Қазақстан Республикасында лизингтің дамуын талдау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...1.4

1 . тарау. Лизингтік қатынастардың қалыптасуының тероиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Лизинг және елімізде лизингтік қатынастардың пайда болуы ... ... ... ... 5.10
1.2. Лизингтік операциялардың негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.14
1.3. Лизинг түрлерінің жіктелуі және лизингтік операциялар ... ... ... ... ... ...15.22
1.4. Лизингтік келісімдердегі тәукелділіктерді ескере отырып лизингтік
қатынастарды басқару мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22.30

2 . тарау. Қазақстан Республикасында лизингтің дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.1. Лизингтік қатынастарының коммерциялық ортасын талдау ... ... ... ... ... 31.36
2.2. Қазақстан Республикасында лизингтік қатынастарының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37.
2.3. Лизингтік опрацияларын жасауда тәукелдіктерді басқару ( «ТемірБанк» АҚ мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

3 . тарау. Қазақстан Республикасы экономикасының қазіргі жағдайында лизингтің даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.1. Экономиканың қазіргі жағдайында лизингтік операцияларын жүргізуінде негізгі проблемалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2. Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру жолдары ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................................1-4
1 - тарау. Лизингтік қатынастардың қалыптасуының тероиялық
негіздері...................................................................
.............................................5
1.1. Лизинг және елімізде лизингтік қатынастардың пайда болуы
................5-10
1.2. Лизингтік ... ... ... ... ... ... және ... операциялар
.......................15-22
1.4. Лизингтік келісімдердегі тәукелділіктерді ескере отырып лизингтік
қатынастарды басқару мәселелері
.....................................................................22-30
2 - тарау. Қазақстан Республикасында лизингтің дамуын
талдау......................................................................
..............................................31
2.1. Лизингтік қатынастарының коммерциялық ... ... ... ... ... қазіргі
жағдайы.....................................................................
.............................................37-
2.3. Лизингтік опрацияларын жасауда тәукелдіктерді басқару ( «ТемірБанк» АҚ
мысалында)
............................................................................
..............................
3 - тарау. Қазақстан Республикасы ... ... ... даму
перспективалары.............................................................
........
3.1. Экономиканың қазіргі жағдайында лизингтік операцияларын жүргізуінде
негізгі проблемалар
............................................................................
.................
3.2. Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру
жолдары............
Қорытынды
............................................................................
...................
Қосымшалар
............................................................................
.................
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. ... ... ... ... ... ... жүргізілген реформалар тұрақты
экономикалық дамуды қамтамасыз етуге ... ... ... ... экономикасының алдындағы маңыздылығы өте жоғары
міндеттердің бірі соңғы жылдары өз уақытында ... ... және ... жүргізілген экономикалық реттеудің арқасында қол
жеткізілген макроэкономикалық көрсеткіштерге тұрақтылық және жаңа сапалық
сипат беру. ... да ... ... ... ... ... «экономиканы әртараптандыруға бағытталған Индустриалды
– инновациялық стратегияны іске асыру қажет» деп айқындалып берілуі ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті экономиканың
үлгісін таңдай отырып, бәсекелестікке қарымы мол басым ... ... ... ... ... ... Ал отандық өндірісті, сол арқылы
отандық өнімдердің ішкі және сыртқы ... ... ... маңызды шарттарының бірі өндіріске ғылым және
техниканың соңғы жетістіктерін енгізу негізінде оған ... ... ... ... ... ... ... табылады. Себебі,
нарықтық экономика жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік
қабілеттілігі және өндірілген өнімдері мен ... ... ... ... ... ... ... технологиясы
қаншалықты деңгейде қазіргі заман талаптарына сай екендігіне байланысты.
Сондай – ақ ... ұзақ ... ... ... өсуді қамтамасыз
етудің классикалық факторларының бірі ... база ... ... ... ... ... ... да, бүгінгі күнгі
мемлекеттің ұзақ ... ... ... мақсаты Қазақстан
Республикасының тиімді және тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ... ... ... құру ... ... Осы арада Қазақстанның
барлық негізгі қорларының шамамен 50-70 % дейінгі ... ... ... уақыт аралығында айырбастауды талап ететінін ескере кеткен жөн.
Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте көп ... ... ... өңдеу салаларына жұмаслып отырған инвестициялар көлемінің өте
төменгі ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуіне
әкеп соғады. Қазіргі кезде еліміхдің ... банк ... ... ... ... ... қажеттіліктерін мүмкіндіктері жылдан
– жылға жоғарылағанымен, банктік несие есебінен кәсіпорындардың негізгі
қорларын ... ... ... ... ... емес.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің мәліметтеріне сүйенсек
еліміздегі ... ... ... ... үшін ... таңда 800
млрд. теңгеден көп мөлшерде ... ... ... ... Бүгінгі күні
бұл көрсеткіш барлық коммерциялық банктерден бөлінген несиелер ... ... жуық ... ... ... ... негізгі жолы, біздің
ойымызша, лизингтік қатынастарды негізгі қорларды инвестициялаудың тиімді,
ыңғайлы ... ... ... ... ... ... ... әлемдік
тәжірибеде, лизингтік несиелеу экономиканың нақты секторына инвестиция
тартудың ... ... бірі бола ... ... ... ескірген өндірістік базаны жаңартуға және өндірістік қорларды
сатып алуға ... ... ... ... ... ... кең ... танылуда. Лизингтің басқа ... ... ... қарамастан, экономикалық қатынастардың бұл
нысаны Қазақстан Республикасында өте баяу қарқынмен дамуда және бұл мәселе
біздің республикамызда әзірге ... ... ... ... ... ... ... көлеміндегі лизингтік операциялардың үлесі
бүгінгі таңда тек 1,9 % ғана ... және ... ... дамуының
қазіргі кезеңі үшін лизингтік қатынастарды дамытудың өте ... ... ... сол ... ... жолдарын айқындау және
оларды басқару ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта еліміздегі лизингтік қатынастар
нарығындағы төменгі іскерлік белсенділіктерді және ... ... ... ... ... тетіктерін зерттеу ... ... ... ... ... ... туралы теориялық
және тәжірибелік сұрақтарға ... ... ... Э.Рид,
Р.Коттер, Э.Гилл, Р.Смит, В.Хойер және тағы ... ... ... ... зерттеулер жүргізген. Сонымен ... осы ... ... В.А.Горемыкин, Е.В.Кабатова, А.Л.Смирнова,
сияқты тағы басқа көптеген ... ... ... (ТМД) ... еңбектері де арналған. Бірақ ... ... ... әртүрлілігі лизингтік қызметтер аясындағы шет мемлекеттердің
тәжірибелерін ұлттық лизингтік қызметтер нарығының қалыптасу ерекшеліктерін
ескермей ... ... ... ... ... ... ... мен дамыту
мәселелері де жан – жақты зерттеуді қажет ететіндіктен туындаған ... мен ... ... ... да ... ... ішінде
О.Б.Баймұратов, К.А.Сағадиев, Ә.С.Смағұлов, ... ... ... ... Б.А.Көшенова, С.Б.Мақыш сынды және
тағы басқа да отандық экономист – ... ... ... ... жетілдіруге мүмкіндік беретіндіктерін атап өту
орынды. Дей тұрғанмен, жоғарыда аталған авторлардың ... ... ... ... – бір салаларындағы лизингтік ... ... ... ... лизингтік қатынастардың
дамуының тұтастай алғандағы мәселелері көбінесе ғылыми назардан тыс ... ... ... күні, әсіресе лизингтік қатынастарды басқару
тетіктерін жетілдіру және реттеу бойынша бірқатар сұрақтар әлі де ... ... ... ... етеді. Осы мәселе ... ... ... ... және оның мақсаты мен міндеттерін анықтауға негіз
болды.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... үдерістерін кешенді түрде талдау негізінде
оларды басқару тетіктерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар жасау
болып ... ... қол ... үшін ... ... ... ... қатынастардың экономикалық мәнін зерттеу және ... ... ... оның ... тән ... ... ... әлемдік тәжірибедегілизингтік қатынастардың қалыптасуы мен даму
ерекшеліктерін жете ... ... ... ... ... жақтарын
Қазақстандық тәжірибеде қолдану мүмкіндіктерін анықтау;
- лизингтік қатынастарды ... ... ... ... мен іске ... ... жан – жақты
зерделеу;
- лизингтік ... ... ... ... ... басқару мәселелерін зерттеу;
- Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін ... ... пәні ... ... ... экономикасының әртүрлі
салаларындағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру жолдары
анықталады.
1 - тарау. Лизингтік қатынастардың қалыптасуының ... ... ... және ... лизингтік қатынастардың пайда болуы
Қазіргі кезде коммерциялық банктер қызметтері саласында лизингтік
операциялар пайда бола бастады.
Лизингтік операциялар ежелден ... ... ... олардың
дамуы б.д.д. 2 мың жыл бұрын Вавилонда бастау алған. Біздің заманымызда
лизинг XX ғасырдың 60 - ... АҚШ, ... ... Швейцария және
т.б. дамыған индустриалды ... ... ... ... ... ... ... өз дамуын жалғастырды.
Басында АҚШ-та лизингтің кең тараған объектісі қоршаған ортаны
қорғауға ... ... ... болды. ... ... ... ... алу және мерзімі ұзартылып
сатып алу арасында ... ... ... оны ... ... ... ... қоса оны алдын ала белгіленген бағамен сатып
алу мүмкіндігі (көп жағдайларда лизинг ... ... ... Қазіргі уақытта АҚШ-та лизинг жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың
техникалық қайта жарақтануының және ... ... ... ... ... ... (құрал-жабдыққа жұмсалатын қаражаттардың
20 пайызы лизинг ... ... ... 60 - ... ұзақ ... ... лизингтік мәмілелері
әлемнің көптеген индустриалды дамыған, ең алдымен ... ... ... дами ... ... бұл ... ... кәсіпорындардың
лизинг көмегімен құрал – жабдықты сатып алудағы қаржыландыру үлесі ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
құрал – жабдықтарды жалға беру салынып жатқан және ... ... ... ... етудің негізгі формасы болып табылады
(өнеркәсіпте қолданылатын құрал-жабдықтың жалпы ... ... ... ... 60%-ға жетті). Францияда соңғы жылдары ... ... ... ... ... лизингтік операциялардың
өсуі оның өндіріс пен өнімнің бәсеке қабілеттілігін арттыру, ... ... ... байланысты. Сонымен қатар лизинг құрал-
жабдықты жалға беруші фирмалар үшін де, ... ... ... үшін ... ол ... ... дамуының жалғыз мүмкіндігі болып табылатын
орташа және шағын ... үшін аса ... ... ... ... ... ... құралдарының қызмет атқару мерзімінің 40-90
пайызын құрайды және иемдену ... ... ... жыл сайынғы
лизингтік операциялардың өсу көлемі 30 пайызды құрайды.
Лизиег ағылшын тілінен аударғанда “жалға беру”деген ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды, көлік
құралдарын, өндірістік сипаттағы құрылғылардың ұзақ мерзімге жалға берілу
негізіндегі қатынастарды білдіреді. Лизинг ... ... ... ... шығындарынсыз-ақ белгілі бір мерзімге жаға алуға мүмкіндік
береді. Машиналарды, құрал-жабдықтарды, ЭЕМ-ді ... алу ... ... ... ... жоғалтуларды болдырмайды.
Лизингтік компания құрал-жабдықты сатып алып, жалға алушы фирмаға ... ... ... ... Ал ол өз ... ... ... отырып
біртіндеп қарызын өтейді.
Лизингтік қызметтер стратегиялық меңызды салалардың тез ... ... ... ... өндірістік секторын нығайтады. Сонымен
қатар, лизинг ... ... ... ... банктер мен
лизингтік компаниялар арасындағы бәсекені күшейтеді, несие процентінің
төмендеуіне әсер етеді, ал ... өзі ... ... ... ... ... алумен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... беруші емес, өз
есебінен құрал-жабдықты иеленетін лизинг алушы таңдайды. ... ... ... ... тозу ... (1-20 ... ) аз және
салықтық амортизация мерзіміне (3-7 жыл) жақын. Үшіншіден, келісім- шарттың
мерзімі аяқталғаннан кейін ... ... ... жал ... ... ... ... сатып ала алады. Төртіншіден, әдетте лизинг
беруші қаржылық мекеме – ... ... ... ... ... ай ... әр тоқсан немесе жарты жыл ... ... Жал ... ... ... ... қызметтер
жағдайындағы сатып алу бағасының жоғары және жабдықтың сипаты мен келісім –
шарт мерзіміне байланысты белгіленеді.
Қазақстанда лизингтің ... ... сол, ... ... ... әлемдік бағаларына тәуекелді және бұл ... ... ... ... ұлғаюына байланысты алдағы орта
мерзімді болашақта сақталып әрі өсе түсуде. Ұзақ мерзімде ел ... ... ... ... мақсатында Қазақстанда мұнай
экспортынан түскен табыстың ауқымды мөлшерінен ... 3 ... ... ... ... қор ... іс ... барынша тиімділік беретін үздік халықаралық
тәжірибелерді енгізуіміз қажет ”, - деп атап көрсетілген ... ... ... ... жолдауында.[1;15]
Қазақстан экономикасын шикізат ресурстарының бағалары тұрақсыздығынан
қорғаудың тағы да бір ... ... ... ... ... табылады. Бұл
жағдайда елдегі құрал – ... 80 ... ... ... ... ... алмастыру қажеттігін ескерген жөн. Осы мәселені шешудің бір
жолы жалға алудың басқа түрлерімен салыстырғанда кешенді сипаты бар ... ... ... және ... ... элементтерін
біріктіретін лизинг болмақ.
Жалпы, лизингтік саланың дамуы экономикалық ... ... ... әсер ... Ол ... және орта ... өз қызметтерін
жетілдіруге мүмкіндік береді және орта бизнестің дамуына көмектеседі.
Біздің еліміздегі несиелеудің лизингтік нысанының дамуында екі кезеңді
атауға ... ... ... ... құндылықтарды жалға берумен
мемлекеттік және ... ... ... ... ... да ... ... мүлкін жалға беру
қызметін атқарумен байланысты болып келеді.
Еліміздің арнайы маманданған лизингтік ұйымдардың ... ... ... жалға берудің екінші кезеңі. Лизингтік фирмалар АҚШ-та, Батыс ... ... ... Жаңа ... кеңінен тараған.
Лизингтік компаниялардың қызметтері ұлттық ... ... ... ... ие ... – бұл машина,құрал-жабдық, автакөлік құралдарын, құрылыс және
ауыл шаруашылық техникаларын, түрлі ... ... ... меншік құқықтарын (компъютерлік бағдарлама, ноу-хау т.б.)
орта және ұзақ мерзімге ... беру ... ... ... өндірістік
процеске қатысушыларға несиелік – қаржылық ... ... ... Лизингтік қызмет көрсетудің басты ерекшелігінің өзі сонда, жалға алу
үшін жабдықтарды табу және қаржыландыру ... ... ... бір ... ... ... ... “лизинг” өндіріске қатысушылардың қаржылық –
несиелік қызмет көрсету құралдарының бірі болып келеді.
Аренда ... ... ... ... ... үш ... ... мерзімді аренда (рентинг)-1күннен 1жылға дейін
-орта мерзімді аренда (хайринг)-1 жылдан 3 жылға ... ... ... ... ... 20 ... дейін
Лизинг - әдетте ұзақ уақыт пайдалануға ... ... ... ... ... жабдықтау үшін бөлінетін қаржының түрі. Мүлікке
иелік ету ... ... ... шарт ... ... бір уақытта үшінші
біреуге жалға береді. Лизингтік қызмет көрсетудің басты ерекшелігінің өзі,
арендатор үшін жабдықтарды табу және ... ... ... ... бір ... шешіліп отырады. Сонымен ... бір ... ... бұл түрі ... үшін де ... алу – сату ... ... лизингте аренда мүлкін иелену
құқына аренда беруші ие болады, ал ... ... тек ... ... ие ... ... ... аяқталған соң лизинг алушы
келісілген баға ... ... ... ... алуына болады, лизингтік
келісімді ұзартуына болады немесе келісім шарт мерзімі біткен соң ... ... ... ... ... лизингтік келісім инвестициялық
құндылықтарын ұзақ мерзімді арендасының түрі болып ... ... ... ... жай ғана ұзақ ... ... ғана ... жалгерлік қатынас, кепілдік есебінен, ... ... ... есеп айырусылар және басқа да қаржылық
механизмдер қатыстырылған дәстүрлі емес, келешекті ... ... ... ... . ... ... бүгінгі күні Қазақстандық
экономикаға өте қажеттік банктік құрылымның өндірісті қаржыландыру бойынша
іскерлік ортамен бірлесе қызмет етуіне әсер ... ... ... ... ... ерекше саласын ұсынады. Лизингті
белсенді енгізетін болса, мүмкіншілігіне қарай өндірісті техникалық ... ... ... ... ... құрудың, нарықты
жоғары сапалы тауармен қамтудың мықты тынысы болуы мүмкін.
Бүкіл әлемде көптеген ... ... үшін ... ... ... ... ... жөн көреді. Жалгерлік, бірінші кезекте кепіл
есебімен (кепілдік, тапсырыс) несиелеу ... ... ... тән әр ... ... ... және ... міндеттемелері
бойынша есеп айырысулар кездесетін келешекті қаржыландырудың арнайы қосымша
көзі ретінде енгізіледі.
1998 жылы Оттавада ... ... ... ... ... деп айтылған: ”Халықаралық тәжірибеде лизинг үш ... ... ... ... ... компаниясы (лизинг беруші) пайдаланушы
өтініші мен нұсқауы бойынша оған өндірістік жабдықты уақытша ... ал ... ... ... соң ... ... ... алушы
меншігінде қалдырылуы мүмкін.”
Әр түрлі белгілеріне қарай лизингтік операцияларды келесі ... ... ... ... қарай мынадай болып бөлінеді:
- тура лизинг – бұл кезде мүлік иесі өз еркімен ... ... (екі ... келісім);
- жанама лизинг (үш жақты немесе көпжақты лизинг ) – ... ... беру ... ... жүзеге асырылады.
Бүгінде елімізде құқықтық реформалар барысында көптеген өзгерістер
болып жатыр. Әр ... ... ... ... мемлекетімізді нығайта
түсер түбейгелі шаралар жүргізілуде. ... ... ... ... ... көшуімен ілесіп келген күрделі құбылыстардың бірі -
“лизинг” терминінің кең орын ... ... ... ... заңына байланысты еніп отырған
бұл ұғымның маңызы зор. ... ... ... заңы ... ... ... ... ғана өмір сүре аласың. Ал мемлекет мойнындағы дотацияға
сүйеніп келген шаруашылықтар, зауыт, фабрикалар мұндай ... ... ... ... , өмір ... ... ... болып кетті. Яғни, белшесінен
борышқа батып, банкротқа ұшырады. Олар жаңа ... ... ... шаруашылықтар орнына қайта құрылған өндірістік ... , ... ... яғни техникасы бүгінгі күннің талабына
сай емес, сапалы өнім беруге жарамсыз. Міне, ... ... әсер ... ... ... ... ... құрал
ретінде мүлікті жалдау шартының бір түрі ... ... оң ... ... ... ... жүзеге асырғысы келетін кәсіпорындар өздерін
қандай да ... ... ... ету үшін оларға екі мүмкіндік
беріледі:
1. Сатып алу (өз қаражаттары есбінен):
2. ... ... ... ... көпшілігі сатып алуға қаражаты
жетіспеушілігінен жалға алуға келіп ... ... ... ... бір мәселе, осы қажетті мүлкі бар және оны ұзақ мерзімге жалға
беруге дайын ... ... ... бұл ... шешу қиынға түседі,
себебі мүлікпен иемденетін кәсіпорындар оны жалға беруге емес, көбінесе
сатуға ... ... ... шығу жолдарының бірі – мүлікті үшінші
тұлғаның мүддесі үшін ... ... және оны ... ... ... ... сәйкес, лизингтік қатынастардың міндеті өзінің клиентіне
қажетті ... ... ... ... ... ... ақыға жалға беру
болып табылады.
Қазігі кезде лизинг дегеніміз кәсіпкерлік қызмет деген әр түрлі ойлар
бар. ... ... ... В.А. Горемыкин лизингті банкілік немесе
коммерциялық қызметтерге қарағанда ... ... ... ... ... ол ... бизнесте, өндірісте және құрал-жабдықпен
мүлік ... кең ... ... ... ететінін айтады.
Лизинг - әлем экономикасында шапшаң дамып келе жатқан қызметтер
шеңберіндегі коммерциялық, кәсіпкерлік ... ... ... ... деп ... ... ... ойы бойынша қазіргі мағынадағы лизинг 1952 жылы
АҚШ-тың Сан-Франциско қаласында ең бірінші Лизинг компаниясының ашылуымен
тұспа-тұс келеді.
Босх ... ... ... азық-түлік өндірісімен айналысатын
кішігірім фирманың басшысы-тұғын. Әскери ведомстваның үлкен тапсырмасын
орындау үшін оған ... ... ... ... ... Бұл ... шағын болғандықтан бұл мақсатта қолдану үшін қаржы көздері жоқ
еді. Сонда Босх ... ... ... жөн ... ... оларды
алу процесін қаржыландырады. Мұндай операцияның өте тиімді екенін байқап
және кейбір фирмалар оның жасаған операциясын қайталағысы ... ... 20 мың ... ... бар ... ... ... Екі жылдан кейін бұл
фирма құны үш ... ... ... машиналар мен құрал-жабдықтарды
жалға беріп отырды. Осыдан кейін Босх мырза 400 мың доллары бар ... ... ... ашады.
Қазақстан мен Ресейде, сонымен қатар ТМД елдерінде ... ... 1989 ... ... деп ... ... ... елдегі лизингтік
ұйымдық нысандарының ішінен мұнда әзірше тек қана ... ... және ... ... ... ... банктер
дамып отыр.
Алғаш рет Қазақстан заңдарында “лизинг ” ... ... ... және шаруашылық қызмет еркіндігі туралы заңның 21-
бабында қолданылды. Кейін “лизинг ” ... ... ... құқықтық
актілерде: 1994 жылғы 18 ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар құру туралы ” , 1994 ... ... ... ... мемлекеттерінің қатысуымен лизингтік компаниялар
құру ... ”, 1998 ... 15 ... ... шаруашылығындағы лизингті
ұйымдастыру шарттары мен тәртібі жөніндегі ережені бекіту туралы ”, ... ... да ... ... ... тапты.
Лизинг жалдаудың бір түрі болғанымен оны ... ... ... ... ... ... ... сияқты мүлікті тек ұзақ пайдалануға ғана
алмайды. Оған ... ... ... ... байланысты сатып алушының
міндеттері жүктеледі: ... ... ... ... жойылуынан болған
зиянды өтеу, мүлікті сақтандыру және техникалық қызмет көрсету, сондай-ақ
жөндеу. Бірақ, мүліктің меншік иесі ... ... өзі ... Лизинг
мәмілесінің объектісінің жойылуы немесе оны пайдаланудың мүмкінсіздігі
қарызды ... өтеу ... ... ... ... жалға алушы сияқты
мүлік пайдалану құны үшін ай сайын ақысын жалға берушіге ... ... ... ... үшін ... берушіге мүліктің толық құнын өтейді.
Кемшілігі болған жағдайда лизинг беруші ... ... ... Бұл ... ... ... лизинг беруші мүлікті лизинг
алушының сұрауымен және оның мүддесіне сатып алады. Сондай-ақ, міндеттердің
бұлай бөлінуі мүлік алушының мүлікті күтіп ... ... ... ... алу ... мен ... ... тараптарының арасында тәжірибеде
қалыптасқан басқа да айырмашылықтар бар. ... ... ... ... ... алу ... ... шарты жасалған мерзім, қалдық
құны және үстеме бағалары есептелінеді. Жалға беру кезінде төлем ... ... ... ... және ... ) байланысты
есептеледі. Жалға алу ... ... ... тәжірибе көрсеткендей
шарттың әрекет ету мерзімі аяқталғаннан кейін алдын ала келісілген ... ... ... ... жеке ... ... ... жағдайда
бөлек шарт жасау қажеттігі туындайды.
Лизинг әлемнің көптеген елдерінде өз ... ... ... ... ... әдістерінің бірі болып саналғанымен,
Қазақстанда әлі де ... оның даму ... мен ... ... ... ... жағдайында көптеген кәсіпорындар
өндірістің техникалық жаңаруына ірі ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты барлық меншік нысанындағы ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті және өндіріс
аясын дамыту үшін ... жеке ... ... мүмкіндік беретін
лизингтік бизнесті дамыту қажеттілігі туындауда. Шағын ... ... ... ... ... осы процеске қатысатын
негізгі субъектілерін анықтауға негізделуі керек – олар ... ... ... керек.
1.2. Лизингтік операциялардың негізгі элементтері
Лизингтік келісімінің негізін келесі элементтер құрайды:
а) келісім объектісі;
б) келісім субъектісі ... ... ... ... келісім мерзімі;
г) лизингтік төлемдер;
д) лизинг бойынша көрсетілетін қызметтер.
а) Лизинг объектілері – лизингтік ... ... ... кез ... ... бола ... егер де олар ... жойылмаса. Арендаға берілетін объектілердің табиғаты ... және ... ... ... ... Лизинг субъектілері – лизинг келісімдері ... ... ... ... (қатысушылар) оның субъектілері болып табылады. Мұнда оларды
тікелей және жанама түрде ... деп ... ... ... ... ... жатады:
- лизингтік фирмалар мен компаниялар (лизинг беруші және мүлікті жалға
берушілер);
- келісім объектілерін жеткізушілер (жабдықтаушылар)
- өндірістік және ... ... ... ... ... және инвестициялық банктер , олар лизинг
келісімінің кепілшілері ... ... ... ... ... және ... делдал фирмалар
Лизингтік фирмаларға – аренда түрінен байланыссыз жалгерлік
қатынастарды
жүзеге ... ... ... ... өз ... бойынша оларды:
мамандандырылған және әмбебап деп бөледі.
- Тар мамандандырылған компаниялар әдетте ... бір ғана ... ... ... ... немесе бір топ тауарларымен
айналысады (құрылыс жабдықтары, ... ... ... Лизингтік
компанияларда әдетте машиналар мен ... ... ... ... ... ету үшін ... жасайды.
- Әмбебап лизингтік фирмалар жалға машиналар мен жабдықтардың
сан алуан түрлерін беруімен айналысады. Олр жалгерге ... ... ... ... ... ... көп жағдайларда өнеркәсіптік және ... ... мен ... ... филиалдар мен еншілер
компаниялары ретінде құрылады. АҚШ ... ... ... ХХ ғ. 60 ... ... бастады.
Лизингтік қызмет нарығына банктердің енуі екі жағдаймен байланысты:
Біріншіден, лизинг бизнестің капиталды көп қажет ететін түрі, ... ақша ... ... ... шоғырланған.
Екіншіден, лизингтік келісімдер өзінің экономикалық табиғатына сай
банктік несиелеумен тығыз ... ... ... ... лизингтік операцияларды белсенді
түрде жүргізуіне мәжбүр етеді. Лизингтік операцияларды жүзеге ... ... ... ... және құрылыс фирмалары
жатады.
Үшінші категорияға – делдалдық және сауда ... ... ... ... ...... ... деп лизингтік келісімнің
мерзімін айтады. Лизинг ұзақ ... ... ... ... объектілердің жоғары құны мен қызмет ету ... ... ... ... ... келісім мерзімін анықтау кезінде лизинг беруші мен алушы
келесі ... ... ... ету ... ол ... ...... анықталады. Лизингтік келісім шарт мерзімі жабдықтың пайдалану
мерзімінен аспауы тиіс.
Жабдықтың амортизация кезеңін – үкімет ... ... ... ... ... шарт мерзімі амортизация кезеңімен сай келеді.
Инфляциялық процесс динамикасы. Лизинг беруші үшін инфляция ... өсіп ... ... ұзақ ... ... аренда төлемдері бар
аренда тиімзіз және керісінше, бағаның төмендеуі жағдайында лизинг ... ... ... ... Лизингтік төлемдері – лизингтік операциялар жобасындағы күрделі
сәттің бірі лизинг берушіге тиесілі ... ... ... ... болып табылады. Қысқа және ұзақ мерзімді арендада ... ... ... бір ... ... ... ... конъюктурасымен анықталады.
Ұзақ мерзімді арендада (лизингте) лизингтік ... ... ... ... ... ... алынады, ол есептеу
объектісінің құны мен лизингтік келісім ... ... ... келген лизингтік төлем құрамына келесі негізгі элементтер кіреді:
- амортизация
- келісімді жүзеге асыру үшін, лизинг ... ... ... ... маржа, лизинг берушінің табысы
- тәуекелділік сыйақы, оның деңгейі әртүрлілік тәүекелділік деңгейіне
байланысты.
Ресурстарға төлем, лизингтік маржа және ... ...... ... ... ... қаржы лизингі бойынша есептеу үшін аннуитет
формуласы қолданылады (нақты заем бойынша жыл ... ... ... x ... төлемдерінің сомасы
А-амортизация сомасы
П-контракт мерзімі
U-лизингтік процент
Т-арендалық төлемдерінің кезеңдері
Бұл формуланы қолдану кезінде келісім жасалған бүкіл кезеңінде әрбір
арендалық төлемдердің сомасы ... ... ... ... ... құны 1500, келісім мерзімі 5жыл, проценттік
ставка 97, төлемдер ... ... ... x ... ... ең ... төленетін сомасын анықтау үшін, аннуитет
формуласына екі ... ... ... 1-ші ... ... таңдаған қалдық құнға түзетілген төлем сомасын анықтау үшін келесі
формуланы қолданамыз:
ҚҚ-қалдық құны. Егер,біздің мысалымызда, ҚҚ мөлшерін 55 % (0,05) деп ... ... ... тең ... ... ... Егер де, ... аренда төлемін аванспен жүргізсе
( күн ілгері, ... ала), онда ... ... ... тағы бір ... ... арендалық төлем сомасы 906,0 тең болады.
(15000*0,06375*0,9689*0,9779)=906,0
Лизингтік төлемдерді басқа да ... ... ... Мұнда
амортизацияны белгілеудің әртүрлі ... ... ... ... әдіспен және норма бойынша жеңілдетілген
амортизация әдісімен белгіленеді.
Лизингтік ... ... ... ... ... ... есептеледі:
А – амортизация сомасы
П - несие ресурстарына төлем
П - комиссиондық төлем мөлшер
П - қосымша қызметке ... ... жеке ... ... ... ... бойынша
анықталады:
Амортизациялық аударымдар сомасы
С – ... ... ... ... ...... ... ресурстарына төлем
К – несие ресурстарының мөлшері
С – ... ... үшін ... ставка
Несие ресурстарының мөлшері анықталады:
және - жабдықтың жыл басындағы және соңындағы құны
Коммссиондық төлемдердің мөлшері:
Банктің қосымша қызметтеріне ... ... банк ... жол ... ... ... шығындары
- қызмет көрсетумен байланысты шығындары
- банк жарнамасына ... ... ... да ... ... ... төлемдерді жасау кезеңдерімен байланысты
келесі формула ... ... жыл ... ... ... ... лизинг төлемдері
Т – арендалық төлемдерінің кезеңі
б) тоқсан сайын төлеп отырған кезде:
в) ай сайын төлеп отырған кезде:
д) Лизинг бойынша ... ...... ... бірнеше
түрлерімен сипатталады. Лизинг алушығы көрсетілетін қызметтерді екіге бөліп
қарастырады.
Техникалық қызмет – ... ... ... ... ұйымдастырумен
байланысты: арендаға өткізілген жабдықты монтаждау, орнату, техникалық
қызмет көрсету және жөндеу (әсіресе ... жаңа ... ... ... ... – салық салу мәселелерімен байланысты қызметтер және
келісім жасаумен байланысты.
1.3. Лизинг түрлерінің жіктелуі және лизингтік операциялар
Лизингтік ... ... ... ... ... ... лизингтік келісім үлгілерімен және лизингтік операцияларды
реттейтін нормаларымен сипатталады.
Әр түрлі белгілерге қарай лизингтік ... ... ... ... ... құрамы бойынша:
- тікелей лизинг, мұнда мүлік иесі өз бетінше ... ... (екі ... ... )
- ... ... ... мүлікті делдал арқылы лизингке береді (үш жақты
немесе көп жақты лизинг ... ... түрі ... ... ... лизингі
- қозғалатын мүлік лизингі
- бұрын пайдалануға болғаны жабдықтың лизингі
III. Өзін - өзі ақтау деңгейі бойынша:
- толық өзін - өзі ... ... ... бір ... шарт шегінде
мүліктің құны толығымен төленеді
- толық емес өзін - өзі ... ... ... ... арендаға
берілген мүліктің құны жартылай өтеледі
ІҮ. Амортизация шарты бойынша:
- толық амортизацияланған лизинг
- ... емес ... ... Өзін-өзі ақтау деңгейі мен амортизация жағдайына байланысты:
- қаржы лизингі, яғни лизинг ... ... ... ... ... ... ... мүліктің бүкіл құнын төлейді (толық
амортизациясын).Қаржы лизингі үлкен көлемді күрделі ... ... және ... ... ... ... ... лизинг. Келісім 2 жылдан 5жылға дейін жасалады.Мұндай лизинг
объектісіне әдетте моральдық тозуының қарқыны жоғары жабдықтар жатады.
VI. ... ... ... ... таза ... Егер бұл ... ... жабдықтың қызметінің
барлығын лизинг алушы өзіне жүктейді
- қызметтердің толық жиынтығы бар лизинг – объектіге қызметті лизинг
беруші көрсетеді
- ... ... ...... ... ... қызмет көрсетеді.
VII. Операциялар өтетін нарық секторына байланысты:
- ішкі ...... ... бір ... ... ...... қатысушылардың бірі бір елден, қалғандары
басқа елден. Әр түрлі белгілеріне қарай лизингтік ... ... ... ... Қатысушылар құрамына қарай мынадай болып
бөлінеді:
- тура лизинг, бұл кезде мүлік иесі өз еркімен объектіні ... (екі ... ... ... ... (үш жақты немесе көпжақты лизинг ), бұл кезде мүлікті
беру делдал арқылы ... ... ... жиі ... түрі – қайтымды лизинг, ... ... ... ... оны оған ... ... ... лизинг.
Мүлікті типіне қарай былай бөлуге болады:
- жылжымалы мүлік лизингі;
- жылжымайтын мүлік лизингі;
- бұрын пайдаланылған мүлік лизингі.
Өтеу деңгейіне қарай былай ... ... бір ... ... ету ... ... құны ... өтелетін
лизинг;
- толық өтелмейтін лизинг.
Қызмет объектісіне қарай былай бөледі:
- егер жалданатын затқа көрсетілетін ... ... ... ... ... ... таза лизинг;
- толық қызмет жиынтығы бар лизинг – ... ... ... көрсету
лизинг берушіге жүктеледі;
- жартылай қызмет жиынтығы бар лизинг.
Операция өткізілетін нарық секторында ішкі және ... ... ... экспорттық және импорттық болып бөлінеді. Экспорттық
лизинг кезінде шетел лизинг ... ал ... ... кезінде – лизинг
беруші болып табылады.
Салық және амортизациялық жеңілдіктерге қатысты лизинг мынадай ... ... ...... ... сипатта болады және жеңілдіктер
есебінен пайда табу мақсатында жүргізіледі;
- нағыз лизинг - ... ... ... ... және ... сияқты салық жеңілдіктеріне құқы бар, ал жалға алушы
салық ... үшін ... ... ... ... ... тастай алады.
Лизингтік төлемдерін сипатына қарай былай бөледі:
- ақша төлемімен жүргізілетін лизинг – барлық төлемдер ақша нысанында
жүргізіледі;
- компенсациялық төлемімен ... ...... ... өндірілген тауарларды жеткізу немесе қарсы қызмет көрсету
нысанында жүзеге асырылады;
- аралас төлемді лизинг.
Лизингтің осы нысандарын негізгі екі түрге біріктіруге ...... ... ...... ... аппаратуралар мен басқа да
техникаларды қысқа мерзімді жалға беру. Оның ерекшелігі құрал ... ... соң ... ... болып табылады. Лизинг
берушінің жалға ұсынылатын затты алу мен ұстауға байланысты шығындары
бір ... ... ... ... ... өтелмейді.
Қаржылық лизинг – қолдану үрдісінде мүліктің толық немесе үлкен
бөлігінің ... ... ерте және ұзақ ... ... ... лизингтің неғұрлым кең қолданылатын типтік
нысаны.
Қаржылық лизингтің маңызды белгісі – ... ... ... ... ... жалдаудың негізгі мерзімі деп аталатын ағымда келісімді
бұзудың мүмкін болмайтындығында.
Қаржылық ... – бұл ұзақ ... жал ... табылады, оның
шартының құрамында келесі ... ең ... ... ... меншік құқығының жал мерзімі аяқталуына қарай көшу:
- келісімшартты бәсекелес саудадан мүлікті сатып алу ... ... жал ... ... ... ең аз ... келтірілген құн жабдықтың
нарықтық құнының 90%-на тең немесе одан жоғары болу керек.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... несие бойынша (жалға берушіде) пайыздық ... ... ... бойынша (жалға алушыда) пайыздық мөлшерлеменің ең
азына тең болуы керек, онда:
- ... ... ең аз ... – жал ... жылдық төлем:
- ең жоғары төлем-жалға алынған мүлікті сатып алу ... ... ... ... ... ... болашақ жылдың ақша
ағымының құны.
Егер жал келісімшарты жоғарыда аталған қағидалардың ең ... ... ... онда ... жал ... болып саналады.
Мысалы: мүліктің жал мерзімі – 5 жыл, мүліктің құны – 10 000 бірлік,
күтілетін пайдалану мерзімі – 10 жыл. Жал ... ... ... ... ... ... жалға берушіде де, жалға алушыда да ... ... 8 және ... ... ... ... коэффициенті=1/(1+0.08)*n
Мұндағы ,n-жалды төлеу жылы
1-жылдың коэффициенті=1(1+0.08) =0,93
2-жылдың коэффиценті =1(1+0.08)=0.85
3-жылдың козффиценті=0,79
4-жылдың коэффиценті=0,73
5-жылдың коэффиценті=0,68
Келтірілген құн=2300*(0.93+0.85+0.79+0.73+0.68=9154 немесе 91,5%, ... ... ... лизинг”туралы Қазақстан Республикасының заңында қаржылық
лизинг түсінігі инвестициялық қызмет түрі ретінде анықталады, бұл ... ... ...... ... ... ... сатушыдан алуға және
оны лизинг алушыға белгілі төлеммен, белгіленген мерзімге және ... ... ... және ... ... үшін ... Лизинг заты лизинг алушыға берілетін мерзім ұзақтығы жағынан
лизиг заты құнының түгелдей немесе белгілі бөлігінің (80 пайыздан кем ... ... ... ... – лизинг келісімене сәйкес, келісім жасау кезіндегі
баға ... ... заты ... ... ... ... бөлігінің (80
пайыздан кем емес) көлемде қалпына келтіруімен (амортизация) ... ... ... ... ... Бұл кезде әрекет ету
мерзімі өткеннен кейін лизинг заты ... ... ... ... ... ол ... ... лизинг келісімінде қарастырылған төлем
толықтай ... ... егер ... ... келісімде көрсетілген
жағдайда ғана.
Лизинг ... ... ... машиналар, жабдықтар, құрал-
саймандар, көліктік құралдар, жер учаскілері және ... да ... ... ... қағаздар және табиғи ресурстар лизинг заты бола
алмайды. Лизинг келісімінің барлық ... ету ... ... ... құқы ... ... ... Лизинг келісімін мемлекеттік
тіркеуден өткізгеннен бастап, лизинг алушыға лизингтік затты ... және ... құқы ... ... ... қаржылық операциялардың жаңа нысаны
ретінде күрделі салымдарды жүзеге асыру тәсілі негізінде ... ... ... ... және ... ... ... пайдалануға жалдау ретінде түсінсек, онда оны ... ... ... несие ретінде қарастыруға болады. Сондықтан, кейде
лизингті “несие – жал” (фр.”credit-pail”) деп атайды.
Тауарға деген ... ... ... ... ... ауысу шартынан
айырмашылығы, лизинг кезінде жалға деген меншік құқығы ... ... да, ал ... ... оны ... ... ғана ... ала алады.
Лизингтік мәміле негізін келесілер құрайды:
- мәміле объектісі;
- мәміле субъектілері (лизингтік келісім тараптары );
- ... ... ... ... ... ... төлемдер;
- лизинг бойынша ұсынылатын қызметтер.
Өндірістік циклде жойылмайтын материялдық құндылықтардың кез келген
түрі
лизингтік ... ... ... ... Жалға берілетін объект табиғаты
бойынша жылжымалы және жылжымайтын мүлік лизингі қарастырылады.
Мәміле ... ... ... бар ... ... ... ... лизингтік қызмет нарығына енгізу, біріншіден лизинг ... ... ... түрі ... ал ... – ақша ресурстарының
негізгі ұстаушысы болуымен ... ... ... қызмет өзінің
экономикалық табиғаты бойынша банктік несиелеумен тығыз байланысты және
соңғысына ... ... ... ... ... ... банктер және банктік қызмет туралы»
заңына ... ... және ... ... жүзеге асыруға құқылы, ... ... банк ... ... ... ... ... ету
мерзімі (лизинг ) ішінде жалға берушінің берілетін мүлікке меншік құқығын
сақтай тырып, мүліктерді жалға беру бойынша ... ... ... ... ... қызметке қатысу үшін жоғары деңгейде неғұрлым
бірлікті ұйымдар болып ... ... олар ... тәуекелділікпен жиі
кездесіп отырады. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік ... ... ... ... ... пруденциялдық нормативтер
және басқа да ... мен ... ... ... ... себептер (қарыз көлемінде бақылау, сондай-ақ ақшамен
қамту) бойынша банктер лизингтік қызметті жүзеге ... ... ... ... себебі олар ұлттық банктің қатаң бақылауында болады.
Лизинг кезеңі лизингтік келісімнің ... ету ... ... ... – ұзақ ... жалдаудың негізгі нысаны,
жоғары құн және қызмет обектілерінің ... ету ... ... ... ... ... ... Лизингтік келісім мерзімін анықтау
кезінде лизинг алушы мен ... ... ... ... ... ... ... ету мерзімін, оның амортизациялық кезеңдерін, неғұрлым
өндірістік немесе ұқсас арзан ... ... болу ... ... ... қарыз капиталы нарығының жағдаятын
(конъюктурасын ) және оны ... ... ... ... ... ... төлемдер сомасын анықтау, лизинг
операцияларының неғұрлым ... ... ... ... ... төлемдер
лизинг алушы өндіретін өнім (жұмыс, қызмет) құнына ... ... ... ... ... былай бөледі:
• кезеңдік төлемдер – ... ... ... ... ... кесте бойынша төленетін жылдық, тоқсандық,
айлық төлемдер;
• бір мерзімдік ... – егер ... ... ... аванс төлеу
қарастырылса, кезеңдік төлемдермен қатар қолданылады.
Лизинг алушының қаржылық жағдайы мен ... ... ... ... ... төлеудің төмендегідей әр түрлі тәсілдерде
белгіленуі мүмкін:
• бірдей үлестермен – бір қалыпты түзу сызықты төлемдер;
• өспелі ... ... ... ... ... ... ... лизингтің төлемді аз жарналармен
енгізген ыңғайлы, ал содан соң ... ... және ... өнім ... арттыруға байланысты төлемді ұлғайтатын,
негізінен қаржылық жағдайы тұрақсыз лизинг алушыларға қолданылатын
төлем;
... ... ... ... ... ... ... пайдаланушы лизинг берушіге ... көп ... ... ... ... ... ... алушылар қолданатын төлемдер.
Жалпы жал төлемдерінің көлемінде амортизациялық аударулар көлемі,
қалдық құн,
несие үшін ... ... ... ... ... ... лизинг объектісіне техникалық қызмет көрсетуді, құрастыруды,
салық ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
Кез келген лизингтік төлем құрамына келесі негізі элементтер ... ... ... ... ... үшін ... берушінің тартылатын ресурстар
үшін төлемі;
• көрсетілетін қызметтер үшін лизинг берушінің ... ... ... ... ... ... кейбір тәуекелділік деңгейіне қатысты
тәуекелділік сыйақысының көлемі.
Ресурстар үшін ... ... ... және ... ... ... ... лизинг бойынша жалдау төлем сомасын есептеу үшін
8-тарауда қаралған лизингтік мәміле шарттармен өзара байланысты ... ... ... аннуитеттер (нақты қарыз бойынша жылдық
төлемдер) формуласы қолданылады.
Лизинг – лизинг берушіге ... ... көп ... Бұл ... ... түрін екі топқа бөлуге болады:
- техникалық қызмет - клиент пайдаланатын объектіні тасымалдауды,
құрастыруды және ... ... ... техникалық
қызмет етуге және ағымды жөндеуге байланысты (көбіне ... ... ... ... беру ...... салу, рәсімдеу және т.б. мәселелер
бойынша қызметтер.
Жалға лизинг компаниясынан қажетті жабдықты алу үшін ... ... ... аты, ... ... типі, маркасы, бағасы және оны
қолдану мерзімі көрсетіледі. Өтініште, сондай-ақ жалгердің өндірістік ... ... ... ... ... ... ... талданған соң
лизингтік компания соңғы шешімге келеді және оны ... ... ... ... ... ... қоса ... жібереді, ал
жабдықтаушы жақ лизинг компаниясының жабдық алу ... ... ... Бұл жағдайда лизинг беруші жабдықтаушымен жабдық құнын
келіседі, қажет болса қызмет объектісінің ... ... ... ... ... ... ... лизингтің келесі маңызды шарттары
көрсетіледі:
- келісім заты;
- лизинг затын салушының аты, сатушы таңдауы кіммен белгіленгені;
- лизинг ... ... ... ... ... және мерзімдері;
- лизинг затының құны;
- келісімде әрекет ету мерзімдері;
- лизинг алушының ... ... ... ... ... шарттары,
егер мұндай берілу келісімде қаралса;
- лизинг затының сипаты;
- лизинг затын құрастыру және жөндеу ... ... ... ... ... ... ... затын лизинг беруші атына ... ... ... міндеттемені белгілеу;
- лизинг шарты бойынша лизинг алушының міндеттемелерін орындауына
лизинг берушінің бақылау жасау тәртібі;
- тараптар жауапкершілігі.
Осы шарттардың бірі ... ... ... ... ... ... лизинг келісімінің мерзімі лизинг затының толық немесе жарты
құнының амортизация мерзімінен кем ... ... ... ... келісімінің жалпы шартымен танысып, лизинг
алушыға бекітім – міндеттемесі бар ... қол ... ... ... ... оған ... тапсырыс жасау бланкісін қосып жібереді.
Бұл құжатты фирма – жабдықтаушы дайындайды және ... ... ... құжаттарды алған соң лизинг беруші тапсырысқа қол қояды
және оны жабдықтаушыға жолдайды. ... ... ... сату – ... ... келісім (3-қосымша) және жабдыққа жіктелім құрастыруды (2-қосымша)
қолдану мүмкін.
Жабдықтаушы жабдықты лизинг алушыға жеткізіп ... және ... ... ... ... жабдықты нақты жеткізгенін
дәлелдейтін қабылдау жөніндегі хаттама ... ... ... ... қызметке қатысушылардың қолы қойылады және лизинг алушы
қызмет объектісінің құнын төлейді.
Лизинг беруші ... ... ... ... ... және ... есебінен лизинг затын қайтаруды талап ете алады:
- егер лизинг алушы лизинг затын айтарлықтай нашар ... егер ... ... ... затын лизинг келісімшарттарын бұзып
пайдаланса немесе лизинг берушінің жазбаша ескертулерін тыңдамай,
лизинг затын ... ... егер ... ... екі немесе одан да көп рет қатарынан, келісіммен
белгіленген мерзімде лизинг келісімі бойынша төлемді енгізбесе.
Лизинг алушы ... ... ... ... ... беруші есебінен
лизинг
затын қайтарып алуын келесі жағдайларда талап ете алады:
- лизинг беруші ... ... ... немесе лизинг затын
келісімшартқа сәйкес қолдануға кедергі жасаса;
- егер жолданған ... ... ... ... ... ... егер лизинг беруші лизинг затын жеткізу мерзімдерін бұзса.
Егер лизинг алушымен жасалған лизинг ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, лизинг алушыдан келісілген
өлшемде айыпақы (өсімақы, тұрақсыздықтар) төлеуін қарастыра алады.
1.4. Лизингтік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескере отырып
лизингтік қатынастарды басқару мәселелері
Кез-келген экономикалық ... ... ... ... де
жүзеге асыру кезінде міндетті түрде тәуекелділікті ескеру ... ... ... жалпы экономиканы басқарудың барлық деңгейінде белгілі
бір шешімдерді қабылдау процесі соңғы ... ... ... ... Яғни кәсіпкерлік қызметтің кез-келген түрін жүзеге асыру
тәуекелділікпен тығыз байланысты екендігі белгілі. Экономикалық ... ... ... – бұл «жоғалту қаупінің жоғалту ықтималдылығы»
деп түсіндіріледі. Сонымен бірге тәуекелділік – бұл қаржылық операциялардың
қолайсыз іске асырылу ықтималдылығы деп те ... (1,86 ... ... ... және ... қызметтердің бір түрі
болып табылғандықтан, лизингтік қызметті жүргізу ... ... ... көптеген объективті және субъективті себептерге
байланысты әртүрлі тәуекелділіктерге барады.
Тәуекелділіктерді басқару мәселесі ... ... ... тән ... бірі ... ... ... да осы мәселенің
лизингтік қатынастар орнату кезінде де өзектілік мәні өте ... ... ... – бұл тәуекелділікті басқару процесіндегі маңызды
кезеңдердің бірі болып табылады. Оның мақсаты ... ... ... және ... ... ... ... кездесетін
тәуекелділіктер туралы қажетті ақпараттарды ... Осы ... ... басқарудың келесі кезеңдеріне белгілі – бір
шешімдер қабылдануы үшін жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Тәекелділік түрлерін ... ... ... әсер ... ... тәуекелділіктер (жалпы және типтік) нақты
анықталуы қажет. Лизингтік қатынастарға әсер ... ... ... ... ... ... ... – бұл көп сатылы процесс, оның негізгі ... – бір ... ... ... ... ... ... шығындарды
азайту немесе оның орнын толтыру. Лизингтік қатынастардағы тәуекелділікті
басқару процесі бір – ... ... ... ... ... ... блок – ... түрінде көрсетуге болады:
Лизингтік қатынастарды жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... әсер ететін негізгі
факторларды оқып- білуден ... Бұл ... ең ... ... ... ... деп ойлаймыз:
1. Лизингтік қатынастарға қатысушы тұлғалардың таңдаған стратегияларының
ерекшеліктері. Яғни, оның тәуекелділіктерідің белгілі - бір ... өз ... ... ... ... қызметтеріндегітәуекелділіутерге қатысты ерекшеліктері
ескерілуі қажет. Мысалы, егер ... ... ... ... түріне
немесе белгілі – бір салаға ғана маманданса, онда оны ең алдымен лизингтік
келісімдер бойынша ... ... ... ... болуы, іске
асырылуы мүмкін келісімдердің неғұрлым табыстылығы схемасы қызықтырады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... нарықтың, саласының немесе қызметтің даму болашағы ... ... ... ... – бір ... ... ... лизингтік қатынастарға қатысушы тұлғалардың қаржылық
жағдайына әсер ету аясы және оның ... ... ... ... ... ... осы келісімге тән
тәуекелділіктердің біреуіне немесе тәуекелділіктердің топтарына
тәуекелділігі пайда болуы мүмкін. ... да ... ... ... субъектілерінің қызметтерімен салыстыра отырып, ... ... ... ... ... ... пайда болатын шығындар
мен зияндардан сақтандыруы мүмкін.
3. Лизингтік қатынастарға қатысушы тұлғалар қолданылатын математикалық
есептеу ... ... ... емес ... қате жасалынған
математикалық есептеулер және сонымен қатар ... ... ... ... пайдалану лизингтік келісімге қатысушы
тұлғалар үшін өтн ... ... ... ... да лизингтік
келісімдерді іске асыру ... ... ... ... ... ... оларды қаржыландыратын
коммерциялық банктер математикалық есептеулердің неғұрлым тиімді және
қарапайым әдістерін қолдануға ұмтылулары ... Осы ... ... ... ... ... мамандандырылған фирмалардың
математикалық есептеулерді толық автоматтандыруға ... ... ... өнімдерімен техникалық
құралдарын пайдалану қажет.
Осы кезеңдегі басты қағида – тәекелділіктің барлық ... ... ... ... отырып, толық сипаттама беру.
Сурет 1. Лизингтік қатынастардағы тәуекелділіктерді басқарудың блок-
схемасы.
Жалпы тәуекелділікке кәсіпкерліктің барлық түрлеріне ... ... ... ... ... саяси және т. б.
тәуекелділіктер. Осы аталған тәуеклділіктердің барлығы теріс немесе ... ... ... ... ... әсер ететін бұндай
факторларды объективті ... деп ... ... ... азайтуға лизингтік ... ... ... жоқ, яғни ... ... ... қызметіне
байланыссыз болғандықтан, тәуекелділік деңгейін төмендету бойынша ешқандай
іс-әрекеттер жасай алмайды.
Лизинг сферасына тән типтік ... – бұл оң ... ... ... алуды көрсететін тәуекелділіктер. Бұндай
тәуекелділіктер ... ... ... әр ... ... ... басқару шешімдерінің әсерінен пайда болады.
Енді осы аталған типтік тәуекелділіктердің әрқайсысына жеке-жеке
тоқталайық:
1. Лизинг объектісімен байланысты ... ... ... ... ... ... және ... тозуымен байланысты тәуекелділіктер. Лизинг объектілерінің осындай
себептерге байланысты тәуекелділіктерін азайту үшін ... ... ... ... деп ойлаймыз. Ол үшін ең алдымен лизингтік компания
ақпараттық- аналитикалық жұмыстар жүргізуі керек, яғни ... ... және ... ... ... ... ... түрінің лайда болу және оның ... ... ... ... талдаулар жасау керек. Содан кейін лизинг объектілерін ... қосу және ... ... байланысты сақтандыру шараларын іске
асыру талап етіледі. Ол үшін ... ... ... ... алушы
сақтандыру компаниясымен келісім шарттар ... ... Міне ... іске ... ... ... деңгейін төмендетуге қол
жеткізуге болады.
2. Лизингтік операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... субъектілер
тұрғысынан да қарастыруға болады. ... ... ... ... мынандай түрлері кездеседі:
- өндірістік тәуекелділіктер;
- маркетингтік тәуекелділіктер;
- төлем тәуекелділігі.
Лизинг субъектілерімен байланысты тәекелділіктердің пайда ... ... ... ... ... ... әртүрлілігін және олардың өз ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырумен байланысты
лизингтік келісімдердің әртүрлі кезеңдерінде ... ... ... ... ... Жалпы қаржылық тәуекелділіктерді ақша
айналысы және «қарыз алушы-кредитордың қатынастарының пайда болуымен бірге
пайда ... ... ... қаржылық тәуекелділіктерді мынандай
түрлерге бөлуге болады:
- нарықтық тәуекелділік (валюталық, пайыздық, инфляциялық және т.б);
- ... ... ... бұл ... ... ... ... дейгейінің өзгеруі нәтижесінде лизинг объектілерінің құндарының
төмендеу мүмкін.
Несиелік ... – бұл ... ... бір ... ... ... сатып алу үшін несие берген жағдайда пайда
болтын ... ... бұл ... пайда болу себебі,
лизингтік компанияның негізгі қарызды және ол ... ... өз ... ... Несиелік тәуекелділікті төмендету үшін
коммерциялық банктер өздерінің еншілес лизингтік компанияларына ... ... ... ... ... ... ғана несие беру
туралы шешім қабылдау қажет. Ал басқа лизингтік ... ... ... ... ретінде қарап, олардың несиелік қабілеттіліктеріне талдау жасап
және жасалған талдау қорытындалары банкті толық қанағаттандырған жағдайда
ғана несие ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Елде болып жатқан экономикалық өзгерістерді
ескере отырып ... ... ... ... ... ... ... басқара алады.
4. Коммерциялық тәуекелділік – бұл жалпы халық шаруашылығының барлық
салаларына тән ... ... ... ... ... түрлері өте жиі кездеседі:
- сұраныстың азаюы;
- тауарлар бағасының өзгеруі.
Лизингтік нарықта ... ... ... лизингтік
компаниялардың
нарыққа келуі) отандық лизингтік компаниялардың қызметіне деген сұранысты
азайтуы мүмкін. Сұраныстың әсерінен ... ... ... ... ... ... прогрестің соңғы сапалы жетістіктерін
ұсына білу қажет.
Баға ... – бұл ... ... шарт ... ... ... ... бағасының өзгеруімен байланысты
табысты жоғалту тәуекелділігі. Лизинг беруші өз табысын ескі баға ... ... ... ... ... ... кезінде
жоғалтады. Ал лизингке алушы ескі баға ... ... ... бағасы төмендеген жағдайда зиян шегеді. Тәуекелділіктің осы
түрін лизингтік келісім шарт бекітілген ... ... ... ... ... белгілеу арқылы төмендетуге болады.
5. Лизингтік қатынастарға тән ... ... ... оның бір түрі ретінде серіктестік тәуекелділігін енгізу қажет деп
ойлаймыз. Себебі, біз лизингтік қатынастарды ең алдымен серіктестік ... ... ... ... ... қатынастарға
қатысушы тұлғалар арасындағы келісім қатынастарына ... ... ... ... ... ... бір ... келісім-
шарт бекіткен оның серіктесі белгілі-бір себептермен өз міндеттемелерін
орындауда бас тартуы мүмкін жағдайларда пайда ... ... ... ... ... ... ... операцияларымен (активті және пассивті ) өте
тығыз байланысты. Тәуекелділіктің осы түрін басқару мынандай екі факторға
тәуелді: ... ... ... ... ... ... ... кезеңдеріне. Лизингтік операциялардың
түрлерінің ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... қатынастар әр түрлі болады.
Бекітілген лизингтік келісім – шарттардың өмірлік кезеңдерін
үшке ... ... ... ... ... ... таңдау),
келісімді іске асыру (міндеттемелердің орындалуын үнемі ... ... ... толық орындалуы).
Келісімдерді дайындау және бекіту кезеңінде серіктестерінің
сенімділігіне, сапасына және ... ... ... ... іске ... ... ықтималдылықтарына талдау жүргізіледі. Серіктесінің сапасы
ең алдымен, оның ... ... ... ... түрінің
болашағымен және елдегі немесе белгілі-бір саладағыжалпы макроэкономикалық
жағдайлардың өзгеруімен анықталады. Ал, ... ... ... ... ... оның қай елде орналасқаны, қандай салада жұмыс
сітейтіндігі, беделі, ... ... ... ... ... ... көптеген факторлар ескерілуі қажет.
Лизингтік қатынастарға тән тәуекелділік түрлері анықталғаннан
кейін тәуекелділікті бағалау процесі ... ... бұл ... іске асыру барысында пайда болатын тәуекелділіктерді сан
жағынан көрсету. ... ... ... ... болатын шығындардың
ықтималдылығы мен мөлшері сияқты мәліметтер анықталады.
Тәуекелділік түрлерін анықтау және ... ... ... ... ... ... байланысты олардың жалпы процестің жеке бөліктері
ретінде бөліп қарастыру мүмкін емес. Сонымен бірге талдау ... ... екі ... жүргізіледі, яғни бағалаудан тәуекелділік ... және ... ... ... арқылы пайда болған шығындардың
себептері анықталса, ал екіншісінде арнайы ... ... ... және ... ... ... ... анықталып, оларға бағалау жүргізілгенне кейін
болашақта ... ... ... көлемін азайту мақсатында
тәуекелділіктерге әсер ету әдістері таңдалады. Әдетте тәуекелділіктің ... оны ... ... ... ... ... болады. Сондықтан
да, тәуекелділікке әсер ететін әдістердің ішінен ең жақсыларын таңдау үшін,
олардың тиімділіктерін ... ... ... ... ... секторларындағы салалық ерекшеліктерге қарамастан,
экономиканың барлық ... ... ... ... механизмдері пайдаланылады. Олардың барлығын бірнеше бағыттар бойынша
топтастыруға болады.Сол бағыттардың ішінен біздің ойымыз бойынша лизингтік
қатынастарға тән ... әсер ... ... әдістерін
пайдалануға болады:
1.серіктестерді таңдау туралы қосымша ақпараттар жинақтау;
2.өзін-өзі сақтандыру және кездейсоқ шығындардың ... жабу үшін ... ... ... бөлу ... );
4.сақтандыру.
Тәуекелділікті төмендетудің осы жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... қағидаларды сақтандыру
қажет деп ойлаймын:
-өзіндік капитал есебінен жоғары мөлшерде тәуекелділікке ... ... ... ... қажет;
-аз мөлшердегі табыс үшін жоғары мөлшерде тәуекелділік жасамау керек.
Бірінші қағиданы іске асыру үшін ... ... ... ... ... болатын ең жоғарғы шығын көлемін анықтау,оны
лизингтік келісімге ... ақша ... ... ... ... ... ... келісімге қатысушы субъектіні банкроттылыққа
әкелмейтіндігін анықтау сияқты іс-әрекеттер жасау қажет.
Лизингтік қатынастарға қатысушы ... ... ... іске ... ең ... ... болатын шығынның ең жоғарғы көлемін білу арқылы
тәукелділік салдарларын анықтау қажет және сол ... ... ... ... сол шараларға қатысудан бас ... ... ... ... ... ... шығын мөлшері салыстырмалы түрде жоғары болған жағдайда
тәуекелділіктен бас ... ... ... Енді жоғарыда көрсетілген
тәуекелділіктерді төмендету әдістеріне жеке-жеке тоқталайық.
Лизингтік келісімге ... ... ... ... ... ... қызығушылықтар бар. Бірақ олар
тәуекелділіктен толығымен қаща алмайды.
1. Серіктестерді ... ... ... ... жинақ
тәжірибе жүзінде келетін шараларды көмегімен іске асырылуы қажет ... ... ... ... ... ... ... түрде заң бөлімдерінің, аналитикалық бөлімшелердің
және лизингтік операцияларды оқып-білу, болжау, ... үшін ... ... керек;
-баспасөз беттерінде және қауіпсіздік ... ... ... ... ақпараттарды үнемі қадағалап, бақылап отыру
керек.
2.Тәуекелділіктердібасқару мәселелерін шешудегі маңызды қадамдардың
бір ... ... ... ... ... ... жәнеақша
қаражаттарын резервтерге сақтау мүмкіндіктерін оқып-білу болып табылады.
Өзін-өзі сақтандыру бұл тәуекелдіктерді ... ... ... табылады және
тәуекелділікпен күрестің салыстырмалы түрде ең арзан әдіс болып саналады.
Бұл жағдайда мүмкін болатын шығын ағымдық ақша ... ... ... резервтердегі қаражаттармен жабылады. Сондықтан да өзін ... ... ... ... Осы әдіс ... ... ... сомасы аз болған жағдайда ғана өзін-өзі ақтайды. Өзін-өзі
сақтандыру әдісін пайдаланудың лизингтік келісімдерге қатысушы ... ... ... ... да ... жөн. Бұл ең ... айналым
капиталындағы ақша қаражаттарының азаюына әсер етеді. Кездейсоқ ... ... ... жабу ... қаражаттарын резервтендіру бағыты
да тәуекелділікті төмендету құралдарының бірі болып ... ... ... ... ... ... ... бөлігін
резервте бекем ұстауы қажет. Яғни, бұлақша қаражаттары жаңа және тиімді
келісімдерді бекіту кезінде пйдаланылмайды, ... ... ... ... ... Ақша қаражаттарын резервке сақтау кезінде лизингтік жобаның
құнына әсер ететінтәуекелділіктер мен сол ... іске ... ... ... үшін қажетті шығындар мөлшері арасындағы ара-
қатынастарды белгілеу ... ... ... ... кезінде
лизингтік жоба құнының алғашқы бағалануының ... ... ... ... жоба ... нақты бағалы кездейсоқ шығындарды жабу ... ... ... әсер ... Өзін-өзі сақтандыру әдісін
белгілі-бір деңгейде лизингтік қатынастарға қатысушы ... ... қана өз ... және ақша қаражаттарымен реттелуі мүмкін
тәуекелділіктер де кездеседі. ... ... бір ... ... тиімді тәсілдері таңдалғанан кейін лизингтік келісімдерге қатысушы
әрбір субъектілерде тәуекелділіктердің барлық түрлерін басқарудың ... ... ... пайда болады. Яғни, лизингтік
келісімдер үшін қажетті ... ... ... ... ... және т.б. ... ... шешімдер қабылданады.
Қабылданған шешімдерге байланысты тәуекелділіктерге ... әсер ... ... бір ... ... әдістерді пайдалану арқылы іске
асырылады.
Тәуекелділіктерді басқарудың ең соңғы кезеңі лизингтік ... ... үшін ... ... ... Ол үшін ... келісімдерді
іске асыру барысында пайда болған ... және ... жою ... ... іс-әрекеттерді қарастыруға мүмкіндіктер беретін нақты
ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Яғни, бақылау пайда болған ... және ... ... бойынша қабылданған шаралар туралы керекті ақпараттарды
алудан тұрады. Осы ақпараттар негізінде тәуекелділік деңгейін өзгертуге
әсер ... жаңа ... да тууы ... ... ... ... пайда болатын тәуекелділіктерді
басқару үшін біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... ... басқару
бойынша арнайы бөлім құрылуы керек. Бұндай ... тек қана ... ... ... ... Тәуекелділіктерді басқару
стратегиясы лизингтік ... ... ... ... ... құрылымына байланысты құрылуы мүмкін.
Тәуекелділіктерді басқару бойынша арнайы бөлім сол ... ... ... ... ... және осы қызметпен байланысты негізгі ережелерді жасаумен
айналысады. Сонымен ... осы сала ... ... стратегияларды іске
асыру қызметімен де айналысады. ... ... ... ... ... ... тіркеу және оларды статистикалық
өңдеулерден өткізу.
Сонымен лизингтік қатынастарға қатысты тәуекелділіктерді ... ... ... отырып, лизингтік ... ... ... ... ... ... жүйесін
қалыптастыру кезінде келесідей факторларды қажет деп ойлаймыз:
1. бір лизингтік ... ... ... ... көп ... ... ... жеткізуші, сақтандыру компаниясы, кредитор және
лизингтік келісімге ... ... ... ... іске ... ... ұзақтылығы (3 жылдан
жоғары);
3. лизинг сипатының көп түрлілігі, яғни, лизинг ғылымы техникалық,
коммерциялық және қаржылық қызметтерімен өте тығыз байланысты.
Сондықтан да, ... ... іске ... кезінде
тәуекелділіктерді басқару
лизингтік келісімге қатысушы әрбір ... ... ... ... ... - ... ... Республикасында лизингтің дамуын талдау
2.1. Лизингтік кәсіпкерліктің коммерциялық ортасын талдау
Кәсіпкерлік қызметінің, оның ... ... ... және тиімді қызмет ету үшін келесі алғышарттар орын алуы тиіс.
1. Экономикалық жағдайлар. Кез келген ... бұл ... ... ... үшін ... ... ... қажет. Лизингтің бизнеске
әсер ететін негізгі ... ... ... ... ... ... қарқыны, ұлттық валютаның тұрақтылығы, халықтың
табысының жоғары деңгейі, ... ... ... ... барлығы макроэкономикалық категориялары болып табылады, бірақ
оларды есептен шығаруға ... ... ... ... тек кез ... ... ... етуінің басты шартты емес сонымен
бірге бүкіл бизнес қалыптасуы үшін ... ... ... ... жж. аралығында Қазақстан Республикасының экономикасы
таң қалдыратындай өсім қарқынын көрсетті. Жалпы ішкі өнім ... 2004 ... ж. ... 9 % ... өнеркәсіптік өнімдерінің өндірісі - 23 %
өсті, ал ауылшарушылығында өсу қарқыны 6 %, ... ... жүк ... 32 % ... Ал ... қарқыны 9 % және девальвация қарқыны 8 %
асқан жоқ. Осы ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінен 20% асты, ал экономиканың нақты
секторының ... ... ... ... ... ... ... 12 % жоғары. Жалпы мемлекеттік бюджеттің аяқталуында ... ж. ... өнім ... 7453 ... ... ... ол көрсеткіш
өткен жылмен салыстырғанда 9,4 % жоғары.
Әлемдік нарықта ... және ... ... ... өсуі
отандық экспорттерлардың табыстылығын асыру үшін ... ... ... ... ... салдарынан шетелдік валютаның ағымы ұлғая түсті. Бұл
жағдай Қазақстан ... ... ... шетел валютасының
артықшылығын ... алып ... ... ... ... ... ... 2005 ж. мамыр айының сонына қарай Қазақстанның алтын
–валюталық қоры $2,5 ... ... ... ... қайта қаржыландыру
ставкасы 2004 ж. 20 % нан 12 % ... ... ал 2005 ж. ... көрсеткіш 8 % дейін төмендетілді.
Қазіргі кезде қазақстандық коммерциялық ... ... ... тиімді орналастыру үшін жаңа жобалық ұсыныстарға тап болып отыр.
Жаңа жобаларының жетіспеушілігі қор биржасында да орын ... яғни ... ... ... қорларының инвестициялық портфелін
диверсификациялау үшін қаржылық құралдар жеткіліксіз болып ... бұл ... ... отандық бизнестің дамуына
үлкен әсер етеді. Осындай жағдайларда ұлттық өндірушілер де, нарықтағы
делдалдық қызмет ... де ... ... жету ... өзінің
іс- әрекеттерін белсендетуде.
Қорыта айтқанда, лизингтік бизнестің экономикалық ортасы жалпы
мемлекеттің ... ... ең ... ... ... Қазақстан Республикасының негізгі экономикалық партнерлерінің
тұрақтылығымен байланысты.
2. Лизингтің қызмет етуінің ... ... ... бірге
әлеуметтік жағдайлар да жатады. Қазіргі кезде отандық тұтынушылар ... ... ... ... келуін немесе қажетті және
қажетті еместігін анықтауда. Әр түрлі кездерде тұтынушыларының ... ... ... ... ... ... ... бойы қалыптасқан ұрп-
әдеттер, рұхани -діні нормалар әсер ... Бұл ... ... ... ... бірге тауарлар мен қызметтерге сұранысты қалыптастыруға
тікелей әсер етеді.
Соңғы 15 ... ... ... ... ... ҚСРО ... сияқты қоғамдық бағалау жүйесінің трансформациялануын байқады.
Қазіргі кезде қоғамның бағалауына бұрынғы 15 ... ... ... емес кез ... жеке ... ... жеке мүддесі түсуде.
Енді өндіру саласында қызмет ... кез ... ... ... ұйым ... тауар немесе бірыңғай нарықта жоқ. Бүгінгі күнде тауар ... ... ... ... орын табу үшін және белгілі жетістіктерге
жету мақсатында кез келген жеке ... ... бет ... ... барлығы өндірушілерге қарағанда тұтынушыға жақын ... іс- ... әсер ... ... ... Кез ... қызмет белгілі құқықтық ортада қызмет ете ... ... ... ету үшін ... іс- әрекеттер жасалынған, бірақ бұған
қарамастан бұл мәселеде әлі де өте көп ... ... ... ... ... атап өтетін болсақ, онда кәсіпорындарды ашу, ... ... және ... Енді бұл процедура рұқсат беру
емес, хабардар ету ... ие ... ... келесі мәселелер әлі де өз
шешімін күтуде. Мысалы, жас ... ... ... ... сақтау тиіс. Ол үшін шағын бизнеске қолдау көрсететін арнайы
орталықтарды, бизнес- инкубаторларды ашу ... ... ... зоналарды
қалыптастыру тиіс. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексіне сәйкес:
«лизингтік бизнес ... ... ... және ... нысанынан басқа келген ұйымдық- құқықтық нысанында болуы
мүмкін».
Қазіргі кезде лизингтің дамуына ең үлкен кедергі ... ... ... жеке бизнес секторына араласуы, яғни бизнесті шектейтін
көптеген нормаларының қабылдауны. Соңғы ... ... ... ... ж. бастап 21 заңдар қабылданған.
Бірақ, егер Қазақстан Республикасы ... ... ... ... » баптарына назар аударатын болсақ, ол жерде тек 9 бабынан ... ... ... ... ... басқалары әлі де
толық жұмыс істемеуде. ... осы ... 5 ... 7 ... айтылған
ой – егер мемлекеттік лауызымды тұлғаның қызмет көрсетуі нәтижесінде шағын
кәсіпорын зияндық көрсе, онда ол лаузымды тұлға ... ... ... тиіс. Ал нақты өмір де бұл ондай емес, себебі бұл ... бұл ... ... ... және ... көрсетілмеген. Сонымен бірге
қазіргі кезде мыңдаған бухгалтерлер немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Әлбетте мемлекет міндетті түрде экономикаға араласуы тиіс, бірақ бұл
іс- әрекеттер ешқашан ... ... ... ... ... ... орын ... басты себебі – мемлекет ол заңдарды
орындаушыларының, яғни кәсіпкерлердің ой – ... ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуында ... орын ... ... ... ... ... ... алынбай
ведеомствоаралық шешімдер қабылданады;
2. заң баптарының нақтысыздығы ... ... ... ... орын ... ... заңдық құжаттар ... ... ... мүдделерін сақтауды, яғни бақылауды оңайлатуды көздеп
жасалынады. Нәтижесінде екі ... ... ... ... ... ... талаптарын есепке алмайды.
Жалпы айтқанда лизингтік бизнеске арналған мемлекеттік заңдар ... ... ... ... ал ... олар ... болып табылады.
Қазіргі кезде 2003 ж. қарашасында қабылданған «Салық салу мәселелеріне
өзгерістер енгізу» ... ... ... ... ... алушы үшін
экономикалық тартымды болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... алушыға қаржылық лизингке беретін импорттаған
негізгі құралдар қосылған құн салығын төлеуден босатылған. Демек,
лизинг алушы ... ... ... ... ... қарағанда төмен бағаларымен алауға болады, себебі қосылған
құн салығы төленбейді. ... ... ... ... ... ... бекітіледі. Басқа қаржылық лизингке
берілетін негізгі құралдары үшін қосылған құн салығын ... бойы ... ... тең мөлшерде есептеленеді.
• Қаржылық лизинг үшін сыйақылар қосылған құн салығын босатылады;
• Несиелер бойынша пайыздарға ... ... ... бойынша
сыйақылар сомалары лизингберушінің салық салынатын табысынан
шегеріледі, сондықтан лизингберуші ... ... ... орнатуға мүмкіндікке ие болады.
• Лизингалушының салық салынатын базасын анықтауда ... ... ... ... ... ... ... белгіленген мөлшерлемелер толық көлемінде салық
салынатын базадан шегеріледі;
• Лизинг ... ... ... эксплуатация кезінің бірінші
жылында да амортизациялық жарналарын екі ... ... ... ... бұл шара ... ... базасын қысқартуға мүмкіндік береді;
Лизинг инвестициялық қызметінің бір түрі болғандықтан, лизингалушы
лизингке алынған негізгі құралдарды ... ... ... ... және ... ... бойынша салықтық преференциялар алуы мүмкін.
Әлемдік статистика көрсетуде, экономикасы ... ... ... ... инвестициялар құрамында лизингтің үлесі 20 % нан 30 %
дейін құрайды. Ал ... үшін ... ... ... ... өте ... себебі республика бойынша негізгі құралдарының физикалық
және моралдық тозуы 80 % ... ... ... да ... енгізуге барлығы
сенімсіздікпен қарайды. Бұған себеп, лизингке қатысатын жақтардың көп
болуы, әдетте ... кем ... Осы ... тек екі ... ... ету ... яғни ... және
қаржыгерлердің, мемлекетте көптеген арнайы іс – шаралар жасалынды.
Лизингтік операцияларды жүргізу кезінде ең қиын ... бұл ... ... анықтау. Бұл есептеулердің негізіне жалға берілетін
объектінің құнын есептеуде қоладанатын бекітілген ... ... ... төлем құрылымына кіретін элементтер:
• амортизация;
• лизингберуші бұл келісімді жасау үшін пайдаланған ... ... ... ... ... қызметтері үшін табысы мен лизингтік
маржа (1-3%);
• тәукелдік сыйақысы, оның ... ... ... ... ... үш элементтер (ресурстарға төлемдер, лизингтік маржа, тәукелдік
сыйақысы) ... ... ... ... ... ... ұқсағанымен олардың арасында
белгілі айырмашылықтар да бар. Олар:
• арендаға қарағанда лизинг әдетте ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... жер ... ... да табиғы объектілері жатпайды;
• лизингте лизингалушыға міндетті түрде құрал- жабдықтарға техникалық
қызмет көрсету, сақтандыру, ремонт ... да ... ... ... өзі ... және ... ... түрін
таңдауға құқықылы;
• Лизингке алушы құрал-жабдықты қалдық құны бойынша ... ... ... лизинг- бұл инвестицияларды тартудың әдісі болып
табылады.
Қазіргі кезде инвестицияларды қаржыландырудың келесі әдістерін
белгілейді.
• өзін- өзі ... ... ... банк ... ... ... қаржыландыру;
• жобалық қаржыландыру;
Сурет 2. ҚР 2005 ж. инвестицияларды ... ... 2-ге ... ҚР 2005 ж. ... ... ең ... ... табысы алуда (34,5 %), екініші орында банктік
несиелер (19,5 %), ал ... тек 5 % ... Бұл ... ... ... ... Агенттігінің
2005 жылғы материалдары.
Сурет 3. Инвестицияларды қаржыландырудың әдістерімен нысандарының өзара
байланысы.
2.2. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... 1 ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын шағын кәсіпорындарының саны ... ... ... ... ... ... нақты қызмет ететіні-87045. Жалпы тіркелген
заңды тұлғаларының ішінде шағын ... ... ... ... Ең көп ... ... ... субъектілері сауда саласында қызмет
етуде. Бұл саладағы шағын кәсіпорындардың үлесі 34,5 % дан 36,2 % ... ... ... ... 2005 жылы ... 46,4 % ... кезде Қазақстан Республикасы лизингтік компанияларының көбі
жауапкершілігі шектеулі серіктестік ( ЖШС) ... ... ... ... ... ... әр ... бағытта қызмет
ететін 16 лизингтік компаниялары бар: олардың ... ... ... ... 1-Қарағанда қаласында. Лизингтік
операцияларының көлемі 2005 ж. ... ... 250 ... ... ... ... Халықаралық қаржылық корпорациясының сараптаушыларының айтуы
бойынша келесі 3-5 жылда үш ... ... ... жаңа технологиялар саласында да үлкен маңызды
орын алды. Қазақстан Республикасы көптеген ... ... ... ... ... компанияларының өнімдерін ұсынады. Мысалы,
отандық нарықта танымалды «Алси», «Глотур», ... ... ... ... өнімдері. Қазіргі кезде кейбір қазақстандық
компаниялары сырттан келтірілген өнімдерін өздері ... ... ... таза ... ... бұл тек ... қызметке жатады (Алси,
Глотур, Логиком, Сименс- Казахстан).
Әдетте, лизинг компанияларының тұтынушылары болып аса ірі кәсіпорындар
немесе мемлекет болып ... 1996 жылы ... ... ... ... ... ... ортасын және инфрақұрылымын
құруына мемлекеттік тендер ... еді. Бұл ... ... компания
«Акцепт» ұтып алған болатын. Бұл ... ... ... ... ... Республикасы Кеден қызметін толық қайта
жабдықтады және ... 2 жыл ... ... Кеден қызметіне толық
бақылау жасайды.
Бүгінгі күнде лизинг ... ... ... де ... ... ... теле және радио компаниялары импортталған ... ... ... ... Республикасының барлық
аймақтарында Ресей Федерациясының телеөнімдері көрсетілуде. Ал ... ... ... ... ... радиостанциларының өнімдерін
ретрансляциялайды (Рик – ... ... ... “Европа плюс
Казахстан”, “Хит FM ... ... ... ... ... «Казахстанская
лизинговая компания» табылады. Бұл компания тек ... ... және ... ... ... ... ... дистрибьюторы
болып табылады. Мысалы: “Reebok”, ”Adidas”, ”Nike”, ... ... тағы ... ... ... ... қарқынды дамуына қарамастан
бірнеше құрделі жағдайларда орын алуда. ... ... ... ... ... ... саны ... үшінші орын алуда,
яғни жалпы республика бойынша олардың үлесі 8,2 % ... ... ... ... ... бизнесмендері келесі проблемаларды белгілеген:
• Несиелерді алуда қиыншылықтар;
• Салық саясатының ... ... ... ... үшін ... мәселе- бұл қаржылық
тұрақтылық. Жаңа қаржылық көздерінің ішіне негізігі көзі – ... ... ... коммерциялық банктердің лизингтік несиелері.
Соңғы жылдары лизингтік ресурстар нарығы қаржылық және лизингтік
қаражаттарының жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... жалпы алғанда жоғары пайыздық ставкалары орын алған (орташа
20-25%);
2. несиелердің қысқа мерзімділігі;
3. көптеген коммерциялық құрылымдарда ... ... сай ... ликвидтілік мүліктін болмауы.
Сонымен бірге, кәсіпкерлік субъектілер коммерциялық ... ... үшін өз ... ... ... ... құруда бірнеше
қиыншылықтарға ұшрайды.
Коммерциялық банктерден несиелер алуда ең алдымен жаңадан ... ... ... ... кез ... банк тұрақты табысқа
жетпеген кәсіпорынға қаражат салғысы келмейді. Сонымен ... ... ... ... банктроттыққа жеткендердің үлесі жоғары болып
келеді. Бұл несие бермеудің тағы да бір себебі.
Лизингтік бизнес тартымды болып келуінің ерекшеліктері:
... ... ... қарағанда салынған қаражаттарының тез
қайтарылуы;
• қазіргі кездегі ... ... ... ... ішқі ... ... көрсетуге тырысады;
• нарықтық конъюктураның өзгеруне икемділігі, яғни сұраныстың
өзгеруін тез ... ... ... ... ... ... саясаты, бұл
бәсекелестік ортаны қалыптастыруға және жаңа ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді;
• лизингтік құрылымдарының жылдамдығы, ол ірі ... ... ... ... жол ... экономиканың қазіргі кездегі даму деңгейін жоғарлатуда, ... ... ... ... ... ... ... етуде делдалдық бизнес үлкен ықпалын тигізеді.
Лизингітк операцияларын жүргізу тәртібі әр бір ... ... Ең ... ... ... ... 1) :
Лизинг беруші
(лизингтік компания немесе коммерциялық банк)
1
3
2
5
4
Құрал-жабдықтаушы ... ... Жаңа ... ... ететін кәсіпорын банкке лизинг беруді сұрап
барады. Банк оның 3 ... ... ... ... ... ... Банк ... барып, оны мен құралдардың бағасын келіседі,
лны сатып алады.
3. Құрал-жабдықтаушы құралдарға ... ... ... алғанға береді
4. Құрал-жабдықтаушы кәсіпорынға құралды жеткізеді және оны орнатады.
Сурет 4 . Лизингтік келісімнің жалпы ... ... үшін жаңа ... ... ... ... тәжірибені
өзі жоқ. Бірақ қазіргі кезде бұл іс-әоекет тез дамуда.
Лизингтің негізгі құжаты болып – келісім-шарт болып ... ... ... ... ... ... төлеу әдістері мен мерзімі,
аванс мөлшері, мүліктің қалдық сомасы есептеленеді. Ең ... ... ... ... ... қабілеттілігін анықтау. Бұл өз кезегінде мемлекеттегі
тұрақсыз қаржылық жағдайы мен түсіндіріледі.
Кесте 1. Әр түрлі қаржыландырудың нысандарының әр ... ... ... салыстырма кестесі
Мерзім 5 жыл ... ... 19,35 ... ... ... |несие |Төлемді |Меншікке ... | | ... ... алу ... ... ... |718,1 |1722,9 |1718,6 |1272,4 ... ... (КТС) | | | | ... (КТС) |- 501,1 |- 375,4 |- 507,0 |- 375,4 ... ... |1217,0 |1347,6 |1211,6 |897,1 ... ... (абс.) |130,6 |- 5,4 |- 319,9 | |
| ... ... |10,88 % |- 0,45 % |- 26,66 % | ... | | | | ... ... мен шығыстар |1010,6 |1207,0 |1096,8 |1039,9 ... ... ... |196,4 |86,2 |29,3 | |
| ... ... |16,37 % |7,18 % |2,44 % | ... | | | | ... 4 жыл ... ... 19,78 ... ... ... |несие |Төлемді |Меншікке ... |
| | | ... |алу ... есепке алудан |1628,6 |1671,9 |1637,5 |1272,4 ... ... (КТС) | | | | ... (КТС) |- 475,0 |- 375,4 |- 488,0 |- 375,4 ... ... |1153,6 |1296,6 |1154,4 |897,1 ... тиімділігі (абс.) |143,0 |0,8 |-256,5 | |
| ... ... |11,91 % |0,07 % |- 21,38 % | ... | | | | ... есептеу мен шығыстар |989,7 |1236,1 |1126,1 |1068,5 ... ... ... |246,4 |136,5 |78,8 | |
| ... тиімділіг |20,53 |11,37 |6,57 | ... | | | | ... 3 жыл ... – 20,46 ... ... ... ... ... ... ... |
| | | ... |алу ... ... ... |1536,2 |1620,9 |1556,3 |1272,4 ... шығындар (КТС) | | | | ... (КТС) |- 448,9 |- 375,4 |- 459,1 |- 375,4 ... ... |1090,3 |1245,6 |1097,2 |897,1 ... ... ... |155,3 |7,0 |- 193,2 | |
| ... ... |12,94 % |0,58 % |- 16,16 % | ... | | | | ... ... мен ... |967,4 |1266,8 |1152,7 |1098,8 ... тиімділігі (абс.) |299,4 |185,3 |131,4 | |
| ... ... |24,95 % |15,44 % |10,95 % | ... | | | | ... ... ... лизинг берушіге берген аванстық төлемдері келесі
мақсаттарға жұмсалуы мүмкін:
1) құрал-жабдықтаушыға авансқа;
2) кедендік төлемдерге;
3) кедендік қосылған құн салығы;
4) қосымша қаражаттарға;
5) ... құн ... ... ... алушы бюджетке төлейді:
1)қосылған құн салығы
2) мүлік салығын;
2004 жылы Қазақстан Республикасы экономикасы зор өсімге ие ... ішкі өнім ... 2003 ж. ... 9 ... ... ... өсімі –23 пайызды құрады, ауылшаруашылығы – 6 %, жүк тасымалдау
темір жолымен –32 %.
Кәсіпорын үшін өте ... ... ... ... алу ... алу ... ... әр қашанда өзіне инвестициялар көзін іздейді. Олардың ішінде
лизингітң рөлі ... ... ... бір нысанымен
белгіленбейді, бұл әдетте салыстырмалы түрде жүұргізіледі. Нарықтық
экономика үйретуде қазіргі табылған ақша кейінгі ақшалардан немесе несиеге
орналыстырылған ақшалардан ... деп ... ... ... ... ... ... дисконтталануы мен анықталанады.
Лизингтік операцияларының тиімділігі құрделі есептер негізінде
анықталады.
Кәсіпкер есептеу керек ақшалай ағымдарының екі ағымын:
1)сатып алуға кететін;
2)арендаға кететін.
Егер ремонттік ... ... ... да ... шығындары аренда
шыңғындарына қосылса) ремонтқа кіргізссе, онда оларды иесі ... ... ... берілетін құрал-жабдықтың сомасы 1 млн.доллар. Аренда
мерзімі – 4 жыл, ай ... ... ... ... –21 000 доллар, ол айдың
басында беріледі. Аванс- 200 000 ... ол ... ... Қалған
сомаға несие беріледі 5 жылға 6 % жылдық, қарызды қайтару әр жылдың
сонында. Қалдық құн –400000 доллар. ... ... ... ... ... бұл ... ... есепке кіргізілмейді.
Төлемдер ағымы 48 арендалық төлемдерінен тұрады 21 000 дол. әр ... алу ... ... 800: а ... ... мың ... дисконт- 8 пайыз
А(5;8)- 3,999271
Онда қазіргі ағым көлемі- П= ... –3 = ... ... ... сомасы- 21х12х3,43188=864,83 мың доллар
яғни, бұл кезде аренда сомасы өте қымбат болып табылады. Аренда тиімді
болар еді, егер Р=686,7/3,43188= 200 000 бір ... ... 200:12= ... ... 1 айға ... онда ... ... болар еді.
Осындай көптеген проблемалар лизинг қатынастарында кездеседі. Оларды
шешу үшін, кәсіпорындарда инвестициялардың ... ... ... ... ... ... бар:
1) заңдық актілердің жоқтығы немесе тұрақсыздығы;
2) ұлттық тәжірибенің болмауы;
3) білікті мамандардың болмауы;
4) лизингітк компанияларының аздығы;
5) мемлекет тарапынан аз ... бұл ... ... құралдарының жетілмегендігі
Ал бірақ қанша мәселер болмасын бұл лизингтік қатынастардың ... ... ... көзбен қамтамасыз етеді.
Қазіргі кездегі экономикадағы орын алған жағдай коммерциялық-
делдалдық құрылымдарына ... ... іс - ... жүзеге асыруға
мүмкіндік бермей отыр. Мұндай жағдай мемлекетте орын ... ... ... салықтарды жасыру, мұның нәтижесінде ... ... ... ... ... құқықтық- нормативтік базаның жетілдірілмегендігі;
• мемлекеттік қызметте орын алған ... ... ... ... орын ... ... ... бюджетке ірі көлемде қаржылар түспейді;
ҚР делдалдық бизнес ... ... ... ... ... ... деңгейдегі бәсекелестігі, себебі аса артық
мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... жіберуде;
• заңдарының іске асырылуының механизмінің жетілмегендігі;
• шағын бизнестің инфрақұрылымының төмен дамуы;
• жоғары салықтық ставкаларының нәтижесінде ... ... ... ... жоғары салықтар өнімдерінің бағасын асырып
жіберуде;
• шындықсыз бәсеке, кейбір коммерциялық ... ... ... ие ... ... ... жою үшін ... мемлекеттік басқару, жергілікті білік
органдары және кәсіпкерлер арасында ... ... ... ... қабылдау тиіс. Егер осы бағытта жұмыстар атқарылса, онда келесі
нәтижелер болуы мүмкін:
• коммерциялық-делдалдық бизнестің ... үшін ... ... ... ... заңдық базаны қабылдау процесі қажетті кеңестік базамен қамтамасыз
етіледі;
• жаңа тиімді құқықтық- нормативтік механизм қабылданады;
2.3. ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы мысалында)
Тәуелсіз Қазақстанның экономикасы соңғы жылдары жалпы тұрақтылықпен
және барлық ... және ... ... ... ... банктік секторына де оң әсерін тигізді. Коммерциялық
банктердің ... ... ... ... ... ... арта түсті және ... ... ... нақты секторына аса ірі көлемде қаржы ... ... ие ... ... ... және банктік секторынде болып жатқан
позитивті өзгерістер «Темірбанк» АҚ инстиутционалдық ... да оң ... ... өсуі ... ... ... тез ... бұл іс- әрекеттер нәтижесінде банкте тез арада жаңа талаптарға ... ... ... ... қажеттілігі пайда болды.
Кәсіпорындарының қаржылық жағдайының жақсаруы коммерциялық банктердің
несиелік базасының өсуінің негізі болып келеді, яғни ... ... ... қалыптастырады.
Сырттан тартылған қаражаттарға сұранысты ... ... ... ... ... несиелеудің жаңа объектілерін
және банктердің несиелік портфелінің экстенсивтік ... ... ... ... АҚ ... ... негізгі мақсаты- экономиканың
нақты секторымен ... ... ... бағытталған
несиелік ресурстарды тиімді басқаруды қамтамасыз ету және республика
бойынша жоғары ... ... ... қызметіне қол жеткізу ... ... АҚ ... және ... 2005 ж. 1 ... ... ... |2004 |2003 ... ... |3 881 032 |3 140 935 ... ... |(1 708 381)|(1 374 675) ... ... ... |2 172 651 |1 766 260 ... ... ... ... |(465 713) |(172 116) ... ... соң таза ... ... |1 706 938 |1 594 144 ... ... ... қағаздар бойынша |9 896 |305 108 ... ... ... ... | | ... табыстар | | ... ... ... ... |46 962 |129 772 ... | | ... ... ... ... ... ... 621 |(101 850) |
|шегерген соң ... | | ... ... |798 797 |785 031 ... шығындар |(52 262) |(49 297) ... ... ... ... |(33 602) |22 060 ... ... ... |132 383 |136 605 ... ... |2 752 706 |2 821 573 ... ... |(2 145 261)|(2 476 043) ... резервтер |(38 753) |(5 415) ... ... |568 692 |340 115 ... ... кейінгі ассоциирленген |50 250 |4 471 ... ... ... | | ... ... дейінгі пайда |618 942 |344 586 ... ... ... ... ... |(109 876) |(54 169) ... ... |509 066 |290 417 ... ... ... «Темірбанк» АҚ 2005 ж. 2004 ж. салыстырғанда
өзінің таза пайдасын 218649 мың теңгеге ұлғайтты немесе 57 пайызға ... АҚ ... ... ... ... ... ... секторының дамуын қамтамасыз ету үшін және жаңа
жұмыс ... ... ... ... іс- ... белсенді
қатысу;
• халықтын әлеуметтік- тұрмыстық ... ... ... ... ... ... қатысу тиіс;
• несиелік тәуекелдікті минимизациялау және диверсификациялау,
• несиелік операцияларынан түсетін табыстарды ұлғайту, оның ішінде
комиссиондық төлемдерді ... ... ... ... ... және ... бойынша баланстау
және диверсификациялау.
Соңғы жылдары регионалдық экономиканың қарқынды дамуын және ... ... ету ... банк ... ... ... Мұндай
нәтижеге банк келесі іс- әрекеттер ... ... жаңа ... ... клиенттерге қызмет көрсетудің сапасын ... ... ... ... ... үшін ... ... ұзақ мерзім негізінде қалыптастыру.
Қазіргі кезде банктің несиелеу саласында ... ... ... сапалы қызмет көрсетуді қамтамасыз ету. Ол үшін банк өзінің іс ... үш ... ... дамытуда: қаржылық ресурстарды жеке, заңды
тұлғалар және білік органдарының арасында орналастыру.
Банктің ... ... ... ... ... ... орта- және ұзақ мерзімдерді баланстау;
• валюталар әр бір түрлері ... ... ... ... ... ету;
• корпоративтік клиенттердің мүддесін қамтамасыз ету;
• қарыз алушының мүддесін қамтамасыз ... ... ... ... несиелеу.
Банктің несиелік саясатының ең басты мақсатының бірі- бұл ... ... ... Банк ... ... үшін ... қызметтерінің
кең ассортиментін және несиелеудің сан алуан режимдерін ұсынуда: несиелік
желілер, векселдік несиелер, ... ... ... ... несиелеу.
Несиелеуді ұйымдастыру кезінде қарыз алушы туралы толық ақпарат
жинақталады. Банк ... ... ... ... ... ие ... ... Бұл жерде клиенттің несиелік қабілеттілігі, іскерлік
белсенділігі, жобаларды іске асырудағы ... ... ... хал-
ахуалы толық тексеріледі. Егер клиент алдынғы уақытта несиені қайтарылуын
белгіленген мезімнен кешіктірсе ... ... ... операцияларына
қатысқаны жөнінде ақпарат алынса, онда банк міндетті түрде оған ... бас ... өз ... ... ... ... ... эксперттік
бағалайды және несиені ұйымдастыру үшін олардың ликвидттілігін анықтайды.
Несиелеу барысында банк қызметкерлері ... ... ... ... ... отырады және егер қажет болса, онда оны қайта
бағалайды.
Несиелік құралының бағасына ... ... әсер ... әр ... құралы бойынша несиелік ресурстарды ... үшін ... ... және ... ... ... үшін ... бір реттік сыйақы мөлшерлемесі, яғни клиенттің бизнес- жоспарын
талдау, несиелік жоба ... ... ... т.с.с.
Банк қызметкерлері несиелік құралдарды басқаруда ең ... ... ... ... ... ету ... ... процеске
қатысатын қызметкердің бұл басты міндеті. Ол үшін ... ... ... ... ... ... мониторингін, несиенің сапасын
анықтайды, түзетуші әрекеттерді жасайды.
Банк лицензияға сәйкес қаржылық қызметтерді ... ... ... ... ... ... а/ ш
компанияларына, қызмет көрсету саласындағы ұйымдарға, жеке ... ... ... ... мен ... ... несиелік саясатын қалыптастыруда шағын және орта бизнесті
қолдау үшін ... іс- ... ... ... ... банк ... ... қызмет көрсетуге ұмтылады. Халықты несиелеу үлкен
болашағы бар сала деп ... ... ... ипотекалық несиелеу,
төлем карточкалары арқылы төлемді жасау.
Банк салалық приоритеттерді сақтауда. Мемлекеттегі макроэкономикалық
жағдайдың өзгеруіне ... банк ... ... ... ... ... ... несиелеуде қабылданған бағыттарын өзгертеді.
Кез келген қарыз алушыға банк келесі талаптарды қояды:
қажетті ... ... ... ... ... қызмет алу,
қаржы алудың нақты мақсаттарын белгілеу, несиелік тапсырыс ... ... болу ... ... өз ... ... ... дайындығы, несиелік тәукелдікті төмендету үшін ... ... ... ... төмен ликвидті кепілдіктер түрлерін ... ... ... ... ұйымдық құрылымы келесі органдар және бөлімшелерінен жасалынған.
Басты Банк: банк ... ... ... ... ... жеке ... несиелеуге, экономикалық қауіпсіздікке, заңдық
эскпертиза жасауға, кепілдіктің мониторингіне, ... ... ... ... және ... сату ... ... жауапты банк бөлімшелері.
Облыстық және регионалдық филиалдар: филиалдың несиелік комитеті, заңды
тұлғаларды несиелеуге, жеке ... ... ... ... ... ... кепілдіктің мониторингіне,
несиелік операцияларының есебіне, «проблемалық» несиелер және ... ... ... ... ... банк филиалының бөлімшелері.
Несиелік саясатты қалыптастыру кезінде пайда табу негізіг ... ... осы ... ... банктер басқа банктерге қарағанда
нарыққа басып кіруді көздейді. Банк пайда табуды ... ... ... ... Тұтыну және ұзақ мерзімді несиелері банкке жоғары
көлемде табыс алып келеді.
Банктің неиелік саясаты несиелік ... ... ... ... ... тәукелдіктерінің төмендетілуіне және банктің
бәсекелестік артышылықтарын кең қолдануға негізделген.
Банк өзінің іс- тәжирибесінде қаржылық жағдайы тұрақты немесе көп жылдар
бойы ... етіп келе ... ... ... ... ... ... бар заңды тұлғаларды несиелейді.
Сонымен бірге, банк қызметкерлері жас өсіп келе ... ... ... ... ... бейімделген клиенттерге да назар ... үшін ... ... ... жаңа ... материалдар
қарстырылады.
Өткен жылы «Темірбанк» АҚ үлкен ... ... Банк ... ... ... тобы АҚ ... ... сатып алды, бірнеше
клиенттердің ... ... ... іс- ... ... ... 2004 ... соңында аса өскен жоқ және олардың ... жылы ... мың. ... ... Ал ... ... капиталы
ұлғайып 2930,735 мың.теңгеге. жетті.
Қазіргі кезде банк экономиканың барлық ішқі ... және ... да ... ... ... банк ... ... анықтауда:
Жоғары- мұнай және газ, мұнай-химия өнеркәсібі, телекоммуникация, түсті
және қара металдар, көлік, ... ... ... сауда, сауда-
делдалдық, энергетика, жеңіл өнеркәсібі, фармацевтика, қызмет көрсету
саласы.
Орта- кен ... аса ... ... ... уран ... машинажасау, ауылшаруашылығы, тағы сол сияқтылар.
Төмен – коммуналдық шаруашылық, мемлекеттік ... ... ... ... банк ... процесінде тек Қазақстан Республикасында
орналасқан резидент-клиенттерді несиелеуге бағыттаған еді. ... ... ... ... Резиденттерді еместерді несиелеу жалпы
несиелік портфелінің 20 пайызынан ... ... ... ... жататындар: бағалы қағаздар нарығында
жылжымайтын мүлікпен жасалынатын спекулятивтік операцияларына ... ... ... ... ... ... ... несиелеу, мерзімі
өтіп кеткен несиелерді қаржыландыру, бастапқы капиталды несиелеу.
Кесте . 2005 ж. ... ... ... бекітілген шектеулер.
Бір қарыз алушыға тәукелдік мөлшері.
|Шектеу түрі ... ... ... ... |
| ... % ... пен ... ... ... |10% ... емес ... үшін | ... ... ... үшін | 25% ... емес ... ... бланктік несиелер |10% жоғары емес ... ... ... | ... қоса ... ... ... ... ... тіркелген | ... емес ... | ... ... ... болатын | 100% жоғары емес ... ... ... ... | ... ... ... | ... 3. ... және ... ... түрі ... ... мөлшеріне үлес|
| ... % ... ... ... үшін | 20% ... емес ... ... кәсіпорындары үшін |20% ... емес ... Бұл ... ... АҚ сайтынан алынды. ... ж. ... ... ... банктің негізгі қызметі болып
қалды. 2005 ж. басына активтерінің жалпы сомасында 65 % ... ... 2005 ж. ... ... ... ... көлемі 15726947 мың тн.
жетті, яғни өткен жыл мен салыстырғанда 7,4 % ... ... ... 45 % ірі қарыз алушыларға ... ... ... 2004 ж. ... аса ... жоқ. 2004 ж. ... жартысына жуығы 22 клиентке тиісті еді.
Осы жылдары несиелік порфелінің салалық құрылымы да аса өзгергені жоқ.
ҚР орын алып ... ... ... ... ... пайыздық
ставкаларын қайта қарастыруға итермеледі. 2005ж. орташа ... 16,5 % ... ... ... ... -18,0%, ал АҚШ
долларындағы несиелер бойынша- 16,2%).
Егер берілген несиелер қайтарылмаса, онда олар белгіленген ... ... ... бұл ... ... ... ... өткізілген
соң және залал көлемі анықталған соң жасалынады.
Кесте 4. Клиенттерге несиелер мен аванстар
| |2004 |2005 ж. | ... ... ... ... | ... ... ... |992,236 |716,442 | ... ... алып ... |(786,609) |(916,858) | ... ... ... және ... ... ... | ... ж. 31 желтоқсанына ... 27 ... ... ... несиелер берілген. Бұл несиелердің жалпы сомасы 6,357,055
мың тн. құрайды ... ... ... 40 ... ... келетін тәукелдік қосымша шектеледі, мысалы, форвардтық
валюат айырбастау контрактілерімен.
Кесте 5. Несиелік портфелінің ... ... | 2004 | 2005 |
| ... |% ... |% ... ... ... |36 |6,805,917 |46 ... ... |19 ... |16 ... ... |2,420,755 |15 ... |12 ... ... | | | | |
| |999,223 |6 |786,200 |5 ... ... өнеркісібі |860,047 |6 |632,467 |5 ... ... ... |552,282 |4 |606,055 |4 ... ... |477,276 |3 |479,290 |3 ... |405,443 |3 |362,300 |3 ... |289,087 |2 |122,697 |1 ... ... |118,806 |1 |39,480 |- ... |841,910 |5 |740,540 |5 ... ... мен |15,726,947 |100 |14,644,762 |100 ... | | | | ... ж. ... «ТемірБанк» АҚ ОҚО филиалы лизингтік несиелерді
33368 мың.тн. көлемінде ұсынды, ... 24443 ... ... осы ... Қарыз алушыларының саны 2005 ж. 1 ... 655 ... 6. ... ... ... берілген және қайтарылған
несиелер көлемі ( 2005 ж)
(мың. тенге)
|Несиелеу ... ... ... ... ... |несиелік ... ... ... ... ... |көлемі |көлемі |портфелі ... ... |0 |1592 |18 |1574 ... мақсаттарға| | | | |
| |0 |4909 |846 |4063 ... ... | | | | ... |3819 |24851 |15728 |12942 ... ... | | | | ... |9689 |2016 |7710 |3995 ... ... |1653 |0 |99 |1554 ... |15161 |33368 |24401 |24128 ... материалдар ... ж. 1 ... ... ... ... ... несиелер»
жоқ. Осы мерзім аралығында лизингтік несиелеуден алынған табыс 4332 мың.тн.
құрайды., лизингтік операцияларының табыстылығы 22,4 % ... ж. ... ... аса ірі ... металөндеуші, тамақ
өндеуші және а/ш өнімдерін өндеуші саладарының ... ... ... ... ... ... бір жыл ... 523 млн. Тн. көлемінде
несиелер берілген.
Еуропа Қайта Құру және Даму Банкі желісі негізінде лизингтік несиелер
433,6 млн.тн. берілді.
Банк ... ... ... ... 956,6 ... ... бұл
көрсеткіш 1999 ж. салыстырғанда 2 есеге жоғары. Соңғы жыл ішінде ... ... 3,5 ... өсіп 527,6 ... құрады.
«ТемірБанк»АҚ негізгі құрал- жабдықтарды, автокөлік құралдарын ... ... ... ... ... ... жабдықтар лизингі
|Лизинг келісім- шарт |60 айға ... ... | ... ... құны | $10.000 және одан ... ... ... ... ... ... 70-85% ... ... |Құрал- жабдықтын ... алу ... 15-30% ... ... ... жабдық құнынан 16-23 % ... ... ... ... тең төлемдер ... ... ... ... | ... төлемдерді |Құрал- жабдықтарды ... ... ... қалдыру |мерзімге ( 6 айға днйін) ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... үшін: холдинг |
| ... ... ... |
АВТОКӨЛІК ЛизингІ
|Лизинг заты |Бір ... ... ... құны $10 000 дан |
| ... ... ... |12 ... 60 айға ... ... сомасы |Контрактінің құнының 85% ... ... ... ... алу ... 30 % ... |
|Жылдық сыйақы ... ... 16 дан 23% ... ... | ... төлемдер |Ай сайын тең сомалар ... | ... ... ... ... ... жетекші |
|тәукелдіктерінің |сақтандыру ... ... және ... ... ... ... |ААҚ «Темiрлизинг» ... ... ету ... емес ... иесі |ААҚ ... ... үшін құжаттарды қарастыру және шешім қабылдау үшін мерзім- 14 күнге
дейін.
«Темірлизинг» ашық акционерлік қоғамында кез ... ... ... егер ол ... талаптарға сай келсе:
1) Шыдамдылық. Құрал- жабдықты пайдалану мерзімі лизинг мерзімінен
кемінде екі ... ... ... ... ... ... физикалық және
моралдық тозуға төзім ... ... ... ... ... ... ... орын алуда: полиграфилық, фоексографиялық,
орама жасайтын, ағашөгдеуші, металөндеуші, а/ш, автосервистік, арнайы
техника құралдары;
2) Өтімділік. Әлбетте екінші ... ... ... тиіс, яғни кез келген
кезде құрал- жабдықты сатып жіберуге ... ... ... ... бұл құрал- жабдық осы регионда сұранысқа ие болуы ... ... ... және ... ... тиіс, құнына кедергі болмайтын
деңгейде құрал-жабдық ... , ... және ... ... ... ... Қызмет көрсету. Міндетті түрде ҚР аумағында осы ... ... ... ... базасы қалыптасуы тиіс. Құралжабдықтаушы сатудан
кейін де гарантиялық қызмет көрсетуі тиіс. Сонымен бірге ол ... ... өтеу ... ... болса бөлшектерді аустыруы тиіс,
үнемі кеңестер беруі тиіс. Мақсат- лизинге алған ... ... ... ... ... ... ҚР осы ... жабдықты пайдалану заңды болуы тиіс.Құрал-
жабдық барлық эконологиялық нормаларына сай ... ... ... ... ... ... Бұрын қолданытса болған құрал-
жабдықты лизингке беруден ... ... ... ... оның ... туралы ақпарат алуы тиіс, яғни құны,
ресурстары туралы, пайдалану ... ... ... ААҚ ... лизинг операцияларының сызбасы.
Ең алдымен банкте лизингтік төлемдер ай сайын тең мөлшердегі төлемдер
арқылы қайтарылады, бұл іс- ... ... ... өзінің
бюджеттінің көлемін алдын ала анықтауға және ... ... ... ... ... ... айналым капиталын алайдатпай қажетті кезде
жетекші әлемдік және ұлттық техника ... ... ... ... Демек, лизингке алынған құрал- жабдық өзінің құнын өтеп
ғана қоймай, сонымен ... ... ... ... ... ... береді.
Банктен лизинг алу үшін оңайтылған тәртіп негізінде құжат топтамасын
тапсырады, яғни бизнес- жоспарды, толтырылған тапсырыс ... ... ... ... заңнамалық құжаттарды. Лизин туралы шешім 2 ... ... ... ... отырған кәсіпорындар үшін де қолайлы
қаржыландыру көзі болып табылады.
3. ҚР ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайында лизингтік операцияларын
жүргізуінде негізгі проблемалары
Біздің мемлекеттімізде ... ... ... ... ... ... 1989 жылдың ортасынан бастап лизингтік
операциялар атқарыла ... ҚСРО ... ... ... ... ... көрсетілуі жөнінде ережелерді 1990 ж.
16 ақпанында қабылданған № 270 «Бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары»
атты ... ... Сол ... ... мемлекетте коммерциялық
және кооперативтік банктерінің тез ... ... ... ... ... ... ... 1990 жылдың ... ... ... ... ... байқалды, яғни
коммерциялық банктерде лизингтік операциялар ... 2,5 ... өсті ... ... ... 59,3 миллион рубльге дейін өсті.
Бірақ, коммерциялық банктерде ... ... ... бұл
банктік қызмет түрін кең дамытуға мүмкіндік бермеді.
Қазақстанда 1995 жылы Алматы ... ... рет ... сауда-лизингтік «КазАгроФинанс» компаниясы тіркелді.
Бірінші лизингтік операцияларының объектілері болып құны жоғары
персоналдық ... және ... да ... ... ... ... Ол кезде ұзақ мерзімге лизингке беру ... ... еді, ... ... ... ... мерзімге, яғни
2-3 жылға жасалынатын еді.
Лизингтік операцияларының нарығын қалыптастыруда ең басты кедергі –
бұл лизингтік операцияларының есебін ... ... ... ... жетілмеуі және лизингпен айналысатын
арнайы мамандарының болмауы болды. Лизингпен айналысатын маман ең ... ... ... ... ... ... қатынастарды тиімді
ұйымдастыруды білу қажет, жаңа және ... ... ... мен ... өндірістің технологиясын, құрал-жабдықтарға
техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыруды, бухгалтерлік есепті, хаңадан
қабылданған заңдарды, мүлікті сақтандыру ... білу ... ж. 29 ... ҚР ... ... № 633 ... ... саласында лизингтің даму туралы» Жарлығына
сәйкес Қазақстан ... ... ... ... ... компаниялар құрыла бастады. Бұл іс- ... ... ... кең ... ... осы ... қарастырылған лизингтің дамуына қолайлы жағдай
жасау туралы кейбір баптар әлі де іске ... ... ... ... инвестициялық несиелеуге қарағанда қиын жағдайда болып
тұр.
Мысалы, лизингтік компаниялары үшін ... ... ... қолдану. Бұл шара шын мәнінде орын алған жоқ.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... топтар өздерінің қалауы бойынша амортизация
нормаларын белгілейді. Осындай шешімді ... ... да ... ... ... ... бірге лизингтің дамуына кедергі болып тұрған проблемалар:
1) Бастапқы капиталдың ірі көлемде болуы. ... ... ... ірі ... ... ... қажет етеді, себебі
олар алдымен құрал-жабдықтарды өндірушілерден толық құны бойынша сатып
алуы ... ... ... операцияларымен көптеген ақшалай
ресурстарымен қамтамасыз етілген коммерциялық банктер айналысқаны тиімді.
2) Лизингтік нарықтың инфрақұрылымының кем ... ... ... компаниялары үшін арнайы консалтингтік фирмалар және нарықта
қалыптасқан лизингке сұраныс және ... ... ... ... ... ... операцияларын жүргізетін жоғары білікті ... ... ... ... ... ... Республикасында
лизингтік қызметтер нарығы жоғары деңгейде дамуы қиын.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында лизингтік қызметтер нарығында
бірнеше жетістіктер де орын ... ... ... ... Ассоциациясы құрылды, лизингтік қатынастарын дамыту үшін
нормативтік-құқықтық базасы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметіне Қазақстан Республикасында лизингті 2010 жылға дейін
дамыту үшін арнайы бағдарламаның ... ... ... ... ... ... дамыту үшін барлық
жағдайлар қалыптасып келе жатыр.
Қазақстанда лизинг шағын кәсіпкерлікті дамытуда үлкен рөл ... Кез ... ... қалыптастыру кезінде кәсіпкер ең алдымен қаржылық
ресурстарының тапшылығымен кездеседі, бір мерзімде ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Ал лизингтік
компания арқылы техникалық жабдықтау проблеманы шешуге ... ... ала ... ... ... де ... жасалынған талдау нәтижелері бойынша лизингті дамыту үшін
келесі бағыттарда іс-шараларды жасау тиіс:
1) лизингтік қатынастарды ... үшін ... ... ... департамент
орнына жаңа арнайы орталықтандырылған білік органын қалыптастыру қажет;
2) 2010жылға дейін Қазақстан Республикасында лизингті ... үшін ... және ... ... ... ... ... және регионалдық лизингтік жүйесін кеңінен қолдау қажет;
4) ... ... ... ... ... құрылған
халықаралық қаржылық лизингке қосу үшін дайындық жұмыстарын ... ... ... ... ... ... лизинговых компаний”
тыйымдарымен тығыз байланыстарды жасауы ... ... ... ... ... жетілдіру жолдары
Кәсіпкер өзіне қажетті құрылғыларды лизингке алу үшін келесідей
екі жағдайда шешім қабылдауы мүмкін:
біріншіден, егер құрылғыларды лизингке алу ... ... ... ... ... ... ... болса,
ал екіншіден, кәсіпкердін, банктен несие алуы үшін сенімді несиелік тарихы
болмаса. Осы жерде лизингтік ... ... ... ... жоқ және ... ... банк несие беруден бас тартатын клиенттермен
қосымша тәуекелділіктерге бара отырып жұмыс ... ... ... ... Бұл ... ... бизнестің бір ерекшелігін
көрсетеді.
Еліміздегі ... ... ... ... күні қалыптасып
отырған жағдайларды ескере отырып, біз лизингтік қатынастар механизмін
жетілдіру үшін неғурлым перспективті ... ... ... ұсынамыз.
Яғни, осы ұсынылатын механизмді қолдану арқылы лизингтік қатынасқа қатысушы
субьектілер ... бір ... қол ... ... Ол үшін ең
алдымен лизинггік қызметтер ... ... ... ... ... Оны ... суреттен көруге болады.
|І-белгі | ... |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| | | ... ... | | ... ... ... 1 – шағын | ... 1 – ... ... 2 – орта | ... 2 – орта ... 3 – ірі | ... 3 – ірі ... 1. ... ... ... сегменттері
Лизингтік қызметтер нарығы сегменттерінің бір белгісі ретінде
лизингтік келісімдердің ... оның осы ... ... ... ал екінші белгі ретінде лизингке алушылардың
алынуына, олардың сұраныстарының сипатын анықтайтындығы әсер етті.
Енді, осы суретте көрсетілген лизинг- алушы тұлғалардың ... ... ... ... ... III Конгресінде Қазақстан Республикасы Елбасы Н.Ә
Назарбаев Қазақстан Республикасының Үкіметіне және ... ... ... индустриялдык, саясат шеңберінде приоритеттік маңыэы бар
салаларды нақты анықтауды және ... ... ... дамытуды
тапсырғаны белгілі. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... шағын бизнестің ерекше
роль атқаратындығы белгілі. Шағын кәсіпкерлік жалпы экономиканың дамуының
қозғаушы күші бола отырып, халықты ... ... ... ... ... ... ... негізі – орта класты қалыптастыру көзі болып
табылады.
Міне осы шағын ... ... әсер ... бірі ... ... қызметтер секторының дамуы болып
табылады. Себебі, ... ... үшін ... ... бір
қосымша ақша қаражаттарының көзін іздестіру болып ... ... ... ... ... ... ... бойынша банктік сектордан шағын
бизнеске бөлініп отырған ақша қаражаттары ... ... ... 22,7% ғана ... ... Оны төмендргі кестеден көруге болады.
Кесте Банктік несиелердің құрылымы (млн.тн)
| |12.99 |12.00 |12.01 |12.02 |11.03 ... ... |148830 |276218 |489417 |672407 |924283 ... ... | | | | | ... ... |39857 |74222 |121954 |146515 |210623 |
|- ... ... |20423 |40115 |60153 |63048 |80943 |
|- ұзақ ... |19434 |34107 |61801 |83467 |120718 ... ... ҚР ... Банкі сайтынан алынды. ... ... ... ... соңғы бес жылда коммерциялық
банктерден шағын кәсіпкерлікке бөлінген несиелер 19%-ке ... ... ... ... ... ... өте ... Сонымен бірге,
банктерден несие алу үшін ... ... ... қатаңдылығы
шағын кәсіпорындардың негізгі өндірісін техникалық жабдықтауға несие алу
мумкіндіктерін ... ... ... күні ... кәсіпкерлердің
пайдаланып отырған құрылғыларының көбі техникалық және моральдық жағынан да
тозған.
Осы сегментке тән сипаттық ... ... ... ... ... салымдардың неғұрлым тәуекелділі жоғары түрі
болып табылатындығы. Оның себептеріне төмендегілерді жатқызуға болады:
1) Шағын кәсіпорындардың көбісінің ... ... ... ... ... Шағын кәсіпорындарда білікітілігі жоғары мамандардың аздығы немесе
жоқтығы;
3) ... ... ... өз ... ... бақылау
жүргізудің нақты мумкіндіктерінің жоқтығы.
Осы себептерге сәйкес шағын ... ... ... ... ... ... және қаржылык, ақпараттарды талдаудағы және шағын
кәіспорындардың (әсіресе регионалдық) осы ақпараттарды беруден ... ... ... ... ... ... көп ... қаржылық инвестициялардың тәуекелділігінің ... ... үшін ... ... несиелердің бағасы мен мерзіміне де
әсерін тигізеді.
Ал, лизингтік ... ... ... шығудың бір жолы болып
табылады, себебі лизингтік қатынастар ... ... беру үшін ... ету ... қойылатын талаптар банктік несиеге қарағанда
салыстырмалы түрде төмен.
Біздің ойымызша, ... күні ... ... ... ... игеруге неғұрлым көбірек ұмтылулары қажет. Ол үшін лизингтік
компаниялардың ең төменгі ... ... ... ... жобаларды таңдаудың тиімді механизмін құру арқылы, шағын
кәсіпкерлер сегментіне тән тәуекелділіктерді төмендетуге ... ... осы ... осы ... белгілі бір жетістікке қол жеткізуге
көмегін тигізеді.
Сонымен біздің ойымызша, шағын ... ... ... ... ... ... бірі перспективті
жобаларды таңдаудың тиімді механизмінің болуы. Осы жерде ең алдымен осы
механизмнің ... мен ... ... керек. Яғни, бір жағынан
өмірлік қабілеттілігі жоқ ... ... ... тәуекелділікті
жоғарлатуға жол бермеуді. Ал екінші жағынан өте қатаң талаптар қою ... ... тым ... ... ... ... қажет.
Бұл жерде лизингтік компанияның лизингтік келісім-шарттарды бекіту үшін
қаралатын жобалар санын тәуекелділіктерді ... ... ... екі ... ... ... болуы қажет.
Осындай тығырықтан шығудың бір жолы біздің ойымызша, ... ... ... ... арқылы қаржыландырудың көптеген
схемаларын құру. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... өмірлік қабілеттілігі неғұрлым жоғары
жеткізушілерді тартудың өте ... ... бар. ... ... ... экономиканың кейбір нақты салаларын дамытуға үлкен қызығушылық
танытып отыр.
Сонымен бірге, лизингтік компаниялар ... ... ... ... ... өэ ... төмендете алады.
Яғни, лизингтік компания өз ... тән емес ... де ... алуы ... Ол үшін ... компания лизингтік келісімді бекіту
үшін қажетті көптеген экономикалық және ... ... ... ... өзі ... ... Себебі, біз жоғарыда айтып
өткеніміздей, көптеген шағын кәсіпорындарда осындай ақпараттарды беру ... ... ... аз ... мүлдем жоқ. Бірақ осындай сызба
бойынша әрбір жобаны таңдау, лизингтік компания үшін де ... ... ... ... ... өз ... ... үшін халық
шаруашылығының перспективті салалары мен бағыттарын үнемі қадағалап отыруы
қажет. Содан кейін ол ... бір ... және сол ... ... ... өндірісті жүргізудің
дамытудың перспективтілігін толық есептейді мұндай жұмыстар атқарылғаннан
кейін лизингтік компания ... бір ... ... беру ... ... ... ... қатынастар механизмін жетілдірудің
мұндай ... ... ... ... қызметтерін дамыту
стратегиясы деп те атауға болады. Бұл ... ... ... ... үш ... ... қарастыруға болады:
І – кезең дайындық жұмыстарын жүргізу, яғни шағын кәсіпорындар ... ... ... және ... ... Осы ... кезеңінде
лизингтік компаниялар өте көп жұмыстар атқаруы қажет. Ол үшін ең алдымен
кұрылғыларды өндірушілерден немесе т.б. көздерден ... ... ... ... үшін ... нарықтар туралы ақпараттар жинақтау
керек. Осы жинақталған ақлараттардың ішінен белгілі бір белгілерге суйене
отырып құрылғылар таңдалады. ... ... ... құрылғыларды лизингке
беру бойынша схемалар құрастырылады. Бұл ... ... ... ... ... сияқты факторлар да ескерілу
қажет. Осы кезеңнің негізгі мақсаты лизингке алынған құрылғылар есебінен
өндірілетін өнімдер ... ... ... деген төлем
қабілеттідігі бар сұраныс мөлшерін ... Міне ... ... ... жіберілген қателер қаржылық шығындар әкелуі мүмкін.
Егер осындай бағалау білікті түрде жүргізілсе, онда нарықтан өз орнын
тапқан лизингке ... ... ... отандық нарық өндірілген
тауарлар мен көрсетілген қызметгерге тола бастайды, яғни тауарларды немесе
қызметтерді сату және өткізу ... ... ... қызмет (қосымша қызметтер ... ... ... ... белгілі. Сондықтан осындай сұрактарды
шешу үшін басқа ұйымдардың қызметтеріне сүйену қажет ... Бұл ... ... ... өздері орындауы да мүмкін. Себебі, олар
өз құрылғыларының нарығымен, оның болашағымен, өздерінің ... ... ... ... олар лизингтік компаниялар үшін мейлінше толық ақпараттар бере
алады. Осы механизмге лизингтік компаниялар мен құрылғы ... ... ... ... да ... қозғау салуы мүмкін. Осындай
схеманың негізінде лизингтік ... ... ... ... ... ... ... жатыр.
Құрылғыларды сатушылар немесе өндірушілер үшін лизингтік компаниямен
бірлесіп жұмыс ... өз ... өз ... ... да ... ұсыну
мүмкіндіктерін тудырады.
Осындай механизмді пайдалану кезінде лизингтік компанияға темендегідей
сипаттамаларға жауап ... ... ... ... ... ... ... құрылғының стандарттылығы;
- құрылғыны өндіріс процесінде бірнеше рет ... ... яғни ... құны ол пайдалануға енгізілгенмен кейін тез
төмендемеуі қажет;
- құрылғының өтімділігі
Осындай ... ... ... ... төмендетуге
және құрылғының белгілі бір түрін ... ... ... ... ... ... ... бір сұранысқа ие құрылғылар
түріне ... ... ... ... техникалық қызмет
көрсету бағаларының тарифтерінің өзгеруі сияқты факторлардың да әсер
ететіндіп ескерілуі керек. ... осы ... ... ... үшін ... ... лизингке берілуі мүмкін әртүрлі
құрылғылардың турлері бойынша мәліметтер ... ... ... ... ... ... алу-сату туралы бекітілетін келісімдерде
көрсетілген шарттарды дұрыс бағалау, құрылғылардың ... ... ... ... және ... ... үшін оның шарттарын
жақсарту мүмкіндіктерін қарастыру қажет. Осындай жұмыстар ... ... ... ... жузеге асырудың екінші кезеңі
басталады.
ІІ – кезеңді лизингке алушыларды таңдау кезеңі деп те атауға болады. Осы
кезеңде лизингтік ... ... ... ... үшін осы ... ... ақпараттарды тарату, жарнамалау міндеттері түрады.
Себебі, лизинг біздің отандык, ... үшін ... ... ... ... кең ... мәлім емес. Сондықтан лизингтік компания жарнамалау
жұмыстарын жургізу кезінде осы құралдың экономикалық ... ... ... ... ... бизнесті жургізу үшін құрылғыларды пайдалану
мүмкіндіктеріне мән ... ... ... біздің айтайтын дегеніміз,
жарнамалау кезінде лизингтің барлық заңдылыктарын егжей-тегжейіне ... ... ... ... ... алушылардан өтініштер жинақталынады. Өтініштер
жинақталынып болғаннан кейін лизингтік компания клиенттің ... ... ... ... ... және ... ... осы кезеңнің өзіндік ерекшеліктерінің бірі, егер лизингке ... ... шын ... өте ... болса және жобаның
инвестициялык ... ... ... онда ... ... көбейтуге және осы сегментте лизингтік қызметтерге деген сұранысты
кеңейтуге ... ... Осы ... ... қадам неғүрлым
перспективті клиенттерді таңдау. ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, ондай белгілерге ... ... ... ... ... ... ... лизингтік төлемдер саны (лизингтік маржа);
2)кәсіпорынның ағымдық экономикалық жағдайы;
3)кепіл немесе кепілдемелердің т.б. түрлерінің пайдаланылуы;
4)персоналдың тәжірибесі мен ... және ... ... аныкталғаннан кейін лизингтің құны
бекітіледі және сәйкесінше лизингтік келісім-шарт толтырылады да лизинг
обьектісі лизинг алушыға пайдалануға беріледі. Міне ... ... ... ... III – ... ... Бұл кезең міндеттемелердің
орындалу кезеңі немесе лизингтік процестің соңғы кезеңі деп те ... ... ... ... ... ... ... алғашқы
екі кезеңде жасалады және егер олар дұрыс жасалынса, онда үшінші кезеңде
кездейсоқ қиыншылықтар пайда ... ... ... өз ... ... ... де алғашқы екі кезеңде жасалынған жұмыстарды
қайта қарау түралы қажеттіліктер туады. ... ... өз ... ... ... ... лизингке берілген құрылғыларды
конфискациялауға кіріседі. Әдетте, бұл кезеңде лизингтік ... есеп пен ... ... көрсетіледі, лизингктік компанияға
лизингтік төлемдерді төлеу іске асы-рылады және лизинг ... ... ... одан әрі ... ... ... ... анықталады.
Қорыта айтқанда, лизингтік компаниялардың қосымша қызметтер атқаруын
дамыту механизмі арқылы біз ... ... ... ... ... еңгізген жоқпыз. Бірақ біз лизингті өмірлік қабілеттілігі
неғұрлым жоғары қаржыландыру құралы ретінде қарастыруға мумкіндік ... бірі ... ... ... ... лизингтік
компаниядан басталу керектігін қуптаймыз. ... бұл ... ... осы сегментін дамытуға кедергі жасайтын негізгі мәселені ... ... ... біліктіліктерінің жеткіліксіздіктерінен
жобаның инвестициялық мүмкіндіктерін тиімді бағалай алмайды. Бұл жағдай
олар үшін жоғары тәуекелділікті тудырады. ... да біз ... ... жобаларды таңдау және бағалау процестеріне неғұрлым
белсенді түрде қатысу қажет деп ойлаймыз. Яғни, олар шағын кәсіпорындардың
тәуекелділіктерінің ... ... ... алуы немесе мүмкіндіктері
болған жағдайларда басқаларға беруі қәжет. Бұл жерде біздің көзқарасымыз
бойынша, тәуекелділікті ... ... ... ... ... ол өз құрылғыларының нарығымен неғұрлым толық таныс және ... ... оны ... ... ... ... беру
керек деген қағиданы ескерсек, онда жеткізушілер тәуекелділгкті басқаруды
лизингтік келісімге қатысушы басқа тұлғаларға ... ... ... ... Ал, ... ... ... лизингтік компаниялар
тұрғысынан лизингтік қызметтерге деген сұранысты жоғарлату арқылы орны
жабылады.
Бұл сызба ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан жоғарыда керсетілген сызбаға оған
әсер ететін әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... таңдау кезеңінде келісімді қаржыландыруға
қатысатын банктер немесе тәуекелділіктердің белгілі-бір бөліктерін өздеріне
алатын сақтандыру компаниялар ... ... ... да ... ... лизингтің көмегімен жасалатын қаржыландыру ... ... және ... ... ... ... байланысты болады.
Лизингке алушылардың келесі бір орта және ірі ... ... Осы екі ... бір ... біріктіру себебіміз, олардың
лизингтік қызметтерге деген сұраныстарының ұқсастықтары әсер етті.
Айырмашылықтары тек қана қаржыландыру мөлшерінде болуы мүмкін.
Нарықтың осы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарды және арнайы қаржылық схемаларды құруға
қабілеттіліктері бар ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды орнатудың неғұрлым перспективті
механизмдерінің бірі біздің ойымызша лизингтік холдингті дамыту болып
табылады.
Сонымен, лизингтік қызметтер ... ... ... белгілі бір
белгілері бойынша сегменттерге бөліп қарастыру, лизингтік ... ... ... береді. Осы лизингтік келісімдерді
қандай сегментте ... ... ... ... міндетті түрде
тәуекелділіктерді ескеру қажет деп ойлаймыз.
Қорытынды.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері, бірқатар теориялық және тәжірибелік
тұжырымдамалар мен ұсыныстар келесідей қорытындылар жасау үшін негіз болды:
1. Отандық және шетелдік авторлардың зерттеулеріне
Список использованных источников
1. ... дело / под ред. ... О.И. -М., ... ... Н. ... ... лизинг // Экономика и жизнь.
-(20. -май,1996.
3. Кабатов Е.В. “Лизинг, правовое регулирование и практика” 1995 ... ... Л. ... ... ... основы, экономика,
практика”, М.: Издательство “ОСЬ-89”, 1997 г.
5. Ольшаный А.И. “Банковское ... М.: ... ... 1997 г.
6. Илингин И. Лизинг при экспорте машин и оборудования // ЭКО. ... ... И.Б. ... - ... ... // ... и ... -(1.
-1991.
8. Коган Э.Э. Правовые основы лизинга // ЭКО. -№3. -1996.
9. Козлов Д. Лизинг( новые горизонты предпринимательства // ... ... -№29. ... Кулешов А. Рынок лизинговых услуг в ракурсе налогообложения //
Экономика и жизнь. -№20. -май, 1996.
11. Куликов А.Г. ... ... ... Лизинг как альтернативная форма финансирования // Финансист. -№19.
-15-21 мая, 1995.
13. Лифшиц И. Правовой режим лизинговых операций // Экономика и ... ... ... ... о ... ... ... в РК от ... 1996 г. (167 // ... и ... -(19. -май, ... Соколов В.В. Новый импульс ... ... ... и жизнь. -(19. -май, 1996.
16. Филатов А.А. Лизинг - правовые аспекты // Деньги и ... ... ... А.М. ... // ЭКО. -№7. ... ... В.Н. Лизинг и конверсия // ЭКО. -№8. -1993.
19. Русакова Е.А. Учет лизинговых операций // Финансовая газета. -(22.
-май, 1996. Медведков С.Ю. ... в ... США» ... ... ... 1980, № ... Перов В.А., Перова В.Л. Лизинг: Практическое руководство/Российское
акционерное лизинговое общество. М., ... ... ... о ... утвержденное Постановлением
Правительства РК №633 от 29 июня 1995 г. «О развитии лизинга ... ... ... 1.
22. Чекмарева Е. Методы интеграции банковского и промышленного
капитала./ / Лизинг-ревю 1996. ... ... ... 2004. № ... ... для всех. 1998. № 3
25. Материалы конференции "Роль лизинга в развитии малого и ... ... 27 июля 2004 ... г. Москва.
26. www.geogle.kz.
27. www.nationalbank.kz.
28. www.temirbank.kz.
-----------------------
Нақтылы инвестициларды қаржыландыру әдістері
өзін- өзі ... ... ... қаржыландыру
Нақтылы инвестицияларды қаржыландырудың негізгі нысандары
Акционерлеунысандары
Сырттан қаражат есебінен қаржыландыру нысандары
Мемлеекттік ... ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландыру
Лизинг алушы
Сақтандыру компаниясы
Лизинг компаниясы
Құрал-жабдықтаушы
Банк
Сыртқы факторлар, инфляция, бәсеке, саяси және экономикалық және т.б.
Тәуекелділіктер деңгейіне әсер ету ... ... ... тәуекелділіктердегі әсер етеін ішкі және ... ... ... ... ... өндірістік потенция, шаруашылық
және экономикалық байланыстар, қаржылық жағдай. ... ... ... сақтандыру және ақша қаражаттарын резервтендіру
Тәуекелділіктерді бөлу
Тәуекелділіктерді талдау
Тәуекелділікті бағалау
қажетті қаржылық ресурстар көлемі анықталады
шешімдер қабылдау
Лизинг объектісі нақты анықталынады және лизингтік ... ... ... алу-
сату
Бақылау
Тәуекелділікке тікелей әсер ету
Болашақтағы іс-әрекеттердің белгілі бір ... олар ... ... ... бақылауға, кездейсоқ жағдайлардан сақтануға әсер етеді
Пайда болған шығындар және ... ... ... ... ... ... және субъектілерінің ерекшеліктерін ескере отырып,
тәуекелділікке әсер етудің бір немесе бірнеше түрлері пайдаланылады
Лизингтік қатынастарға қатысушылар арасында, ... ... ... бөлінеді
Тәуекелділік түрлерін анықтау
Серіктестерді таңдау туралы қосымша ақпараттар жинақтау

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы лизингтің дамуының қазіргі жағдайын талдау54 бет
Лизингтің мағынасын зерттеу және оның шетел тәжірибесіндегі ерекшеліктерін ескере отырып, Қазақстандағы даму жолдарын іздеу55 бет
Лизингтің теориялық негіздері38 бет
Қазақстандағы лизингті жетілдіру72 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Инвестициялаудың ең қауіпсіз түрі - Лизинг27 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь