Ауыл шаруашылығын көтеруге байланысты туындаған экологиялық проблемалар

КІРІСПЕ

1.ТАРАУ. ЕЛІМІЗДІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАРЫ.
2.ТАРАУ. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН КӨТЕРУГЕ БАЙЛАНЫСТЫ ТУЫНДАҒАН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАР.

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және білім министрлігі
Е.А.Букетов атындағы Қарағанды ... ... АУЫЛ ... КӨТЕРУГЕ БАЙЛАНЫСТЫ ТУЫНДАҒАН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ПРОБЛЕМАЛАР
Дайындаған:
Тексерген:
Қарағанды 2011
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1-ТАРАУ. ЕЛІМІЗДІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАРЫ.
2-ТАРАУ. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН КӨТЕРУГЕ БАЙЛАНЫСТЫ ТУЫНДАҒАН ... ... ... ... ... күнде де экологиялық мүшкіл
хал кешіп отыр. Қоршаған ортаны қорғау шараларына, ... ... ... және ... түрде күрделі қаржы бөліп отыр.
Алайда, ... ... ... ... ... 1%-на де жетпейді.
Табиғат корғау шараларына бөлінген қаржының ... ... ... ірі ... тиесілі. Экожүйелердегі тұрақсыздық,
табиғи-шаруашылық қорларының ... ... ... ... ... ... ... үсті-үстіне келіп жатқан антропогенді салмақтың
жаншып езуі, қоршаған орта ... ... ... ... Қоршаған
ортаны зиянды заттармен, техногенді қалдықтармен ластауда Қазақстанның мына
кәсіпорындары ерекше "үлес ... ... ... Қазақстан мұнай, газ,
конденсат кең орындары, ... ... ... ... титан-
магний комбинаты, Лениногор ... ... ... ... ... суперфосфат заводы, Жамбыл фосфор заводы, Балқаш тау-кен
комбинаты, Жезқазған тау-кен комбинаты, Павлодар алюминий ... ... ... мен ... ... ... ... кешені,
Қарағанды металлургия заводы, "Фосфор" Шымкент ... ... ... ... т.б. Мысалы, Қазақстанда 1988 жылы стационарлы
қондырғылардан ауаға 5,4 млн. т  зиянды заттар ... ... ... ... улы ... мөлшері - 2,9 млн.т болыпты.
Сонда, Қазақстандағы әрбір адамға жарты тонна өмірге қауіпті улы ... ... ... ... ... тау-кен комбинатында өндірістен
бөлініп шыққан күкірт ... ... ... ... лақтырылып тасталып
жатыр. 2001 жылғы мәліметгер бойынша Балхашта тұратын 70 мың ... ... ... 6 ... күкірт диоксиді келеді екен. Комбинатта
бұдан басқа да улы ... көп ... ... ортаға түсіп жатыр.
Осылардың салдары болу керек, Балқаш ... ... ... ... дерлік жоғалуы және құстардың жаппай өлуі ... ... ... ... ... жапырақ жейтін құрттардың
көбейіп кетуімен де түсіндірілуде. Ағаш ... ... жеп ... ... ... ... өз көзімен көріп те жүр.
Әлемде климаттың өзгеруі Қазақстанның ауыл шаруашылығына орасан зор
нұсқан ... ... ... ... ... ... топырақты
құнарсыздандырып, ауылшаруашылық өнімдерін кемітіп ... Жыл ... 2,5 млн. ... қоректік элементтер қайтымсыз жоғалуда. ... жыл ... 1,8 млн. ... ... 1,1 млн. ... ... 0,4 млн. ... тыңайтқыштары берілуі тиіс болса, ол ... ... ... ... өзінде Қазақстанның қара топырағының 22,5% қарашірігі
қайтымсыз жоғалды.
Аталмыш көрсеткіштер ... ... ... ... нашар екендігін көрсетеді. Жоғарыдағы жағдайларды Қазақстанның
басқа да ... ... ... ... бұл ... ... ... және одан шығатын мүмкіндіктерді іздестіру қажет ... ... ... келеді. Яғни, ауыл шаруашылығын химияландыруға көп
көңіл бөлуді, мемлекеттің аграрлық саясатына қолдау ... ... ... мен ... ... ... талап етеді. Бұл
проблема көптеген өркениетті елдерде ... ... ... ... ... ... ... немесе химиялық препараттарды
табиғи ортада тез ыдырайтын түрлерін шығару дамып келеді. Шет елдерде ... ... ... ... өте қатты көңіл бөлінеді.
Мәселен, экологиялық таза өнім ... ... ... яғни, биологиялық
күрес әдісін өмірге ендіру және т.б. ... ... ... ... ... ... ... және ауыл шаруашылығының дамуы табиғат ... ... ... етеді. Өнеркәсіпті дамыту қоршаған ортаның
ластануын, адамның денсаулығының бұзылуын, су мен ауа ... ... ... ... ... ... еңбектеріне сүйене
отырып, реферат жұмысын жазу барысында толыққанды ашуға тырыстық.
Реферат жұмысының ... Ауыл ... ... шексіз пайдаланудың зияндығын, оның соңы қандай ... ... бұл ... ... ... қалай тоқтатуға болатынын
ғалымдардың еңбектері негізінде ашып-айқындау.
Реферат жұмысының әдістері. ... ... ... ... ... ... ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАРЫ.
Физикалық география – қоршаған ортадағы табиғаттың құрамдас бөліктерін
зерттейтін, оны іс жүзінде пайдалану жолдарын ... ... Ол ... ... ... ... ... “Жаратылыстану” білімінің
негізін салушы. Табиғат – Жер мен Әлем кеңістігі ... ... ... Оның ... ... Әлем ... ... атмосфера, биосфера. Бұл аталған төртеуі – қоршаған ортаны
құрайтын, ... бірі ... ... әрекеттес, бір-бірінен
туындайтын табиғат болмысы. Оларды зерттейтін ғылым – география. Табиғатты
тану – қоршаған орта мен ... ... және де ... дамуын,
өзгеруін зерттейтін ғылымдар жүйесі. Қоғамның ... ... ... ... де ... ... ... табиғатын танып, білудің өз тарихы бар және оның ... ... ... ... ... аумағының физикалық
географиялық тұрғыда зерттелуі ... ... әр ... жаңа ... ... сәйкес қолданылған әртүрлі әдістер арқылы дамыды. Бір
кездегі Қазақстан табиғаты сүреңсіз, шөлді алап делінсе, жаңа ... ... ... ... ... ... оны ... сұранысына
байланысты жаңа көзқарас, болжамдар пайда болды.
Кеңес дәуірінде жер қойнауынан алынатын байлықтың Менделеев кестесінде
кездесетін ... ... да ... ... ... ... қазба байлықтың қоймасы ретінде танылды. Сонымен қатар осы ... ... ... ... атом ... ... орнына, ғарыш
алаңына айналдырды. Соның салдарынан бір кездегі табиғаттың сұлу аймақтары
жарамсыз жерлер болып, Қазақстанның ... ... ... ақ бөкен, құлан
сияқты жануарлар түрі ... ... ... даму ... ... кез-келген аймағы экологиялық шешімі қиындау,
күйзелісті аймаққа айналды. Осы ... ...... оның ... даму ерекшеліктерін ескермей, оны тек шикізат
көзіне айналдыру табиғаттың жұтаңдануын туғызды.
Бүгінгі таңда жаһандық проблема болып ... ... ... даму ... ... оның тепе-теңдігінің
бұзылуынан пайда болды. Ал оны ... ... ... жұмыста география
ғылымының міндеті зор. Себебі, ғылыми-техникалық жетістік ғылымның кейбір
саласында адам баласына қауіп ... Адам ... ... отырған
жаңа “антропогендік ландшафтар”, жер бетінде климаттың жылынуы тіршілік
дүниесіне зардабын тигізуде. Бүкіл ғылымдардың ... ... ... ... ... ... қой. ... орай бүкіл жаратылыстану
ғылымдары бірігіп, өзін ... ... ... ... оның ... үйлестіру мәселесін шешуге күш жұмылдыруы қажет. Жаһандық деңгейде
табиғат қорларын тиімді пайдалану үшін қоршаған орта жайлы бұрынғы ғасырлар
бойы жинақталған ... ... ... ... табиғатты жүйелі
түрде тиімді пайдалану, оны қорғаудың мәселелері жолға қойылуы тиіс. ХХ
ғасырда ... ... ... ... ... жаңа ... берген, атақты
табиғаттанушы, энциклопедист ғалым В.В.Вернадский ноосфера ұғымының негізін
салды. Ол литосфераға, гидросфераға, атмосфераға және ... ... ... ... ... табиғатты сырапсыз пайдалануы
негізінде жаһандық деңгейде туындап отырған проблеманы шешуге адамның ақыл-
ой жүйесін ... Бұл – ... ... ... іс-жүзінде, әрбір
қоғамда пайдалануға тиісті қағида.
Қазба байлықтар қазір егемен елдің игілігіне ... ... ... ... ... ... уран кені халықтың әл-ауқатын көтеруге,
экономиканың тұрақтануына ... етіп ... ... ... ... ... бір-бірімен байланыссыз, тек Орталыққа қажеттілігі жағына
бағытталса, қазір ... ... ... бір-бірімен байланысты ... ... ... ... ... ... атқаратын міндеті мен мақсатын нақты
түсіндірмей, жерін тек қана атау ретінде (тау, қырат, үстірт, ... көл, кұм, шөл т.б.) ... ... ... ... ... кең ... байтақ қазақ жері табиғатының даму заңдылығын,
оның қалыптасу еркшеліктерін көптеген ғалымдар елемей жүр. Олар ... ... ... ... тек өз ... ... қорғайды.
Ғылымның қайсы болса да (ботаника, зоология т.б.) – табиғаттың туындысы.
Тіршілік үшін белгілі бір ... орта ... Ол ... ... тән қалыптасқан ауа-райы құбылысының өзгеруі, жыл мезгілінің ... ... ... заңдылығы, тіршіліктің өсуі мен дамуы тәуелді.
Олардың белгілі бір географиялық заңдылыққа ... ... ... батыстан шығысқа, солтүстіктен оңтүстікке қарай өзгеруі кез
келген жердің алып ... ... ... байланысты табиғатта үздіксіз
жүріп жатады. Қоршаған орта болмысының өзгеруі, ғаламшардағы ірі өркениетті
елдердің ... ... ... ... байлықтарын тиімсіз
пайдаланудан, табиғаттың даму, ... ... ... ... даусыз. Мысалы, бір кездегі ит мұрыны өтпейтін Оңтүстік Американың
тропиктік ормандары оталып, Африканың қайталанбас табиғатындағы ... ... ... ... ... ... байлықтарының талан-таражға түсуі сол аймақтарда жарамсыз жерлердің
молаюынан, шөлейтті аймақтардың ұлғаюынан табиғат тепе-теңдігінің бұзылуына
соқтырды. ... ... ... ... шаруашылығы плантацияларында
мол өнім алу үшін химиялық тыңайтқыштарды молынан ... ... ... тудырды. Соған байланысты қазір зәйтүн плантациялары
оталуда.
Ғылыми-техникалық прогрестің күрт дамуы ... ірі ... ... санының өсуінен, атмосфера және озон қабаттарына
улы газдардың мол ... ірі елді ... таза ауыз су ... ... ... келуде. Қазіргі кездегі қоршаған ортаның
радиациялық, химиялық, биологиялық ластануы әлемдік ... адам ... ... дүниесіне қауіп төндіруде. Жер шарындағы халық санының жедел
өсуі мен ... ... ... ... адам мен ... ортамен қарым-қатынасын күрделендіріп жіберді.
Пайдалы қазбалар қорының ғылыми негізсіз пайдаланылуы, жер ... ... мен ... ... ... және ... ... тыс ластануы күрделі экологиялық проблемаларды тудырды. Кейбір
өндіріс орындарынан бөлінген ... ... ... тыс ... ... жағдайының нашарлауына, адам денсаулығының бұзылуына апарып соғуда.
Осының барлығы қоршаған ортаны қорғау мәселесіне ерекше ... ... ... ... ... жұмыстарымен айналысуды, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... жерді суландыру, орманды қалпына
келтіру, өндірістік ... мен ... ... ... ... ... сақтау және топырақ эрозиясына жол бермеу
жұмыстарын қарқынды ... ... ... бар талап ретінде алға
тартуда.
Табиғаттағы өзін-өзі реттеу мен қалпына келтіру ... ... ... ... ... де бірден байқалмайды, оны адамдар көбінесе
ұзақ жылдар өткен соң ғана байқайды, бірақ оны ... ... ... ... бере қоймайды.
Табиғат дамуының заңдылықтарын білмеу, кейде оларды есепке алмау бос
шығынға, адамдардың өмір сүру жағдайының және табиғи ... ... ... ... ... Арал ... ... тән. Мақта және басқа да
егістіктер көлемінің артуына байланысты, Арал теңізіне ... ... ... ... ... су ... мен суару каналдары
салынды. Мұндай су жүйелері өзендер суының азаюына, ... ... ... ... ... Қазір теңіз деңгейінің күрт төмендеуі өсімдіктер
мен жануарлар дүниесінің жұтаңдануын, т.б. ... ... ... Арал ... ... сипат алып, оның зиянды әсері қазірдің
өзінде ... ... ... ... АҚШ, ... ... ... құтқаруға байланысты шараларға қатысуға келісімдерін
беріп отыр.
Қазіргі кезде Арал теңізін ... жаңа ... ... ұсыныстары талқылануда (мысалы, Кіші Арал ... ... ... күн де алыс емес ... мысалдар адамзаттың табиғатқа жауапсыз қарауға
болмайтындығын дәлелдейтін, ... ... ... ... өз ... ... ... бөліп, әрдайым дұрыс жолды таңдау қажеттілігін
көрсетеді. Дүние жүзінде ... ... ... экологиялық
зардаптар мен дағдарыстар көп-ақ. Мысалы, жидек тергенде, аң аулағанда
немесе егіс ... ... ... ... бір ... ... ... бұл әрекеті аз мөлшерде болғандықтан, табиғи орта ... ... ... ... ... Яғни, табиғаттың тепе-теңдігі
сақталғандықтан, өзгеріс көп ... ... мал ... мен ... пайдаланылатын жерлердің жыртылуы,
ормандардың кесіліп, өртелуі, каналдар мен жолдардың ойластырылмай ... ... ... ... мен жануарлар дүниесіне көп мөлшерде зиян
келтіреді. Оны тез түзете қою ... ... ... ... ... мен табиғаттың өзара қарым-
қатынасының жаңа бір саласы – алып ... ... ... бой ... ... мен ... ... өсуі барған сайын шикізат
түрлерінің мол пайдаланылуына, энергия шығынының өсуіне, қазба байлықтардың
қарқынды ... алып ... ... прогрестің табиғатқа
тигізетін кері әсері дауыл, су ... ... ... ... ... апатты құбылыстардың зардаптарымен ... ... асып ... ... ... ... өзі табиғи ортаның
қалыптасқан заңдылығын бұзып, биосферадағы энергия мен табиғи зат алмасуға
теріс әсер ... ... ... өте ... ... жағдайлар тудыруда.
Атап айтқанда, біріншіден, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өнеркәсібі
дамымаған мемлекеттер соғыстан кейін индустриялы даму ... ... ... ... ... ресурстарды игеріп, жаңадан зауыт, фабрикалар және
жолдар сала бастады. Өнеркәсіптің жаппай дамуы ... ... кері ... ... жаңа кен ... ... және игерілуі бұған өзіндік
үлес қосты. Бұл қоршаған ... ... ... ... ... ... ... күрт өзгерді. Жер шары
халқының саны тез өсіп, 1700 жылы 620 млн. адам болса, 1850 жылы оның ... ... ... яғни екі есеге артты. 1950 жылы жер шарындағы халық саны
2500 млн-ға жетсе, 1986 ... ... ... халық саны 5 млрд-қа дейін
өсті. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебі бойынша, 2050 жылға ... ... ... 11,9 млрд. болады деген болжам бар. Халық санының жылдам өсуі табиғат
байлықтарына деген ашқарақ ... ... ... ... ... (су, ... ... қазбалар, отын қорлары) өзін-өзі қайта
қалпына ... ... ... ... Бұл ... ... ... даусыз.
Үшіншіден, қалалар мен олардың тұрғындарының саны тез өсуде. Егер 1900
жылы қалаларда 300 млн. адам тұрса, 1950 жылы ... саны 700 ... ... 1800 млн-ға, ал 2000 жылы шамамен 3300 млн-ға жетті. Соңғы 100 жылдың
ішінде халықтың жалпы санының ... ... ... ... ... Осынша адамның шағын аумақта тіршілік етіп, қоршаған ортаға кері
әсерді ... қала мен оған ... ... ... ластануына себепші
болуда.
Адамзат әр уақытта табиғатқа бағынышты болып, оның ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... табиғатты
“бағындыру” арманы болған. Қалай болғанда да ... ... ... ... ... ... ... мүддесі үшін тиімділікті, саналылықты
керек ететін көзқараспен ұштаса жүруі қажет. Табиғат ресурстарына баю мен
пайда табу көзі ... ... ... Аз уақыттық табысқа бола оларды
ретсіз жұмсауға, қоршаған ортаны адамдар мен барлық тіршілік үшін ... ... ... ... ... ... табиғи
ортаға әсер етудің ауқымды мүмкіндіктерімен және құралдарымен ... ... ... бірге бұл ортаны сақтау мен ... ... мен ... ... ... Адам ... ... ортаны сақтау
мен оның ластануына жол ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін қалдықсыз технологияны енгізу;
ортаның ластануын барынша азайту; су ... ... ... мүмкіндік
беретін өндірістік суды тазартып, қайта пайдалану; топырақтың ылғал
жинауына және ... ... ... ... ... ... орман алқаптарын сақтау және қалпына келтіру; жылу ... ... ... ... жаңа ... ... т.б.
Адамзат баласы мұндай әдіс-тәсілдерді қолданған жағдайда жер ... мен ... ... мүмкіндік аламыз.
Мамандар арасында да, экономистер мен экологтерді қоса алғанда,
экологиялық проблемаға деген ... ... жоқ. Бір ғана ... ... ... ... ... жоққа шығаратын пікірлер
көп. Көбінесе техникалық, экономикалық көрсеткіштерді талдау мен талқылау
әдетке айналған, ал бағдарламаның немесе жобаның ... ... ... ... ... аз. Табиғаттың үйлесімді құрылған дүние екендігін
және онда ... ... ... ... болмайтындығын адамзат баласы
түсінген болса, табиғатпен ... ... ... орнату тәсілін табуға
болатын еді.
Каспий ... ... ... ... тек табыс көзін ойлап
отырғаны белгілі, ондағы ... ... ... да ... ... қырылып жатқаны табиғатқа үлкен зиян келіп тұрғанынан ... ... ... ... табиғи ресурстар қорының азаюымен қатар олардың тозуы,
ластануы экологиялық жағдайдың шиеленісуімен ... ... ... ...... прогрестің негізіндегі жоғары технологияға ауысу
табиғатты пайдаланудың жаңа стратегиясының қалыптасуы арқылы жүзеге асуы
тиіс. Оның өзі өз ... ... және ... ... ... ... ... етеді.
Қоршаған ортаның ластануы адам ... ... ... ... ... қалыпты дамуына кері әсерін тигізуде.
Әлемдік қоғамдастықпен қатар ... да ... ... ... ... алаңдаушылық күйге түсуде. Сондықтан елдегі
экологиялық жағдай экономика тәуелсіздігіне де әсерін ... ... ... ... ... ... ... проблемалар тудыруда. Оған ауа, су, топырақ ресурстары мен өсімдік пен
жануарлар әлеміндегі соңғы ... ... ... бола алады.
Антропогендік қысымдар табиғат ресурстарының барлық түріне тікелей
және жанама әсер ете ... ... ... ... ... әкелуде.
Мәселен, Қазақстан Республикасының біршама ... ... ... проблемалар тудырып отыр. Сол ... ... ... 30 млн. га ... ... көлік, елді мекендер, т.б. нысандар
алып жатыр.
Солтүстік Қазақстан бойынша, ... ... ... Батыс Қазақстанда мұнай-газ өнеркәсібінің ... 100 мың га, ... ... 2,5 млн. га ... ... ... 3 млн. га жерді қамтып отырса, 1,4 млн. га ... ... ... ... Ал ... ... 268 млн. га
жағалауы су астында қалып, мұнай өнімдерімен ластану одан әрі етек ... ... ... ... ... да қамтуда. Онда
техногендік, өндірістік ластану, жайылымдардың тозуы, металдармен ... және ... ... ... жоғары деңгейге
жетуде. Оңтүстік Қазақстандағы экологиялық жағдай Арал өңіріне ... мен ... ... 2 млн. га жерін шөлге айналдырды. Сорға,
тақырға айналған жерлер мен Арал табанындағы тұздар ... ... ... 300 млн. га қара ... ... ... ... тағы бар.
Шу-Мойынқұм, Балқаш-Алакөл аймақтарының да экологиясы мәз емес.
Әсіресе, Капшағай, Тасөткел су қоймаларының салынуы, суды көп ... ... ... ... егілуі суармалы жерлердің ... ... ... Іле өзені суының 10-15%-ын Қытай елінің алып қоюы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан жағдайында
да экологиялық проблемалар жеткілікті. Түрлі-түсті металлургия, вольфрам,
уран, қорғасын, ... ... елді ... мен қала тұрғындарына көп
қолайсыздық туғызуда.
Әлемде климаттың өзгеруі Қазақстанның ауыл шаруашылығына орасан зор
нұсқан ... ... ... ... ... ... ... отыр. Жыл сайын егістіктерден 2,5 ... ... ... ... ... Ол үшін жыл сайын 1,8 млн.
тонна фосфор, 1,1 млн. ... ... 0,4 млн. ... калий тыңайтқыштары
берілуі тиіс болса, ол көрсеткіш 60-70%-ға дейін азайған. ... ... қара ... 22,5% ... ... ... жылдар аралығында Қазақстан жерінде 500-ге жуық ядролық
сынақ жарылыстары жасалды. Ол 20 млн. га ... ... ... ... ... Одан ... адам тұратын елді
мекендер әлі зардап шегіп отыр. Қазақстанда қазіргі кезде 16 ... ... ... жинақталған. Мамандардың зерттеуі бойынша,
Қазақстанда тұратын 2,6 млн. адам мутагенез ауруына шалдыққаны ... ... ... ... ... оның ... ... қолдану, қоғамдық пікір туғызу үшін көпшіліктің
экологиялық білімі мен ... ... ... ... Ол үшін ... отырған экологиялық білім беру ісін жүйелі түрде іске ... ... оқу ... ... ... ... мен тәрбие беруді жоғары
деңгейге көтеру парыз.
Табиғаттағы өзгерістерге байланысты болжамдар ғылымда жоқ ... ... ... ... ... ... едәуір көмектесе алар еді.
Кез келген құрылысын, шаруашылық нысандарын, ірі ... ... ... ... олардың экологиялық шығынының бағасын есептеумен ... ... ... ... ... ... Бұл ретте олардың
жергілікті тұрғындардың денсаулығына тигізетін зардабы басты назарда болуы
тиіс.
Қазақстандағы өндіріс орындарына ... ... ... көп ... алдын-ала ескерілмеген себептерге негізделген.
Қарағандыдағы, Шымкенттегі, Жамбылдағы, ... т.б. ... ... ... ... ... ... дәлел. Бұл – өндіріс орындарының
топырақты, ауаны ластауын болдырмау үшін жергілікті жер ... ... ... Бұл орайда атом стансаларын жобалау
кезінде адамдардың қауіпсіздік жағын қорғау жан-жақты есептелуге тиіс.
Шаруашылыққа ... ... ... ірі су ... ... ... көлі) тартылуы, климаттың өзгеруі, техникалық фактор
негізінде топырақ, жер беті ... ... ... биік ... ... Алатаулары) мұздақтармен байланысты жағдайлар, апатты
құбылыстар, ... ... ... Іле) ... ... әлемдік
мәселелерді шешуде өзек болып ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар мен болжаулар халықаралық,
мемлекетаралық ... ... ... ... ... қоршаған табиғи ортаға зиянды ... ... ... ... ... ... ... негізінде жасалуы тиіс. Экологиялық болжамның ең негізгі мақсаты
адамға тиетін зиянды әсерді және одан ... ... ... ... білім беруге Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың
“Қазақстан-2030” Даму стратегиясы негізінде айрықша назар аударылуы тиіс.
Білім және ... ... ... ... ... басшылығыммен
“Мектептерде оқушыларға экологиялық білім мен ... ... ... ... ... дайындау тұжырымдамасы” (1995), “Қазақстан
Республикасында экологиялық білім мен ... ... ... ... “Экологиялық білім бағдарламасы” (1999) сияқты бірсыпыра құжаттар
дайындалды. Алматы, Орал, Семей, Петропавл ... ... ... ... ... атты ... ... өтті. Абай
атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде елімізде бірінші рет
география-экология ... ... онда ... ... ... ... мамандықтары бойынша кадр тәрбиелеу ісі қолға
алынды. Бұл бастама республиканың басқа да оқу ... ... ... Бұл осы ... ... ... ... жауап болып отыр.
Республика бойынша жоғары, арнайы және ... ... ... оқу ... ... білім берудің ғылыми-әдістемелік ... ... ...... экологиясы және табиғат қорғау” зертханасы
осы оқу орнында ашылды.
Университетімізде барлық мамандықтар бойынша “Экология”, ... ... ... ... мен тәрбие беру” сияқты арнаулы
курстар оқытылады. Факультет ұжымының ... ТМД ... және ... ... ұйымдарымен, республикалық ғылыми-зерттеу
орталықтарымен, лицей, колледж және жалпы білім беретін мектептермен ... ... ... ... ... ... ... білім берудің теориялық негіздері”, “Экологиялық білім мен
тәрбие беруді жақсарту ... ... лас ... ... жолдары”, “Алматы облысының ландшафтық-экологиялық
картасы” сияқты маңызды тақырыптар ... ... ... ... ... мен тәрбие беру мәселесін
мемлекттік деңгейге көтерудің қажеттігі туындап отыр. Экологиялық ... ...... ... ... ... және қоршаған
ортаның үйлесімділігін және табиғатты тиімді ... ... ... Оның ... ... орта мен ... ресурстарды тиімді
пайдалану арқылы табиғатты аялай білетін, оны ... ... ... мен мәдениеті жоғары, ізгілікті, адамгершілігі мол жас
ұрпақты тәрбиелеудің маңызы зор. Экологиялық дағдарыстың ұлғаюын ... ... пен ... ... қорғаудың жолдарын ұғындыру жалпы
халықтың экологиялық сауатын ашу, ... ... ... беру нәтижесінде
ғана іске асады.
Экологиялық білім мен ... беру ... жеке адам мен ... ... оң ... экологиялық мәдениетін қалыптастыра аламыз.
Сол арқылы еліміз халық шаруашылығының ... және ... ... ... ... және ... ... заңдарын
жетілдіру және оларды бұлжытпай ... ... ... ... жауапкершілікті күшейту, қоршаған ортаның табиғаты мен ... ... ... ... ... білім беруді
ұйымдастыруды тездету, елдегі экологиялық жағдайлар жайлы ... ... ... ету, тағы басқалар осы саладағы негізгі міндеттер
қатарына жатады.
Бұл жағдайлар Қазақстанның физикалық географиясы, ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру
мақсатында жүргізілетін жұмыстарды да қауымдаса іске асыру қажеттігін
байқатады. Бұл проблемалардың ... ... да ... ... ... күрт ... ... адамдардың табиғатқа антропогендік
әсерінен болып отыр. Атмосферадағы көмірқышқыл ... ... ... ... ... ... жоғарлауына әкеліп
соғады.
Энергия көзі ретінде көмір, мұнай, табиғи газды ... ... ... ... ... ... ... бұл процесс тезірек жүреді.
Жер планетасындағы атмосфераның температурасы артатын ... ... ... ... ... басқа жерлерде жаңбыр
көп жауып, жерді топан су қаптайды. Полюстегі мәңгі мұздар еріп аралдар мен
жағалауларды, мұхиттар мен теңіз ... ... ... Ауыл ... нашарлап, халықтар мекенін тастап, күн ... ... ... ... тіл ... үшін, біріншіден, өндірісті экологиязациялау
мақсатына сай келетін бірқатар шараларды іске асыру қажет. ... ... ... ... күш ... ... ғана экологиялық шаралар
тиісті нәтиже бере алады.
Адам мен табиғаттың қарым-қатынасын жақсартуға бағытталған тағы ...... ... тұтынуды ақылға сиымды мөлшерде өзіне – өзі шек
қою. Халықтың экологиялық санасын қалыптастыру міндетті ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Олар –
экологиялық ғылыми сананы қалыптастыру, экологиялық этиканы, экологиялық
психологияны және экологиялық ... ... ... ... ... табысымыз үшін табиғатқа орасан зор залал келуде.
Ендеше, жеке табысты ғана ойлап қоймай, ... ... ... ... де ден ... жөн.
2-ТАРАУ. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН КӨТЕРУГЕ БАЙЛАНЫСТЫ ТУЫНДАҒЫН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ПРОБЛЕМАЛАР.
Ауыл шаруашылық экологиясы, агроэкология (грекше agros — дала, oіkos —
үй, ... және logos — ...... экологияның бір бөлімі, саласы
болып саналады.
Ол қоршаған ортаның биотикалық, ... ... ... ... ... өсіп-өнуіне әсерін, сонымен қатар
ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... мен өзгеруін зерттейді. Ауыл шаруашылығы экологиясының теориялық
және практикалық негіздерін және зерттеу бағытын ... ... Дж. ... мен ... ғалымы В.Тишлер (1965) анықтаған. Ауыл ... ... Н.И. ... Г.Я. ... ... К.Фридерикстың, Т.Вермидің еңбектері, әсіресе олар ашқан табиғи
және агробиоценоздардың ... ... мен ... адам ... ... ... ... өзгеру
заңдылықтары үлкен ықпал етті. Ауыл ... ... ... ... жеке ... ... ... жеке
түрлердің экологиясы (популяциялық экология); ... ... ... ... ... 3 бағытқа жіктеледі. Осы
зерттеулердің нәтижесінде агробиоценоздарды игеру ... ... ... ... ... ... ... тәсілдерін
табуға, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру мәселесін шешуге
болады. Қазақстандағы ауыл шаруашылығы ... және ... ... тәсілдерін жетілдіру саласындағы зерттеулер — Ұлттық академиялық
аграрлық зерттеулер орталығында, Қазақ мемлекет ... ... ... ... ... ҒМ ... ... жүргізіледі. Ауыл шаруашылығы экологиясының дамуы ... Ғ.Т. ... ... А.Б. Биғалиев т.б. белгілі
ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған.
Агроэкология ... және ...... және биотикалық
факторлардың мәдени өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... организмдер қауымдастығының
құрылымы мен өзгеруін зерттейтін қолданбалы экологияның бөлімі.
Агроэкологияның негізін В.Тишлер жасады (1965 ... ... ... ... күн сәулесі, жауын-шашын,
минералды қоректік элементтер, ал биоталық құрауыштарына ... және ... ... Бұл факторлардың өзара қатынасы
қауымдастықтың тіршілікке икемділігін сақтай ... ... ... өзгерісіне бейімделуіне себебін тигізеді.
Белгілі бір биотоптағы өсімдік түрлерінің санын азайтқанда (мысалы,
ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіргенде) барлық ... ... ... ... ... кейбір өсімдік қоректі жануарлар түрлерінің
көбеюі, оларды жыртқыш аңдардың дұрыс реттей ... күрт ... ... ... ... принциптерді қолдану арқылы агроэкология мәдени
өсімдіктердің ... ... ... ауыл ... ... ... ең ... жер суғарудың (тамшылатып суғару) су ... ... ... ... ... ... т.б. жатады.
Ауыл шаруашылығы - адамның өмірлік қарекетінің ең ежелгі бір саласы,
оның түп тамыры ... мен ... ... ... ... ... маңызы зор екенін бүгінде онымен жер шарының ... ... ... ... ... ... ... бұл
цифрдың сыртында елдер бойынша үлкен айырмашылықтар бар екені анық.
Адамның іс-әрекетінің барлық түрлерінің ішінде ауыл ... де ... де ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығымен және оған іргелес салалары – ... ... ... ... ... ... ел жоқ. Осы ... салаларымен бүкіл дүние жүзі бойынша 900 миллион адам жұмыс
істейді екен.
Қазіргі ғылыми техникалық ... ... ... ... ... ... ... да қатар жүргізіледі, неге ... ... ... әрі бақылаусыз қолдану олардың ... ... мен ... ... түсуіне әкеліп, өсімдікке, ... ... ... ... ... ... ... революцияның
дамуына байланысты зиянды химиялық қалдықтарды яғни қалдықсыз, немесе
сауатты пайдалану болып отыр.
Қазақстан ... ХХІ ... ... ... аяқ ... Он
жылдан астам уақытта еліміздің тәуелсіздігі мен ... ... ... ... және ... ... маңыздылығы мен
қолданбалылығына тоқталар көз жетті. Бұл ... ... ... ... ... ... дамушы ел деп тануымен арта түсті.
Себебі, Елбасы Н.Ә. Назарбаев атап ... ... ... ... ... ... қатарына қосылуы тиіс».
Қазақстанның халық шаруашылығының ең негізгі маңызды саласы – ауыл
шаруашылығы болып табылады. Оның маңыздылығы – ең ... ... ... ... ... ету, ал ... өнеркәсіпті қажетті ауыл
шаруашылық шикізатымен қамсыздандыру. Ауыл шаруашылығының еліміздің
экономикалық, ... ... ... орын ... ... белгілі.
Ауыл шаруашылығы дамуының деңгейі көбінесе елдің экономикалық қауіпсіздігін
анықтайды. Қазақстанның ауыл шаруашылығына ... ... ... әлем ... ... ... агроөнеркәсіп
секторын дамытуға барлық ... бар. Оған ... ел ... жуығының әлеуметтік жағдайы ауыл аймақтарымен тығыз байланыста.
Ауыл республика ... ... ... ... болса, ауыл халқы
еліміздің қоғамдық – саяси тұрақтылығының да ... ... ... Республика халқының 44 пайызы бүгінде ауылдық жерлерде тұрады.
2003-2005 жылдары ... ... Ауыл ... деп жарияланған еді.
Осыған сәйкес, агроөнеркәсіптік кешенді ... ... үш ... ... ... Ауыл ... ұлттық экономикамыздың
негізін құрайды. Ауылдың әлеуметтік жағдайын, тұрғындардың тұрмысын ... ... үш ... ... ... ... ... өзгерістер әкелді.
Ауылдық жерді дамыту ұғымы тек қана, ауыл шаруашылығын дамытудан ... ... ... Бұл ... ... ... ... қатынастар
кешенінің дамуы болып табылады. Демек, бүгінгі ... ... ... ... ... әрі әкономикалық ... ... ... ... бөлігі ретінде қарастыруымызға болады. Ауыл
дегеніміз – сайып келгенде, халықтың тұрмыс ... ... әдет ... бен ... ... ... Осынау
саяси-моральдык және әлеуметтік факторлардың өзі-ақ бізден ауылға барынша
байсалды қарауымызды талап ... ... ... ... ... ... ... алғаш рет тарих ғылымына ... жаңа ... ... ... ... туғызды. Бірақ осыған
қарамастан, бұл мәселе бойынша қазақстандық зерттеушілер арасында тарихшы
ғалымдар да ... ... ... ... ... М.К. Қозыбаев, Б.А.
Төлепбаев, Г.Ф. Дахшлейгер, К. ... және т.б. ... ... кезеңіндегі жүргізілген ауылдағы реформалар күткен
нәтижесін бермеді, аграрлық ... ... ... ... көлемі қысқарып, ауыл тұрғындарының өмір сүру ... ... ... ... ... Осы ... Кеңес үкіметінің Қазақстанда жүргізілген волюнтаристік саясаты
халыққа жасалған қиянаты, дүниенені ... ... ... ... бір ... іспетті. Сондықтан да тоталитарлық жүйе
кезінде біржақты, ... ... және ... ... ... ... мәселелерді қәзіргі заманның талабына сай, өткен
тарихқа сын ... ... ... ... ... сараптау міндеті
туындайды.
Бүгінде Қазақстан өз алдына тәуелсіз ... ... ... ... осы ... ... толтыруға жағдай жасалуда.
Қоғамтану ғылымдары, соның ішінде ең алдымен тарих ғылымы үшін ... ... ...... ... ... бұл өткенді зерттеумен
ғана орындала қоймайды, ол бүгінгі болмысты да зерттеуді, ... ... да ... ... ... ... байланысты, ауыл шаруашылығы
тарихымен белсенді айналысып жүрген тарихшы-ғалым Т. Омарбековтың мына
пікірін ... ... ... ... толыққанды мағынада айтыла бастады.
Егер осыған дейін ... ... ... ... ... ... өмір ... еңбек еткенімізді, яғни шындықты жартыкеш,
екіұшты ғана айта алғанымызды ескерсек, тарихымыздағы «ақтаңдақтарға» ... ... ерен ... ... ... Өтпелі кезеңнің зардабы
ауыл шаруашылығына және бүкіл аграрлық секторға қолайсыз болды. Аграрлық
дағдарыстың табиғаты, ... ... және одан шығу ... ... және
көпшілік әдебиетте аз жазылған жоқ. Осы өзекті көкейтесті ... ... ... түрлі Заң және атқарушы органдардың
күнделікті іс-тәжірибелерінен күн тәртібінен түспегені белгілі. Бірақ та ел
экономикасының маңызды және ... ... ... ... әкімшілік басқару жүйесінен нарықтық ... ... ... ... ... және ... даму ... анықтау
қажеттігі туындап отыр. Бүгінгі таңдағы ауыл шаруашылығындағы алға басулар
нарықтық қатынастарға көшу, ... ауыл ... ... ... етеді. Аграрлық салада тың өзгерістер жасау үшін, ... ... ... ... ... ... үйрене отырып, алға басқан дұрыс шешім болмақ. 
Қорытынды
Реферат жұмысында қазіргі Қазақстандағы аграрлық қатынастар мәселесі,
ауыл шаруашылығы саласының нарықтық қатынастарға ... ... ... ... мен құрылымы, ауылдың әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... ... мен ... ... сарқылу
мәселелері қарастырылған. Аталмыш мәселе тарихи тұрғыда зерттеліп, оның
жетістіктері мен ... ... ... ауа-райының өзгеруі Қазақстанның ауыл шаруашылығына қатер
төндіруде. Агроценоздардың өзгеруі ... ... ... ... ... Жыл сайын егістіктерден 2,5 млн.
тонна ... ... ... жоғалуда. Ол үшін жыл сайын 1,8 ... ... 1,1 млн. ... ... 0,4 млн. тонна калий тыңайтқыштары
берілуі тиіс болса, ол көрсеткіш 60-70%-ға ... ... ... ... қара ... 22,5% қарашірігі қайтымсыз жоғалды.
1949-1996 жылдар аралығында Қазақстан жерінде 500-ге жуық ... ... ... Ол 20 млн. га жердің тоз-тозын ... ... ... Одан ... адам тұратын елді
мекендер әлі зардап шегіп отыр. Қазақстанда қазіргі кезде 16 ... ... ... ... ... ... ... тұратын 2,6 млн. адам мутагенез ауруына шалдыққаны анықталған.
Экологиялық жағдайлардың бәріне талдау жасау, оның ... ... ... ... ... ... үшін көпшіліктің
экологиялық білімі мен тәрбиесін, мәдениетін көтеру керек. Ол үшін ... ... ... ... беру ісін ... ... іске ... қажет.
Барлық оқу орындары жүйесінде экологиялық білім мен тәрбие беруді ... ... ... ... байланысты болжамдар ғылымда жоқ емес. Оларды
пайдалану табиғатты сақтауда, шығынды азайтуда едәуір көмектесе алар ... ... ... ... нысандарын, ірі өндіріс орындарын салуды
жобалау кезінде олардың экологиялық шығынының бағасын есептеумен ... ... ... ... ... ... Бұл ... олардың
жергілікті тұрғындардың денсаулығына тигізетін зардабы басты назарда ... ... ... ... туындаған экологиялық
проблемалар көп жағдайда алдын-ала ескерілмеген себептерге негізделгені де
айқын мәселе.
Реферат ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігінен туындаған экологиялық апатты жағдайлар
күн санап көбеюде ... ... ... Ал ... ... жолдарын
бүкіл ғалам қарастыруда. Ендеше, туған жерімізге, халқымыздың денсаулығына
нұқсан келтірмеу үшін ... ... ... ... ... Оның
себебі, бұл өзіміз өмір сүріп отырған жер ғаламшарының ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Бейсенова Ә.С., Самақова А.Б., Есполов Т.И., ... ... және ... тиімді пайдалану. Оқулық. – Алматы:
“Ғылым” ғылыми баспа орталығы, 2004. – 328 ... ... ... 8 ... Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:
География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — ... ... және ... ... ... ... (Алматы,
2007).
5. Қ.Н. Жалмишова «Экологиялық білім және тәрбие» Шымкент 2006 ... А.Ш. ... ... ... ... өзгеруін және қорғалуы».
Санкт-Петербург. 1983 ж.
7. И.Д. Лаптев «Экологиялық ... ... 1982 ... ... ... ... анықтамалық «Қазақстан
энциклопедиясы» Алматы 2001 ж.
9. Ә.С. Бейсенова, ... Г.З. ... ... «Ғылым» 2001 ж.
10. Г.С. Оспанова Г.Г.Бозшотаева. Экология. Алматы, 2002 ж.
11. А.Ж.Ақбасова Г.Ә. Сайынова. Экология. Алматы, 2000 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қытай мен Қазақстан дипломатиялық қарым-қатынастары6 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
BSD(Berkeley Software Distribution)3 бет
Малазықтық дақылдардың агробиологиялық ерекшеліктері7 бет
Аграрлық саланы дамытуға байланысты туындаған экономикадағы теориялар7 бет
Үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттің халықтың әлеуметтік тұрғыдан қорғалмаған бөлігін зерттеу саласында, ғылыми негізделген әдіснамалық және теориялық жағдайды қалыптастыру және халықты әлеуметтік қорғауды көтеруге бағытталған нақты ұсыныстардың оның тиімділігін көтеру құралы ретінде халықты әлеуметтік қорғауға қосқан үлесі67 бет
Өрттің себептері, өрттен қорғану туралы түсініктер. Туындаған өрттің қауіпті факторлары. Өрттің жүктемесі. Жылулық жүктеме. Құрылыс құрылымдарының жанғыштық және отқа төзімділік дәрежелері11 бет
"Lиаспора" сөзінің хатқа түсу тарихы мен "диаспора", "этнос" терминдерін қолдану аясы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь