыңнан ... - деп ... ... ... ... ... қорқытып алушылардың біреуі сол күйеудің
өзі болып шыққан. Досымен ептеп арақ ішкен. Жалғастырғанға ақша ... соң ... ... ... ... ... 40 мың ... екен, бірақ
ауыз татырлық болсын деп досы тағы да нөл қосып қойған”.
Бұл қорқытып алушы ... ... ... ... ... адам күтпейтіндей және өте жұмсақ еді - жазаңды әйелінің ... ... ... ... пайдақорлықтан басқа да мотивтер «бәсекелестікте»
болған. Бірақ, ... ... ... ... да жасалған әрекет
қорқытып алушылық ретінде саралануы ... ... ... ... ... ... өз меншігі сияқты тұтыну немесе басқадай пайдалану не оған
билік жасау арқылы ... ... ... ... ... - ... ... мақсатты салдармен теңдестіруге болмайды. Мақсат ... ... ол ой ... ... ... ... ал ... - қол
жеткен нәтиже.
Пайдақорлық емес мақсаттағы, ... ... ... кек алу ... қылмыстарда да мүлікті иемден у мақсаты болуы.
Бұл ... ... ... ... деп ... тиіс ... Сонымен,
қылмыстың субъективтік жағы пайдақорлық мотивтің және мүлікті ... ... ... ғана ... ҚК ... ... ... қорқытып алушылықтың субъективтык жағы ... ... ... және ... ... ... сипатталады. Осы
элементтердің біреуі болмаса әрекет қорқытып алушылық ретінде ... ... ... ... ... ... заттарды не қопарғыш
құрылғыларды (ҚК 255-бабы), радиоактивтік материалдарды (ҚК ... ... ... ... ... ... қорқытып алушы
заңсыз иемдерген жағдайда мәселе біршама басқаша болады. қылмықтың бұл
құрамдарының болуы үшін арам ... ... ... ... бұл ... ... ... алған. Аталған заттарды ұрлағанда
оның болмауы да ... ... ... ... ... (бұзақылық, кек алу, басқа
қылмыс ... т.б. ) ... ... заттарды қорқытып алып иемденсе,
ол қорқытып алушылық ... ... ... ... ... ... ... жағдайда әрекет сол қылмысқа
дайындық ретінде жиынтықталып саралануы тиіс.
Тергеу-сот ... ... ... ... ... ... жағын бағаламау немесе елемеу қылмысты саралағанда
елеулі қателіктерге әкеп соқтырады.
Бұл қателіктер қылмыспен ... ... ... мен ... ... ісіне зор нұқсан келтіреді, ... ... ... Бандитизм қылмыстарының субъектісі
Күш көрсетіп және психикалық қысым ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық сипаттамасы адамның жасы, жауаптылық қабілеті,
қылмыстық қызметінің бағыттылығы және ... ... бір ... қылмыс жасағандығы, ол үшін нақты ... мен ... күш ... тетігі, оның формалары туралы заңдық мәні бар
деректердің жиынтығын құрайды.
Қылмыс субъектісі - өзекті мәселе. 60- жылдардың басынан КСРО ... 35 ... адам ... Оның он ... ... ... бой ... қайтара сотталған.
Қазақстан Республикасы ҚК 15-бабына сәйкес ... ... ... ... кезде 14 жасқа толған адам тек мүлікті ... ... ... қорқытып алушылық, қарақшылық үшін, сол сияқты
қорқытып алушылық ... ... ... ... кісі өлтіру қылмысы
(ҚК 96-баптың 2-бөл. “з” тармағы) ... ... ... ... мен ... ... ... немесе қорқытып
алғаны үшін (255-бап), есірткі заттар мен жүйкеге әсер ... ... не ... ... (ҚК 260-бап) үшін жауаптылыққа
тартылады, ал қалған жағдайларда (ҚК 231-б.4-бөл. “в” тармағы, 248-бап) ... ... адам ... жауаптылыққа тартылады. ЌР ЌК-ніњ 15-бабыныњ 2-
бµлігіне сєйкес бандитизм ќылмысы ... ... ... ‰шін т±лѓа он алты
жасќа толуы ќажет.
14 жастан ... ... заң ... ... ... ескерілген:
1) әрекеттің қоғамға қауіптілік дәрежесі;
2) жасы толмағанның жасалған әрекеттің қоғамға ... өз ... ... ... ... үшін 14 жасқа жеткен адамды қылмыстық жауапқа тарту
ғылыми дәлелді деп ... ... заң ... бұл ... жасы ... өсіп-дамығандығын негізге алады. Адам бұл жаста едәуәр ... ... ... ... есеп ... оның қоғамға қауіптілігін
түсінеді.
Жеткіншек әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бойына оң не теріс қасиеттер жинақтайды. Жасы ... ... оның ... ... ... ... тәжірибе жинақтаған
сайын ол ақ-қаранытүсіне бастайды, ... ... ... ... ... да, осы жастан қылмыстық қарастыру сана-
сезімінің белгілі бір деңгейге ... ... ... қатар,
жасы толмаған адам өзі істеген әрекеттің қоғамға қауіпті екендігін, сондай-
ақ оған ... ... ... білуге, және де заңнан хабардар болуға
тиіс. Күш көресетілетін пайдақорлық қылмысты, ... ... ... қадір тұтпайтын, бас пайдасын ғана ойлайтын, оңай олжаға әуес
адамдар жасайды. Бұл ... ... ... ... ... 14 ... толған адам бұл факторлардың бәрін түсінеді, себебі осы
жаста адамның ... ... білу ... ... деңгейге жетеді. Жасы
толмаған тиісті білім, өмірлік тәжирибе жинақтайды.
Ьог «Қылмыстылықтың дәмін татқан» жасы толмағандардың 80%-і ... ... ... ... отыр. Біздің мәліметтер бойынша
әрбір үшінші ... ... ... өзінің қылмыстық өмірбаянын
кәмелетке жасы толмаған ... бас ... ... ... да Н.Ф. ... ... болмайды, ол жеткіншектер мен
жастардың қылмысққа баруының себептері мен ... ... ... ... - жұмыссыздықты, бай-кедейге бөлінуді, қылмыспен баюды
жастар ұғымына жақындатпау керек, онда ... ... ... ... ... ... ол.
Қылмыстық жауапкершілікке 12 жастан бастап тартып 1935 жылы КСРО бұл
түйінді ... ... қуып ... ... Заң шығарушысы жауапкершілікті 16 жастан, ал 20-дан астам
қылмыс үшін 14 жастан белгілеу қажет деп ... ... А.И. ... мен Р.М. ... зерттеуінше, топ болып қарақшылық
әрекет жасағандардың 10%-і 18 жасқа, 40%-і - 25 ... 35%-і -35 ... және , 14%-і - 35 ... жоғары болған.
Жауаптылық көтерудің қасиетті шарты адамның есінің дұрыстығы.
Есі дұрыстық дегеніміз - қылмыс ... ... ... сол ... ... сипатын ұғынып, оны басқара алуға қабілетін көрсететін
адамның психикалық жағдайы.
Есі дұрыс емес адамдар ... және ... ... тиіс ... ... ... ... тәрбиелеу үшін және жаңа ... ... алу ... ... мақсатқа психикалық күйі қалыптан ауытқымаған адамға
қатысты ғана жүргізсе, қол жеткізуге болады. Ал психикалық ауруы бар, ... емес адам ... ... ... ... ... еместік - адамды айыптауды және жауапқа тартуды болдырмайтын,
өзі жасаған іс-әрекеттің (әрекетсіздіктің) қоғамға қауіптілік сипатын ұғына
алуға және оны ... ... ол ... психикалық аурудан,
ақыл кемдігінен немесе өзгедей психикалық сырқаттық күйден барып туындайды.
Есі дұрыс ... ... ... және ... ... бойынша
анықталады. Ю.С. Боголяковтың пікірінше, «қылмыстық-құқықтық есі ... ... үш ... яғни үш критерийден тұрады, олар: құқықтық,
медициналық және психологиялық» /34/.
Құқықтық критерий екі нышанды қамтиды: адамның қауіпті іс-әрекет ... және ... ... пен сол адамның психикалық ауру күйінің
уақыт ... дәл ... ... ... өздерінің мазмұны жағынан
дәстүрлі критерийлерге ұқсас.
ҚК 16-бабының 2-бөлігіне сәйкес, ... ... ... ... ... ... емес күйде болған адам қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды. ... ... ... сөз ... ... патопсихологиялық жағдайдың
сипаттамасы болып табылады, ол мазмұн көлемі жағынан есі дұрыс еместікке
дәл келмейді, ... ... ... Құқықтық және медициналық деп аталатын
критерийлер тек психикалық күйді сипаттайды /35/.
Бұл ... ... ... болу ... есі ... емес деп ... ... алады. Басқаша айтқанда, есі дұрыс еместіктің негізінде ... ... күй ... ... ... мынадай тұжырым жасауға
болады: есі дұрыс еместік дегеніміз - адамның созылмалы психикалық ... ... ... ақыл ... ... өзгедей психикалық
аурудың салдарынан жасаған өз ... ... ... ... және оны
басқара алмайтын күйі. Осыған ... ... ... ... ҚК 16-бабының 2-бөлігі есі дұрыс еместіктің құқықтық болмысына
сай ... ... ... оны Г.В. ... бойынша жаңа редакцияда
былайша беру керек:
«Өзінің жасаған ... ... ... ... және ... түсіне алмайтын немесе өзінің ауру психикасының салдарынан ... ... ... ... ... ... оған айып ... тиіс емес» /35/.
Зерттеу мәліметтеріне қарағанда, бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... ... ... науқаспен ауыратындар да
бар.
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің тек аз бөлігі ғана сот-психиатриялық
сараптамаға ... (В.П. ... ... ... тек 10%-і ... жеке ... ... қылмыс жасаған есі дұрыс адамдарға ... ... ... сол ... ... ... әртүрлі психикалық ауытқу бар екендігі анықталды. Олардың арасында ең
көп таралғаны: есалаң- 17,7%, ... алу ... ... ... ... - 18,66%, көз ашпайтын маскүнем -16,06, ... ... ... ... ... біршама екенін
ескермейтін болсақ, қылмыстылық мәселесін дұрыс шешу мүмкін бола қоймас.
Азайтылған есі ... ... ... болу кеңестік қылмыстық
заңдағы дәстүрлі жағдай: ол ... ... ... де ... ... ... шет мемлекеттерде, атап ... ... ... ... ... ... мұндай институт заң жүзінде
реттелген.
Мұның бәрі ... ... ... ... ... ... жеке басына қарай сәйкестендіріп қолдануға жағдай жасайды.
Азайтылған (шектелген) есі ... ... заң ... ... ... олар: психикасы толық сау емес адам қылмыстық
жауаптылық туралы ... ... ... сау ... ... ... Көп жағдайларда, есі дұрыс еместікті жоққа ... ... ... ... ... ... ... айналып
отыр.
Шектеулі есі дұрыстық проблемасы соңғы кездері осындай ... ... ... байланысты өзекті мәселеге айналды.
Біздің пікірімізше, есі дұрыс еместердің «қылмыстылығы» мен іс-әрекетін
теңдестіруге болмайды. Есі ... ... ... ... ... ... арасында едәуір таралған.
Бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарын жасаған және ... ... ... ... ... ... 47% дейін.
Бұл адамдар сылбыр дамитын шизофрениямен, маньякалдық-депрессиялық
психозбен ауыратындар, сондай-ақ кейбіреулерінің аурулары шекаралық ... ... ... жиі кездеседі.
Статистикаға қарағанда, сотталған әйелдердің 25-30%-іне жуығында
маскүнемдік, есалаңдық, ортақ нерв ... ... ... ... ауытқулар бар.
Бұл ауытқулардың біразы тұқым қуалап берілген. Мұндай ауытқулары бар
әйелдерге қазіргі ... ... ... ... ... түседі.
Олардың көбісі тез сенгіш, тәжірибелі қылмыскерлер өз бас пайдасы үшін
оларды оңай ... ... Е.А. ... ... мәліметтері бойынша,
топқа қосылып қайта ... ... ... ... өздерінің айтуына
қарағанда, қылмыстық әрекетті бірге ... (35%), ... ... бас ... ... ... ... немесе
бұрын сотталған (24%) адамдармен жасаған /37/.
Республикалық Денсаулық сақтау министрлігінің ... ... ... ... психикасы бұзылған 21 мың адам анықталған, оның 4 мыңнан
астамы кәмелетке толмағандар /38/. Денсаулық сақтау органдарында 14 ... ... ... ... Олар - ... кемдер (54,7%) мен психикалық
аурулар (45,3%).
В.П. ... ... ... ... ... үшін қандай да бір
дұрыс өлшем беру мүмкін болмаса да ... ... есі ... ... - ... түсініспеушілік тудырған болар еді, ол есі дұрыс
еместік мәселесін шешуге жалған бағыт сілтер еді, ал бұл ... тек ... бар: не адам ... ... ие ... - онда оның есі ... не ол
оған ие болған жоқ -онда оның есі дұрыс емес» /39/.
С.Н. Шишков пен Ф.С. ... ... ... араласып кететін екі
түсінікті: қылмыстық жазалау ... болу ... мен ... ... болу ... ажыратуды ұсынады /40/.
Біздің пікірімізше, пенитенциарлық құқық сотталған адамның жаза ... ... ... қиындықтарын емес, оның жазаны өтеуі мүмкін
екендігін немесе ... ... ... ... ... себебі жазаның
субъективтік және ... ... ... оның ... жағының
атрибуты.
Ю.М. Антонян мен С.В. Бородин азайтылған есі дұрыстыққа ... ... ... есі ... ... ... ... қолын байлайды» деп
санайды /41/.
Н.П. Дубинин, И.И. Карпец және В.Н. ... де ... есі ... ... ... жоқ деп ... ... институттың болмауы жаза тағайындаған кезде қылмыскердің ... ... ... ... тиіс ... заң ... ... мүмкіндік бермейді. Ал, психикасы ... ... ... ... ... сыйыспайтын жайларды анық байқауға
болады, тіптен қылмыс жасаған ... ... да ... оның ... алдын ала болжап болмайды, тергеу, сот кезінде де өзін басқаша
ұстайды. Осының бәрі психикасы ... адам ... ... ... және оны сотта қарағанда едәуір қиындықтар туғызады.
Шектеулі есі дұрыстық күйін ... ... ... сот үшін тек ... ... түсінік» емес, осы түсініктің көмегімен танылатын нақты мән-
жай.
Біздің ойымызша, ондай институт ... сот ісін ... ... ... ... өз ... ... мүмкіндігінің
нашарлағанын міндетті түрде есепке алуға және оларға қажетті дәрігерлік ем
тағайындауға құқықтық негіз болар еді.
Жоғарыда ... ... ... ... болады: жалпы қылмыстылыққа
және қылмыстық мінез-құлықтың ... ... ... бар ... ... жасаудың ортақ теориясын құрудың қажеттілігі бар.
Шектеулі (азайтылған) есі дұрыс ... - ... ... есі дұрыс
субъектілері, олар қылмыстық жауаптылыққа тартылады. Олар өз ... ... ... ... ... алады. Бұл жерде шетелдік
тәжірибені ескерген жөн. Мысалы, ”азайтылған есі дұрыстық” ... ҚК ... ... ... ... бойынша, «егер адамның өз әрекетінің заңға қайшылығын түсіну
және қылмыс жасаған кезде сол ... ... ... қабілеті психикалық
ауытқудың себебінен едәуір нашарлаған болса, жаза біршама ... Бұл ... ... ... ... ... жоқ, сот оны
ескеруі де, ескермеуі де мүмкін.
Мұны былай түсінуге болады: біріншіден - ... есі ... ... пен есі ... ... ... орта күй деп қарастырмау керек.
Шектеулі есі дұрыстық жағдайындағы адам, мысалы, бандитизм жєне µзге де осы
тектес ... ... ол адам есі ... деп танылады және қылмыстық
жауаптылық көтереді. Екіншіден, адамның шектеулі есі ... ... ... ... түрде жеңілдету керек дегенді білдірмейді.
Жаза тағайындағанда сот мұндай күйді ескере алады, бірақ ... ... Бұл ... ... ... ... сипатын, жасалған
қылмыспен оның себептік байланысын, т.б. қарастырып барып тұжырым жасайды.
Сонымен қатар, шектеулі есі дұрыстық ... ... ... ... сот,
қажет болған жағдайда, міндетті түрде емделу шарасын қолдана ... ... ... ... адам ... өтейтін жерде емделеді.
«Осы айтылғандарға сүйеніп шектеулі есі ... ... адам ... мазмұндағы арнаулы норма керек екенін көреміз: қоғамға ... ... ... кезде шектеулі есі дұрыстық күйде болған, яғни психикасының
бұзылуына немесе ақыл-ойының кемдігіне байланысты өз іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... алмаған адам
қылмыстық жауаптылықтан босатылмайды» /43/.
Осы орын алған пікірталастардың нүктесін жаңа ҚК «есінің дұрыстығы жоққа
шығарылмайтын психикасы бұзылған адам ... ... ... (17-
бап) деп қойды.
Шектеулі есі дұрыстық күйі жаза тағайындағанда ... ... ... сипаттағы мәжбүрлеу шарасын қолдануға негіздеме болуға
тиіс.
Бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарының ішінде қылмыстың ... тек ... ... үшінші бөлігінде ғана келтірілген.
Яғни, «мемлекеттік (мысалы, полиция қызметкерлері, әскери ... ... емес ... мен ... ... жеке күзет
қызметіндегілер) қызметте тұрған ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық белгіленген». Осы тармақ бойынша лауазымды
адамдарға қатысты 307-баптың ескертуіне, ... ... өзге ... ... ... ... ... жүгіну керек.
Ресей Жоғарғы Сотының қаулысы бойынша бұл тармаққа «формалық киімді және
атрибутиктерді, қызметтік куәліктерді» ... да ... ... ... ... ... Бандитизм қылмысының жай-күйі мен динамикасы
Бандитизм жєне µзге де осы тектес ... ... бере ... басты талаптан ауытқымаған жөн - ... ... ... ... ... мен ... ... тапқан құбылыстар туралы деректерді, оларға байланыстылығы бар және
де қылмыстың алдын алуда маңыздылығы бар мән-жайларды мүмкіндігінше ... ... ... кісі ... саны ... ... ... пайдақорлық
ниетпен жасалған қылмыстардың үлес салмағы артып отыр. Соның ішінде, атап
айтқанда, автожолдардағы (378,4) қарақшылық жасап кісі өлтіру».
Бұл талданып ... ... ... ... ... ... емес (1995 жылы олар ... жалпы санының 6%-ін құрады
/44/), дегенмен қазіргі күні ол қоғамды толғандырып, халыққа үрей ... ... ... айналды /45/. Бұлай деуге негіз бар, ... ... ... қылмыстар үшін сотталғандар саны көбеюде. Мысалы,
1997 жылмен салыстырғанда 1998 жылы пайдақорлықпен қасақана адам ... ... саны 34,5%, ... 67,4%, қарақшылық 85,7%, қорқытып
алушылық 65%, күш көрсетіп тонау 84,8% ... /46/. ... ... 1998
жылы қарақшылық, рэкет, пайдақорлықпен адам өлтіру үшін сотталғандар саны
азайған. /47/
Пайдақорлық қылмыстың күш ... ... ... үлкен қалаларда
болады. /48/ Алматы қаласында осы тектес қылмыс жасап сотталғандар 1999
жылы- 6,8%, 1999 жылы-6,9%, 2001 жылы - 7,1%, 2002 жылы - 7,6% ... ... ... Павлодар қалаларында жалпы сотталғандардың ... ... ... ... үшін сотталғандар болып отыр.
Статистикалық мәліметтер бойынша Қазақстан халқы 1996 жылы 17 ... ... ... 40%-і, ... ... 60%-і тұрады. 1995 жылы
Қазақстанда осы талданып отырған қылмыс үшін сотталған кәмелетке толмаған
қала тұрғындарының ... ... (8,9%) ... ... ... болып шықты.
Осы көрсетілген қылмысты кәмелетке толмағандардың жасауы елімізде 1980-
1994 жылдары жасалған жалпы қылмыстардың 0,4 пайызын құрады. ... ... ... ... ... Оны 14 жастан 18 жасқа ... 10 мың ... ... қылмыстардың жылдық орташа
коэффициентін шығарудан байқауға болады.
Осы талданып отырған қылмысты жасап ... ... ... кезде
ауылды жерде тұрған кәмелетке толмағандардың басым көпшілігі - қалалар мен
аудан орталықтарына жақын орналасқан елді ... ... ... ... жєне µзге де осы ... ... ауылды
жерлерде сирек жасалуын, кәмелетке толмағандардың, жалпы жастардың ата-
аналарының, туыстарының және таныстарының ұдайы көз ... ... ... керек. Бұл жерде мектеп пен ата-ана арасындағы байланыс мықты, бұл
-қылмыстың алдын алудың, оны ... ... ... ... ... ... бөгде, жат адамдар сирек кездеседі, барлығы бірін-бірі
біледі, бұл ... ... ... ... ұрлаған затты сатуды қиындатады.
Ауылдық жерлерге қарағанда қалада адам ... ... ... Оған әсер ... ... көп, олар жайында соңғы кездері заң
әдебиеттерінде де, педагогикалық әдебиеттерде де жиі ... ... ... Әділет министрлігінің статистикалық мәліметтеріне
жасалған талдау бұл қоғамға қауіпті іс-әрекеттің Қарағанды, Павлодар,
Ақтау, ... ... ... ... ... аз жасалатындығын
көрсетті. Бұл облыстардың облыстық және аудандық соттары жыл сайын 30-50
қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... күш қолданып мүлік тонау
сияқты “көше” қылмысы деген сипат алған: олардың 83%-і ... мен ... ... ... ... ... қарағанда
күш қолданып тонау және ... ... ... қоғамдық жерлерде
жасалады екен: көшеде - 39,5%, ... ... - 5%, ... әртүрлі кәсіпкерлік ұйымдар мен ... - ... ... ... 3,9%, ... - 8%, ... - 2,5%, ... пәтерлерде, жастар жатақханаларында - ... ... ... ... ... гараждарда, дәретханаларда)
-4,1%.
Жолдарда автокөлік иелерін, такси ... ... және ... ... ... ... үйіне басып кіріп шабуыл жасау етек
алып келеді.
Пайдақорлық мақсатта тонау, қарақшылық жасау, адам ... ... ... ... сатылуы қиындық тудырмайтын және адамдардың сұранысы
көп мүліктер бар ... ... ... ... ... қылмыстардың 4,9%-і сол ... адам ... ... 5%-і ... елді мекенде жасалған. Оның 7%-і
көршілес мемлекеттерде: ... ... ... ... және т.б. ... ... қылмыскерлер өздерін
танымасын деген мақсатпен қылмысты басқа мемлекетте жасаған. ... ... ... ... де қыста көбірек жасалынады - 29%, көктемде -
26% , жазда - 24% және күзде - 21%. Бұл ... ... көп ... ... ... ... суықта, күзетшілердің пешін жағып қойып өз
күркесінен шықпай ... ан да ... ... ... күні ... сыртқа қымбат бағалы киімдер (тондар,
ішіктер, қалың пальто, ... т.б. ) киіп ... ол ... /50/
Біздің мәліметтеріміз бойынша бандитизм жєне µзге де осы тектес
қылмыстарының 13%- 00 ден 09 ... ... 10%-і ... 15 ... ... 19 ... 30%-і 19дан 22 ... 27%-і 22ден 24 сағат аралығындағы
уақытта жасалады. Егер бұл мәліметтерді ... ... ... (69%) ... және ... ... ... 18.00ден 24.00
аралығында жасалынатынын көреміз.
Сонымен нақты деректерге сүйенетін болсақ /51/, бандитизм жєне µзге де
осы тектес ... ... ... және өзге де осы ... ... ... | | | | ... |Бандитизм |Қарақшылық ... ... |
| | | | ... ... |1 |1321 |8343 |295 ... |1 |1422 |9828 |365 ... |2 |2304 |13238 |340 ... |6 |2335 |13872 |919 ... |2 |2146 |11919 |1289 ... |16 |2087 |9486 |1274 ... |23 |2509 |8912 |1249 ... |53 |2910 |8909 |880 ... |28 |2952 |9467 |838 ... |58 |2687 |9269 |1344 ... |54 |2478 |8875 |1365 ... |32 |2670 |9039 |1154 ... |17 |2471 |8267 |1101 ... |17 |2279 |7449 |1077 ... |310 |32571 |136873 |13490 ... 14 ... ... ... төмендегідей (қосымшадан 1-
суретті қараңыз).
Қарақшылық қылмысының динамикасы
| | | | | |
| ... ... |1990 ж. ... 10 ... ... ... |жылмен |көрсеткішпен |(1993-2002) орташа|
| ... ... |
| | |а ... |(2524) |
| | ... |(%) ... (%) ... |1321 |- |- |-47,6 ... |1422 |+7,6 |+7,6 |-43,6 ... |2304 |+62 |+74,4 |-8,7 ... |2335 |+1,3 |+76,7 |-7,4 ... |2146 |-8 |+62,4 |-14,9 ... |2087 |-2,7 |+57,9 |-17,3 ... |2509 |+20,2 |+89,9 |-0,5 ... |2910 |+15,9 |+120,2 |+15,2 ... |2952 |+1,4 |+123,4 |+16,9 ... |2687 |-8,9 |+103,4 |+6,4 ... |2478 |-7,7 |+87,5 |-1,8 ... |2670 |+7,7 |+102 |+5,7 ... |2471 |-7,4 |+87 |-2 ... |2279 |-7,7 |+72,5 |-9,7 ... 14 ... ... ... төмендегідей:
Тонау қылмысының динамикасы
| | | | | |
| ... ... |1990 ж. ... 10 ... ... ... |жылмен |көрсеткішпен |(1993-2002) |
| ... ... |
| | |а ... (%) ... |
| | ... | |(9801) |
| | | | ... ... |2 |3 |4 |5 ... |8343 |- |- |-14,8 ... |9828 |+17,7 |+17,7 |+0,2 ... |13238 |+34,6 |+58,6 |+35 ... |13872 |+4,7 |+66 |+41,5 ... |11919 |-14 |+43 |+21,6 ... |9486 |-20,4 |+14 |-3,2 ... |8912 |-6 |+6,8 |-9 ... |8909 |-0,03 |+6,7 |-9,1 ... |9467 |+6,2 |+13,4 |-3,4 ... |9269 |-2 |+11 |-5,4 ... |8875 |-4,2 |+6,3 |-9,4 ... |9039 |+1,8 |+8,3 |-7,7 ... |8267 |-8,5 |-0,9 |-15,6 ... |7449 |-9,8 |-10,7 |-23,9 ... 14 ... қорқытып алушылықтың динамикасы төмендегідей:
Қорқытып алушылық қылмысының динамикасы
| | | | | |
| ... ... |1991 ж. ... 10 ... ... ... ... |
| ... ... |
| | |а |а (%) ... |
| | ... | ... | ... | |(1201) |
| | | | ... | | | |а (%) ... |295 |- |-19,7 |-75,4 ... |365 |+23,7 |- |-69,6 ... |340 |-6,8 |-6,8 |-71,6 ... |919 |+170 |+151 |-23,4 ... |1289 |+40 |+253 |+7,3 ... |1274 |-1 |+249 |+6 ... |1249 |-2 |+242 |+3,9 ... |880 |-5,5 |+223 |-1,7 ... |838 |-3,5 |+211 |-5,2 ... |1344 |+18 |+268 |+11,9 |
| 2000 |1365 |+1,5 |+273 |+13,6 ... |1154 |-15,4 |+216 |-3,9 ... |1101 |-4,5 |+201 |-8,3 ... |1077 |-2,1 |+195 |-10,3 ... 14 ... ... ... ... ... динамикасы
| | | | | |
| ... ... |1995 ж. ... 10 ... ... ... ... |
| ... ... |
| | ... |а (%) ... |
| | ... | ... | | | |(29) |
| | | | ... | | | |а (%) ... |1 |- |-93 |-96 ... |1 |- |-93 |-96 ... |2 |+100 |-87 |-93 ... |6 |+200 |-62 |-79 ... |2 |-66 |-87 |-93 ... |16 |+700 |- |-44 ... |23 |+44 |+44 |-20 ... |53 |+130 |+231 |+82 ... |28 |-47 |+75 |-3,4 ... |58 |+107 |+262 |+100 ... |54 |-7 |+237 |+86 ... |32 |-40,7 |+100 |+10 ... |17 |-46,8 |+6 |-41 ... |17 |0 |+6 |-41 ... ... нәтижелері бойынша 59% ... ... яғни күш ... деп ... қолданылған, 38%-те күш қолданылған
/52/, ал тек 3% жағдайда ғана қылмыскер ... күш ... ... ... ... ... ... беріп жәбірленушінің
мүлкін алдап иемденген.
Бұл қылмыстардың әр ... ... ... ... ... ... үшін ... қару, суық қару немесе қару үшін қолданылатын ... ... ... ... іс-әрекетін жүзеге асыру үшін әртүрлі сипатта
күш қолданған: аяғымен, қолымен ұрып тепкілеген, балғамен, пышақпен, темір
шынжырмен ұрып ... ... ... ... ... т.б. ... Көпшілік
жағдайларда, ауызша қорқытудан еш нәтиже шықпаған соң ғана күш ... 59%-і ... ... бір ... ... ... ... жәбірленушінің ешқандай мұршасын қалдырмаған, егер ол
көнбесе қару қолданған, мойнына тұзақ салған, шүйдесінен ... ... ... ... ... ... 33%-і жәбірленушінің қылығына
қарай әрекет жасаған, тек 8%-і ғана “мамандандырылған” қылмысқа ... ... ... ... ... ... немесе телефон шеберлері
ретінде, тұрғын үй қызметкері болып үйге кірген. Зерттеулерге қарағанда,
жүз ... ... ... үйге ... ... ... ... полиция қызметкері болып, 26%-інде отбасы мүшелерінің
туыстары және таныстары болып ... ... ... ... ... ал
қалған жағдайларда есік-терезені бұзып күшпен енген ... ... ... бас ... оған қару ... ... отыруға мәжбүр
етеді, жәшікке тығып қояды, денесін ... ... ... ... ... ... жаншиды, басын төмен қаратып іліп қояды,
тырнақ астына шеге сұғады, денесін кескілейді, ... ... ... т.б. ... ... оның ... ... Бұл бандитизмге,
пайдақорлықпен адам өлтіруге, қорқытып алушылыққа және кейде ... ... ... өте ... ... ... ... сондықтан
жазалау шаралары тиісінше болуы керек.
Күш қолданып тонағанда, қарақшылық жасағанда және қорқытып алушылықта
қылмыскерлер, көбіне, өз ... іске ... ... ... ... ... жағдайдың біреуінде жәбірленушіге өмір үшін қауіпті ауыр дене жарақаты
салынған, алты жағдайдың біреуінде денсаулықты аз ... ... ... ... ... тұрақты жоғалтатын орташа ауырлықтағы және жеңіл дене
жарақаттары салынған.
Мұндай қылмыстардың 89%-інде күш ... иесі ... ... ... ... ... ... иегері емес адамға қарсы
қолданылған, ал психикалық қысым сол ... ... ... ... ... ... жұбайына, балаларына қолданылған.
Қылмыстық-жазаланатын әрекеттердің нысаналары, ... ... ... ... қағаздар, автомашиналар, аудио және бейнекөрініс
аппаратуралары, магнитофондар, сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... юбкалар, зерделі бұйымдар, кей-
кейде ішімдіктер, тағамдар болып келеді. Әрбір екінші қылмыста қылмыскерлер
ақша иемденген, он ... ... ... үш ... ... ... және ... иемденген. Күміс, алтын жүзіктер,
сырғалар, алқалар, т.б. иемдену ұрлықтардың ... ... ... ... ... ... шарап) ұрлау тек 9%-ін ғана құрайды.
Осы қылмыстарды жасау нәтижесінде қылмыскерлер ... ... ... әдетте, жоғары.
Ірі мөлшерде жасалған бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарының
өзіндік ... 51,5% ... аса ірі ... ... - 15,5% ... қарағанда, қылмыскерлердің 74,5%-і қылмысқа ... ... тек ... ... ала қару, автотранспорт дайындайды,
қылмыс ... ... ... ... ... ... бөліседі, т.б.
Сотталғандардың 36%-і өз іс-әрекетін жасырын бастаған, яғни мүлікті
ұрлап ... ... тек ... ... соң, ... ... күш ... тонауға көшкен. Қылмыскерлердің 9%-і қару және есірткі
заттарын иемдену мақсатында қылмыс ... ... ... ... ... ... суық қару ... қару ретінде пайдаланылатын зат
қолданылған.
Атылатын қарулардан - пулеметтер, автоматтар, пистолеттер, ... ... ... ұңғылы аңшы мылтығы және кесінді мылтық
қолданылған.
Суық қарулардан - қанжарлар, ұлттық, ... ... ... ... ... ... ... көбіне, мынадай заттар пайдаланылған: арматура, ұстара,
шеге суырғыш, темір кеспелтек, егеу, шынжыр, т.б.
Күш қолданылған ... ... ... ... көзінше
жасалынады. Бірақ, «Сіздің қылмыс жасауыңызға тосқауыл болған адам болды
ма?» ... ... ... тек ... оң, ал 95%-і ... ... жылы ... зерттеулер 1999 жылы жүзеге асырылған талдаудың
нәтижесін растады, яғни тонау, ... және ... ... ... ... ... ... қылмыскер өз әрекетіне ешкімнің
тосқауыл болмайтынына, «сен тимесең мен тимеймін” деп шет тұратынына сенеді
деген тұжырым шындыққа айналды. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... көздеген ниеті жүзеге аспай қалуы
мүмкін екен. Әлінің жететіндігін біле тұрып азаматтардың қылмысты ... ... ... біреудің тағдырына немқұрайды қараудан, өз басының
қамын ойлаудан туындайды.
Сондықтан болар, анкетада қойылған ... ... ... ... құдайға жан тапсырғысы келмейді» деп жауап берген.
Жалпы бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... ... ... ... қылмыстың үлесі ылғи көбейіп келеді. Мысалы,
-1977. - 206 с. жылы ... ... ... ... ... ... жасаған болса, 1994 жылы ол көрсеткіш 80% жеткен. Тонау, қарақшылық
және қорқытып алушылық үшін сотталған кәмелетке толмағандардың 76%-і топта
болған /54/.
Қазіргі ... ... ... ... жоқ бірде-бір банда кездеспейді.
Тіптен, соңғы үш жылда республиканың ішкі істер органдары «таза» жастардан
тұратын бірнеше ... ... ... ... ... ниетпен адам өлтіруі сирек болады (5 жағдай).
14-тен 25 жас аралығындағы ... ... ... ... ... ... адамдар 84,0% құрайды.
Негізінен топтардың 64%-інде екі-үш адам ғана, ал ... үш және ... адам ... топтардың 34%-інде тиянақтылық сипат болған, яғни, олар үш
және одан да көп қылмыс ... ... сот ... ... сотталған
адамдар басқарған. Және бір байқалған заңдылық - дер ... ... ... ... ... ... құрылымға айналған, олардың
өздерінің ішкі тәртібі, әр мүшесінің атқаратын нақты міндеті болған. Бұдан
он жыл ... ... ... топта он адамға дейін болса, қазіргі ашылған
топтардың ... ... елу, одан да көп ... бар. ... ... рэкет-криминалдық ортаның қалыптасу ... ... ... оның ... ... ... ... қатар ол
ұйымдасқан қылмыстың бір бағыты болып табылады, және де монополизациялаудың
тәсілі ретінде саналады.
Практика көрсеткендей, ... ... ... бір ... ... бола ... ... бір кезде екі жақ өзара ... ... ... бөліседі. Мұны ішкі істер органдарындағы мәліметтерден
көруге ... онда ... ... ... ... ... ... ақша мөлшерін белгілеген.
Бұл тұрғыда Т.Шибутанимен келіспеуге болмайды, оның пікірінше, белгілі
бір адамдар өз әрекетін ұдайы ... ... онда ... ... ... ... ... әдетін қалыпқа түсіреді.
Адамдар бірімен-бірі қайта-қайта бас қосып бір ... ғана ... олар ... иек ... ... Оларда өзара ортақ сезім пайда
болады, өздерін белгілі бір мән-жай байланыстырып тұрғандай ... ... ... ... ... мазмұны бір адамның
басқа адамдардың қызметін түсінуімен және ортақ әрекетпен қылмыстық
нәтижеге ... ... ... мүшеліктің шекарасы нақтылана
түседі, қалыптан ауытқығандар үшін қатаңырақ тәртіп қолданылады.
Біздің мәліметтеріміз бойынша тонаудың 17%-іне, ... ... үйге кіру ... ... 20% ... үйге кіру арқылы жасалмақшы ұрлық күш ... және ... ... ... жағдайларда қылмыскерлер үйге
заңсыз басып кіріп, мүлікті иемдену үшін ондағы адамдарға шабуыл жасаған.
1998 жылы жүргізілген ... ... ... біздің елімізде
жазасын өтеген адамдардың 24%-і күш қолданып тонау, 26%-і қарақшылық, 26%-і
пайдақорлық пиғылмен адам ... 31%-і ... 27%-і ... алушылық
жасаған.
Ресей Федерациясында 1999 жылы ... ... ... ... ... ... ... арасында онша таралмағанын
көрсетті. Ю.В. Солопанов пен В.Е. ... ... ... ... ... арасында қайта қылмыс жасаудың 7,6%-ін құраған /56/.
Егер еңбекпен түзеу мекемелерінде 1970-1975 жылдары бас бостандығынан
айыру жазасын өтеп ... ... ... мен ... 10%-тей
болса, қазір ол көрсеткіш 12,5% болып отыр.
Қазіргі күш қолданып ... ... ... алушылықта,
бандитизмде айқын көрінетін криминологиялық ерекшелік бар.
Талданылып отырған қылмыскерлер санатының көпшілігінде ... ... ... ... ... ... көп болса, соғұрлым ол қылмысты
топпен жиі жасайды деген пікір криминологиялық әдебиетте айтылып ... ... бұл ... ... ... екі ... бар
қайталаушылардың ішінде топта қылмыс жасаған адамдар бар ... ... төрт рет ... ішінде жетіден бірі; бес және одан ... ... - ... ... ... жас ... ... топтасқан қылмыс деңгейінің төмендеу
үрдісі байқалады. Бұл екі үрдіс, біздің пікірімізше, өзара байланыстағы ... ... ... ... тобының тиянақтылығына келетін болсақ, 90-
жылдардағы жеткіншектер тобы ... ... ... осы ... жалпы санының 63,4%-і 3 айға дейін, 21,6%-і 6 айға дейін,
11,4%-і 9 айға ... 3,6%-і бір ... ... 1%-і бір ... ұзақ өмір
сүрген.
Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің, азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Алматы, Оңтүстік Қазақстан облыстарында орын алған. Мысалы, Оңтүстік
Қазақстан облысы Сайрам ауданының ... ... ... пен ... ... ... ІІМ ... қылмыстар жөніндегі
қызметкері Сабиров те қылмыстың жасалуына көмектескен. ҚР ІІМ қылмыстық
іздестіру басқармасы бастығының ... ... ... ... ... ... ... топ құрған, оған өзі белсене қатысқан. Олар
адам өлтірген, әйел ... ... ... ... үшін ... ... ... бір жағдайда Сарыағаш ауданы прокурорының
көмекшісі Сейітназаров рэкетирлермен ... ... ... қорғау органдарының қызметкерлерімен байланыс орнатқан
қылмыскерлер өздері әшкереленетін ... ... сол ... өздерін
қалайда қорғауға тырысатынын біледі. Сонымен қатар, ішкі істер ... ... ... ... ... ... ... жасауы
ешқандай үрдісті көрсетпейді, себебі ондай жағдайлар Қазақстанда ... жылы ... ... ... адам ... ... шабуыл жасау кезінде адам өлтіру 11,9% болған /57/.
Тек 11% жағдайда қылмыстың ізін ... ... ... ... ... бөлшектеп жасырған, өртеген, өзенге тастаған). Мұндай
әрекеттер, көбіне, таксистерге, ... адам ... ... ... ... және өзге де осы ... қылмыстарының құрылымы
Соңғы кездері құқық қорғау органдарының қызметкерлері күш ... ... ... алушылық және адам өлтіру қылмыстарын жасап
жүрген ұйымдасқан ... және ... жиі ... және өзге де осы ... қылмыстарының құрылымы және құрылымының
соңғы 14 жылдағы өзгерісі /58/
| | | | | ... ... ... ... |Тонау ... ... | | | ... |зм ... | | | | ... ... | | | | |осы |
| | | | | ... |
| | | | | ... | | | | |ар |
| ... ... ... ... ... |148053 |9664 |6,5 ... |173858 |11616 |6,6 ... |200873 |15542 |7,7 ... |206006 |17126 |8,3 ... |201796 |15354 |7,6 ... |183913 |12863 |7 ... |183977 |12693 |6,9 ... |165401 |12752 |7,7 ... |142100 |13285 |9,3 ... |139431 |13358 |9,5 |
| 2000 |150790 |12772 |8,4 ... |152168 |12895 |8,5 ... |135151 |11856 |8,8 ... |118485 |10822 |9,1 ... А.Ш. ... ... ... бесжылдықтар бойынша
есептегенде топ ... ... ... және өзге де осы тектес
қылмыстарының (тонау, ... ... ... ... ... ... ... /59/:
Топ болып жасалған бандитизм және өзге де осы тектес қылмыстарының
(тонау, қарақшылық, қорқытып алушылық) ... мен ... ... | |Топ ... ... |
| |Топ ... ... ... ... | |
| ... саны ... қорқытып |Үлес салмағы (%) |
|Жылдар | ... | |
| | ... ... |
|1961 |6634 |1254 |18,9 ... |7091 |1276 |18,0 ... |8413 |1455 |17,3 ... |8641 |1642 |19,0 ... |9012 |1523 |16,9 ... |9404 |1552 |16,5 ... |15812 |2340 |14,8 ... |20518 |2544 |12,4 ... ... ... - үш ... ... ... (қылмыстық
топ, ұйым және қауымдастық) және олардың қылмыстық тірлігі.
Бірлесіп жұмыс жасаудағы әлеуметтік-психологиялық көрсеткіштерді, ... ... ... ... ... бағыттылығы
мен саласын, құрылымдық қалыптасуының күрделілігін және ... ... ... ала ... ... ... мынадай
түрлерге топтастыруға болады: 1) ... ... 2) ... 3) ... ... ... қарай: 1) шағын (10 адамға
дейін); 2) орташа (11-ден 20 адамға дейін); 3) үлкен (20 адамнан көп) ... ... ... саласына қарай: 1) аймақ аралық; 2) локальдық болып
келеді.
Құрылымының күрделілігіне қарай (иерархия): 1) қарапайым; 2) күрделі; 3)
көпдеңгейлі болады. Коммуникативтік байланыстарының ... ... ... 2) ... 3) ... ... ... Өздерінің қылмыстық
әрекеттеріне бой алдырған сайын мұндай топтардың ... ... ... ... ... өзіндік жүріс-тұрыс әдеттерді бойға
сіңіреді. Бұрын бас бостандығынан айыру орнында болған ... ... ... сол өздері болып қайтқан жердің «тәртібін» орнатуға әкеп
соғады.
Ұйымдасқан қылмыстылықтың құрылымын талдау арқылы оның ұшы ... ... және ... жоғарылаған сайын тәртіптің қатаң екенін көреміз.
Бұл пирамиданың үш «кезеңі» анық байқалады, олар ... ... ... ... оларды қылмыстылықтың дамуының үш сатысы деуге
болады.
Мұндай модельдің бірқатар артықшылығы бар.
Біріншіден, ол ... ... білу үшін ... ... қолдануға
мүмкіндік береді. Ұйымдар социологиясының білгірі А.И. ... ... ... ... кез ... ... ... - биологиялық,
әлеуметтік, техникалық жүйені құрудың ... ... Бұл ... ... ... шағын топтардан қоғамға дейінгі
аралықта байқалады. Адамзат бірлесудің пирамидадан басқа тәсілін білмейтін
сияқты» ... ... ... ... алуға болады:
1) ерекше ұйымдық және орындаушы құрылымның болуы, нақты қалыптасқан
ішкі иерархия, топ ... ... ... сипаттағы қылмыстық әрекетке
бағыттылығы, қатаң тәртіптің болуы, ... және ... салу ... ... ... ... рольдердің, міндеттердің айқын бөлінуі, мүшелерді
мамандандыруға бағдар алу, неғұрлым көп ... ... ... ... ... елеулі беделі бар не қылмыстық “беделдердің”, “заңды
ұрылардың” қолдауына ие болған тәжірибелі басшының, ұйымдастырушының болуы;
4) жетілген техникалық ... ... ... ... ... атылатын және суық қарумен қаруланғандығы;
6) топ мүшелерінің ... ... ... ... ... асыруы,
құқық қорғау органдарына қарсы тұру шараларын ... ... ... ... ... ... сол аймақта және одан тыс жерлерде ықпалын
күшейтуге ... ... ... үшін ірі ақша ... ... болуы,
топтардың, қылмыстық қауымдастықтардың, ұйымдардың мүшелерін материалдық
ынталандыру;
9) аймақаралық байланыс орнатуға ұмтылу;
Ресейде қылмыстық қауымдастықтар ... ... ... ... ... ... ... сот орындаушыларын (борышты күшпен
алу), күзетті, қауіпсіздік қызметін, т.б. ... ... ... және ... ... ... де, сондай-ақ метажүйемен қоғаммен және мемлекетпен де нығыз және
тиянақты орналған. Ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... онда бүтін жүйелі құрылымдарға тән сипат
бар.
Ұйымдасқан қылмыстылық дегеніміз - пайдақорлық ... ... ... ... үшін ... бір салада және белгілі бір аумақта
бақылау жүргізуге ұмтылған адамдардың тиянақты ұйымдасқан тобы.
Тағы да мынадай бір ... ... ... керек:
Ұйымдасқан қауымдастық өзінің қылмыстық жолмен тапқан табысын ең алдымен
өз ... ... ... үй, ... автомобиль, жиһаз, т.б. жұмсайды,
қалғанын заңды бизнеске салады, ... ... ... ... ... ... ... заңдастырылған қылмыстық табыс мемлекет ... ... және ... бұл ... ... ... жасырып қалуға
тырысады. Қанша қылмыстық топтың есепте ... және ... ... ... ... ... біз бұл ... істердің ұйымдасқан
қылмыстылық жайында ... ... ... ... әрекетінің
эпизодтары жайында ғана екенін көреміз,- дейді А.Долгова.
Ұйымдасқан қылмыстылықпен күрес дегеніміз, бәрінен бұрын, оны ашу ... ... ... ... ... 9%-і ... аса қауіпті
тұрақты топ болған, олар бандаға тән сипат алған. Кейбір топтардың ... ... ... ... ... сараланған.
Бірақ, бірнеше нақты істер бойынша қылмыскерлер бандитизм үшін емес,
топтасқан қарақшылық үшін сотталған, ... ... ... ... ... ... төрт ... нышанды бөліп алады:
1) қылмыстық кәсіптің тұрақты түрі ... ... ... ... ... күнкөріс көзіне айналуы;
4) әлеуметтік ортамен байланыс /61/.
Біздің пікірімізше, кәсіби қылмыстылық құбылысын А.А. Тайваков толығырақ
сипаттаған ... ... ... күн ... үшін ... ... негізгі тәсілдердің бірі
немесе негізгісі болып табылады (сұралған респонденттердің 78%- солай ... ... ... ... ... ала ... ... кәсіби құпияларды игеруді қажет еткен (сұралғандардың 80%-і бұл
факторды растаған).
3. Кәсіби қылмыскерлерде арнаулы, күні ... ... ... әрекет жасауды жеңілдететін аспаптар болған (сұралғандардың 75%-
інде ондай құралдар болған.
4. Кәсіби қылмыскерлер қылмыс жасаудың арнайы амалдары мен ... ... 91,0%-і ... болған).
5. Кәсіби қылмыскер қылмыстық мансапты алдына мақсат етіп ... ... ... ... ... ... ... ішкі дәреже баспалдағы болады (87% оны растады).
6. Кәсіби ... тек ... ... ғана тән жаргон болады
(оны сұралғандардың 95,0%-і білген).
7. Кәсіпкерлік ... ... ... ... және ортақ нышандары
бойынша бірлеседі (сұралғандардың 82,0%-і солай деген).
8. Кәсіби қылмыстың өзіне тән салт-дәстүрі, “ауыз әдебиеті”, ... ... ... болады (сұралғандардың 71,0%-і оны естіген, көрген).
9. Кәсіби қылмыскерлер өзінің қылмыс жасау тәжірибесін, игерген ... ... ... жаңа ... ... ... ... қарсы емес (сұралғандардың 50,0%-і ... ... ... ... ... бір ... ... болуы
(сұралғандардың 92,0%-інде ұрланған мүлікті сатудың ... ... ... ... сәтті кетудің сыналған жолдары, т.б.
болған).
11. Кәсіби қылмыскерлердің психологиясында өз кәсібін мақтан тұту, оның
беделін түсірмеу және де сол ... ... ... ... 45,0%-інде ондай мақтаншылық сезім болған).
Кәсіби қылмыстылық, сонымен, өзінше тұйықталған, қоғамға қауіпті
кішігірім ... онда ... ... ... ... ... мен ... бар.
Соңғы кездері ұйымдасқан топтың кәсіби қылмыскерлерінің ірі ұрылармен
сыбайластығы елеулі криминогендік факторға айналды. ... ол ... ... ... тапқан өте ірі мөлшердегі мүлкін тасымалдау, сату
және күзету үшін, және ... ... үшін ... ... ... етеді. Соншалықты мол байлықты иемденген
адам, әлбетте, қылмыскерлердің ұйымдасқан тобының, ең ... ... ... ілінеді, қорқытып алушылыққа душар болады. Сондықтан
ол ұрылар не қылмыстық топтың жәрдеміне жүгінеді не одан ... үшін ... ... ... ... ... ... қарастырайық. Соңғы 15 жылда
бұрыңғы Кеңес Одағында жыл сайын 180-200 мың әйел заң ... ... ... ... өзгерді. Өздеріне тән бұрыңғы
алаяқтық, ұсақ ұрлық сияқты заң ... ірі, ... ... ... жылы ... ... қылмыстарға жасалған талдау әйелдердің үштен
екісі, яғни, 75 пайызы колонияларға ... екі тобы ... ... және адам ... қарсы қастандық үшін түскен.
Қазақстанда қылмыс жасаған адамдар арасында, әйелдер 10,3% ... жєне µзге де осы ... ... ... ... ... ... кримонологиялық сипаттама бергенде
қылмысты қайталап жасаушы ... ... ... салауатты өмірді
ұмытып, әдет-ғұрыптан аулақ екенін, қылмыстық ортаға біржола ... атап ... жөн, ... қылмыстылық шеберлігі ерлерден кем емес.
3. Бандитизм қылмысын ... ... ... ... ... қарама-қарсы екі позицияны ұстауға
болады: не табиғат адамды басында қылмыскер етіп жаратқан, қылмыстылық
қанында бар, ... ... ... дүлей, пайдақор,т.б) деп қарау
арқылы немесе адам өмір ... ... ... ... ... жасау, қоғамға қарсы тұру оның қанына біткен қасиет емес, қылмыс
жасауға оны қоршаған әлеуметтік орта тремелейді деп ... ... ... ... ... ... ... туа бітпейді, олар
мұра болып берілмейді. Сенің келешектегі іс-әрекетіңді табиғат алдын ... ... ... ... /66/, оның объективтік шындықтың
әртүрлі аясына, оның ... ... ... ... ... ... ол адамның болмысын, мінез-құлқын қалыптастырады, әрекетіне
бағыт береді.
Қылмыс - ерікті түрдегі ... акт. Сана - ... ... ... оған ... беру ... оны ойда жобалап оның нәжижесін көру білу,
жүріс-тұрысты реттеп, оған ... ... ... ... сөйлеумен,
байланысты тек адамға ғана тән мидың функциясы /67/.
Әрекетке итермелейтін сырт ... ... ... адам
психикасымен араласып, санада бір жүйеге келеді, сонан соң ... да ... ... ... ... ... ... қозғалысқа
келтіретін жағдайлардың бәрі бас арқылы өтеді: ... оның ... ... ... мән-жайларға байланысты” /68/.
Әр адамның ішкі дүниесі өзінше бөлек, сондықтан да ... әр адам ... ... ... ... ... ... тек
өмірдегі жағдайларға ғана емес, оның психикалық ... ... ... жасауда адамның көңіл-күйі-шаршағандығы,
ашуланғандығы маңызды рөл атқарады.
Қылмыскердің тұлғасы - ... ... Ол ... ... жалпы
социологиялық түсініктен және ... ... ... ... /69/
Қылмыскердің тұлғасы-заңдық мәні бар қылмысты жасаған адамның саяси-
әлеуметтік, психикалық және тәни белгілерінің жиынтығы /70/.
Сонымен қатар, “криминология үшін ең ... ... ... ... ... пайда болғандығы, олардың формасы, қалыптасу мехинизмі
және сыртқы ортамен немесе қылмыстық жағдаймен ... ... ... тудыратын ерекшелігі” /71/.
Қылмыскердің тұлғасын зерттеу арқылы қылмыстың жасалу себептерін
анықтаймыз. Нақты қылмысты жасаудың ... ... ... ... ... теріс қасиеттердің болуы /72/, ол ортадағы
қылмыстық жағдайлармен ... ... ... ... тип ... қылмыскердің жалпы негізгі
белгілеріне оның: а) ... ... ... ... ә) ... ... түйсінудегі сана ақауы; б) қоғамға қауіптілік және ... ... ... А.Л. Могилевский /73/.
Сот жаза тағайындағанда қылмыскердің жеке ... ... ... ... Бірақ, В.Н. Бурлаков жүргізген социологиялық зерттеуге
қарағанда, соттар 10,7% ... ғана ... ... ... ... байланыстырған, “оның жеке басын ескере отырып” деген сөздер
келтірген немесе қоғамға ... ... ... ... ... ... жасағанда кейбір жағдайларда
адамның тұлғасының ерекшелігі қосалқы рөл атқаруы мүмкін. Басқаша позиция
“тәжірибе жүзінде алынған нақты мәліметтермен ... ... ... ... әр ... қайталанбас, тек
өзіне ғана тән биологиялық ерекшелігін тудыратын генетикалық көптүрлілікпен
қатар, /76/ адамдарда ... ... ... ... қабілет те бар. Сол қасиеттің арқасында адам ... ... ... ... ... ... ашық ... айналады. Бұл тұрғыдан алғанда қандай да бір ... ... ... ... ... нышандардың қылмыскерлерде бар екендігін
растайтын көрсеткіштер жоқ. Мінез-құлықтың субъективтік себептері адамның
жоғары ... ... ... ... ол ... ... ... оны адам санасымен, жігерімен реттеп бақылайды.
Қылмыскердің жеке басының криминологиялық сипаттамасы ... және ... ... ... қолданылып жасалған пайдақорлық қылмыстардың субъектісінің осы
көрсетілген сипаттамалары заңдық нышандармен тығыз байланысты, олар адамның
жасалған қоғамға қауіпті ... үшін ... алғы ... болып
табылады.
Адамның заңға бағынышты болып өсуі мәселесін шешу үшін оның санасына,
мінез-құлқына теріс ... ... ... ... ... және жою қажет. /77/
Қоғамдық өмірдегі ... ... ... ... әсерімен шектелмейді. Сондықтан да адамның жеке басымен ... оның ... ... ... ... тигізетін,
қылмысқа бейімділік беріп, сол жолға салатын ... ... ... ... ... ... және адамның
тұлғасына ықпалын зерттеуден біз қылмыстың ... алу ... ... оны ... ... ... ... мақсатын көреміз.
Заң бұзушылықтың алдын алу жұмысының ... ... ... ... ... ... барлық кезеңінде де оған теріс ықпалдың
болмауын көздейтін шараларды жүзеге асыру ... Адам өмір ... ... ... ... сезінеді және ол өсіп-жетілуінің кез
келген кезеңінде криминогендік ықпалға бой алдыруы ... ... ... және оның ... ... қатар қылмыстың кейбір түрлерін жасайтын
адамдардың жеке ... да ... ... ... алу шараларын
қарастырудағы маңызы зор.
Қылмыскердің кейбір санатының қалыптасуы үшін оған жалпы ... ... ... да ... ... ... тұрғыда біз тонау, ұрлау, қорқытып алушылық, ... ... адам ... ... ... бір мың адамға
социологиялық зерттеу жүргіздік.
Бас пайдасын ойлап, күш қолданып немесе ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарды
көбіне ер адамдардың жасайтынын көрсетті.
Бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарын ... ... ... тән ... ал ... ... бола ... күнде, оны жасайтындар,
әдетте, бұрын сотталған әйелдер. /78/
Күш қолданатын қылмыстарды - ... ... ... адам ... ... ... ... жанұясы болмайды,
олар бұзылған, әйел бейнесін жоғалтқан адамдар. “Әйелдердің көпшілігіне тән
психикалық қалып пен мінез-құлықтың ерекшеліктерін олар ... ... ... ... арасындағы рецидив 15,5 % пайыз құрайды. /80/
Бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... ... ... ... ... жас ерекшеліктері оның өзін қоршаған ортамен байланысына, ішкі
рухани дүниесіне, мінез-құлқының ауытқып ... ... әсер ... ... ... жас қылмыскердің рухани әлемінде таңба қалдырады, ... ... ... сол ... ... бағыттың себебі болады.
Осы қылмыстарды жасаған кәмелетке толмағандардың ішіндегі қыздар саны
соңғы 5 жылда едәуір ... ... ... 126 ... ... ... ... ішінде қыздар 1985 жылы 2,8% болса, 1993 жылы - 3,5%,
ал 1995 жылы 4,3% ... Айта ... бір жай - ... ... ... ... ... артумен қатар олардың жалпы сандық
мөлшері де артқан.
Статистикалық мәліметтердің талдамасы ... ... ... ... ... ... бойы ер балалардың еншісінде болып
келгендігін көрсетті.
Сотталған қыздар, бастапқыда, аз болды, кейін келе ... ... жылы ... ... 30-ға жуық қыз осы ... ... үшін
сотталды.
Қылмыстық істерді зерттегенде байқағанымыз, қыздар күш қолданып
қарақшылық жасағанда, қорқытып алғанда, ... ... ... ... ... ... алып бере ... қымбат, шетелдік заттарды
иемденуді мақсат тұтқан. Бірақ бұл ... да бір ... ... ... ... олжа ... ұмтылушылық.
Мемлекеттік, кооперативтік немесе қоғамдық мүлікке қастандық жасау
кәмелетке толмағандарға тән қылмыс болмаса да, ... жеке ... ... үшін ... арасында кәмелетке толмағандар 15-
17% құрайды. Бұл ... ... жєне µзге де осы ... сипатындағы
басқа барлық қылмыстарды жасап сотталғандар арасындағы жасөспірімдер
пайызынан ... ... ... ... жас ... шығаруға болмайды. “Барлық қызметке аса ерекше ынта білдіретін жаста
қылмыстық ... де аса ... ынта ... ... /82/ ... қылмыскерлердің арасында жасырын ұрлық жасап сотталғандар көп, ал
тонап немесе алдап ... ... аз, ... ... ... ... қолданып ашық қылмыс жасауға әлі қайрат-күші жете қойған жоқ, ... да ... ... кез. ... тағы бір назар аударатын жай - рецидивистің жасы ұлғайған сайын
оның ... өтеп ... ... кезі мен ... ... ... уақытта ұзара түседі.
Неғұрлым жас болған сайын жаңа қылмысты тезірек ... ... ... ... рецидивистердің ішінде де колонияға тез қайта оралғандар көп.
Соттылығы көбейген сайын қылмыскерлер қылмыстың бір түріне маманданады, ... ... ... рецидивистердің өз ерекшеліктері бар. Басқа қылмыскерлер сияқты
болғанымен олардың тұлғаларының қасиетінде өзгешілік бар, ... 8%-ін ... жєне µзге де осы ... ... негізінен, өмір
құндылығына теріс пиғылмен, аш ... ... ... ... ... мен ... ... келетіннің бәріне ызалы адамдар жасайды.
Мысалы, сот практикасының талдамасына қарағанда, пайдақорлық ниетпен
адам өлтіріп сотталғандардың 57,8%-і өз ... ... ғана ... ... ... ... мақсат етіп қойған. Олардың 49,6%-і пайдақорлық
ниетте аса қатыгездікпен адам өлтіргені үшін сотталған.
Топтасқан қылмыс құрамалар тек ... жол ... ғана ... ... басқа да білім салаларын жетік білетін адамдарды қажет
ете бастады. Сондай қызметкерлер қосылып бұрыңғы ... ... ... Біз ... ... ... ұрлықпен
айналысқан топтардың 26,6%-і солар.
Бұл талданып отырған қылмыстардың 11%-ін оқушылар жасаған. ... ... ... де ... ... бұл бұрын-соңды
болмаған жай.
Кейбір қылмыстық тәжірибелер әдеби ... ... ... колонияда отырған адамдардың біразы қылмыскерлер жайындағы,
Италия мафиясы жайындағы ... ... ... ... ... айтқан.
Қылмысқа деген бейімділік кинофильмдер көргенде, әдеби ... ... т.б. ... ... десек те, оның алғашқы дәні
отбасында себіледі, осында өніп шығады. Сондықтан да болар ... ... ... мұра етіп ... ... сөзіне қарағанда ... ... ... 40%-і ... ал 8%-і бейтарап күйде болған.
Бандитизм жєне µзге де осы тектес қылмыстарын жасағандар, негізінен
мәдениеті төмен, санасы тар ... ... ... ... уақытыңызды қалай
өткіздіңіз, ол кезде немен айналыстыңыз?” ... ... ... ... ... айналыстым -11,4; 2.Көркем өнерпаздар үйірмесіне қатыстым ... ... -21,3; ... -11,2; 5. ... аң ... қала сыртына
шықтым -9; 6.Телехабар көрдім -14; 7.Дискотекаға бардым -11; 8.Мәдениет
паркіне бардым - 37; ... ... 17,5; ... -19,2 ; Қонаққа
бардым -13,3; 12.Карта, шахмат ойнадым -9,7.
Сұралғандардың тек 11,4%-і ғана ... ... ал 67,9%-і ... ... кафелерде өткізген. Көпшілігі киноға барған (21,3%),
телевизор қараған (14%), қонаққа барған (13,3%,) ... ... ... және 1993 жылдары жүргізілген ... ... ... кітап, газетке деген ынтаның азайғанын байқаймыз.
Сұралғандардың жауаптарына ... 1977 жылы ... 63%-і ... ... 13,9%-і түк оқымаған, 23,1%-і ... ... ... 37%-і аз оқыған немесе түк оқымаған. 1993 жылы ... ... есе ... ... газеттер немесе шытырман оқиғалы ... ... ... ... ... мен ақындардың
таңдамалыларын оқитындар өте сирек екен.
Қазіргі криминологияда ... ... ... ... де ... бар мәселелердің бірі.
Жәбірленушінің мінездемесі бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... мен психологиялық ерекшеліктері жайында
қажетті ақпараттар бере алады.
Л.В.Франктің айтуына қарағанда, жәбірленушінің жеке ... оның ... ... ... ... ... ... жайында өте құнды ақпарат
береді. Кімді таңдағанына қарай қаскүнемді де анықтауға болады. Кейбір мән-
жайларда бұл аспект өте ... ... ... ... виктимологияның ықпалы зор,
қылмыстың алдын алу ... ... оның ... ... бұл ... жүргізілген зерттеулердің нәтижелері құқық
қорғау органдарының, қоғамдық ұйымдардың қылмыстың қармағына ілінуге дайын
тұрған құрбандарымен жұмысты дұрыс ... ... ... ... негізде, осы түсініктің жалпы мағынасы бойынша сақтандару
жұмысын жүргізуді адамды әлеуметтік ... ... оның ... ... ... оның ... ... қабілетін жалпы қоғамдық
деңгейге дейін көтеру процесі ретінде қарастыруға болады”.
Үшіншіден, мұндай талдама қандай да бір ... ... ... және ... ... ... береді.
Төртіншіден, виктимологиялық факторларды ұғыну қылмыстылықтың
әлеуметтік, экономикалық және ... ... ... ... бұл ... ... келген залалды пайдақорлық
ниеттегі қылмыс жасалса мемлекеттің өтеуі жайындағы мәселе сөз болады.
Күш қолдану ... ... ... ... ... іс-әрекет
жасаған адамдарды, олардың қоғамға қауіптілік дәрежесін, қоғамға қарсы
көзқарасының ... ... және ... орныққанын ескеріп үш топ
бойынша типология жасауға болады:
1. Қоғамға ... ... ... ... ... ... ... айтпай танитын, басқаны адам деп ... ... ... ... кәнігі адамдар (әлеуметке қарсы тип). Олар
қылмыстық топ құрып қана ... ... ... ... ... қалады немесе сондай жағдайды ... ... Олар ... ең ... де ... ... пайдаланады, адам өлтіруге дейін
барады, өзіне өзі сенімді, жауапкершіліктен құтылу тәсілдерін іздестіреді,
әшкереленіп қалса топтың басқа мүшелеріне қысым жасайды ... ... ... ... Қоғамға қарсы, пайдақорлық бағдары бірінші топтағыларға қарағанда
төменгі деңгейде (әлеуметке жат тип), ол ... ... ... адам ... ... қылмыс жасағанда бұрын қолданылып жүрген
тәсілдерді пайдаланады, кәнігі қылмыскерлердің ықпалына түсіп қалғандықтан
олар ... ... және оған ... рөлін атқарады,
қылмысты реті келіп қалғанда жасайды (жұмыссыздар, маскүнемдер, бұрын
сотталғандар, т.б.).
3. Жағдайға ... тип. ... ... ... ... онша
айқындалмаған. Олар қылмысты өмір тауқыметінен шыға ... ... Өз бас ... ... басқа адамдардың мүддесімен санаспайды.
Олардың көзқарасының қалыптасуында айналасындағы ... ... ... ... ... ... ... жат қылықтары байқалмаған
адамдар, яғни бұрын сотталмаған, қоғамға пайдалы ... ... да, ... да ... мінезделетін адамдар).
Біздің пікірімізше, мұндай типология қылмыскердің тұлғасына тән ең ... ... оның ішкі ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
2.4 Бандитизм қылмысының алдын алу шаралары
Бандитизм және өзге де осы тектес шыл қылмыстардың ... ... ... ... ... меншік нысанының көптүрлілігі, адамдардың
іскерлік белсенділігі мен ынтасын көтерудің негізінде нарықтық қатынастарды
қалыптастыру.
2. Жас ... ... ... және ... ... оларды өз бетімен еңбекке және қоғамдық-саяси өмірге араласуы
үшін мемлекеттік жастар саясатын қаржымен, заңмен қамтамасыз етуге шаралар
қарастырып, оны ... ... Оқу ... ... және құқық негіздері» және ... ... ... ... ... ... ... 60-қа дейн
көбейтіп, курс аяғында емтихан алуды қарастыру.
4. ... және өзге де осы ... ... алдын алуды жалпы
қоғамдық деңгейде қарастырғанда Қазақстан үшін өзекті проблема - адамдарды
жұмысқа орналастыру мәселесін шешу ... ... ... ... ... ... әкеп ... Сондықтан да «Еңбек туралың Заңның
негізінде Қазақстан халқын еңбекке ... ... ... ... ... ... керек. Бұл бағдарлама халықты еңбекке
тартудың облыстық, қалалық және аудандық ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... жұмыс берушілердің
және қоғамдық ұйымдардың өзара тығыз байланыста болуы шарт. Мемлекеттік
бағдарлама 4 бөлімнен тұруға ... а) ... ... ... ... ... ... б) еңбек рыногын болжау; в) еңбекке
тарту, жұмыссыздар санын азайту және ... ... ... шаралары; г) 2000-2005 жылдардағы еңбекке тарту қоры.
5. Республиканың ірі ... ... ... ... шаралары жасалуға, онда қаланың экономикалық, ... және ... ... ... тиіс. Мұндай шаралар
қаланы әлеуметтік дамытудың 2005 жылға ... ... ... керек. Онда
қылмыстылықпен күрестің негізгі проблемаларын жан-жақты қамтитын нақты
шаралар және күрестің озық тәжірибелері көрініс табады. ... ... ... тар ... емес ... жасақшыларын құру, маскүнемдермен
күрес, жатақханаларда тәртіп орнату, т.б.), оларды кең әлеуметтік ауқымда
жүзеге асыру қарастырылады, мысалы, халықтың ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын дамытуға белсенді
қатысу, халықты қоғамдық ... ... ... ... Заңды жалпыға бірдей оқытуды және заңға ... ... ... ... ... ... және басқа да
азаматтардың құқықтық оқу жүйесін құру.
Халық арасында заңды жан-жақты уағыздау, атап ... ... үшін ... қалу мүмкін еместігіне көз жеткізу, ... оның жеке ... ... ... заңды, қоғамдық тәртіпті
бұзуға болматындығын санаға жеткізу. Бұл ... ... ... ақпарат
құралдарының рөлі зор.
7. Құқық бұзушылықтың алдын алудың ... ... ... ... арқылы көпбалалы отбасыларын,
зейнеткерлерді, халықтың нашар ... ... ... қамқорлыққа
алу. Ең аз табысты және күн көріс үшін қажетті ... ... ... ... қарау. Мектеп жасына дейінгі балалар мекемелерін, ата-анасының
қамқорынсыз қалған, жетім қалған балаларға, қарттарға арналған ... ... ... ... ... ... сақтауға азаматтарды тартудың жаңа ... ... ... ... заң ... ... Заңдылықты нығайту
ісінде белсенділік танытқан адамдарға әлеумсеттік қолдау жасау.
9. Бас бостандығынан айыру орындарынан босанған адамдардың әлеуметтік
ақталуына көмектесу. Оларды жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... игеру үшін жаза өтейтін колониялардың
жұмысын жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... босанып келген адамдарды қоғамға
көндіктірудің басқа да ... ... ... ... ... ... және өзге де осы тектес шыл қылмыстардың алдын алудың арнайы
шаралары
1. Құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... ... да қылмысқа жақын
адамдарды іздеп табу мақсатында белгілі бір аумақты сүзіп ... ... және ... ... а) ... орнында ішімдік
пайдаланатын адамдарға бақылауды күшейту; б) ірі ... ... ... мен ... ... в) ... ... г) денсаулық сақтау органдарындағы арнайы емдеу-еңбек
мекемелерінің жүйесін қалпына ... д) ... ... ... мәжбүрлеп емдеу; е) ішімдіктерді сату ережесін қатаң сақтау,
оларды арнайы дүкендерде ғана ... ж) ... ... ... ерте тастап кетудің алдын алу шараларын жүзеге асыру.
4. Милицияның күзет- пост қызметінің ... ... және суық ... ... ... сақтаумен және алып
жүрумен күресу.
6. Психикасы ауытқыған, бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... бар ... ... ... алу және оларды емдеу.
Құқық қорғау органдары атылатын қару ... ... ... ... психикасы ауытқыған, қоғамдық ... ... ... алу ... ... ... ... Тонау, қорқытып алу, қарақшылықпен шабуыл жасау жолымен атылатын
қарулардың ұрлануын болдырмау ... ... ... ... министрлігі басқа министрліктермен және ведомстволармен бірлесіп мына
шараларды жүзеге асырулары керек:
а) кәсіпорындар мен ұйымдардағы, әртүрлі ... ... ... әскерилендірілген күзет бөлімшелеріне штат бойынша қажетті
қарулар санын қайта ... жеке ... үшін иір ... ... ... ... рұқсат беруді
шектеу;
в) Республиканың Бас ... Ішкі ... ... және
Ұлттық Қауіпсіздік Комитетімен бірлесіп Қорғаныс министрлігінің ... ... ... да ведомстволарда атылатын қарудың, оқ-дәрінің
және жарылғыш заттардың сақталуына тексеру жүргізуі қажет. Заң бұзушылық
орын ... ... ... ... ... тартылуы тиіс;
г) қару қоймаларын күзетуді техникалық жағынан ... ... ... ... ... ... ішкі және шекара әскерлеріндегі, құқық ... ... мен ... ... ... ... заттарды комиссия арқылы ауық-ауық түгендеу.
8. «Қарудың кейбір түрлерінің айналымын ... ... ... Заң
қабылдау қажет, онда қарудың кейбір түрлерін республика аумағында
өндірудің, қолданудың, пайдаланудың және оған ... ... ... ... ... ... милицияның күзетіне өткізу тәжірибесін тарату қажет,
себебі қарақшылықпен шабуыл жасау және тонау кейбір ... ... ... ... ... дабыл қағу құралдарын пайдаланып
дүкендердің, кассалардың және басқа жайлардың күзетін күшейту керек.
10. Бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... ... жолы - ... ... ұдайы күрес жүргізу, бұл қылмысты
жасағандардың 20%-і бұрын бұзақылық үшін ... ... ... ... де ... ... ... орындау жөніндегі колонияларда тәрбие жұмысын жақсарту
үшін:
а) барлық сотталғандарды жұмыспен және оқумен қамтамасыз ету керек;
б) колония ... ... ... сонша адам қабылданады, ... ... ... ... жеке ... ... ... болмай қалады;
в) колонияны жақсы кадрлармен қамтамасыз ету қажет.
12. «Бас бостандығынан ... ... ... ... ... мен органдар туралың республика Заңын қабылдау керек, онда мына
мәселелер көрініс табуға тиіс: ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, жазаны ... ... ... ... қылмыстық-атқару жүйесі қызметкерлернің құқықтары
мен міндеттері, күш қолдану, арнайы құралдар мен қару қолдану, қылмыстық-
атқару ... ... ... және ... қорғау, қылмыстық-
атқару жүйесінің қызметін бақылау.
13. Астана ... ... ірі ... бандитизм жєне µзге де
осы тектес қылмыстарын жасап ... ... ... ... жерлерді тез
анықтайтын арнайы қылмыстық іздестіру бөлімшелерін құру ... ... ... ... ... ... ... және қылмысмтық істің материалдарын терең
зерттей отырып ұрланған мүліктің сатылуы мүмкін жерлерді ... ... ... ... алып және ... сатып жүрген адамдарды
анықтап, оларды есепке алу;
- ұрланған мүліктердің сатылуы мүмкін жерлерді тез жабу;
- ұрланған мүліктерді сататын ... ... және ... ... асыру.
14. Колониядан босанған адамдармен жұмыс ... ... ... жөн. ... ... ... ... органы ретінде облыстар мен
қалалардың әкімдері жанында болуға тиіс. Ол ... ... ... мәселелерімен, жұмысқа орналасу мәселелерімен айналысып, бұл
міндеттен милиция органдарын ... ... ... ... ... алып, баспана бергені немесе ондай
адамдарға жұмыс орнын сақтағаны үшін кәсіпорындарды, мекемелерді ... ... ... шараларын қарастырған жөн.
16. Әкімшіліктік қадағалаудың тиімділігін арттыру. Әкімшіліктік
қадағалау туралы Ережеге ... ... онда ... өтеп ... ... жолға түспеген және жазасын өтеп келгеннен кейін де заңға қайшы
қылығын ... ... жеке дара ... алу қажеттігін көрсету
керек.
17. Күш ... ... ... жасаушылармен күресте
азаматтардың, лауазымды адамдардың берген хабарлары да ... ... ... ... ... және ... ... жайында
хабарлауға болатын телефондардың нөмірлерін республика жұршылығы түгел
білуге тиіс.
18. Түзеу жұмыстарын өтеу ... ... ... ... ... түзеу
жұмыстарын өтеуге байланысты маңызды мәселелер көрініс тапса, атап
айтқанда: түзеу жұмыстарын жазалау шарасы ... ... ... бұл ... өтеу ... ... құқықтары мен
міндеттері; түзеу жұмыстарын өтеуді басқаратын органдардың ... ... ... жұмысын ұйымдастыру; түзеу жұмыстарын өтеу
мерзімін ... ... ... ... қалу ... ... ... босатумен, жалтаруға байланысты жауапкершілікпен,
тағы басқаларымен байланысты мәселелер.
19. «Қоғамдық инспекторлар туралы» жаңа ... ... ... Министрлер кабинеті бекітуге тиіс.
19. Виктимология өзінше құқықтық пән болып бөлініп, 20 сағаттық көлемде
заң оқу орындарының оқу жоспарына кіруге тиіс. Бұл пән ... ... ... ... ... ол: ... және ... қылмыстылық болып екіге бөлінеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда, бандитизм қылмысы ... ... ... ... ... ... ... жатқызылғандықтан, оның
объектісі болып қоғамдық ... ... ... ... табылады. Қылмыс заты қылмыс құрамының міндетті белгісі болып
табылмайды.
Ал объективтік жағын тек қана ... ... яғни ... ... ... ... үшін тұрақты қарулы топ құру, осындай топты басқару
сол ... ... ... (бандаға) мүше болу.
Қылмыс субъективтік жағынан тек қана қасақаналықпен сипатталады және
міндетті белгі болып қылмыстық мақсат (азаматтарға ... ... ... ... табылады.
Қылмыс субъектісі есі дұрыс он алты жасқа толған адам танылады.
Бандитизм және өзге де осы ... шыл ... ... ... ... ретінде мыналарды ұсынуға болады:
- Жас адамдардың әлеуметтік, экономикалық және басқадай ... ... өз ... ... және қоғамдық-саяси өмірге
араласуы үшін ... ... ... ... ... ... ... қарастырып, оны жүзеге асыру.
- Оқу орындарында «Мемлекет және ... ... және ... оқытудың сапасын жақсарту. Оқылатын сағат санын 60-қа дейн
көбейтіп, курс аяғында емтихан алуды қарастыру.
- Халық арасында ... ... ... атап айтқанда, жасалған
қылмыс үшін жазаланбай қалу ... ... көз ... ... оның жеке ... сыйлауға баулу, заңды, қоғамдық
тәртіпті бұзуға болматындығын санаға жеткізу. Бұл тұрғыдан алғанда
бұқаралық ... ... рөлі ... ... ... белсенділігін арттыру. Құқық
тәртібін сақтауға азаматтарды тартудың жаңа нысандарын ... ... ... заң бойынша реттеу. Заңдылықты
нығайту ісінде белсенділік танытқан ... ... ... ... және суық қаруларды заңсыз жасаумен, сақтаумен және ... ... ... ауытқыған, бандитизм жєне µзге де осы ... ... ... бар ... ... ... алу және
оларды емдеу.
- Тонау, қорқытып алу, қарақшылықпен шабуыл жасау жолымен атылатын
қарулардың ұрлануын болдырмау ... ... ... ... ... ... ... және ведомстволармен
бірлесіп мына шараларды жүзеге асырулары керек:
а) ... мен ... ... ведомстволардағы қарулар
санын азайтуы, әскерилендірілген күзет бөлімшелеріне штат бойынша қажетті
қарулар санын қайта қарауы;
б) жеке иемдену үшін иір ... ... ... ... ... ... Республиканың Бас прокуратурасы Ішкі істер министрлігімен және
Ұлттық Қауіпсіздік Комитетімен бірлесіп Қорғаныс ... ... ... ... да ... ... ... оқ-дәрінің
және жарылғыш заттардың сақталуына тексеру жүргізуі қажет. Заң бұзушылық
орын алған ... ... ... ... ... ... қару ... күзетуді техникалық жағынан мықтылап, оларды күзет-
өрт дабылдағыштарымен ... ... ішкі және ... ... ... ... ... мен ведомстволардағы қаруларды, оқ-дәрілерді
және жарылғыш заттарды комиссия арқылы ауық-ауық түгендеу.
- Күш қолданып ... ... ... ... лауазымды адамдардың берген хабарлары да маңызды рөл
атқарады, сондықтан дайындалып жатқан және жасалған ... ... ... ... ... ... ... білуге тиіс.
- Виктимология өзінше ... пән ... ... 20 сағаттық
көлемде заң оқу орындарының оқу жоспарына кіруге тиіс. Бұл пән
бойынша ... ... ... ... ... ... виктимология және абайсыздағы қылмыстылық болып екіге
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... Бас ... ... ... және статистика орталығынан алынды.
2. Велиев И.В. Проблемы обеспечения законности при ... ... ... ...... ... ... прокуратуры
РА,- - 1992. С. 11.
3. Никифоров Б.С. Объект преступления. – Москва, - 1960.С. ... ... Е. ... ... ... ... ... в СССР. Автореф. дисс. док. юр. наук. - Киев. -- 1974. С. 5.
5. Курс советского уголовного права. Общая ... ... - 1968. - ... Т.1. СМ. 304.
6. Таций В.Я. Объект и предмет преступления в Советском уголовном праве.
Харьков. - - 1988. С. 105.
7. Сонда, 15- ... ... В.Я. ... и ... ... в ... уголовном праве.
Харьков. - - 1988. С. 66.
9. ... Э.Х. ... ... и его эффективность. Ташкент, - 1991
10. Каиржанов Е. Основные теоретические проблемы объекта ... ... в ... Автореф. дисс. док. юр. наук. - Киев. -- 1974.
С. 17-18.
11. Велиев И. Объект посягательства и ... ... ... 1993 С. 21-22.
12. Федоров М.И. Понятие объекта преступления по советскому уголвному
праву// Ученые записки ... ... ... 1957. -изд. ... 2. С. ... ... Е.А. Спорные вопросы общего учения об объекте преступления //
Сборник ученных трудов Свердловского юридического института. Вып. 10.
Свердловск, - 1969. – С. ... ... И.В. ... методы установления и правовая оценка
объекта посягательства при ... ... ... ... юр. ... ... - 1992. – С. 11.
15. Тимейко Г.В. ... ... об ... ... преступления.
Ростов: Ростов унив. баспасы, -1977 С. ... ... Е. ... ... Республики Казахстан. Алматы, 1998.
с.54.
17. Каиржанов Е. Уголовное право ... ... ... 1998.
С.58.
18. Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. Москва, ... ... ... А.В. ... ... Общая часть. Курс лекции. Москва, -1996.
с.281.
20. Қара: М.П.Михайлов. Уголовная ответственность за кражу личного
имущества и разбой. ... ... ... ... уголовное право. Часть особенная.,
вып.2. Киев, 1952, 64-бет.; А.А.Пионтковский, ... ... ... ... ... часть, т.1. М.,1955, 237-бет.
22. Злобин Г.А., Никифоров Б.С. Умысел и его формы. ... 1972. ... ... А.А. Учение о преступлении по советскому ... М.- 1961. с. ... ... Л.С. ... общей психологии. М. 1947. С. 513.
25. ... Б.С. ... ... ... и социльно-
психологические исследования// Казан., - 1982. с.13.
26. ... И.Я. Курс ... ... Т. 2. Санкт-
Петербург 1899 с. 212.
27. Чубинский М.П. Мотив преступной деятельности и его ... ... ... 1900с. 108.
28. Теплов Б.М. Психология. М. 1949 с. 108.
29. ... В.А. ... ... ... имущества. Москва,
1974. с. 12.
30. Харазишливи Б.В. ... ... ... ... в ... ... 1963. с. ... Фойницкий А. Курс русского уголовного права. Санкт-Петербург 1893с.
84.
32. ... С.В. ... ... ... ... ... 1912. ... Волков Б.С. Мотив и квалификация преступления. Казан.- 1968. ... ... С.А. ... ... и ... коррупционной преступности,
Москва, -1989. с.24.
35. Дворкин А.И. , ... Р.М. ... ... ... ... при ... ... Научно-методическое
пособие. Москва, Экзамен, - 2003 с. 32.
36. ... С. ... ... ... ... ... и ... 1984, № 4. – с. 106.
37. ... Г.В. ... ... ... ... и ... № 4. – ... Назаренко Г.В. Эволюция понятия невменяемости// Государство и право,
-1989.- № 4. – С.24.
39. ... В.П. ... ... с ... - ... 1980. ... ... Е.А. Особенности личности женщины рецидивистки// Актуальные
вопросы борьбы с преступностью. Томск, - 1990 с. 77.
... ... ... ... ... ... Сербский В. Судебная психопатология. Москва, 1896 с.44.
42. ... С.Н. , ... Ф.С. ... ... ... ... быть ... уголовной ответственности и субъектом
отбывания наказания// Государство и право, 1994, № 2. – С. ... ... Ю.М. , ... С.В. ... и ... ... 1987. с. ... Дубинин Н.П. , Карпец И.И. , И.Н. ... ... ... М.- 1982 ... ... ... с ... преступностью// Щит и меч,
1994 г. № 22.С. 114
... ... ... ... ... 1995 ... мәліметтері.
46. Степичев С.С. Моисеенко Г.З. Что показало криминологическое изучение
грабежей и разбоев// Вопросы криминалистики и ... ... ТМУ.- 1968. ... ... ... ... ... статистикалық бөлімінің
1992-1993 ж.Ж. мәліметтері.
48. Грузин Ғалымдары. А.А. Габиани мен Р.Г. Гачечиладзе осындай тұжырымға
келген/380,109/.
49. Мәліметтер ... ... ... ... ... алынды.
• Мәліметтер Қазақстан Ресубликасының Бас ... ... ... және ... ... ҚК көрсетілген әрекеттердің 90%-тен астамы күшпен әсер ету (күш
қолдану, психикасына ... ... ... ... ... ... теорияда.
51. Иващенко А.Е. , Марченко А.И. Методология правового исследования
насилия// ... ... ... с насилие Москва, Омск, -
-1996. С. 370-371.
• Мәліметтер Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Солопанов Ю.В., Квашис В.Е. Рецидив и рецидивисты. М.- 1971. С. 11.
• Мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасының
Республикалық құқықтық ақпарат және ... ... ... А.Ш. ... ... ... дел ... Казахстан
групповой корыстно-насильственной преступности. Караганда, - 1999. С.
14.
54. Пригожин А.И. Социология организации - М, - 1980. С. ... ... А.И. ... ... Москва: Юр. лит., -1990.
С. 9.
56. ... А.А. ... ... // ... -1993, - № 4. – С. ... ... ... методы изучения и проблемы воздействия. М.
1988.
58. А.Р. Ратинов. Личность преступника как криминально-психологическая
проьлема. Вопросы ... с ... ... 47ш. 1988. ... А.Г. Спиркин. Создание и самосознание. М. 1972. 83б.
60. Ф. ... ... ... и ... клас.нем.фил. М. 1951. 43б.
61. А. Сахаров. Учение о личности преступника...М. 1984. 3б.
62. П.С.Дагель. ... о ... ... в сов. ... Праве.
1972.16б.
63. Ю.М. Антонян. Изучение личности преступника.М. 1952. ... ... ... М. ... ... А.Л. Могилевский. Истоки правонарушений. Ашхабад. 1987. 88б.
66. В.Н. Бурлаков. Личность преступника и назначение наказания. Л. ... В.Н. ... ... ... ... М., 1987. С. 207.
68. Ш.Ауэрбах. Генетика. М. Атомиздат, 1969, 130-131б.
69. Е.К.Нурпеисов. ... ... ... ... ... А.М.²алиев. Корыстно-насильственные преступления и их ... ... Сев. ... ... 1990, ... В.А. ... Квалификация похищений личного имущества. М. 1974,
141-б.
72. В. ... ... ... ... ... 1990, ¹ 9, 48-б.
73. ара: Общая характеристика осужденных (1979ж. сынаºты» материалы ) М.
1981, 17-б.
74. ... ... ... ... общая) Казань, 1913, 1-б.
75. М.Н.Ирест. Общественные причины ... М, 1906, ... ... ... ... М. 1969, ... А.Гуров, Организованная преступность в СССР//Погружение в
трясину. М., Прогресс, 1991, 182-б.
78. Л.В.Франк. Виктимологическая характеристика личности ... 1979. 114-б.; ... Если ты ... // ... и закон.
1995, ¹ 5, 74-76б.
79. Г.А.Аванесов. Криминология. М. 1984, 413б. ... ... // Общ. ... за ... 1984, ¹ 5, ... ... Виктим. аспекты профилактики преступлений. М. 1980,
65-б.
81. ... ... ... ... М. 1982, ... ... посягательства на личн. собств. и их предупреждение. Минск,
1989. 47-б.
83. Т.Е.Игошев. Типология личности преступника и мотивация преступного
поведения. ... 1974, 55-б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қарақшылық қылмысының сараланған және аса сараланған құрамдары58 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Бандитизм қылмыстық-құқықтық сипаттамасы33 бет
Геноцидтің халықаралық қылмыс ретінде заңды құрамы мәселелері79 бет
Жас адамдардың құқық бұзуға бейім мінез-құлқы және оның алдын алудың проблемалары18 бет
Криминологияның даму тарихы мен қалыптасуы14 бет
Қылмыскер тұлғасының ұғымы11 бет
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі7 бет
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі туралы10 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь