Отырар

Мазмұны
Кіріспе
1 Отырар апаты
2 Отырардын сипаты
3 Отырар ауданы
4 Отырар.Қаратау мәдениеті
4.1 Тарихы
5 Отырар медресесі
6 Отырар мемлекеттік археологиялық қорық музейі
7 Пайдаланған әдебиет
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Отырар апаты
2 Отырардын сипаты
3 Отырар ауданы
4 Отырар-Қаратау мәдениеті
4.1 Тарихы
5 Отырар медресесі
6 ... ... ... ... ... Пайдаланған әдебиет
Отырар (Тұрарбанд, Тұрар, Тарбанд, Фараб) – ортағасырлық қала ... ... ... Отырар ауданының Темір темір жол стансасынан
солтүстік-батысқа қарай 7 км жерде орналасқан. ... 8 ... ... ... ... ... ... Бұл атау Күлтегін және Білге қаған
құрметіне арналған көне түркі жазбаларда кездеседі. 8 ... араб ... ... ... Тұрарбанд пен Отырар – бір қала” деп ... ... ... ... ... ... ... жауларының бірі деп
атағанына қарағанда, Отырар 9 ғ-дың өзінде-ақ ірі қала ... 10 ... ... ... ... ... бар Фараб аймағы аталады. Ал Фараб
Кедерден көне қала ... ... (10 ... ... ... ... айтуынша, бас қала аймақ есімімен Фараб аталған. 10 ғ-дан кейін Кедер
тарихи және географиялық жазбаларда аталмайды, оның ... ... да, ... ... ... ... 5 – 15 ғ-ларда Арал бойындағы көшпелі тайпалармен
сауда жасайтын Иран мен Орта Азиядан ... ... және ... ... ... ... қала ... Кейбір зерттеушілердің
пікірінше, қалада сол кезде әлемдегі аса ірі кітапхана және көптеген мешіт-
медреселер ... ... ж. ... ... Отырардағы билеушісі Қайырханның
әмірімен Шыңғыс хан керуенінің саудагерлері өлтіріледі. Бұл ... ... ... ... жасауына сылтау болды. Тарихи ... ... ... ... ... ... ... 1219 ж. күзде моңғол әскерлері
Отырарға жетті. Моңғол шапқыншылығы салдарынан ... ... ... ... ұшырады. Бірақ 1219 жылғы апаттан кейін Отырар ... ж. ... ... Отырарды Сырдария бойындағы ірі қалалар қатарында
атайды. Отырар дүниежүз. саудада бұрынғысынша делдалдық рөл атқарды.
Қала ... 1320 ж. ... ... ... Азов ... Қиыр ... ... жолы туралы жазбаларында да баса айтылған.
14 ғ-да Ақ Орда хандары ... ... ... мешіттер, кеңселер
салдырды.
14 ғ-дың аяғында Отырар Әмір Темір мемлекетінің ... ... Әмір ... ... рет ... ... жорығына дайындығы қызған кезде (1405)
осында қайтыс болды. Әмір ... ... мен ... әулетінің қазақ
хандарымен күресі барысында Отырар тағдыры тағы да сынға түсті.
16 ғ-дың 2-жартысынан бастап қала ... ... ... ... 18 ... ... дейін болған.
Отырарда археол. қазба жұмыстары кең көлемде 1969 ж. Қазақстан ҒА-ның
К.Ақышев ... ... ... ... ... ... сипаты
Қазіргі уақытта Отырар – бесбұрыш тәріздес төбе. Өлшемдері: оңт. жағы
– 380 м, оңт.-батысы – 145 м, батысы – 400 м, ... – 380 м ... – 350 м. ... ең биік жері ... 18 м. ... аум. 200 ... ... қоршалған. Оның солт.-шығыс және шығыс жақтағы құрылыстары
жақсы сақталған. Негізгі төбені айналдыра қазған орлардың орны бар. ... ... ... Орт. ... оңт. ... ... Археол. қазба
жұмыстары қала орнындағы мәдени қабаттарды анықтап, олардың қай ... ... ... ... бөліп, талдау жасауға мүмкіндік берді.
Қаланың мәдени ... 16 м. Ол 7 ... ... ... ... (б.з. 1 – 6 ... зат ... жасалған құмыра сынықтары)
аз табылды;
• 2-қабаттың (7 – 8 ... ... 3 м-ге ... ... ... 1 ... 9 – 10 ... қабырғалары шикі кірпіштен
қаланған тұрғын үйлердің орны, қола білезіктер мен ... ... ... ... ... ... ыдыстар табылды;
• 4-қабатқа (қалыңд. 1,5 м, 11 – 13 ғ-дың ... ... ... құрылыстар тән, сонымен бірге бұл қабаттан семсердің сынығы,
қола сақина, шыны ыдыстардың ... әр ... ... ... т.б. заттар алынды;
• 5-қабаттан (қалыңд. 1,5 м, 13 – 14 ... ... ... ... ... ... ... тандырдың,
шаруашылыққа арналған шұңқырлардың, зат қоймасының (одан темір пышақ,
ер-тұман әбзелінің қалдықтары, темір ине, қола ... т.б. ... ... ... 6-қабаттан (қалыңд. 1,5 м, 15 – 16 ғ-лар) ... ... ... ... ... балғасы, ат мүсіні, т.б. заттар іріктеп
алынды; 7-қабатының қалыңд. 0,7 – 0,8 м (17 – 18 ... Бұл ... ... ... бастаған кезеңіне жатады.
1971 – 74 ж. аралығында Отырар аумағының бестен бір бөлігі (4 га ш.)
аршылды. Бойлық және ... ... ... көшелердің болғаны анықталды.
Көшелердің ені 2 – 3,5 м. ... ... ... бітпеген алаңдар
немесе аулалар бар. Мұндағы ... ... ... ... өте ... бір, екі немесе үш бөлмелі, ал көп бөлмелі үйлер сирек кездеседі.
Жалғыз немесе орт. ... көл. 20 – 35 м2. ... шикі ... және ... ... ... ... Қысы қатаң жерлерде
кірпішті бұлайша ... ... ... ... ... жабылған үйлерге тән
тәсіл. Мұндай тәсіл Қазақстанның оңт-ндегі тұрғын үйлер құрылысында қазір
де ... Үй ... еден ... ... 20 – 30 см үй ... ... ... от жағатын бөлігі күйдірілген кірпішпен жабылған және
түтін шығатын мойны қабырғаға ... ... От ... ... асты
шұңқыр. Оның едені мен ... ... ... немесе оның
сынықтарымен қапталған. Осы жерден тас ... және оның ... ... тас ... ... ... ... ішінен қыштан жасалған астық
сақтайтын хұмдар мен ... ... ... ... ... Көп бөлмелі үйлерге қос тандыр салынған. Олар үйлердің ... ... ... ... ... ... бар. ... құрылыс
кешендері 16 – 18 ғ-ларға ... ... осы ... ... материалдар (120-ға жуық тиындар) дәлелдеп береді. Осы кезеңде
өрт болғандығы байқалады, кейбір ... өрт ... ... ... тамғалы белгілер салынған. Ыдыстарды күйдіргенге дейін
салынған мұндай белгілер оның тек түбінде ғана емес, ... ... ... ... қазақтың керей және қыпшақ руларының таңбаларына сәйкес
келеді. Отырарда археол. қазба жұмыстары әлі де жүріп жатыр. [1]
Отырар ... ... – Оңт. ... ... батысында орналасқан әкімш.-
аумақтық бөлік. 1935 ж. ... Жер аум. 18,1 мың км 2 ... ... 55,2 мың адам ... 43 елді ... 11 ... округке біріктірілген. Аудан орт. –
Шәуілдір а. Аудан жері негізінен ... Оның ... ... ... ... және Сыр өз-н ... ... Шардара даласы алып жатыр. Ауданның биік
жері Қарақтау жотасында (Қарамола тауы, 388 м). Ол ... ... ... ... 50 ... созылып жатыр. Қызылқұмда көптеген құдықтар
(Қасымбет, Дүйсебай, Дәуренбек, т.б.) мен мал ... ... ... Үрме, т.б.), қыстаулар (Есенгелді, Босаға, Орынбай, т.б.) ... ... және ... ... ... ... ... О.
а-ның жер қыртысы Тұран плитасының эпигерциндік ... ... ... ... жүйенің аллювийлі шөгінділері жапқан. Жер қойнауынан құрылыс
материалдары барланған. Ауданның қысы жұмсақ, қысқа. Қантар ... ... ... –3 – 5ӘС, ... 27 – 29ӘС. ... жылдық орташа
мөлш. 170 – 300 мм. Желдің басым бөлігі ... және ... ... жылдық орташа жылдамд. 4 – 6 м/с. Аудан арқылы Сырдария және оның ... Арыс ... ағып ... ... ... ... ... шағын тұзды
көлдер (Ұзынқұдық, Арыстанды, т.б.) мен ... ... ... Арыс өз-нен Арыс каналы және бірнеше шағын ... ... асты және ... ... 2 – 5 м тереңдікте (Сырдария, Арыс өзендері
аңғарында), ... ... 5 – 8 м, ... 8 – 12 м ... ... ... палеоген-неоген қабаттарында 30 – 50 м, кейде 80 ... ... ... топырақ жамылғысы негізінен сұр топырақты, Сыр
және Арыс ... ... ... сұр, ... ... сұр
топырақ қалыптасқан. Оларда шөлге тән баялыш, күйреуік, теріскен, көкпек,
құмды өңірлерде сексеуілді ... өзен ... ... ... Құмтөбелер арасындағы грунт суы жақын жатқан жерлерде шұраттар
кездеседі. Дәрілік өсімдіктерден дәрмене жусаны ... өз. ... ... ... ... тұрғындарының негізін осы өңірдің байырғы халқы – ... ... ... ... Сыр бойы және ... ... Арыс өз.
аңғарында қоныстанған. Тұрғын халықтың ... ... 1 ... 3,0 ... Ірі елді ... ... (8,8 мың ... Темір (4,3), Көксарай
(4,2), Арыс (3,0), Балтакөл (2,9), Маяқұм (2,6) т.б. Аудан негізінен мал ... ... 1996 ... ... етті-сүтті бағыттағы 8 кеңшар, 1 асыл
тұқымды мал з-ты болған. Бұрынғы ... ... ... ... ... субъектілердің саны 3420-ға жетті (2003). Оның ... ... саны 487, жеке ... 2933, ... ... 2569, жеке
кәсіпкерлер 364. Ауданда а. ш-на ... ... аум. 1692 мың га, ... жыртылатын жер 15,8 мың га, көп жылдық ағаштар 256 га, шабындық 15,5
мың га, ... 16,48 мың га ... (2003). ... өнеркәсіп өндірісінде
13, а.ш-нда 590, құрылыста 1, көлік және байланыс саласында 3, ... ... ... кәсіпкерлікпен айналысатын 16 шаруашылық субъектілер тіркелген
(2003). Шаруашылықтың барлық санаттары бойынша 2003 ж. егіс ... 15,8 ... ... оның ... ... мақта (7905 га) мен жүгері (3269 га) құрайды.
Ауданда 2004 жылдың 1-қаңтарында 19,1 мың бас ірі ... 163,5 мың қой ... 5,4 мың ... 1264 түйе ... ... ... беру, мәдениет және
денсаулық сақтау салалары бойынша ауданда 1 кәсіптік-техн. мектеп, ... ... 45 ... 11 ... 1 ... ... 1 ... 1 мектеп-
интернат, 15 кітапхана, 9 аурухана, 28 фельдш.-акушерлік пункт, 6 ... ... (2003). ... ... көне ... мен қорған орындары
көптеп кездеседі. Әйгілі ... ... осы О. а. ... ... ...... Қазақстан өлкелерін мекендеген
қаңлы тайпаларының көне ... ... ... ... ... ... ... Сырдарияның орта ағысын ... мен ... ... ... ... ... аса ірі шоғырлану
орт. Отырар шұраты; Арыс өз-нің солт. жағасында Мардан, ... ... ... ... ... т.б. ірі ... болған.
Тарихы
1940 ж. А.Н. Бернштам жетекшілік еткен археол. экспед. барысында
алғашқы деректер ... ол ... ... ... аталды.
Кейінірек бұл өңірді Е.И. Аргеева, Г.И. Пацевич, К.Ақышев, ... ... Л.М. ... А.Н. ... зерттеді. Аса ірі ескерткіштерінің
бірі – Көкмардан. О.-Қ. м. қалаларының үйлері ерте кезеңнен-ақ ... ... ... 4 – 6 үй бір ... құрайды. Құнды
ерекшеліктерге қыш ыдыстарға салынған 100-ге тарта таңба-белгілер жатады.
Белгілердің ... тобы ... ... ... ... бұлар соңғы орта ғасырдағы таңбаларға өте ... ... ... қазақтың үш жүзіне де кіретін ру-тайпалардың таңбалары
бар. О.-Қ. м. тайпалары мал ... ... ... ... ... ... ұсталық және зергерлік қолөнер жақсы дамыған. Тұрғындар ата-баба
рухына, ... ... ... Сыр ... ... ... және Қауыншы
мәдениеттерінің тайпаларымен бірге ... ... ... құрамына
кірген. Б.з. 3 – 4 ғ-ларында заттық мәдениет ... мен ... О.-Қ. м-н ... ... ... ... араласқандығын
көрсетеді. Осы кезеңде түркі мәдениеті мен тілі ... ... ... Ғұн ... ... қосылған кезеңнен бастап О.-Қ. м.
тайпаларының үлкен бөлігі жетіасарлықтармен бірге Сырдың жоғ. ағысына, ... ... ... 6 – 7 ... О.-Қ. м-нің дамуы ... ... ... Сыр мен ... төм. ... ... да, ... құрады. Қалған тұрғындар Отырар шұратында ... ... ... ... ...... ... болған ортағасырлық діни оқу орны.
8 ғ-дың аяғында құрылып, моңғол шапқыншылығына дейін ... ... ... ... ... келген шәкірттер 10 жыл бойы тәрбиеленді.
Оларға бесінге дейін сабақ берілсе, бесіннен кейін медресе жұмысына салынды
(аула сыпыру, ас ... ... ... т.б.). Ал ... ... өз ... айналысты. О. м-нде алғашқы 5 жылда сол заманғы
әлемдік үш тіл: түркі-қыпшақ, парсы, араб тілдері оқытылды. 5 ... ... діни ... ... ... ... музыка, т.б.
ілімдер бойынша жан-жақты білім берілді. Тіпті бұрнағы ... ... ... ... ... ... ... О. м-нде ғұлама ғалым
Әбу Наср әл-Фараби оқыған. [2]
Отырар мемлекеттік археологиялық қорық музейі
Отырар ... ... ... музейі, 1967 ж. Оңт. Қазақстан
облысы Отырар ауданы ... ... ... Алғашқыда мектеп музейі,
1973 жылдан бастап аудандық музей қызметін атқарса, 1979 ж. О. м. а. қ. ... ... ... негізгі мақсаты Отырар өңіріндегі археол., архит.
ескерткіштерді қорғау, ғыл.-зерттеу, мәдени-ағартушылық ... О. м. а. қ. м. ... ... қ., ... баб ... және ... ... ежелгі қала орындары, қорғандар, суландыру жүйелері,
шеберханалар енеді және ... ... ... ... ... ... ... және кітапхана жұмыс істейді. 1993 ж. ... 110 ... ... бекітіліп берілді, қорғау аймағы 11547 га
болып ұлғайды. Қазіргі кезде Отырар өңірінде ... ... ... ... ... ↑ Бернштам А.Н., Древний Отрар, “Изв. АН КазССР”, Серия археологии, 1951,
ғ 108; Акишев К.А., Байпаков К.М., ... ... А.-А., 1972; ... А., 1997. К. Байпақов
2 ↑ Машанов А., Әл-Фараби, А., 1970.
3 ↑ "Қазақ Энциклопедиясы"

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
Отырар қаласы14 бет
Отырар қаласының пайда болуы19 бет
Отырар өңірінде жүрген археологиялық экспедициялар74 бет
Отырар- Фарабидің Отаны4 бет
Отырардың заттық мәдениеті70 бет
Қазақстандағы қонақ үй бизнесінің қалыптасуы және болашағы. ЖШС «ОТЫРАР»қонақ үйі63 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
XX ғасырдағы Қазақстандағы археологиялық ескерткіштердің зерттелуі мен қазба жұмыстары55 бет
Алтын адам10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь