Маркстік философияның пайда болуы мен алғышарттары


Жоспар

I. Негізгі бөлім
1. Маркстік философияның пайда болуы мен алғышарттары
2. Маркстік философияның қалыптасуы
3. Марксизм философиясынының дамуы

II. Қорытынды.

Лениндік социолизм теориясы
1. МАРСТІК ФИЛОСОФИЯНЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ МЕН БАСТЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Алдынғы тарауда көз жеткізгеніміздей, К. Маркс пен Ф. Энгельстен бұрынғы философтардың көзқарастары мен философиялық бағыттары ғылымға, шынайы әдіске және практикаға толық негізделмеген еді. Сондықтан олар дүниетаным мәселелерін арнайы ғалымдардың зерттеулеріне, қоғамның жалаң тәжірибесіне сүйенбей – ақ шешуге тырысты. Бұл – ескі мәндегі, адамды қоршаған дүниені өзгертуді мақсат еткен күреске кереғар келетін философия еді.
Міне, ос жағдайда, ғылым жетістіктеріне сүйенген, практикамен, еңбекшілердің азаттық қозғалысымен тығыз байланысты, бұдан бүрынғы философиялық ой – толғамдардың прогрессифті қасиеттерін бойына сіңірген мүлде жаңа сапалы философиялық жүйе жасау қажеттігі туды. XIX ғасырдың ортасына қарай оның тарихи әлуметтік және ғылыми алғы шарттары да пісіп жетілген еді.
Маркстік философияның дүниеге келуінің ғылыми себептетері де болады. Бұл кездегі ұлы ғылыми жаңалықтар табиғатта да, қоғамда да барлық құбылыстар бір – бірімен тығыз байланыста және ұдайы даму үстінде болатынын дәлелдеді. Тірі организімдердің микроскопиялық клеткалардан тұратынын, адам мен жалпы табиғаттың бірлігін көрсетеді. Энергияның сақталу заңы материя қозғалысының мәңгілік және құрып кетпейтін, қозғалыс түлері мен энергияның біріне – бірі алысып отыратынын дәлелдеді. Бұл дүниенің материялдық бірлігінде айқындап беруге мүмкіндік береді.
Дарвин ашқан биалогиялық эвалюция теориясы жанды табиғаттың даму негізі ішкі қарама – қайшылықтардың, прцестердің, құбылыстардың күресі деп атап көрсетеді. Яғни, қандай да болмасын даму сыртқы күштердің әсері арқылы емес, ішкі қайшылықтардың күресімен олады шешу нәтижесі екендігі ғылыми тұрғыда айқындалды. Д. И. Менделеев химиялық элементтердің периодтықжүиесі органикалық дүниеге де диалектикалық заңдардың жалпы заңдылықтары тән екенін дәлелдеді. Осы аталған ғылыми жаңалықтар ескі метафизикалық және механикалық материализімнің жаңа ғылыми білімге сәйкес келмейтіндігін көрсетті. Ғылым матерализімді танымның диалектикалық тәсілмен біріктіру қажеттігін туғызды.
Маркстік философияныңпайда болуының ең үлкен алғышарттарының бірі – бүкіл адамзаттық филолософиялық білімнің кең өріс алып дамуы еді. Оның ішінде Маркстік философияға тікелей әсер еткен жоғарыда айтылғандай неміс классикалық философиясы, Гегель еңбектерінде танымның деалектикалық тәсілі кең түрде және жан – жақты қарастырылған еді. Ф. Энгельс Гегельдің деалектиканы дамытудағы қосқан үлесін бағалай келіп, былай деген болатын: «ол бірінші болып барлық табиғи, тарихи және рухани дүниені процесс түрінде, яғни толассыз өзгеріс, өңдеу және даму үстінде көрсете білді»
Бірақ Гегельдің деалектикасының бірталай кемшіліктері болды: біріншіден, ол деалектикалық идеализм негізінде жасалған еді, басқаша айтқанда, объективтік дүние емес, тек адам санасының даму жолдарының диалектикасын танып – білуге арналды; екіншіден, материяға белсенділік тән емес деп қарады. Бұндай тұжырым өз заманындағы ғылыми жаңалықтарға қайшы ойға әкеп соты; үшіншіден, қоғам дамуы тек өткен уақытта ғана болған, ол қазіргі пруссия монархиялық жүйесімен шектелді, себебі тек осы қоғамда ғана даму процесі шегіне жетеді, сондықтан одан жоғары әділетті, тапсыз қоғам құру және оны дамыту мүмкін емес жариялады. Фейербах Гегельдің идеализмін түгелдей теріске шығарды. Бірақ ол идеализммен бірге алдыңғы тарауда айтылғандай, деалектиканы да ысырып тастады. Сондықтан ол метафизикалық матерализм деңгейінде ғана болып, таптық күресті қоғамның қозғаушы күші, ал қоғамдық қайшылықтарды даму көзі деп түсіне алмады. Сайып келгенде бұл қоғам дамуын материалистік тұрғыдан түсінуге кедергі болып, Фейербах философиясы бұл мәнде идеализм түрінде қалып қойды.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар
I. Негізгі бөлім
1. Маркстік философияның пайда болуы мен алғышарттары
2. Маркстік философияның қалыптасуы
3. Марксизм философиясынының дамуы
II. Қорытынды.
Лениндік социолизм теориясы

1. МАРСТІК ФИЛОСОФИЯНЫҢ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ МЕН БАСТЫ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Алдынғы тарауда көз жеткізгеніміздей, К. Маркс пен Ф. Энгельстен бұрынғы
философтардың көзқарастары мен философиялық бағыттары ғылымға, шынайы
әдіске және практикаға толық негізделмеген еді. Сондықтан олар дүниетаным
мәселелерін арнайы ғалымдардың зерттеулеріне, қоғамның жалаң тәжірибесіне
сүйенбей – ақ шешуге тырысты. Бұл – ескі мәндегі, адамды қоршаған дүниені
өзгертуді мақсат еткен күреске кереғар келетін философия еді.
Міне, ос жағдайда, ғылым жетістіктеріне сүйенген, практикамен,
еңбекшілердің азаттық қозғалысымен тығыз байланысты, бұдан бүрынғы
философиялық ой – толғамдардың прогрессифті қасиеттерін бойына сіңірген
мүлде жаңа сапалы философиялық жүйе жасау қажеттігі туды. XIX ғасырдың
ортасына қарай оның тарихи әлуметтік және ғылыми алғы шарттары да пісіп
жетілген еді.
Маркстік философияның дүниеге келуінің ғылыми себептетері де болады.
Бұл кездегі ұлы ғылыми жаңалықтар табиғатта да, қоғамда да барлық
құбылыстар бір – бірімен тығыз байланыста және ұдайы даму үстінде болатынын
дәлелдеді. Тірі организімдердің микроскопиялық клеткалардан тұратынын, адам
мен жалпы табиғаттың бірлігін көрсетеді. Энергияның сақталу заңы материя
қозғалысының мәңгілік және құрып кетпейтін, қозғалыс түлері мен энергияның
біріне – бірі алысып отыратынын дәлелдеді. Бұл дүниенің материялдық
бірлігінде айқындап беруге мүмкіндік береді.
Дарвин ашқан биалогиялық эвалюция теориясы жанды табиғаттың даму негізі
ішкі қарама – қайшылықтардың, прцестердің, құбылыстардың күресі деп атап
көрсетеді. Яғни, қандай да болмасын даму сыртқы күштердің әсері арқылы
емес, ішкі қайшылықтардың күресімен олады шешу нәтижесі екендігі ғылыми
тұрғыда айқындалды. Д. И. Менделеев химиялық элементтердің периодтықжүиесі
органикалық дүниеге де диалектикалық заңдардың жалпы заңдылықтары тән
екенін дәлелдеді. Осы аталған ғылыми жаңалықтар ескі метафизикалық және
механикалық материализімнің жаңа ғылыми білімге сәйкес келмейтіндігін
көрсетті. Ғылым матерализімді танымның диалектикалық тәсілмен біріктіру
қажеттігін туғызды.
Маркстік философияныңпайда болуының ең үлкен алғышарттарының бірі –
бүкіл адамзаттық филолософиялық білімнің кең өріс алып дамуы еді. Оның
ішінде Маркстік философияға тікелей әсер еткен жоғарыда айтылғандай неміс
классикалық философиясы, Гегель еңбектерінде танымның деалектикалық тәсілі
кең түрде және жан – жақты қарастырылған еді. Ф. Энгельс Гегельдің
деалектиканы дамытудағы қосқан үлесін бағалай келіп, былай деген болатын:
ол бірінші болып барлық табиғи, тарихи және рухани дүниені процесс
түрінде, яғни толассыз өзгеріс, өңдеу және даму үстінде көрсете білді
Бірақ Гегельдің деалектикасының бірталай кемшіліктері болды:
біріншіден, ол деалектикалық идеализм негізінде жасалған еді, басқаша
айтқанда, объективтік дүние емес, тек адам санасының даму жолдарының
диалектикасын танып – білуге арналды; екіншіден, материяға белсенділік тән
емес деп қарады. Бұндай тұжырым өз заманындағы ғылыми жаңалықтарға қайшы
ойға әкеп соты; үшіншіден, қоғам дамуы тек өткен уақытта ғана болған, ол
қазіргі пруссия монархиялық жүйесімен шектелді, себебі тек осы қоғамда ғана
даму процесі шегіне жетеді, сондықтан одан жоғары әділетті, тапсыз қоғам
құру және оны дамыту мүмкін емес жариялады. Фейербах Гегельдің идеализмін
түгелдей теріске шығарды. Бірақ ол идеализммен бірге алдыңғы тарауда
айтылғандай, деалектиканы да ысырып тастады. Сондықтан ол метафизикалық
матерализм деңгейінде ғана болып, таптық күресті қоғамның қозғаушы күші, ал
қоғамдық қайшылықтарды даму көзі деп түсіне алмады. Сайып келгенде бұл
қоғам дамуын материалистік тұрғыдан түсінуге кедергі болып, Фейербах
философиясы бұл мәнде идеализм түрінде қалып қойды.

2.МАРКСТІК ФИЛОСОФИЯНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
В. И Ленин К. Маркстің рухани эвалюциясына, жалпы марксизмнің қалыптасу
жолына терең талдау жасай келіп, бұл процестің әбден заңды екенін атап
көрсетті.
Егер Маркс 1842 жылға дейін идеалистік – гегельдің көз-қарас деңгейіне
аса алмаған болса, осы жылдан бастап ол ревалюциялық демократизм жолына
түсе бастайды. Әлеуметтік зерттеулерін өзінің саяси позициясы тұрғысынан
сол кездегі қоғамдық құрлысты сынау мақсатына бағындырды. Біртіндеп
әлеуметтік қайшылықтардың мәнін түсіну мәселесіне назар аударды. Осы
мәселені шешу барысында ол әлеуметтік шындық логикасын пайымдауға, сондай-
ақ нақты социологиялық талдау ісіне ден қояды. Мысалы, 1842 жылы
Паруссияның жаңа цензуралық нұсқауын сынай отырып, Маркс әр істің
логикасын зерттеу қажеттілігін атап көрсетті. Осындай қоғамдық
қайшылықтарды зерттеудің бірінші қадамын жасаған Маркс 1842 жылдың алғашқы
жартысында, алдымен саяси күрестің негізінде әлеуметтік құрлымының
қайшылықтары бар екенін, екіншіден, дін мен философияға мемлекеттің шешуші
қадам жасағанын көрсетеді.
1843 жылы Маркс өз еңбектерінде барлық әлеуметтік қайшылықтардың
негізінде мемлекет пен азаттық қоғамның арасында қарама – қарсылық жатыр
десе, содан кейінгі кезеңде, осы қарама – қарсылықтардың көзі азаматтық
қоғамның табиғатына тән екенін атап көрсетті. Осы идея арқылы ол
диалектикалық материализмге қарай үлкен қадам жасады.
Маркстің рухани эвалюциясындағы үлкен орын алатын еңбегі 1844 жылғы
эканомикалық – философиялық қолжазбалары. Бұл қолжазбалардың негізгі –
адамзаттың антропологиялық қалыптасуы мен дамуындағы материялдық
өндірістің, еңбектің шешуші ролі туралы идея. Адамның дамуына негіз бола
отырып, еңбек оның барлық күштерін, уақытын жұтып қояды, оны езеді, жеке
меншіктің, қанаудың, таптардың пайда болуына әкеп соғады.
Ф.Энгельс матералистік және деалектикалық көзқарасқа өзіндік жолмен
келеді. Бастапқы кезде Энгельс те Маркс сияқты Гегель филасофиясына үңілді.
Дегенмен бұл философияның немістің сол кездегі артта қалған өмір шындығына
сай келмейтіндігіне тез көз жеткізді. Шеллинг Гегель туралы, Шеллинг
және жаңалық, Шеллинг – Христосқа сиынған философ деген памфлеттерінде
ол Гегель философиясының прогресшіл жақтарын қорғайды. Сонымен бірге
Шеллингтің наным мен білімді, дін мен философияны ымыраластыру мақсатымен
философияға құдайдың беделіне илануды, сезімдер жұмбағы мен мифалогиялық
қиялды енгізу әрекетін әшкерелейді.
Энгельс Гегель философиясының идеалистік жүйесі мен деалектикалық
тәсілінің арасындағы қайшылықты көрсете білді. Ол Фейербах гуманизмнің
әсерімен Гегель жүйесінің шырмауынан шығып, диалектикадан азаттық күрестің
туын жасауға ұмтылды.
Ағылшын жұмысшыларының өмірін бақылау, чартистермен және
социалистермен жақындасу Энгельсті пролетариаттың тек ашықтан-ашық қимылы
ғана жұмысшы табын азат етуге, сонымен бірге бүкіл адамзатты да азат етуге
жеткізе алады деген қортындыға әкелді. Бұл қортынды Энгельстің Англиядағы
жұмысшы табының жағдайы деген еңбегінде ғылыми негізделген. Осы еңбекті В.
И. Ленин дүниежүзілік социалистік әдебиеттегі таңдаулы шығармалардың бірі
деп атаған болатын.
Маркс пен Энгельс бірлесіп жұмыс істеген 1844 жылдан бастап, олар
приципті маңызы бар адам мәні туралы жан – жақты теория жасады. Оның
мәнісін қысқаша былай деп тұжырымдаса болады: буржуазиялық қоғамда адам -
әрқашан да белгілі бір таптық өкілі; адам табиғаттың бір бөлігі ғана емес,
сонымен қатар табиғат дамуының ең жоғарғы нәтижесі; еңбек процесінде адам
тек табиғатты ғана емес өзін де өзгертіп отырады, дүниені өзінің рухани
күші мен дене күші жұмсайтын орта етіп меңгереді: еңбек – адамның тіршілік
әрекетінің негізі.
1845 жылы екеуі бірлесіп жазған Қасиетті әулет атты кітабынада халық
бұқарасының тарихтағы шешуші ролі жайында матералистік көзқарас дамытылып
және онда өндірістегі қоғамдық қарым – қатынастар идеясына деген көзқарас
баяндалған. Ал Неміс идеологиясында -тарихтың түптік негізі материялдық
өндіріс екенін дәлелдеді. Осы аталған еңбектерінде және 1845 жылы жазылған
Маркстің Фейербах туралы тезистерінде, олар өздерінің бұрынғы
материализімді сынап, оның тарихи өрісі тарлығын көрсетеді.
Маркс пен Энгельс көзқарастарының қалыптасу дәуірі Коммунистік
партияның манифенсі шығаруымен аяқталады, онда марксизімнің барлық үш
құрамды бөлігінің: оның философиясының,саяси эканомикасының және ғылыми
социализмнің негізгі идеялар баяндалған.
Маркстің философияның онан әрі дамуы 1848 – 1849 жылдардағы
ревалюцияның тәжірибесін жинақтап қортумен, марксизмнің саяси
идеяларыннегіздеумен байланысты. Пролетариат пен оның партиясының ревалюция
дәуіріндегі саясаты мен тактикасының негіздерін анықтай отырып, Маркс пен
Энгельс маркстік саясат ілімінің негізгі мәселелерінің бірі –
пролетариаттың демогратиялық өзгерістер жасау жолындағы күресі мен оның
социализм үшін күресінің арақатысы екендігі жөніндегі мәселені алға қойды
және дәлелдеді.
XIX ғасырдың 50 – 60 жылдарында марксизмде оның эканомикалық жағы
бірінші орынға қойылады. Маркс бүкіл капиталистік құрлысқа объективті терең
талдау жасады. Саяси эканомиканың санына (1859) дегн еңбекте,
Капиталдың бірінші томында (1867) маркстің теория жете және жан-жақты
негізделген. В. И. Ленин: Капитал марксизмді болжаулықтан ғылымға
айналдырды деп көрсетті. Материалистік диалектиканы саяси эканомиканың
категорияларын талдау мәселесіне қолдана отырып, Маркс бұл ғылымды
ревалюциялық жолға қолдайды. Ал Маркстің Франциядағы азамат соғысы (1871)
деген еңбегінде пролетарлық ревалюцияның барысында буржуазиялық мемлекентті
Париж коммунасы түріндегі мемлекетпен ауыстыру туралы тезисті дәлелдеуі сол
кездегі маркстік теорияның аса маңызды жетістіктеріне жатады. Пролетариат
диктатурасы мәселелерін, коммунистік қоғамның екі фазасы туралы және
капитализмненсоциализмге өту дәуірі туралы мәселелерді К. Маркс Гота
прграммасына сын (1875) атты еңбегінде онан әрі дамытты.
Париж коммунасынан кейін марксизм жұмысшы қозғалысында толық жеңіске
жетіп, алдыңғы қатарлы интеллигенция арасында кеңінен тараған.

3. МАРКСИЗМ ФИЛОСОФИЯСЫ ДАМУЫНЫҢ
ЛЕНИНДІК КЕЗЕҢІ
1895 жылы жазылған Халық достары деген не және олар социал –
демократтарға қарсы қалай күреседі? деген кітабында В. И. Ленин маркстік
философияның жаңа сипатын, оның дүниежүзілік цивилизацияға қандай үлес
қосқанын және өзінің Марксті қалай түсінетін, оның идеяларын қандай
бағыттарда творчестволықпен дамыту қажеттілігін айқындап берді. Ленин өз
еңбектерінде Маркстің көзқарастарының дәйектілігі мен тұтастығын айта
келіп, бұл көзқарастардың ...жинақталған күйінде дүниежүзіндегі барлық
цивилизациялы елдердің жұмысшы қозғалысының теориясы мен программасы болып
саналатын осы заманғы материализм мен осы заманғы ғылыми социализмді беріп
отырғанын атап көрсетті.
Марксизімнің барлық құрамдас бөліктерінің ажырамастай байланыста
екендігін және оның қандай да болсын бір бөлігін басқаларынан жеке – дара
қарауға болмайтындығын айта келіп, Ленин сонымен бірге әр түрлі кезеңде
марксизмнің біресе бір бөлігіне, біресе басқа бөлігіне баса назар
аударылғанын, ал мұның өзі адамдардың субъективті еркіне емес, тарихи
жағдайларға байланысты болатынын ескертті. Маркстік филолософияның тарихын
ғылыми тұрғыдан оқып – білуде Лениннің бұл нұсқауы зор методологиялық маңыз
атқарады. В. И. Лениннің марксизмге сіңірген аса зор тарихи еңбегі ретінде
оның жаратылыстану, әсіресе физика ғылымындағы жаңа табыстармен байланысты
деалектикалық материализмді онан әрі дамытуын айту керек. XX ғасырдың бас
кезінде жаратылыстану ғылымы материализм мен идеализм арасындағы қызу
күрестің майданына айналды. Физиктердің біраз бөлігінің идеализм жолына
түсуі диалектикалық – материалистік тұрғыға сүйенбейінше буржуазиялық
идеялардың шабуылына жаратылыстану ғылымының төтеп бере алмайтындығын айқын
көрсетті . жартлыстану ғылымындағы революция оның теориялық негіздерін
анықтау жайындағы мәселені үзілді – кесілді алға қойды. Бұл орасан зор
міндетті В.И. Ленин өзінің Материализм және эмпириокритицизм деген
философиялық кітбында тамаша орындады. В.И. Ленин жаратылыстану ғылымын
идеалистердің шабуылынан қорғап қалды. Ол ғылыми жаңа табыстар
материализмнің бұлжымайтын принциптерін бұзбай, табиғат дамуының
анағұрлым терең заңдарын ашып беретіндігін, диалетикалық материализм
адамның дүние жайындағы білімдерін онан әрі тереңдете түсудің бірден бір
ғылыми негізі екенін дәлелдеді.
Маркс пен Энгельстің Гегель деалектикасын жоғары бағалағанын атап
көрсете келіп, Ленин ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Философияның пайда болуы мен дамуы, негізгі тарихи типтері
Мемлекеттің пайда болуының алғышарттары
Маркстік философия
Мемлекет пайда болуы мен мәні
Педагогиканың пайда болуы мен дамуы
Аудиттің пайда болуы мен дамуы
Мемлекеттің пайда болуы мен мәні
Дене тәрбиесі әдістемесінің пайда болуы мен қалыптасуы
Тіршіліктің пайда болуы
Мемлекеттің пайда болуы мен мәні.
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь