Бәсеке – рынокты экономиканың негізі

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. БӘСЕКЕ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2. БӘСЕКЕНІҢ ТҮРЛЕРІ
2.1 Жетілген бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.2 Монополистік, жетілмеген бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
3. ЖЕТІЛМЕГЕН БӘСЕКЕ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ РЫНОКТЫҚ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ НЕГІЗГІ ТИПТЕРІ
3.1 Олигополия жағдайындағы бағаның құрылуы ... ... ... ..20
3.2 Монопсония (жеке сатып алушының рыногы) ... ... ... ...21
3.3 Баға алалаушылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
4. ТАУАРЛАРДЫҢ БӘСЕКЕГЕ ЖАРАМДЫЛЫҒЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
5. КӘСІПОРЫННЫҢ ЖЕТІЛГЕН БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНДАҒЫ ІС.ӘРЕКЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ                      ... ...                                                                             ...  ...                                                                                                                                ... ... _______________
______________2011 ж.
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Экономикалық теория пәні бойынша

Орындаған:
Ғылыми ... ... ... ... ... БӘСЕКЕНІҢ ТҮРЛЕРІ
2.1 Жетілген бәсеке......................................................................9
2.2 Монополистік, жетілмеген бәсеке.....................................14
3. ЖЕТІЛМЕГЕН БӘСЕКЕ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ РЫНОКТЫҚ ҚҰРЫЛЫМДАРДЫҢ ... ... ... ... бағаның құрылуы..............20
3.2 Монопсония (жеке сатып алушының рыногы)...............21
3.3 Баға алалаушылығы.............................................................23
4. ... ... ... ... ... ЖЕТІЛГЕН БӘСЕКЕ НАРЫҒЫНДАҒЫ ІС-ӘРЕКЕТТЕРІ.............................................26
Қорытынды..................................................................................33
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.....................................34
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың мақсаты - жеке ... ... ... бір ... яғни жетілген бәсекелестік жағдайындағы іс-әрекетін зерттеу болып табылады. Бұл модель ... ... ... ... ... ... толық күйінде кездесе бермейтін таза нарықтық құрылым болып саналады. Алайда, ол шешім қабылдау барысында ... ... ... ... ... түсінік береді, атап айтқанда, өнім өндіру көлемі мен ... ... және жеке ... ... әсер ... факторларды анықтауға көмек береді. Нақты нарық құрылымдардағы кәсіпорындардың тауар өндіру және қызмет көрсету процесін ... ... үшін ... ... ... ... зор. ... зерттеу нысаны жетілген бәсеке нарығындағы кәсіпорын болып ... ал оның ... - ... ... мен ... ... және ... нарықта сату барысында пайданы мейлінше арттыру. Менің талдауымның ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемі жөнінде қалай шешім қабылдайтындығын және оның ... ... ... ... ... ... Екіншіден, жеке бір кәсіпорын және жалпы сала үшін ұзақ мерзімді өзгерістердің табиғатын зерттеу.
Нарық механизмінің ... ... ... баға, сұраныс, ұсыныс және бәсекенің ара қатынасы болып табылады.Сатушылар арасындағы бәсеке күшейген сайын, сатып алушылар сұранысынан тауар ұсынысы ... ал ... баға ... Өндірістің қысқарылуына әкеледі. Ал керісінше, бәсекелестік ортада сатушылар әлсірейді, төлемге қабілетті сұраныс тауар ұсынысынан жоғарылайды. Нәтижесінде баға өсіп, тауар өндірісі ... ... ... ... ... ... ... рынокты талдаудан кейін жетілмеген бәсекелі рынокты зерттеуге көшу қиын емес еді. Жетілмеген бәсекелі рынокты талдауға көрнекті үлес қосқан экономистердің қатарына О. ... Э. ... Дж. ... Дж. Хинс және ... ... Жетілмеген бәсекелі рынокты механизмін анығырақ түсіну үшін рыноктық құрылымдарды жіктеуді қарау маңызды. Солай болғанда жетілген мен жетілмеген бәсекелердің арасындағы ... ... ... ... тек таза ... ... ... бәсекелі таза монополия болмайды. П.Самуэльсонның пікірінше, нақты өмірде ... ... ... ... ... ... ретінде көрініс алады.
Монополияны талдауда ұғымының бір мәнді еместігін ... ... ... бар. ... ... бұл ... ... өз этимологиясынан (-біреу, -сатамын) шығару дұрыс емес. Нақты өмірде ... бір ғана ... - ... өндіруші әрекет ететін жағдай болмайтын нәрсе. Сондықтан монополия ... ... әр ... ... белгілі бір үлесі бар екенін ұмытпау керек. ... ... және ... ... екі логикалық шекті, қарама-қарсы рыноктық жағдайды бейнелейтін теориялық абстракциялар. Бұл үлгілер әрбір осы жағдайларда өз пайдасын барынша көбейтуге ұмтылатын жеке ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
монополияның абстрактілі жағдайлары мынадай маңызды сипаттармен ерекшеленеді:
+ ... ... ... ... ... ... алмастыратын тауар) жоқ тауарды жалғыз сатушы. Бұл жағдайлардың шарттылығы жоғарыда айтылды.
+ Монополист - ... ... ... тек өз ... сатып алушымен түседі. Бұл өзара қатынастардың сипаты мынадай: егер монополист бағаны кемітсе, онда одан көп өнім ... ... Бір ... ... өз өнімінің бағасын төмендетуі туралы пайымдау оғаш көрінуі мүмкін. ... ... ... ... ... шамадан тыс жоғары бағалармен байланысты. Монополист фирманың ... ... ... үшін жетілген және жетілмеген бәсекелердің шарттарын тағы да ... ... ... ... (өндіруші) рыноктық бағаға әсер ете алмайды. Сатылатын тауарға баға ... ... ... Осы ... ... өз ... ... айлалы әрекет жасау жолымен емес, жиынтық шығындары барынша аз болатын өндіріс көлемін іздеу арқылы көбейте алады.
Өнімнің бәсекеге жарамдылығы ерекше ... ... ... беретін тұтыну кешенінің сипаттамасын анықтайды. Бәсекеге ... өнім ... ... және тез ... ... ... алушы өзінің жеке мұқтажын ең жоғары қанағаттандыратын таурды ғана алады. Жалпы алғанда, сатып алушылар бағалармен салыстырғанда қоғамдық мұқтажына ... ... ... тауарды сатып алады. Бәсекенің соңғы түрінде тауар өндірушілер демпинг, бойкот саясатын, бәсекелестерін шикізат пен ... ... тыс ... ... ... ... жасау әрекеттері сияқты сан алуан әдістерді қолданады. ... бұл түрі ... ... бір қолға шоғырланып, монополиялық пайда табу мақсатын көздеу саясатында жиі кездеседі. ... ... ... ... орын алмауы үшін монополияны тежейтін мемлекеттік органдар арнайы шаралар ... ... ... ... ... ... ... Нарық жағдайында қоғамдық өндірістегі тепе-теңдік бәсекенің көмегімен реттеліп отырады. ... ... ... бар. Оның ең ... ... ... ... сапасын жақсартуға бағытталады. Бұл нышан нарық экономикасына ... ... ... кең өріс алып ... Оны ... асыру үшін шетелдік озық технологияны өндіріске енгізіп, еңбекті ұйымдастыру дәрежесін жоғарылатып, отандық тауар өнімдерінің сапасын шетелдік тауарлармен ... ... ... жеткізу жұмыстары қолға алынған. Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылған өнімнің ... ... ... ... Бұл қазіргі дүниеде кез келген кәсіпорынның өмір шендігі, оның тауарлар нарығында және қызмет көрсетудегі орнықты жағдайы ... ... ... ... Өз ... бәсекеге жарамдылық екі көрсеткішке байланысты - баға деңгейіне және өнім сапасы ... Ал ... ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігі, ресурстардың барлық түрлерін үнемдеу өнімнің сапасына тікелей орын береді. Бәсеке ... бір ... ... ... ... ... ... жету үшін жүріп отыратын экономикалық жарыс, шаруашылық жүргізудің қолайлы жағдайына ие болу үшін, пайданы мол алу үшін ... ... ... күресі. Екінші жағынан, ол нарық субъектілерінің өнімді өндіру мен оны өткізудегі және капиталды қолдану сферасындағы ара ... ... ... бәсеке ұйымдастырудың нормалары мен ережелерінің, мемлекеттік және жеке құрылымдардың директивалары мен іс-қимыл ... ... ... ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
Бәсеке, конкуренция (лат. concurrere - қақтығысу) - тауар өндірушілер немесе оны өткізушілер арасындағы көбірек ... табу ... ... Бәсеке өнім мөлшерін молайтуға, оның сапасын жоғарылатуға, тауар құнының төмендеуіне әсер етеді. Тауар өндірушілер тұрғысынан ... ... ... ... - өз ... молайту арқылы капитал жинау, баю, өз бәсекелестерінен ... ... Осы ... жету ... әділ ... ... бәсеке түрлері кездесуі мүмкін. Рыноктың мәнді белгілерінің бірі - бәсеке болып табылады. Бәсеке нарықтық қатынас субъектілері арасындағы ... ... ... ... ... ... ... - өндіріс факторлары мен тауарларды таратуға апаратын ... ... ... ... қосымша таза табыс алу.Нарықтық жағдайда тұтынушының қанағаттануы тауарға деген өзінің ерекшелігінің жиынтығы сатып алу сату актісінде көрінеді. ... ... ... ... мен ... ... ... негізінде тауарлар және тұтынушылар талабының сипаттамасын сол сияқты нарық жағдайында тауардың толық сәйкестігін бәсекенің жарамдылығы деп атайды.
Бәсекені экономикалық процесс ... ... ... ... ... ... жиынтығының түрі деп тануға болады. Осы әрекеттер экономикалық цикл ретінде жинақталады. Осыған бірте-бірте жүріп отыратын төменде аталған ... ... ... ... ... және ... ұжымдарының материалдық-заттық элементтерін қалыптастыру;
* өндірісті ұйымдастыру, оны шикізатпен, материалдармен, жартылай фабрикаттармен жабдықтау және өндірістік, несие-қаржылық және жобалау мекемелерінің бір-біріне әсер ... ... ... өнім ... ... ... Бұл үшін оның саны анықталады, өткізілетін орны мен уақыты белгіленеді;
* пайда есебінен инвестициялық қор жасау және оны өндірісті ... үшін ... ... ... ... ... әсер етеді. Өнімнің оның шығарыла бастауынан өндірілуі тоқтағанша жүріп отыратын мерзімі, ... Бұл цикл төрт ... ... жаңа ... ... өндіріске енгізіп орналастыру. Бұл арада сату көлемі көп емес, шығарылған өнімнің бағасы жоғары болады;
* өндірістің өсуі - өндірістің ... ... ... ... жоғары баға сақталады;
* кемелдену. Өндіріс көлемі ең жоғары ... ... ... ... қанағаттанады, өндіріс қарқыны бәсеңдейді, бәсеке шиеленіседі, баға төмендей ... ... Бұл ... ... ... ... жетеді, өндіру азаяды. Бәсеке сайысы сөне бастайды. Өнімнің басым ... ... ... жаңа өнім ... ... ... ... жүргізуші субъектер өз бәсекелесіне мардымсыз әрекеттер қолданады. Мұндай әрекеттерді деп атауға болады:
* ... ... ... ... қате ... тарату;
* тауардың сапасы туралы және оның сипаттамасы, жасау ... мен ... орны ... ... ... ... ... тауарлық белгісін, оның фирмасының атын, маркировкасын заңсыз пайдалану;
* тауардың сапасы туралы дұрыс түсінік бермейтін жарнама жасау;
* бәсекелестің тауарын жамандап ... ... ... ... бойынша өздері ғана білуіне тиісті салаға жататын конфиденциялық ... ... және ... ... ... ... Аталған шартбұзушылықпен күресу Қазақстанда мемлекеттік антимонополиялық агенттікке жүктелген.
Бәсеке шектеулігіне байланысты - жетілген ... ... мен ... ... ... ... ... нарығы, олигополия, монополия).
Жетілген бәсеке нарығының ерекшелігі :
* Тәуелсіз фирмалардың көптігі;
* ... ... жоқ. ... ... ... ... деффициті(жетіспеушілігі) жоқ. Сапасы мен құрылымы бойынша тауар түрінің көптігі;
* Нарыққа еркін кіруге және шығуға болады.
Монополистік бәсеке нарығының ерекшеліктері:
* Ұқсас ... және ... ... фирмалардың көптігі;
* Тауар айырбасына баға шектеуінің әсері;
* Спецификалық нарыққа тауар мен қызметтің дифференциясы;
* Нарыққа еркін кіруге және шығуға болады.
Олигополия нарығының ... ... ... мен қызметтерді көрсететін ірі фирмалар бірнешеу;
* Баға лидерінің әсері;
* Кейбір тауарларға баға ... ... ... ... ... ... кіру қиын. Үлкен инвестицияларды қажет етеді.
Монополия нарығының ерекшеліктері:
* Бір өнім мен бір ірі фирма;
* Баға үстінен толық бақылау;
* ... ... ... ... кіру өте ... БӘСЕКЕНІҢ ТҮРЛЕРІ
2.1 Жетілген бәсеке
Еркін бәсеке жеке меншікке және ... ... ... ... ... тек ... ... байланысады.
Жеке фирма өз өнімін өткізуде іс жүзінде нарықтағы айырбас ... ... әсер ете ... онда ... ... - ... ... ең жоғарғы дәрежесі болып табылатын жетілген бәсеке деп аталады.
Жетілген ... ... ... аталған шарттардың орындалуын тілейді:
* жеке фирманың өндіріс мөлшері елеулі болмайды және ол сол фирма ... ... ... әсер ... әр ... сататын тауарлар біртекті тауарлар болады;
* сатып алушылардың баға туралы информациясы толық болады. Егер біреу өз өнімінің бағасын көтерсе, онда ол ... ... ... ... өзара баға туралы келісім жасаспайды және әрекеттерін бір-бірімен келіспей жеке жүргізеді;
* өндіруші фирмалардың салаға кіруі мен ... жол ашық ... ... алу ... орындалуы өндірушілер мен тұтынушылардың өзара қатынастарына еркіндік сипат береді. Жетілген бәсеке баға белгілену механизмнің және тепе-теңдік болмысы ... ... ... ... ... ... шарты болып табылады. Осының нәтижесінде жеке индивидтердің экономикалық жетістікке жетуді көздейтін өзіндік жеке дара ... ... ... ... жол ... бәсекенің артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
Артықшылықтары:
* қоғамға қажет тауарларды өндіруде ресурстарды тиімді ... ... ... тез ... ... өндіріс жағдайларына икемді болып, оларға тез көмектесе ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... мен ... енгізуге, өндірісті ұйымдастырып басқарудың жетілген әдістерін қолдануға, ғылыми-техникалық жетістіктерді ұнамды пайдалануға жағдайлар тудыратындығы;
* өндірушілерді көптүрлі қажеттіктерді қанағаттандыруға, ... мен ... ... ... ... ... өндірілмейтін ресурстарды (ормандар, табиғи жануарлар, жер, теңіз, мұхит қоймалары) сақтауға көмектеспейді;
* қоршаған ортаны қорғауда негативтік бағытта болады;
* ұжымдық ... ... ... мен ... ... ... ... көлік) өндірісінің дамуын қамтамасыз етпейді;
* фундаментальдық ғылымның, жалпы білім беру жүйесінің, қалалық шаруашылықтың көп элементтерінің дамуына жағдай жасамайды;
* еңбек, ... ... ... ... ... ... ... пен қоғамның байлар мен кедейлерге бөлінуіне бөгет жасайтын механизмдері жоқ.
Нарық қатынастары қашанда жұп қатынастар болады: , т.б. Осы қатынас ... пен ... ... ... ... пен ... түрін алады.
Тұтынушы (сатып алушы) мен өндірушінің (сатушы) әрекеттерін екі заң болжайды:
-сұраныс ... ... ... баға кемігенде, басқа шарттар тұрақты болса, тауарларды көбірек алады, баға жоғарыласа - ... ... ... ... ... ... болса, баға жоғарылағанда сатушы сату үшін тауарларды көп өндіреді де оны ... ... баға ... аз ұсынады.
Мысал ретінде сұранысты сатуға дайындалған тауарлардың саны арқылы және олардың бағасы арқылы көрсетейік. Бұнда сұраныстың ... ... ... ... ... ... баға ... сайын сұраныс өсе түседі. Нарықтық сұраныс осы тауарды осы бағамен сатып алатын барлық сатып алушылардың жиынтық сұранысы ... ... ... және ... ... ... болады.
2-кесте
Пачкадағы шайға сұраныс пен ұсыныс
Баға
Сұраныс
Ұсыныс
Баға
Сұраныс
Ұсыныс
0
40
0
70
20
30
10
35
10
90
10
35
30
30
20
100
5
45
50
25
25
Баға өскенде сұраныс төмендейді, ... ... ... қисығы; SS-ұсыныс қисығы. Сұраныс қисық сызығымен ұсыныс қисық сызықтарын бетестіру ... ... ... ... ... Ол DD мен SS ... сызықтарының түйіскен Е нүктесінде болады. Е нүктесіндегі баға тепе-теңдік баға деп аталады. Осы ... ... пен ... арасында нарықтық тепе-теңдік орнайды. Баға 25 болғанда А1В1 көлемінде тапшылық пайда болады, баға 70 болғанда АВ көлемінде артықшылық туады. Осыдан ... ... ... нарықтың механизм, бағаның ауытқуы мен ұсынылған тауарлардың көлемінің өзгерулері арқылы ... пен ... ... ... ... нарық тепе-теңдікке жетеді.
Микродәрежеде тепе-теңдік жалпы және жеке тепе-теңдік болып бөлінеді.
Жалпы ... - бұл ... ... ... ... мен ... жиынтық ұсынысы) және тұтынуға тағайындалған ұлттық табыс ... ... ... халықтың сатып алу қабілеттігі және тауарлар мен қызметтердің ұсынысының бір-бірімен сәйкестігі.
Жеке тепе-теңдік - ... ... ... жеке өндірушілермен өндірілетін және халықтың белгілі топтарына сатылатын, жеке тауарлар топтарының жиынтығынан тұрады. Жеке ... ... ... ... ... ... да сұраныс жағынан да, ұсыныс жағынан да ауытқу (сәйкессіздік) болуы мүмкін. Жалпы (жиынтық) сәйкестік шеңберінде тауарлардың бір ... ... ... олардың басқа топтарының сатылуының азайғаны болады. Мысалы, еттің сатылуының ... ... ... ... жабуға болады.
Жалпы тауарлық сұраныс бірнеше бөлшектерге бөлінеді: ... ... ... ... және ... техникалық жұмыскерлер, жұмыспен қамтамасыз етілген еркектер мен ... ... мен ... жұмыс істейтіндер мен зейнеткерлердің арақатынастары, т.б.); қоғамдық өндіріске байланысты (тауарлардың әртүрлі тобын өндіру); халықтың әр ... ... ... ... ... ... ... және әр түрлі тауарларды өндіру мүмкіндіктеріне байланысты; өндірістік құрал-жабдықтары мен тұтыну ... ... ... ... ... сұраныстың қалыптасуына қоғамның құрылысы (жұмысшы отбасының, шаруа отбасының, интеллигенцияның, кәсіпкерлердің, т.б. тұтыну құрылымдары) әсер етеді. Тауарлардың жеке ... ... ... ... жеке ... болып табылады.
Икемділік сұраныс пен бағаның, ұсыныс пен бағаның, бағалар мен жалақының ара тәуелдігін көрсетеді. Ол бағаның ... ... ... пен ... өзгеру деңгейінің шапшаңдығын сипаттайды. Сұраныстың проценттік өзгерісінің, бағаның проценттік өзгерісіне еселік қатынасы, бағаға байланысты сұраныстың ... ... ... ... ... ... = %Q / %P, немесе %Q / Q / %P / ... Ed - ... ... ... ... ... - ... сұраныстың көлемі;
P - тауардың бағасы.
Икемділіктің бірнеше типтері болады .
* бірлік икемділік - ... ... 1 % - ке ... ... көлеміне сәйкес 1 % - ке өзгереді (Ed=1).
Ed = %Q / %P = 2% / 2% = 1;
* ... ... ... ... ... ... ... тез жүріп отырса сұраныс икемді болады (Ed ... = %Q / %P = 4% / 2% = 2 ;
* ... емес ... - сұраныстың көлемінің проценттік өзгерістері бағаның проценттік өзгерістерінен төмен болады (EdMC болса, өндірісті кеңейту қажет. Егер PMC өндірісті ... беру ... егер MR

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүйелер ауқымындағы үлгілер3 бет
Бәсеке – рыноктық экономиканың негiзгi элементi ретiнде25 бет
Монополия ұғымы және оның жетілмеген бәсекелі рыноктағы орны40 бет
Агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру71 бет
Азық-түлік нарықтарын мемлекеттік реттеу13 бет
Ақпарат11 бет
Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi28 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекенің мәні,түрлері,бәсекелестікпен күрес формалары32 бет
Еңбек нарығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь