Дулат Бабатайұлы

Қазақ әдебиеті тарихындағы көрнекті тұлғалардың бірі Дулат Бабатайұлы 1802 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Аягөз ауданында туады. Ауыл молдасынан оқып, мұсылманша сауат ашады. Алайда, ақындық өнерді еркше қастерлеген аймақта өмір сүрген, көне ақын, жыраулар мұрасынан, ескі тарихи аңыздар мен эпикалық жырлардан нәр алып өскен Дулат өз заманындағыаса зерделі адамдадардың бірі болды. өнер жолына ерте түскен Дулат XIX ғасырдың орта шенінде Сарыарқадағы ең атақты ақындардың санатына қосылды. Өмірінің соңғы күндеріне дейін үлкен құрметке, даңққа бөленіп өткен ақын 1874 жылы өз елінде қайтыс болады.
Бұқар мен Ақтамберді жырауларды ұстаз тұтқан, көне түркі поэзиясынан тағылым алған, өлеңді суырып салып та, жазып та шығарған Дулат қазақ поэзиясын мазмұн, тақын жағынан барынша байыта түсті, түр, көркемдік тәсілдер тұрғысынан жаңа сатыға көтерді. Ақынның терең мағыналы өлеңдері ұлы Абайға да әсер етті.

СҮЙІНБАЙ АРОНҰЛЫ

(1815 – 1898)

Сүйінбай Аронұлы 1815 жылы казіргі Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарақыстақ деген жерінде дүниеге келген. Ол он төрт-он бес жасынан бастап акындық өнерін машық ете бастаған. Алғашқы бетте ел аузынан естіген аңыз-ертегілерді, қисса-жырларды жаттап алып, жиын-тойларда айтып жүрген. Кейінірек өзінің замандас ақындары ішінен озық ойы, өткір тілімен казақ пен кырғыз елдеріне аты тарап, әйгілі болған.
Сүйінбай - ең алдымен айтыстың асқан шебері, ешкімге жүлде бермеген ерен ақын. Сонымен бірге ол халық мұңын мұңдап, үстем тап екілдерінің әділетсіздігін бетіне басып, әшкерелеп отырған батыл да әділ сыншы. Сондыктан да Мұхтар Әуезов Сүйінбайға баға бергенде оны «Он тоғызыншы ғасырдағы Жетісу ақындарының алтын діңгегі» деп атаған. Ұлы Жамбыл Сүйінбайды үстаз тұтып, аруағына сиына сөйлеген. Сүйінбай өлеңдерінің негізгі діңі - адамгершілік асыл қасиеттер.
        
        Көрнекті тұлғалар
ДУЛАТ БАБАТАЙҰЛЫ
(1802 – 1874)
Қазақ әдебиеті тарихындағы көрнекті тұлғалардың бірі Дулат Бабатайұлы ... ... ... ... ... ... ауданында туады. ... ... ... ... ... Алайда, ақындық өнерді еркше
қастерлеген аймақта өмір сүрген, көне ақын, жыраулар мұрасынан, ескі тарихи
аңыздар мен ... ... нәр алып ... ... өз ... адамдадардың бірі болды. өнер жолына ерте түскен Дулат XIX ғасырдың
орта шенінде Сарыарқадағы ең атақты ақындардың ... ... ... ... ... үлкен құрметке, даңққа бөленіп өткен ақын 1874 жылы
өз елінде ... ... мен ... жырауларды ұстаз тұтқан, көне түркі поэзиясынан
тағылым алған, өлеңді суырып салып та, ... та ... ... ... ... ... жағынан барынша байыта түсті, түр, ... ... жаңа ... көтерді. Ақынның терең мағыналы өлеңдері
ұлы Абайға да әсер етті.
СҮЙІНБАЙ АРОНҰЛЫ
(1815 – 1898)
Сүйінбай Аронұлы 1815 жылы ... ... ... ... ... ... жерінде дүниеге келген. Ол он төрт-он бес жасынан бастап
акындық өнерін машық ете бастаған. Алғашқы ... ел ... ... ... ... ... ... жиын-тойларда айтып жүрген.
Кейінірек өзінің замандас ақындары ішінен озық ойы, ... ... ... ... ... аты ... ... болған.
Сүйінбай - ең алдымен айтыстың асқан шебері, ешкімге жүлде бермеген ерен
ақын. Сонымен бірге ол ... ... ... ... тап ... бетіне басып, әшкерелеп ... ... да әділ ... да ... Әуезов Сүйінбайға баға бергенде оны «Он тоғызыншы
ғасырдағы Жетісу ақындарының алтын ... деп ... Ұлы ... ... ... ... сиына сөйлеген. Сүйінбай өлеңдерінің
негізгі діңі - ... асыл ... ... ... ... ... - ... – қазақтың ұлы ақыны,
композитор, философ, қазақ ... ... ... ... оның алғашқы
классигі. Бұрынғы Қарқаралы дуанына (округ) қарасты Шыңғыс ... ... ... ... Руы – Арғын ішінде Тобықты. Әкесі
Құнанбай Өскенбайұлы сол маңайдағы қазақ ... ... ... беделді адамының бірі болған. Патша үкіметі оны 19 ... ... бір ... Қарқаралы дуанының аға сұлтандығына бекіткен. Абай
Құнанбайдың екінші әйелі Ұлжаннан туады. Ол ... ... ... ... ... ... шыққан Шаншар тобының қызы екен. Ұлжаннан
Тәкежан (Тәңірберді), ... ... ... ... 4 ұл ... ... ... анадан төртеу, жалғыздық көрер жерім жоқ» деуі ... ... аты ... ... ... ... ... деп кеткен.
Құнанбай өте діншіл адам болған. Сол ... ... ... қазақ
ауылдарының арасына кең тарай қоймаған мұсылман дінінің ықпалын күшейтуге
тырысқан; намаз, ораза, зекет сияқты дін ... өз ... ... ... Осы ... Орта Азияның діндар қожаларын, татардың молдаларын
қарамағындағы ауылдарға таратып, олардың балаларын ... ... ... өз ... да ... өз ... оның ... Ғабитхан деген татар молдасына сабаққа берген. Молдадан 3-4 ... ... ... ... ... соң, әкесі оны Семей қаласындағы
мұсылман имамы ... ... ... ... Ол ... әлемінде
«мүтәкәллимин» аталатын бағытты қолдайтын, яғни дін ... ... ... ... ... дүние тану пәндерін араластыра оқытуды
қажет көретін ағымның өкілі болады. Соның медресесінде 4 жыл ... ... иран және Орта Азия ... ... ... ... електеп қысқаша өлеңдер жаза бастайды. Бірақ Семейде Абай ұзақ бола
алмайды. Сол кезде әкімшілік жұмысынан қол ... ... тек ... ... қажылыққа баруға дайындалған Құнанбай ел басқару
істерінде ... ... ... ... деп дәмеленіп, Абайды 13 жасында
оқудан шығарып, ... ... ... ел ... ... ... Абай
қазақтың білгірлері, шешендері, ... ... ... ... ... ... өнер иелерімен жиі
кездесіп, өз халқының рухани ... ... ... ... ... ... лирикалық өлеңдерден құралады. Ол - поэма
жанрына беріле бой ұрмаған ақын. Бірақ Абай қысқа өлеңдерінде ... адам ... ... оның ... ... мінездерін айқын
суреттермен көрсетуге өте шебер. Қай тақырыпқа жазған өлеңінде ... ... ... ... ... сипатының бейнелері айқын елестеп тұрады.
Мысалы, ... ол: «Ақ ... ... ақ ... ... мылқау, танымас
тірі жанды... Кәрі құдаң – қыс келіп, әлек ... деп, ... ... ... ... ... ... сол кездегі қыста да киіз үйде
отырытын ... ... ... ... етіп ... ... ақ орда үй ... дейді. Мезгіл тақырыбына жазған өлеңдерінен
табиғат көріністерінен ... ... ... ... де, бай мен ... айырмашылық та, таптық теңсіздік те көрініс беріп отырады.
«Жазғытұры», ... ... «Қан ... «Желсіз түнде жарық ай»,
«Шоқпардай кекілі бар...» сияқты өлеңдері ірі шеберлердің ... ... ... өте ... өте ... сонымен бірге бұл – тек қазақ
даласында кездесетін көріністер.
Абайша, ақындықтың құралы – тіл, ... ... ... ... ... ... түрлерінің ешбір құралы тілдей өткір бола алмайды.
Осындай ұғымдағы Абай көркем шығарма жазуға ... ...... өнер ... дейді. Қазақ тілін көркемдіктің биігіне көтеру ... ... ... ... ... ... аршымақ болады.
Абайдың түсінігі бойынша, мектеп ашу, бала ... ... ... ... оның ... ...... өмірін прогресшіл жолмен
өзгертудің негізі болмақ. Қазақ елін ... және ... даму ... үшін ... ... революциялық жолмен өзгерту қажеттігін
Абай тарихи себептермен ... ... жоқ еді. Ол ... әлеуметтік-саяси
көзқарасында ағартушылықтың шеңберінде қалды. Себебі Абай дәуіріндегі
қазақтың патриархты-феодалды қоғамында таптық ... әлі ... ... ... ... әдет-ғұрыптардан қол үзіп,
таптық революциялық күрес жолына түсуге әзірленіп жетпеген болатын.
Абай қазақ арасындағы ... ... ... түп ... оқымағандықта деп түсінеді де, халқының «көңіл ... ... ... үшін ... жастарын оқуға шақырады.
МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ
(1893 – 1938)
Қаршадайынан зерек, Шығыс, Батыс әдебиетін ... ... ... қазақ
поэзиясына балғын шағында-ақ ерекше, аса талантты болмысымен келді. Қазақ
ауыз әдебиетінің тұнығына қана ... жарқ етіп ... Абай ... ... етті.
Мағжан — ұлтын тереңнен сүйген ақын. ... - ... ол, - шын ... десе, халық ісі, халық, пайдасы жолында құрбан бола ... өзі де осы ізгі ... ... ... тілі», «Мен кім?», «Мен ... ... ... ... ... қуатты жырларды мол жазды.
ҒАБИТ МҮСІРЕПОВ
(1902 – 1985)
Ғабит Мүсірепов - ардақты ат! Мүсірепов туралы мың ... ... бір ... ... ... те-рең, мазмұны әлдеқайда бай. Демек,
Мүсіреповті ... ... жоқ, ... мақтану керек.
қадірлі жазушымыздың қырык жылға жуық ... ... ... ... мақтануыңа да бола ды. «Қос шалқардан» «Соның ізіне» дейін,
«Қыз Жібектен» «Амангелдіге» ... ... ... ... ... ... өнер төгумен, өнерге өмір берумен келген шіркін ... ... ... етіп көрген кісі емес. Және ғұмырда асықпаған, ылғи ғана
салмакпен, сабырмен нық басқан,өнер өрісінің әр белеңінде жаңа сыр ... ... жаңа түр ... ... ... ... дір ... тұсы болмаған, әркашан еркін,
батыл, байсалды қозғалған, әр сөз орнын-да шебер кұрылысшының ... ... да ... ... колынан шыққан бұйымдарының жұрт таныған асыл ... ... ... ... – 1961)
Әуезовтің кұдіретті талантынан туған тамаша шығармалар ... ақ ... ... ... ... қатар, көршілес халықтарды да шүлен
шұғыласына бөледі. Әуезов ... ... жан ... мен шалқар шабытын түгел
жұмсап, казақ халқының тағдырын суреттеп ... ... ... өзі
бауырлас қырғыз халқының тағдырын қоса суреттеп көрсеткені деп білу ... біз ... ... біз ... ... біз кешкен тұрмыс-тіршілік
әрқашан біртұтас: өткенде де бірдей еді, қазір де бірдей. Біздің ... және ... ... ... ... ... сыры мен ... казақпын ба, кырғызбын ба? Мұны білгісі келгендерге мен Манас жөнін,
Мұхтар Әуезов жайын айтып ... Бұл ...... қандас халықтарымның
мерейі. Осы екеуіне иек артсам ... ... ... ... шыға ... ... қырғыз әде биетшілері мен ... ... ... Мұхтар Әуе-зовті берген казақтың ұлттық мәдениетіне ... ... ... ... және ... ... ... Меніңше, өз кезінде орыс мәдениетінің дамуына Пушкин қандай әсер
етсе, осы күнгі Орта Азия ... ... ... ... Әуезов
те сондай әсер етті.
Шъңгыс Айтматов
СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН
(1894 – ... - ... ... аты. Шын аты - ... ... ... бір ... «Әкем саятшы, аң аулағыш, домбырашы, ақжарқын
жайдары адам, шешем әңгімешіл еді» дейді. Оның ... ... ... ... ... ... ... Жас баланың алғашқы қызыға тыңдап,
мол әсер алған жайлары ата-ана, ауыл ... ... ... айту, күй тарту өнерлері. Мұның бәрі болашақ ақынның поэзияға, ән-
күйге деген кұмарлығын ерте сергітіп оятады.
Есмагамбет ... кең ... эпик ... ... ... ... қоғам
қайраткері Сәкен Сейфуллин қаламынан туған тамаша ... көп. ... ... деп ... өлеңі.
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВ
(1973 – 1938)
Ахаң ашқан қазақ мектебі, Ахаң түрлеген ана тілі, Ахаң ... ... ... ... ... ... ... газетінің 1916 жылдағы кан
жылаған казақ баласына істеген еңбегі, өнер-білім, саясат ... ... біз ... та, ... ... ... ... Әуезов
БЕРДІБЕК СОҚПАҚБАЕВ
(1924 – 1992)
Өмірде адам басында болатын жайттарды, қиын-қыстау ... ... ... қаршадай кезімнен аямай-ақ үстіме үйіп-төкті. Сегіз
жасымда, бірінші сыныпта оқып ... ... ... ... ... ... қиын жылдары болатын. Содан Соң басымнан
кешкендерді ойлай бастасам, осы ... ... ... қақ ... жаздайды,
Япыр-ау, қалай тірі қалдым, осы күнге калай ... ... ... ... ... ... дүние. Кейін оның аты «Менің атым ... ... ... ... ... архивтің ша-ңын жұтпаймын. Жақыннан
өз басымнан кешкенді, өзім байқап-түйгендерімді, өз айналамды ... Бір ... ... өзін ... жазушымын. Мінез-кұлык жағынан
Қожа өзге емес, менің өзіме ... ... ...... ... көзін ашуды, заманамен аяқты тең басуды, ақиқат үшін
күрескер болуды мақсат етіп кояды.
Сұлтанмахмұттың ақындық тұлғсы ... ... ... ... ... өтті. Ол - халықтың ой-тілегін білдіруші. Сондықтан оның бойында
оптимистік сипат мол, өршілдік басым. Ол өзін ғана ... ... ... ... ... ... үндеп жар салды. Ақынның патриот-тық ой-сырлары да
оның лирикалық қаһарманының толғ-ныс-тебіреністерінен анық сезіледі. ... ... ... тіл катады:
Үміт қып менен карайсың,
Көңіліңе медеу санайсың,
Балалыққа жарасам,
Аталыққа жарайсың.
Туған елге деген шынайы сезімдер, оттай ... ... бұл ... ... ... тапқан. Ел-жұртың-ды, халқыңды калтқысыз сүйе
отырып, сол ... ... ... ... ... ... шарт.
Осы тұрғы-дан алғанда акынның лирикалық қаһарманы асқак арманғада, ершіл
рухқа да мейлінше жомарт. Ол адам болуды, ... ... ... де ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұқар жырау мен Дулат Бабатайұлының тәлім тәрбиелік идеялары7 бет
Дулат Бабатайұлы шығармалары15 бет
Дулат Бабатайұлы өмірі3 бет
Дулат Бабатайұлы өмірімен шығармалары29 бет
Дулат Бабатайұлы өмірбаяны3 бет
Дулат Бабатайұлының өмірі5 бет
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
Зар заман өкілдері мен шығармашылығы13 бет
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихы, зерттелуі11 бет
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ әдебиеті16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь