Кіші мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігін түзеу

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1. ҮЛГЕРМЕУШІЛІКТІҢ ҒЫЛЫМИ.ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 5
1.1 Психологиялық . педагогикалық әдебиеттегі үлгермеушіліктің түсінігі 6
1.2 Балаларды "оқытудың" психологиялық. педагогикалық проблемасы 12
1.3 Кіші мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігі мен психикалық дамуы 17
Бірінші бөлім бойынша қорытынды 20

2. КІШІ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ ҮЛГЕРМЕУШІЛІГІН ЭКСПЕРИМЕНТ ЖҮЗІНДЕ ҮЙРЕНУ 22
2.1. Зейіннің даму деңгейін анықтау 22
2.2. Есте сақтаудың даму деңгейін анықтау 26
2.3. Ойлаудың даму деңгейін анықтау 29
Екінші бөлім бойынша қорытынды 35

3. КІШІ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ ҮЛГЕРМЕУШІЛІГІН ТҮЗЕУ 36
3.1. Зейіннің төменгі деңгейімен шартталған үлгермеушілікті жеңу бойынша түзеу жұмыстары 36
3.2. Жеткіліксіз есте сақтау қабілеті деңгейінде шартталған үлгермеушілікті жеңу бойынша түзеу жұмыстары 38
3.3. Жеткіліксіз ойлау қабілеті деңгейінде шартталған үлгермеушілікті жеңу бойынша түзеу жұмыстары 44
Үшінші бөлім бойынша қорытынды 46

ҚОРТЫНДЫ 48
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 49
        
        Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі күні ... ... ... білім реформасы көптеген проблемаларды
көрсетті. Зерттеу ... ... ... ... ... ... беру
мектебінің кіші мектеп жасындағы кезеңінде шиеленіске түсумен анықталады.
Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңына ... ... ... және ... ... процесіндегі тиімді
жолдар мен әдістерді табуға байланысты белсенді ... ... ... ... ... білім беру жүйесіндегі қоғамның жаңа талаптары
мен ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі кезеңнен кейін, және
жеткіншектік кезеңнің алдында келетін кіші мектеп ... ... ... ... ... жиі талқылайды. Оқымыстылардың осы жас
кезінде балаға ... ... ... - ... ... қатынасқа
қосылуына, "МЕН" тұжырымдамасының дамуына және ... ... ... (рефлексияға, этикалық нормаға т.с.с.) байланысты
болды. Оқыту-тәрбиелеу процессінде психология қызметінің роліне ... ... ... ... ... - психологиялық проблема
ретінде.
Зерттеудің пәні: кіші мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігінің
туындау себебі және оны жеңу ... ... Егер кіші ... ... балаларға теориялық
негізделген психологиялық ... ... ... ... ... ... үлгермеушілікті жоюға болады.
Зерттеудің мақсаты: кіші мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігін
жоюға бағытталған психологиялық ... ... ... ... мен
практикалық іске асырылуы.
Зерттеудің міндеті:
1. Үлгермеушілік ұғымын анықтауға арналған ... ... ... Кіші ... жасындағы балалардың үлгермеушілігін жеңуге ... ... ... ... және ... негіздеу. Олар: а) кіші
мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігінің ... ... кіші ... ... ... ... жеңуге арналған түзету
жұмысы.
Зерттеудің әдіснамалық ... ... ... даму
тұжырымдамасы, П.Я.Галпериннің ақыл-ой әрекетін сатылап қалыптастыру
тұжырымдамасы құрайды.
Зерттеудің ... ... мен ... ... Кіші мектеп жасындағы балалар үлгермеушілігінің теориялық негізі
тереңдетілді.
Тәжірибенің маңыздылығы. Зерттеу нәтижелерін ... ... кіші ... ... ... ... әсер ету
жүйелерін құру кезінде психолог-практиктер қолдана алады.
Әдістер және зерттеу ... ... ... ... (әріптік нұсқа), "Қызыл-қара
кесте", ... ... ... есте сақта", "Ұзақ уақыт есте сақтау",
"Жанама есте ... ... Н.Ф. ... ... ... мен ... ... түсінігін зерттеу» әдістемесі
және "Төртінші ... ... ... ... ... ... №159 гимназиясының
бастапқы сыныптарында (1-4 сынып) өткізілді.
Жұмыстардың құрылымы мен көлемі. Дипломдық жұмыс ... ... ... және ... ... ... ... ТАРАУ ҮЛГЕРМЕУШІЛІКТІҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1. Психологиялық әдебиеттердегі үлгермеушілік туралы түсінік
Үлгермеушілік терминінің мағынасының өзі оқушылар дайындығының білім
талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... (модификациясында) таралған. Бұл жердегі мәселе зерттеудің
психологиялық аспектісінің өзінде ғана емес, психологиялық факторлардың
ықпал ететін үлгермеушілік ... ... ... туралы болмақ.
Ж.Бастин мен А.Розен 1990 ж мектеп үлгермеушілігі себебін түсіндіретін
үш негізгі бағытты ... Олар – ... ... ... бағыттар.
Баланың психикалық даму жолындағы биогенетикалық бағыты үшін
(J.M.Baldwin, ... С.Hull және ... ... мектептегі
үлгерімділігі баланың "туа біткен ... ... ... ... дәлелдейтін өкілдер ... ... гена ... келетін интеллектісіне байланысты болады" деп
делелдейді. Оны тест арқылы, оның ... ... ... ... ... Осы ... белгілі өкілдердің бірі доктор ... ... ... ... ... қолдайды .
Әлеуметтік-педагогикалық бағыттың өкілдері (W.Wundt, S.Young, E.Fromm,
E.Durkheim ... және ... ... ... ... және ... қоршаған ортасына байланысты болады деп есептейді.
Олар өз көзқарасын ... ... ... жоқ ... ... ... үлгермеушілігін статистикалық деректермен дәлелдейді.
Б.Берштейн 1975 ... ... ... ... ... ... үйренген
ортасының тілінен мектеп тіліне үйренуі детерминделеді деп дәлел айтады.
Әлеуметтік-аффективтік ... ... ... ... әр ... ... ... екпін салады. Олар оқу уақытын 4 этапқа
бөледі. Әр этаптың соңында баланың тәртібіне ... әсер ... ... ... ... бала үшін бірінші ... топ ... ... ... барғанда болады. Екінші ... ... ... тиіс оқу міндеттері алдында бастапқы мектепке ауысу
кезінде басталады. Содан кейін жаңа пәндер мен көптеген ... ... ... ... ... ... Содан кейін интеллектуалдық
автономияны қажет ететін жоғары оқу орнына түсу сәтінде басталады. Бұл ... ... ... ... ... ... секілді. Бұның бәрі жалғыз
достық емес, бәсекелестік сезімі бар ... В.С. ... ... и её редупреждение. – М.:Педагогика,
1977. – 120 ... ... ... және ... ... ... қиындық алып келетін нәрселерге үйренуге алып келеді.
Көптеген зерттеушілер мынадай қортындыға келді. Олардың пікірінше
барлық балалар осы ... ... ... ... ... 3 ... ... қайтадан 6, 12 немесе 18 жасында кездесуі ғажап ... ... ... ... ... ... ететін саналы
түрдегі факторлармен түсіндірілетін үлгірмеушіліктің терең-психологиялық
теориясы кеңінен ... ... және жеңу ... өмірінің "мәңгі" проблемасына
жатқызуға болады. Оған батыста да, ... де ... ... ... әсер ... себептер мен факторлар қаралған,
психологиялық-педагогикалық әдебиеттер бойынша көп ... ... ... A.Binet, ... ... A.Lе ... M.Gilly, M.Delprat, Wincenty және Barbara Okon, ... ... G.Bastin және A.Rozen, ... ... ... ... ... секілді шетел
зерттеушілері айналысқан.
Ресей әдебиетінде бұл проблемаларға H.А.Менченскийдің, ... ... ... М,А,Даниловтың,
М.НСкаткинаның, Л.В ... ... ... ... ... ... М.С.Певзнердің, П.О.Эфруссидің, ... ... ... ... жұмыстары арналған.
Қазақстанда бұл проблемамен Х.Т.Шерьязданова, А.К.Ерсарина айналысты.
Осы проблемамен айналысқан ... ... бірі ... ... ... және ... себептерін
анықтаған көрнекті педагог Я.А.Коменский болды.
ХІХ ғасырдың соңында ХХ ғасырдың басында өзгеше жиынтық ғылым – ... ... ... ... ... және педагогиканың
(С.L.Hull, Е.Meumum, В.И.Бехтерев, А.П.Нечаев, Г.И.Россолимо, П.П.Блонский,
М.М.Шерменя, П.Щ.Эфрусси, Л.С.Выготский және ... ... ... ... ... пайда болды. Бұл жұмыстардың жетістігі ретінде
оқушының ... ... ... ... ... ... психологиялық, физиологиялық және басқа да еркшеліктерін зерттеуге
жасалған ... ... ... ... Бұл ... ... бала жастағы проблемаларды зерттеу
Цетлин В.С мектеп жасындағы оқушылардын үлгермеушілігі және оны ескеру.
тарихнама ... ... ... ролі ... Ол ... ... қызметі ортаның құбылмалы жағдайына тұқым ... ... ... оның ... ... адамзаттың
тарихи өмірінің басталуына байланысты болған" деген.
1930 жылдардың ортасында ЦК ВКП ... ... ... туралы" оқу үлгерімділігі бойынша қалып жүрген балалардың
обьективті ... ... ... ... ... ендіру тоқтатылған еді. Мектептегі ... ... ... бір ғана ... оның білімі, ептілігі, дағдысы
деңгейінде қойылған оқытушының педагогикалық бағасы болған.
Нәтижесінде ... ... ... кейбір оқытушылардың
төменгі сапада сабақ беруі, отбасымен жеткілісіз жұмыс істеуі, ... ... ... ... ... ... ... үлгірмеушіліктің және екінші жылға қалудың
проблемасы ... және ол екі ... ... ... ... ... ... қалай оқытып, тәрбиелеуі мен оқушының оқуы және ... ... бұл ... оның ... ... ... ... мектептегі үлгермеушіліктің проблемасына үш түрлі
үлгерімсіз оқушыны жіктеген П.П.Блонскийдің 1930 айтарлықтай ... ... оң ... себептерді талдаудағы бірігуі мен оларды жеңу және
ескерту ... ... ... жылы ... ... себептерін талдауға және оны жеңу
бойынша шаралар кепілдемелеріне арналған П.О.Эфруссидің жұмысы жарияланды.
Автор үлгермеушілік ... ... ... ... және басқа да себептермен байланысты болады деп
ерекшелейді.
1930-1940-шы ... ... ... ... жолы ... ... педагогикалық шеберлігін жетілдіру, арнайы және әдістемелік
әдіспен оның деңгейін көтеру жолы ... еді. ... ... қалу және
жалпы қалу жағдайы мұғалімге байланысты құбылыс деген нұсқауды ... ... ... ... ... мен үлгерімсіздігін
анықтайтын психологиялқ обьективтік факторларды анықтады. Бұл әдіс сабақ
беру ... ... және ... беру ... бір ... ... себепші болды.
1940 - 1950 жылдары осы ... ... ... ... ... 1954 және басқалардың зерттеулері
жарияланды. Қанағаттанғысыз үлгермеушіліктің және оқушының екінші ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... Ф.Н ... ... ", "мұғалім жұмыстары сипаты ... ... ... ... ... ... " болап саналды.
(Э.И.Моносзон). Бір уақытта оқушылардың үлгерімсіздігін төмендегі ... ... ... ... ... мен В.К.Ягодовский 1955 ж. үлгерімділігі
бойынша қалып отырған ... ... ... 6 ... ... ... тұжырымдалған топты талдаудың негізгі жігі ... және ... ... ... ... зерттеуінде 1953 ж үш көрсеткіш бөлінген. ... ... ... әр ... ... мен ... ... ретіндегі
ерекшеліктері қаралған: 1) оқуға ... ... 2) оқу ... 3) білім мен дағдыны ... ... ... ... ... себебінің ара қатынасын ... ... әр ... ... ... бірігуінің тәжірбиелік
жолына арналған жағдайлардың типі қаралған. Оқушылар тәртібінің актісі осы
актілерге түрткі болатын себептермен бір қатарға қойылады. ... ... ...... жағдайда ішкі жоспардың ... ... ... ... ... ретінде белгілі
Л.С.Славинн оқушы үлгермеушілігін 5 типке бөлген "Үлгерімсіз және ... ... жеке ... ... табылады. Оған:
- Оқуға деген қатысы;
- білім меңгерудегі қиындықтардың бары;
- оқу жұмыстары әдістерін ... ... ... ... танымдық қызығушылығының болмауы.
60-70-шы жылдары мектептерде жаңа бағдарламалар кірістірілуіне және
бастапқы мектептің үш ... ... ... ... жеңуге күш салынған. Тәжірбиеде ... ... ... ... ... кезінде екінші жылға қалушылардың
саны 2 есеге көбейеді екен".
П.П.Борисовтың ... (1967) ... ... ... және ... себептері қаралған.
Аталған жағдайда бір-бірінен бөлінген әр текті құбылыс, яғни
оқушыларға ... ... ішкі ... ... ... ... ... (мектеп жағдайы, әлеуметтік жағдай), оқу
жағдайы кеңінен ... ... ... бар белгілі
классификациямен тығыз ... ... бұл ... ... ... бар. ... ... сондай-ақ, әлеуметтік себептер
секілді (сондықтан, істің бұл жағын топтың 3 жағына ... ... ... топтағы оқушылар мен оқытушылардың еркіне қатысы аз ... Енді ... ... жұмыстарының кемшіліктерін оқытушы қызметімен
байланыстырған дұрыс болмайды. Жалпы педагогикалық ... ... ... ... ... ... емес, сондай-ақ, мектеп жұмыстарының
жалпы кемшіліктерін әлеуметтік-экономикалық бір ... ... мен ... ... ... ... проблемасын және оқушылардың тұлғалық әртүрлілігін әзірлеу кезінде
үлгермейтін оқушылардың психологиялық ерекшеліктері туралы құнды деректер
алынған ... ... ... ... ... ... ... Г.Вицлак 1969 оқушылардың оқудан қалуының маңызды себебі -
оқытушылар оқушының оқуға деген қатынасы, өткен ... ... ... ... Ол оқудан қалу жағдайын болдырмау үшін мектепке дейінгі жасынан
мектеп жасына дейінгі ауысу кезеңіне ... мән беру ... ... (1969) ... ... ... әдісі арқылы әр
жұптың арасындағы тең әлеуметтік-экономикалық, интеллектуалдық және
педагогикалық ... ... ... зерттеген. Автор
бұндай зерттеудің нәтижесінде ... ... ... ... басқа тең жағдай кезінде үлгерімділер мен
үлгерімсіздердің арасындағы әр түрлі жағдай ... ... ... Олар ... ... немесе психобиологиялық және
отбасылық тәрбиелеу факторлары.
Бірінші сыныптағылардың оқуды қабылдай алмау себебін ... ... (1970) ... екіге бөлген. Бірінші топ - ... ... ... мен ... болып табылса, екінші топ - оқушының өзінің жеке
мінездемесіне байланысты себептер ... ... ... ... мен оқулықтардың сапасын, қоршаған орта ... ... ... ... ... процессінің
жалпы орнатылуын жатқызуға болады. Себептердің екінші тобы – оқушыны оқыту
және тәрбиелеу субъектісі ретінде қалыптасқан. Автор осы ... ... ... ... ... Олар ата-аналардың баланың ... ... ... ... ... ... ... көмекші оқулықтарға, сынып бөлмелеріне қойылатын
гигиеналық және психологиялық талаптардың ... оқу ... ... - ... алды ... кемшіліктері, мектепке, оқуға
деген қатынасы, физикалық денсаулығы (үлгірімсіз оқушылардың ... ... ... оқыту жұмыстарындағы
Жарықбаев Қ.Ұстаздық еткен жалықпас/психология очерктері/-
дағдылық кемшіліктері, жазу, ... ... ... ... ... ... берудегі кемшіліктері.
Н.А.Менчинскийдің және оның әріптестерінің "Оқушылар үлгермеушілігінің
психологиялық проблемалары " жұмыстарында (1971) "оқыту" ... ... ... ... мен оқу ... ... деп ... оқушының оқуына із салатын психикалық процесстердің ішіндегі
маңыздысы мектепте саналғандай есте сақтап, ... ... оның ... болып табылған.
Осы тұжырымдама шамасында ... (1971) ... үш ... ... ... ... ... көрсеткіштерден басқа
квалификацияның негізіне оқуды оқыту, сондай-ақ, оқушының тұлғалық бағыты,
мотивациялық ортасы болып қабылданған.
Алайда, ... ... ... мен ... ... ... ... оқушылардың үлгермеушілік проблемасы бойынша материалдар
жеткілікті түрде әзірленгеніне ... әлі ... ... ... ... дейін зерттелмеген болып табылады.
Үлгермеушіліктің және оқудан қалушылықтың себебін талдауға, оны алдын-
алу үшін қолайлы жолын ... ... мән ... М.Н.Скаткинмен өткізілген
табиғат пен оқушының білімдегі формализмді жеңу жолдары бойынша өткізген
зерттеуі орын алған. М.Н.Скаткин мақсатты ... ... ... ... және ұйымдастырушылық құрылымын, сондай-ақ, оқу
қызметіне оң қатынасты қалыптастырудың барынша тиімді ... ... ... ... ғылыми талаптарды әзірлеген.
В.Оконның зерттеуіндегі үлгірмеушілік конфликтісінің салдары, оқушылар,
оқытушылар және ... ... ... өзара әрекеттердің бұзылушылығы
болып табылады.
Үлгермеушілікті жеңу проблемасын әзірлеуге Ю.К.Бабанскийдің ... ... ... ... ... ... этаптық жұмысты санауға (1972) болады. Ю.К.Бабанскиймен
өткізілген көптеген талдау жұмыстары ... ... оқу ... бар ... ... ... жағдайды қозғауға түрткі
болды. Автордың пікірінше "шынайы оқу мүмкіндігі " түсінігі педагогтардың
үлгермеушілік себебін тек ... ... ... оған әсер ететін сыртқы
әсеріден, оның ішінде өзінің педагогикалық ... ... ... Осы концепция барлық обьективті және ... ... ... заңдылығын жүйелі талдау негізінде оқушылардың оқу процессіне
мақсатпен жақындауды анықтайды.
Богословский ... ... (1977), M.Berge, H.Klein, ... (1975), ... 1981), ... (1980, 1981), ... G.Oehme, G.Polster (1982)
үлгермеушілікті жеңу және болдырмау мақсатында ... ... ... H.D. Rosier (1967), H.Lowe (1975) басқа зерттеушілер
кеңінен зерттеу жасап, нашар оқитындардың жалпы ... ... ... әр ... ... ... арасында жеке-психикалық
тұрғысынан әр түрлі болатындығының ауқымы мен сипаты бар. J.Guthke ... (1974), ... ... ... жеке-психикалық
ерекшеліктерін анықтау үшін диагностикалық әдістер ұсынды.
1980 жылдардағы жұмыстарда (П.П.Борисов 1980, ... 1983, ... 1984, ... 1985, ... ... себебі ретінде оқу қызметіндегі - мотивациялық, мақсатты,
психологиялық негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... жеке – типтік және жас ерекшелігі ... ... (1986) оқу ... ... ... ... ... субьективтік тәжірибесінің аз болуы, ... ... ... деп ... ... ... ... білім мен оқу құндылығының сәйкес келмеуі қоғамдық – пайдалы
қызметке байланысты болады екен. (А.К.Маркова 1983, М.В.Матюхина 1984).
М.М.Безрукий, С.П.Ефимова (1991) ... ... ... ... ... ... ... атеникалық жағдайы, б) невротикалық невроз
секілді және в) психикалық дамудың ... ... г) ... (сол
қол) д) дисграфия деп санайды
Осы проблемамен айналысатын ... ... ... ... ... ... Ол оқудағы қиындықтың себебі,
балалардың мектеп оқуына дайын болмауынан деп біледі. Ол ... ... ... ала ... ... қиындықтары бар балалармен жалпы
принциптерді және – ... ... ... ... ... мен С.Н.Костромин бастауыш сынып мұғалімдерінің арасында
өткізілген анкета нәтижесінде құралған психодиагностикалық кесте түрінде
ұсынылған кіші ... ... ... ... жиі ... ... ... Осыдан кейін оқудағы интеллектуалды
пассивті балалардың қиындықтарын талдаймыз.
А.В.Петровский жас және педогогикалық психология-Алматы,Мектеп,1986.
2. ... ... " ... - педагогикалық
проблемалары
"Оқыту" термині қазіргі ... және ... ... ... кеңінен қолдануда. Тиімді білім алатын
жүйелерді және ... ... әсер ... диагностиканың балама
көрсеткіштерінің қажеттігіне байланысты оқытуды түсінуге әр ... ... еді. ... ... ... Дж ... ... А.Я.Иванова, Т.В Егорова, Н.А.Менчинская, З.И.Калмыкова,
В.А.Колга, Ю.В.Карпов, А.К.Маркова және басқалары). Алайда, ... ... ... әр ... ... ... ... 20-шы жылдары Э.Торндайкпен ақыл-ойды бағалауға
байланысты енгізілген болатын. Ол ... ... ... оқу ... әр ... ... көрсетіп дәлелдеген: бірі пәннің
негізгі ... оңай ... ... ... ептілігі мен
дағдысын, білімін оңай ... ... ... ... ... ... Э.Торндайк ақыл – ойды бағалау "үйрену қабілетін бағалау
болып табылады немесе болып ... ... ол ... ... ... немесе кейбір материалды тез игеру қабілеті ақыл-ойдың бірегей
негізгі бағасы болып тұруы тиіс. Алайда бұндай ... ... ... болып табылды.
Шетел психологиясында оқытудың проблемасын қою ... ... ... ... ... ... ... оқытуды ақыл-
ойды бағалау деп түсінген. Д.Обзел оқытуда есте ... және ... бар ... ара ... ... деп ... Дж.Брунер,
ақпаратты кодтау процесттерінің ерекшелігімен шартталған. Дж Уотсон,
Э.Газри, Б.Скиннер ... ... ... өткен тәжірибесінде бар
элементтер және ситуация элементтер арасындағы байланысты жасайтын қабілет
деп түсінеді. ... оны ... жеке ... ... ... деп көрсетсе, П.Линдсей мен Д.Норманн бейімі
бар жолдағы арна десе, ... тума ... ... Сонымен, шетел
зерттеушілерінің белгілі оқытудағы негізгі ... ... тума ... ... деп ... ... оқытуды зерттеу Л.С.Выготскийдың "дамуға жақын
зона" туралы ... ... ... Контекстте оқытудың жетекші
ролі түсіндірілген. Бұл зерттеушілерге анық ... ... ... ... даму деңгейінің бағасы жеке интеллектуалдық,
яғни ақыл-ой мүмкіндігін бағалау үшін жеткіліледi
екен, себебі, аталған ... бір ... бала ... ... М.М. Бақылау және ойлау.-Алматы,қаз.мем.бас.1959.
(ДЖЗ) мүлде басқаша сапалық және ... ... ... психикалық қызметтің барынша ... оның ... ... ... ... ... ... арқылы өтеді екен.
Сонымен, психологияда жеке адамды оқи білуі оның ақылының даму ... ... ой бар. ... ... даму бағасы бойынша оқыту
процессін екі көрсеткішке негіздеуді ұсынды: біріншісі, ... қиын ... ... ... арқылы баланың алғырлығы болса, екіншісі,
оның логикалық қабілеттігі және осыған ұқсас ... ... ... ... "дамуға жақын зонаның" барынша бола беруі әрі қарай
сәтті оқытудың және баланың жалпы ... ... ... ... ... қызметтің дамуы теориясына сүйене ... ... 1975; ... 1984; В.В.Давыдов, 1986;
Ю,В,Карпов, 1990; және басқалары) кейінгі зерттеулерінде баланың логикалық
тасымалдау ... екі ... ... деген. Біріншісі,
баланың қиын тапсырманы орындауын қамтамасыз ететін әрекетінің толықтығы
мен ... ... ... ... ... тапсырманы жалпы орындау
құрылымын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... (1962) оқытудың "адам психикасын оқыту кезінде
тез дамыту дайындығы" ретінде қаралуы ... ... ... ... (1993) ... ... түсінігімен ара қатынасы
бар екен.
Ресей психологиясының кең ... ... ... жаңа ... қиын ... ... ... танымдық белсенділігін
білдіретін жалпы қабілетін байқату" болып анықталады.
Б.Г.Ананьевтің ... (1960; 1962) жаңа ... ... ... ... ... болып анықталған. Ал А.Я.Иванова
(1975) оқытуды баланың жаңа білімді, үлкендермен бірге ... ... ... ... байланыстарады. Оның пікірі бойынша ... ... ... ... ... көмекті қабылдай алатын жеке
ішкі қабілеттігіне, ... даму ... ... ... ... (1989) ... ... меңгеруге дайындық деңгейін анықтайтын және
оқулық және практикалық тапсырмаларды ... ой ... ... ... Ол тек ... ғана ... ойлану қызметінің қарқынды
ерекшелігі байқалады деп санаған. Балаларды оқытудағы айырмашылық - ... ... ... пен ... ... байқалады. Осылайша,
Н.А.Менченская оқытуды материалды игеру кезіндегі алға жылжуды жеке
қарқын ретінде ... ... ... ... ... ... ... жеңілдігі
- инерттігі (өзгерістік дәрежесі, жаңа ситуациядағы жылжымайтын ой)
- тұрақты- тұрақсыз ... ... және ... ой) жаңа проблеманы
шешу кезіндегі өз бетінше ізденіс жолдары, сондай-ақ, басқалардан
көмек көру ... ... ... ... жеке – ... ... ... аталған ақыл
сапасымен емес, олардың жүйесінің күрделілігімен, яғни оқытуды ... ... жеке ... ... және ... үйлесу
сипатымен анықталған. Құрылымдық құрамның жүйесі ... ... ... ... ... ... ... мәдени-тарихи тұжырымдамасы
негізінде баланың шынайы өмірге деген ... ... ... ... ... ... Осы концепцияның негізгі ... ... ... ... ... ... дамуына арнайы символдармен,
құралдармен, белгілермен игеру нәтижесінде өмірінің алдында ... ... ... ... даму ... "оқыту өзімен бірге
дамуды жетелейді". Алайда, әрбір игерілген білім дамуды қамтамасыз етеді.
Сонда мынадай ... ... ... ... үшін ... ... ... болады? Л.В.Выготский оқытуда өзіндік қозғалысты туындату ... ... ... әлі ... ... ... ... бағытталуы
тиіс. Алайда, осы тұрғыда оқытуды зерттеу авторларды ... ... ... ... ... ... ... зонаның маңыздылығын анықтау
кезінде "барлық психологияны оқытудың орталық сәті - ... ... ... ... ... ... табылады. Яғни, бұл баланың ұқсау арқылы істей алатыннан істей
алмайтынға ... ". ... ... ... оқудың барлық мәні негізделді.
Ал бұл дамуға жақын зона түсінігін құрайды. ...... ... ... ... ... болып табылады. Себебі, баланың үлкенмен бірігіп
істеген қызметі білімнің негізгі міндетін – жаңа ... ... және ... ... ету ... ... орай, В.В. Давыдов "үлкендер негізгі
қызметті атқарады, ал ... ... ... ... ... ... ... болсаңыз, бала өз белсенділігін, субъективтігін ... ... ... Одан әрі ... ... тек ... ... жатқан жеке субъект ретінде қарала алады" деп тұжырымдады.
Алайда, " қызметтік ... ... ... ... ... В.С. ... жасына дейінгі балалардың психологиясы.
және өз ынтасының белгілі деңгейін ... ... 1996) ... бала оқу кезінде субьектілікті көрсету кезінде ... ... ... (1992) ... ... бағыт" түсінігі арқылы көрсетеді. Осы ... ... ... ... деген бейімділік процессі емес, қоғам тарапынан
орындалуды талап ететін талаптарды, ... ... ... ... ... ... ... нормаларды орындап, қоршаған
ортаға үйрену процессі деп меңзеледі. Үйрену жайында айтқанда біз тағы да
"өз ... ... өз ... ... ... төмен
мүдделерге бағынуын түсінеміз. Үйрену дегеніміз белгіленген заттық ... ... ... ... ... ... алға ... жету, т.с.с. Сонымен үйрену дегенде субьектінің ұмтылысында бар
қызметті жүзеге асыру және ... деп ... ... ... ... мен ... дамуы оның субъектілік деңгейіне байланысты.
Ол тек кіші мектеп жасындағы балаларда ғана емес, мектеп ... ... ... ... Балаларға үлкендер талап ететін әлеуметтік-
мәдени нормаларды меңгеру субьектілігін шектеу кезінде ... ... ... "баланың үстінен" деген үлкеннің позициясы ... ... бала ... позицияда болады.
Аталған қайшылықты рұқсат ету үшін кейбір ... ... ... және ... ... "дайын күйде" кірістіргеннен кейін,
өзіндік ... ... ... Десе де ... "ұқсау -
тәртіптерді, қызмет үлгілерін көшіруге мүмкіндік бергенімен, ... ... ... негізінде, оқытудың негізгі проблемасы - үлкеннің ... ... ... ... ... жаңа ... ... процессі "бір жағынан сәйкес
үлгіге бағдарласа, ... ...... ... ... ... ... бала мүмкіндігі негізіндегі әрекеттік ақыл-ой ісін
қосады. Яғни, баланы оқыту алдындағы оның ... ... ... бала ... нормаларға қатынас ... ... ... ... ... ... Бала ... көзі
болып оның ертерек игерген және өзінікі болған әрекеті мен ... ... ... мектепте оқыту процессі кезіндегі танымдық қызметті
басқару проблемасы жөнінде С.М.Джакупованың (2002), жұмыстары белгілі.
Оқымысты ... ... ... шешу жолы ... ... деңгейіне шығып, яғни ... ... ... ...... ... ... оқыту процессін қарауға
ауыстарады. Автор оқыту ... ... ... ... ... жүйе түріндегі факторлары ... ... ... табылады. Бұл тапсырылған шарт бойынша ... ... ... ... ... ... қажетті
шартымен қалыптасады.
Авторлардың оқыту проблемасын білудегі көптеген жолдары негізгі мәні
бойынша бір ... ... ... ... ... ... сәті көрсетілген. Зерттеушілердің бала психикасына аударған
назары психологиялық және педагогикалық ... ... алу", ... ... "оқыту мүмкіндігі ", " ақпаратты игеру қабілеттігі"
т.с.с. деп аталады. Бұл алға ... жеке ... ... мерзімде
жоғары деңгейге жету мақсатымен (бұл жағдайда оқытудың танымдық қызметтегі
субьектілікті ... ... ... қаралады) ерекшеленеді. Оқытуды
түсіну тенденциясына "қызмет ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді (Л.В.Шадриков).
Оқытудың мәні білімнің принципі мен ... ... ... ... ... деңгей арқылы анықтауға, сондай-ақ, белсенді таным
деңгейі арқылы тануға ... ... ... осы екі ... ... әр ... ... әр түрлі құралдармен және ойлаудың, оқытудың
әдістерімен жанасады.
Сонымен, оқыту – бұл ... ... ... оқу қызметін
орындауға, оқу материалын есте сақтауға ... ... ... әр ... ... мен өзін ... жеке мүмкіндіктерінің
эмперикалық сипаттамасы.
Оқыту- өзінің кең мағынасында субьектінің танымдық белсендігін ... жаңа ... ... ... ... түрін игеруге мүмкіндіктерін
көрсететін адамның жалпы мүмкіндігін байқатады. Жалпы ... ... ...... ... ... ... жан-
жақты жетістігін, әрекет етудің жалпы ... ... ... бойынша арнайы оқу пәніне үлкен қабілетті ... ... ... ретінде (сенсорлық және перцептивтік
процесстерді: еске сақтау, зейінді ... ... және ... ... ... –себеп, мінез, эмоционалдық қалпы, оқушының меңгерген
оқу материалдарына, оқу тобы мен оқытушысына деген ... ... ... ... ... өзін көрсетуіне лайық қатысу мүмкіндігін
анықтайтын сапа.
Оқуға деген талап кішкентай кезден ... ... ... ...... ... оқуға, мектептік оқудан ... ... ... ... арнайы оқуға ауысу кезінде ерекше
сензитивті кезеңдерде оқу ... ... ... мән
Алдамұратов Ә. Жалпы психология.-Алматы,Білім,1996.
беріледі.
Оқыту түсінігі - жалпы сипаттамалармен ... ... ... мен оқу ... ... ... ... мүмкіндіктерін,
әр түрлі оқу-жастағы адамдардың психикалық дамуындағы оқуыту талаптарына
ықпал ... ... ... тән ... Кіші ... жасына дейінгі балалардың психикалық дамуы мен
үлгермеушіліктің ... ... ... нашар оқушылардың есте сақтау қабілеті
мен зейінін зерттеу мақсатында ... ... Ол ... ... ... өміріне қажетті сөздерді, сандарды, өздеріне
түсінікті ... ... ... ... ... ... ... ойлауды қажет ететін одан күрделі мәтіндер кезінде сол сыныптың
басқа ... ... ... ... ... ... ... есте сақтауының ұтымды әдісі жоқ. Бірақ есте сақтаудың бұл
кемшіліктері ойлау қабілетін дамуытудағы кемшіліктерге ... ... ... ... әсер ... ... процесстердің маңыздысы болып
табылады.
Арнайы тапсырмаларды орындау ... ... ... ... кем ... Олардың зейінді болуының төменгі концентрациясы
белсенді оқу жұмыстарына тартылмаған , өзінің ойлану ... ... ... ... ... ... Сондықтан, олар сабақта
басқа адамдарға алаңдап, мұғалімнің ... ... ... беру ... есте ... қабілеті мен зейін емес, ойлану ... ... ... ... ... ... ... себебі
болып табылады. Осындай тұжырым Н.А.Менченскийдің (1971) жұмыстарынан
белгілі. Нашар оқитын ... ойын ... ... ... ... Олар үшін ... белгілерді бөлу негізінде (әсіресе, олар
бірнеше болса) ... қиын ... ... ... ... және
жинақтау проблеманы өнімді шешуге арналған талаптардан төмен. Үлгермейтін
оқушылардың сөздік-логикалық дамуы ... ... ... ... ... Т.А.Мешковтың (1987) ... ... ... ... ... ... сәтті оқудың маңызды факторы болып табылады. Сонымен ... ... ... мен даму ... әсер
Беделбаева Х. Мектеп жасына дейінгі балалардың дүние қабылдауы.-
Алматы,Мектеп,1976.
етеді. Арнайы талдау ауқымды, ... ... ... оқушылар
зейіні нашар, тұрақсыз оқушылармен салыстырғанда жақсы оқиды екен.
І-ІV сыныптарда зейінді дамыту ... ... ... ... алынды. Лонгитюдті әдіс арқылы олар зейіннің
тұрақтылығына, таралуына, аударуға яғни, зейіннің ... ... ... аталған бастауыш 4 сынып кезеңінде әр ... бар ... ... ... әр түрлі болады екен. Көптеген
үлгерімсіз оқушылардың зейіні төмен болады екен.
Зейіннен басқа оқыту ... ... ... мен есте ... әсер ... Бастауыш мектепте үлгерімсіздіктің себебі ерікті есте
сақтау қабілетінің төменгі ... ... ... Сонымен,
Н.В.Репкиннің зерттеулерінде (1983) көптеген кіші мектеп ... ... ... дамуы төмен болуы мүмкін. Себебі, ол оқу қызметінің
негізгі құрамының қалыптаспауымен ... М.Н. ... (1955) ... ... ... ... ... өзіндік жұмысының ерекшелігін
талдай отырып, үлгерімділігі ... ... ... үшін механикалық түрде
оқыту әдеті тән, - деген.
Тапсырмаларды орындау кезінде тапсырма шартын ... ... ... ... табу ... ... ... табуға ұмтылады.
Сонымен, есте сақтау қабілеті - алынған ақпараттарды сақтау сәтті ... ... ... ... ... кіші ... маңызды мәні бар
психикалық процесстердің бірі. Бұл жағдайда есте сақталатын ақпараттың
көлемі ғана ... есте ... тез ... есте ... дәлдігі, сондай-
ақ, ақпаратты сақтау уақыты.
М.Н.Волокитиннің зерттеуінде ... ... ... ... ... ... ғана ... адам ретінде қалыптасуынан байқалады.
Ол өз бағасының төмендеуіне, тәртібінің тұрақсыздығына, қапы болу жағдайын
байқатуға, уайымсыз болуға, ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз қасиеттері мен жеке қасиеттерін
байқатуға алып келеді.
Кеңес уақытындағы психологтардың ... ... ... адам ... ... мен ... ... бірнеше рет қаралған.
Оқушылардың оқу қызметін тиімді орындауы өзара қатынастағы ролге
айтарлықтай әсер ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... И.С.Кон, Е.А.Шумилин,
В.Д.Ануфриев, Г:И.Кузнецов, В.Д.Харченко ... күш ... ... зерттеулер бойынша оқудағы қиындықтар
Менчинская Н.А.Мектеп жасындағы оқушылардың үлгермеушілігінің психологиялық
проблемасы.-1971.
баланың ... ... ... қатынасын қатты бұзып, мектеп ұжымындағы
тәрбиелік мүмкіндіктерін қиындатады. Мысалы, ... ... ... ... ... оқып жүрген оқушының ешқайсысы өзара жеке
қатынаста үлкен дәрежеге ие болмайды екен. Ал үлгірімділігі ... ... ... жеке ... жүйесінде жоғары орынға ие болады екен.
Көптеген зерттеулерде "оқу – оқушылар қызметі болып табылады. Оқу ... мен жеке ... ... ... алғанда, үлгірімділіктің төмен ... ... ... ... ... болады. Ал үлгерімділіктің жоғары болуы
көбіне жоғары ... ... ... жатады. Бірақ бұнда тікелей байланыс
жоқ. Кейбір зерттеушілер "өзара қатынас жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... Ол оқушының
үлгерімділігінен емес, оның оқу еңбегін ... жеке ... ... ... ... ... мәртебесі - жеке
қасиетімен ғана ... оның ... ... ... ... қатынастар жүйесі әр адам үшін бағалауға және тұлға ретінде
мойындауға байланысты ... ... ... болып табылады.
Сондықтан жастылар тобында өзін қанағаттанғысыз жағдайда сезінген ... ... ауыр ... және ... емес ... реакциясы жиі
болады, - деп санайды Л.С.Славин.
Жақсы немесе жаман оқушы ретіндегі баланың бағасы оның адам ... осы ... ... ... ... ... Оқу ... қалыптастыру үшін тең деңгейде олардың барлық құрамын игеру
қажет. Оларды жеткіліксіз ... ... ішкі ... қалыптаспағанына
байланысты мектеп қиындықтарының көзі болуы мүмкін.
Сондай-ақ, Л.И. Божович оқу ісіндегі сәтсіздіктердің оқушылар ... ... ... бар дейді. "Мектепте оқыту мәселелері бұл жалғыз
білім мен ... ... ... емес, оның қалыптасу
мәселелері"болып табылады.
Белгілі американдық ғалым А.Анастази, шетел зерттеушілерінің ... ... ... мен ... да ... жеке ... ... баланың оқу қиындықтары мектептегі үлгермеушілік
нәтижелер мен ... орай ... ... ... - жеке ... мен ұйқастығын сақтау, өз
құндылығын, өз бағасын, ... ... ... ... ... маңыздылығын сақтау және бақылауды күшейту проблема
шешудің негізгі әдісі ... ... ... ... 1) ... жету ... ... 2) психологиялық разрядтау
Ананьев Б.Г.Танымдық қызығушылықтар мен қажеттіліктер.-1959.
әдісі ретінде , 3) ... ... ... және ... ... болу
сұранысын қанағаттандыру мақсатында қолданылады
Психологиялық әдебиетте уайымдаудың шамадан тыс жоғары ... ... ... ... мен ... ... дезадаптивті
реакция ретінде қаралады. Уайымдаудың проблемасын зерттеу саласында мүлде
уайымдамау, тұрақты уайымдау секілді қалыпты ... ... ... өнімді болуына әсер етеді.
А.М.Прихожин уайымдау – тұлға ретінде дамудағы ... ... ... - деген. Ол өз кезегінде тұлғаға кері әсерін тигізеді.
Уайымшыл болу - ашуланшақ болудың көзі, сондай-ақ, оның ... ... ... ... ... ... туындаған қайшылық эмоциональдық
реакция– уайым ретінде қаралады" делінген. – ... - бұл ... ... ... ... бойын еркін ұстамайтын адамның қапа болу ... ... ... белгі, конкурэнттігі жоқ салдардан туындайтын ... ... "Мен - ... мен ... ... ... К.Роджерстің көзқарасы бойынша "хроникалық" уайым "Мен -
тұжырымдамасымен" немесе бір жағынан "Мен шынайымен" екінші ... ... ... ... бар ... тән ... ... – бұл тұлға ретінде дамуды бұрмалайтын белгі , яғни, өзі жайындағы
әдеттегі ... ... үшін ... қабылдауды бұрмалай бастайды.
Бірінші бөлім бойынша қорытынды
Психологиялық – педагогикалық зерттеу нәтижелері оқудағы қиындықтардың
проблемасы дидактикалық көзқараспен қарағанда (1930) ... ... ... оқудан қалып жүрген балалардың обьективті
психологиялық диагностикасы ... әр ... ... ... ... ... ... "екінші жылға қалу және жалпы қалу –мұғалімге
байланысты құбылыс" деген пікірмен ... ... ... ... анықтай алатын психологиялық факторларды зерттеу сонау 60
жылдарға дейін ұсталып тұрды.
Қазіргі уақытта көптеген үлгермеушіліктің ... ... ... ... ... бар. ... ... нақты психологиялық көмек көрсетуге арналған жұмыстар
Гельмонт А.М. Ривес С.М. Мектептегі ... ... ... ... ... жұмыстары.-1940
жеткіліксіз.
Қазіргі зерттеуде оқу – оқушының оқу ақпаратын меңгеруге, оқу қызметін
орындауға, оқу материалын, тапсырманың шешімін, оқуды және өзін ... ... ... есте ... оқушылардың жеке мүмкіндігін эмперикалық
сипаттамасы ... ... ... - оқушының ... ... және ... процесс ерекшеліктерімен,
есте сақтау қабілетімен, көңіл бөлумен, ойлаумен және сөйлеумен байланысты.
Сонымен, "оқыту" мағынасында ... ... ... дәрежеде
қалыптасқан оқу дағдыларының толық жиынтығы, оқуға деген ... ... жаңа ... оңай және тез ... ... ... жеке қасиеті есептелуі қажет.
1. ТАРАУ КІШІ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ ҮЛГІРМЕУШІЛІГІН ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫ
ЗЕРТТЕУ
Экспериментке оқуда қиындықтары бар және ... ... 2 ... 3
деген баға алатын кіші мектеп ... 36 (1 ... 6 ... 2
сыныптың 8 оқушысы, 3 сыныптың 10 оқушысы және 4 ... 12 ... ... ... ... ... мен ата-аналар қатысты. Осы
оқушылар үшін көп ... ... ... ... ... ... оқиды",
"Жалқау бала", "Мектепке дайын емес", "Игерімсіз", "Тынышсыз", "Алаңғасар
бала", "Үлгірімсіз бала", "Ауытқуы бар ... ... ... ... алмайтын бала", "Педагогикалық тұрғыдан бетімен кеткен бала" т.с.с.
Танымдық сферада даму ... ... ... ... ... үшін ... (түзеу) байқау " (Б.Бурдон,
әріптік вариант), "Қызыл-қара кесте", ... ... ... ... қабілеті", "Ұзақ уақыт есте сақтау қабілеті", "орташа есте сақтау",
"Лабиринт", ... ... ... ... ... мен ... жағдай"
әдісі.
1. Зейіннің даму деңгейін анықтау
Эксперименттің бірінші сериясының мақсаты - ... ... ... ... деңгейін зерттеу болды.
Зейінді дамыту деңгейін зерттеу үшін концентрация, зейінін аудару ,
тұрақты ойын және көзқарасын ...... ... ... ... ... зерттеуде үш әдіс таңдалды.
"Корректуралық байқау " (Б.Бурдон) әдісі зейін көлемі мен ... ... үшін ... нәтижесі, зейіннің көлемінің дамуы 1 сыныптан 4 сыныпқа
дейін жастық динамикасы бар. ... 6-7 ... ... ... ... %, 8 ... ... 71 %, 9 жастағы балаларда 73,3 %, және 10 жастағы
балаларда 86,5 % анықталған.
Барлық жастық топ ... ... болу ... ... ... және ... – 72,6 % ... сыналушылардың зейіні 27,4 %
төмен және өте төмен деңгейді көрсетті.
"Корректуралық байқау " ... ... ... ... ... 7 жастағы балалардың зейінінің даму сапасы - 23,3 %, 8
жастағы балалардың зейінінің даму сапасы - 26,4 %, 9 ... ... даму ... - 26,7 %, 10 жастағы балалардың
Данилов М.А.Мектептегі үлгерімнің көтерілу жолдары.Педагогика,1949.
зейінінің даму сапасы - 30,8 % ... ... ... ... кезінде жас ерекшеліктеріне
қарамастан зейін концентрациясы ... ... ... 3 ... ... Р.Руслан, жасы 8, 5 ай
Әдіске берілген тапсырманы 527 белгіні қарап ... 4 ... ... ... ... ... бала ... әріптерді қарап
болуға тырысты, нәтижесінде қажетті 22 әріпті сызып тастамай, қате жасады.
Диагностикалық зерттеу кезінде шамадан тыс ... ... ... ... бір ... екінші орынға ауыстыру кезінде қатты алаң болу, ... ... ... ... ... және дәліздегі шу) алаңдауы
байқалды. Бала сұрақты жиі қойып, оның ... ... ... ... ... ... ... емес.
Барлық жастағы сыналып жатқандардың зейінді болу ... ... ... ... 26,8 %, сыналып жатқандардың 73,2 %
аталған зейін сапасының даму деңгейінде төмен және өте ... ... Бұл ... ... ... Белгілі объектіде ойын жеткіліксіз дәрежеде жинақтауы, жиі алаң
болуы;
- ... ... мен ... көп болуы;
- Тапсырманы жәй орындауы;
Зейінді аударуға "Қызыл-қара кесте" әдісі ұсынылған еді.
Көптеген сыналушылар әдістегі тапсырмаларды ... ... ... тап ... бірінші этапында, яғни, қара сандарды 1 -12 санын
табу қажет болғанда, не 1-2 ... ... не 3-4 ... ... ... жоқ.
Тапсырманың екінші этапында 12- 1 дейінгі қызыл сандарды табу керек
еді, яғни керісінше тәртіпте. Қиындықтар 1-2 ... ... ... ... ... ... ... санай алмайды екен.
Тапсырманың үшінші этапында үзіліс(кезек) ... ... ... (оң ... және ... қарай санауда (керісінше тәртіпте) 1-2
және 3-4 сыныптың сыналушылары шатасты. 1-2 сыныптың ... ... ... ... ... ... "Есімде емес" деп, тапсырманы
орындаудан бас ... Ал, ... бас ... қара ... ... кезде, соңғы қызыл санның қандай болғанын есте тез ... ... ... ... ... сан ... бақылай білгендердің өзі тапсырманы
өте жай ... ... ... ... ... ... кезінде
сыналушылардың тапсырманы
Скаткин М.Н.Оқу процесінің ерекшелігі.Проблемасы мен
айыптары.Педагогика,1971.
түсінудегі қиындықтарына кез келді. Кейбір ... (4-5 рет ... ... ... ... ... әрең түсінді. Бұл
түсінудегі ойының жеткіліксіз қалыптасқанын көрсетті.
Сонымен ... ... ... ... 6-7 ... сыналушылар 13,4 %, 8
жастағы сыналушылар 15,8 %, 9 ... ... 20 %, 10 ... 28,8 % ... Зейін аудару бойынша нәтижелердің орташа
көрсеткіші сыналушылардың 19,5 % ғана ... ... ... % ... және өте ... ... көрсетті. Бұл төмендегі жағдайлармен
байланысты болды.
- сенсомоторлық реакцияның ... ... ... ... үлкен саны;
- тапсырмаларды жәй орындау;
- сыртқа жиі ... ... ... ... ... бағдарлау-іздеу жылдамдығын, зейінінің беріктігін, жұмыс істеу
қабілетінің динамикасын зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... ... құрандылықта орналасқан, барынша
қысқа уақыт 1 –ден бастап 25 – ке ... ... табу ... ... ... жұмыс уақыты белгіленеді.
Зейінін бағдарлау жылдамдығының зерттеу ... ... ... (6-7
жас) сыналушылары зейіннің даму деңгейінің төменгі және өте ... ... ... ... ... (8 жас) ... бірінші
сынып оқушаларынан сәл жоғары нәтижені көрсетті. % ... ... ... сыналғандардың қабілеті норманы көрсетті, ... ... ... (9 жас) 9 % және ... сыныптың сыналған
оқушылары (10 жас) 19, 2 % көрсетті.
Барлық жас ... ... көп ... ... ... ... Кездейсоқ тәртіпте орналасқан 1-ден бастап 25-ке ... ... ... ... орташа 2-3 және одан көп уақытты
көрсетті.
Барлық жас ... ... ... ... орташа
көрсеткішінің қалыптасқаны 8,4 % және қалыптаспағаны 91,6 % анықтады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... келесі қортындыларды жасауға мүмкіндік берді
- зейінді бағдарлау жылдамдығының төмендігі;
- белсенділіктің және ... ... ... ... тапсырмаларды орындау кезіндегі жіберілген қателіктердің үлкен саны.
Зерттеудің нәтижесі бойынша қортындылар жасауға болады.
Занков Л.В. Педагогика ... ... ... болу көлемінің даму деңгейі орташа деңгейде дамыған
және зейіннің басқа да ... яғни ойды ... ... ... бағдарлау жылдамдығының нормасына сәйкеседі.. Олар негізінен
төменгі және өте төменгі ... ... ... ... бойынша барлық пайдаланылған әдістердің орташа
көрсеткіші сыналушылардың 31,8 % қажетті деңгейде дамығанын, сыналушылардың
жалпы санынан 68,2 % ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша көптеген сыналушылардың
қасиеттер мен ... болу ... ... ... ... Зейіннің бағдарлау жылдамдығының төмендігі – 8,4 %;
- ойын бөлу, көңіл аудару -19,5 %;
- ойын ... – 26,8 %;
- ... болу ... – 72, 6 ... ... ... ... жастық ерекшеліктері анықталды.
Сонымен, барлық жас тобының зейінді болу концентрациясы бір ... ... ... ... аудару және зейіннің бағдарлау жылдамдығының 1 сыныптан
4 сыныпқа дейін елеусіз жас ... бар. ... болу ... ... жас динамикасы бар.
Сонымен, сыналушыларда оқу қиындықтарының себебі бола алатын зейінді
болу ерекшеліктерінде төмендегідей ... ... Олар ... ой ... көңілді аудару, зейінін бағдарлау жылдамдығындағы
- ... ... ... Көңілдің ішкі , ерікті реттеудің қалыптаспауы;
- Тапсырмаларды орындаудың төменгі ... ... ... ... ... ... зейінді дамыту ... мен ... ... ... бар ... көрсетті. Зейіннің ... ... ... ... факторы болып табылады. Өте жақсы
зейінмен ерекшеленген барлық оқушылар, ... ... ... ... ... ... нәтижелері 1 кесте көрсетілген.
Оқыту процессінің тиімділігі үшін зейіннен басқа есте сақтау қабілеті
әсер етеді.
1 Кесте. ... ... ... |Сыналушыларды| Даму ... ... ... жасы мен | |
| |ған ... | |
| | | ... |Орта |Төмен |
| | | |Абс с |
| | | ... ... ... |
| | | |Абс с |
| | | ... ... ... |
| | | |Абс. с |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |Төмен |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | |дейін |кейін ... ... ... ... | |"Лабири нт" |Көрнекі–
бейнелі ойлау | 6-7жас
(6 орындаушы ) | - | - | 33,3 | 83,3 | 66,7 | 16,7 | | | ... ... ) | - | - | 37,5 | 87,5 | 62,5 | 12,5 | | | ... ) | - | - | 40 | 90 | 60 | 10 | | | | ... ) | - | - | 41,6 | 91,7 | 58,4 | 8,3 | ... ... ... |Ойлаудың балалық эгоцентризмін барын зерттеу |
6-7жас
(6 орындаушы ) | - | - | 33,3 | 83,3 | 66,7 | 16,7 | | | ... ... ) | - | - | 37,5 | 87,5 | 62,5 | 12,5 | | | ... ) | - | - | 40 | 90 | 60 | 10 | | | | ... ) | - | - | 41,6 | 91,7 | 58,4 | 8,3 | ... ... жалпылау дамуының деңгейі | 6-7жас
(6 орындаушы ) | - | - | 16,7 | 66,7 | 83,3 | 33,3 | | | ... ... ) | - | - | 37,5 | 75 | 62,5 | 25 | | | | ... ) | - | - | 30 | 70 | 70 | 30 | | | | ... ) | - | - | 33,3 | 75 | 66,7 | 25 | ... ... ... деңгейдің 43,9% 84% (40,1%) өскенін
көрсетті. ... ... ... ... образдарын жасау қабілетін,
болашақта ақпаратты алып тастауға кепілдік бере ... ... ... ... ... ... мен жаттығуларды қосуға
байланысты алынды.
Ойлау деңгейінің нәтижелері ойлаудың түрін, ойлаудың операцияларын,
түсінікті, талқылауды, ой ... және ... ... ... ... ... ... қабілетінің спектрін ... ... ... ... ... мектептегі қатысушылардың үлгерімінің артуы.Э.И.Моносзона-М, 1955.
ҚОРЫТЫНДЫ
"Қазақстан Республикасының даму ... ... ... ... байқау және ендірудің негізгі ... ... ... асыру баланың психикасымен бірге оқу
және тәрбиесі ара қатынасындағы ... ... ... ... ... ... психологтардың сәтті шешімді
саналы қолдануына байланысты болады. Мектеп реформасының тапсырмаларына -
түзету іс-шараларын ... ... ... ... мен ... ... ... бағдарланған оқу мен тәрбие
ролінің дамуын ескеретін жеке – бағдарлау оқуына сәйкес келеді.
Бірінші тапсырма үлгермеушілік түсінігін ... ... ... ... талдауға байланысты болды. Психологиялық-педагогикалық
зерттеу нәтижелері оқудағы қиындықтар проблемасын 30 ... ... ... ... ... әр ... мектеп жұмыстарының практикасы
ендірумен тоқтатылғандығына байланысты болғандықтан дидактикалық
тұрғыдан ... ... ... жылға қалу – бұл мұғалімге байланысты
құбылыс" деген нұсқау баланың ... ... ... анықтайтын психологиялық факторлардың зерттеуін ұстап, 60
жылдарға дейін үстем болды.
Психологиялық ... жеке ... оқуы оның ... даму ... ... ... оқу ... субьектінің өзінің
белсенділігіне зейінінің аууы - оқудағы жеке ... ... ... ... ... ... ... проблемасын зерттеуді
әзірлеу негізіне жатады. ... ... ... Н.А.Менчинская, В.А.Крутецкий, ... ... Осы ... оқудың – оқу қызметінің ... ... ... мен оқу процессіне қатынасын ерекшелейтін
адам ақылының сапасын қалыптастыратын адамның интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... білімді, әрекеттің қиын формасын игеру
мүмкіндігінде танымдық белсенділікті көрсететін ... ... ... "деп ... кіші мектеп жасындағы балалардың танымдық ықпалының жеткіліксіз
дамуына шартталған үлгермеушілікті жеңу әдісі ... ... әдіс ... пен ... ... ... бағдарланатын түзету –дамыту
бағдарламасы ... ... ... ... В.С мектеп жасындағы оқушылардын үлгермеушілігі және оны
ескеру.
2. ... Ф.Н ... ... ... ... ... Қ.Ұстаздық еткен жалықпас/психология очерктері/
5. Алматы,Мектеп,1980.
6. Богословский В.В.Жалпы психология-Алматы,Мектеп,1980.
7. А.В.Петровский жас және ... ... ... А.А. ... ... ... оқушысының психологиясы
жөнінде.-Алматы,Мектеп,1981.
9. Мұқанов М.М. Бақылау және ойлау.-Алматы,қаз.мем.бас.1959.
10. Бабанский Ю.К. Педагогика еңбегінің іріктеулілері. Педагогика,1989.
11. Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... А.Оқушылардың ынтасын тәрбиелеу.-Алматы,1958.
13. Асылбеков А.Оқушылардың ынтасын тәрбиелеу.-Алматы,1958.
14. Алдамұратов Ә. Жалпы психология.-Алматы,Білім,1996.
15. Беделбаева Х. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... оқушылардың үлгермеушілігінің
психологиялық проблемасы.-1971.
17. Ананьев Б.Г.Танымдық қызығушылықтар мен қажеттіліктер.-1959.
18. Гельмонт А.М. ... С.М. ... ... ... Ауыспалы
мұғалімдердің өзара тәжірибе жұмыстары.-1940.
19. Рахметова С.Кiшi мектеп жанындағы оқулықтардың жазу тілін дамыту-
Алматы, 1987.
20. Данилов М.А.Мектептегі үлгерімнің көтерілу жолдары. Педагогика,1949.
21. Скаткин ... ... ... ... Занков Л.В. Педагогика еңбектерінің іріктеулілері.Педагогика,1990.
23. Бударный А.А. Үлгермеушілікті жеңу.Халықтық ... ... Л.С. Қиын ... ... ... ... ... Калмыкова З.И. психологтың көзқарасымен үлгермеушілікті жеңу
проблемасы.Өмірдегі,техникадағы,ілімдегі жаңарыстар.Педагогика және
психология.Білім,1982.
26. Зыкова В.И. үлгерімі нашар оқушылардың кейбір психологиялық
ерекшеліктері.Халықтық білім,1969.
27. Мурачковский ... ... ... ... Петриченко С.В. Екіжылдықты жеңудегі ғылыми-педогогикалық
мағынасы.Ростов н.д,1963.
29. Эфрусси П.О. Мектеп үлгермеушілігі мен екіжылдығы,1928.
30. Мусеридзе Т.Л. Жасөспірім жастағы ... ... ... ... ... М.М. Ефримов С.П. Сіз өз оқушыңызды білесіз бе? Мұғалім
кітабы,1991.
32. Ануфриев А.Ф. Костолина С.Н. Бала оқытудағы қиындықтарды қалай жеңу
керек.Психодиагностикалық таблицалар.Психодиагностикалық
методикасы.Жинақылық ... ... Р.В. Бала ... ... ... Я.А. Ұлы ... Педагогика.1982.
35. Выготский Л.С. Жасөспірім психологиясы,1931.
36. Юркевич В.С. Танымдық жарық қуанышы. Білім-1977.
37. ... С.М. Озат ... ... ... ... ... ... Совет педагогикасы, 1937.
38. Блонский П.П. «Қиын оқушылар» Кіріспе жұмысы,1930.
39. Данилов М.А. Қатысыушылардын білімінің арту сапасы жане
үлгермеушілікті ескерту. ... ... А.М. ... жоғары үлгерімнің жету жолдары. Н.К.
Гончарова М: АПН РСФСР,1954.
41. Бастауыш мектептегі қатысушылардың үлгерімінің артуы. Э.И.Моносзона-М,
1955.
42. Рождественской Н.С. Ягодовская В.К. ... ... орыс ... ... басты жету жолдары. Бастауыш мектеп қатысушыларының
үлгерімінің артуы, 1955.
43. Самохвалова В.И. 1-сынып қатысушыларының оқу ... ... ... ... ... ... және оны ... н.д. 1970.
45. Борисив П.П. мектептегі екі жылдықтың дидактикалық себептері.Якутин.
Якутск,1967.
46. Победоносцев Г.А. 1-сынып оқушыларының оқу үлгеріміндегі артта қалу
себептері.1970.
47. Власова Т.А.ПевзнерМ.С. Мұғалімге бала ... ... ... Н.И. ... ... ... ... Оқушылардың
үлгермеуінің психологиялық проблемалары.Н.А. Мечинский.
Педагогика,1971.
49. Бабанский Ю.К. Оқу процесінің белсендігі.Ростов н.д. ... ... ... ... психологиялық ерекшеліктері.
И.Ломпшер.Педагогика,1984.
51. Борисов П.П. Үлгермеушіліктің және екі жылдықтың психофизиологиялық
себептері,жолдары және оны жеңу.Якутск,1980.
52. Максименко С.Д. ... ... оқу ... ... ... ... А.К. ... жасындағылардың мотивациясын дайындау. 1983.
54. Матюхина М.В. Төменгі сынып оқушыларының оқу мативациясы. Педагогика,
1984.
55. Невский И.А. Оқу ... ... және ... ... ... ... жағынан қолдау көрсету. 1985.
56. Югай А.Х. Тәжік мектебінің 4-5 сынып үлгерімі нашар оқушыларының орыс
тіліне деген ептілігінің дамуы. 1987.
57. Калмыкова З.И. ... оқу ... ... ... 1986.
58. Зинченко С.Н. Балаларға оқу неге қиындайды.Киев, 1990.
59. Ерсарина А.К. Оқу ... ... ... ... ... 2001.
60. Торндайк. Э. Психологияға жүктелген оқу принціптері,1926.
61. Торндайк Э. Адамның оқу барысындағы ... ... ... Д.Ж. ... ... ... Джеймс У. Психология,Педагогика, 1991.
64. Линдсей П. Норман Д. Мәліметтерді адам арқылы түзеу. Мир,1947.
65. Коффка К. Психикалық дамыудың ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының үлгермеушілігінің алдын алу және жеңудің жолдары26 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет
«Жәми ат-тауарих» шығармасындағы Орта және Кіші жүз негізін құраған ХІ-ХІІІ ғғ. түркі тайпаларының тарихы50 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Баланың мектепке дейінгі және кіші мектеп жасындағы психологиялық кезеңдері25 бет
Бастауыш мектеп жасындағы балалардың оқу мотивациясының психологиялық сипаттамасы26 бет
Бастауыш мектеп жасындағы балалардың қарым – қатынас сферасы27 бет
Бастауыш мектеп жасындағы оқушылардың тәрбие жұмысын жоспарлаудың әдістемесі8 бет
Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы6 бет
Бөбек жасындағы қабылдау, ес, ойлау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь