Бейбарыс Сұлтан

Жамақұлы Бейбарыс (1223-1277) – түркі әулеті Бахриден шыққан мамлюктердің Египетті билеген төртінші сұлтаны. Оны тарихи шығармаларда Бейбарыс, Бибарыс деп те атайды. Оның шыққан тегі – қыпшақ. Бірақ қай жердің қыпшағы дегенге келгенде әр түрлі деректер айтылып, бірі – Хорезм, Дербент қыпшақтарынан десе, екіншілері маңғыстаулық еді дегенді айтады. Соңғы зерттеулер бұл дүдәмалдықтың түйінін шешіп, Бейбарыстың қыпшақ тайпасының Беріш руынан шыққан атақты әулеттің тұқымы екені анықтауға мүмкіндік берді. Араб елдерінің «Мың бір түнмен» қатар қоятын халық романы – «Бейбарыста» оның әкесі Жамақ, шешесі әйек деп, олардың нақты есімдерін атап көрсеткен. Бейбарыс өмір бойы қыпшақ тілінде сөйлеген, Алдыңғы Азиядағы араб тілдес халықтармен тілмәш арқылы түсініскен.
Бейбарыс Дамаскінің базарында 800 дирхемге құлдыққа сатылғаннан кейін жаңа қожайыны Айдакин Бундукдаридің атымен әл-Бундукдари деген есімге ие болды. Кейін Бейбарыстың ерекше қабілетін байқаған Айюби әулетінің сұлтаны Салих Нажумиддин оны өзінің жеке гвардиясының бір бөліміне сардар етіп алады. Сөйтіп ол енді жаңа әміршісінің атымен өзіне әл-Салихи деген есімді және қабылдайды. Ол осында жүргенде крест жорығына қатысушыларға қарсы күресте Египет
        
        
Бейбарыс сұлтан
(1223-1277)
Жамақұлы Бейбарыс (1223-1277) – түркі әулеті ... ... ... билеген төртінші сұлтаны. Оны тарихи ... ... деп те ... Оның ... тегі – қыпшақ. Бірақ қай
жердің қыпшағы дегенге келгенде әр түрлі деректер айтылып, бірі – ... ... ... екіншілері маңғыстаулық еді дегенді айтады.
Соңғы зерттеулер бұл дүдәмалдықтың ... ... ... ... ... ... шыққан атақты әулеттің тұқымы екені анықтауға
мүмкіндік берді. Араб елдерінің «Мың бір ... ... ... ... ... ... оның ... Жамақ, шешесі әйек деп, олардың ... ... ... Бейбарыс өмір бойы қыпшақ тілінде сөйлеген, Алдыңғы
Азиядағы араб тілдес халықтармен тілмәш ... ... ... ... 800 ... ... ... кейін
жаңа қожайыны Айдакин Бундукдаридің атымен әл-Бундукдари деген есімге ие
болды. Кейін Бейбарыстың ерекше ... ... ... ... ... ... оны ... жеке гвардиясының бір бөліміне сардар етіп
алады. ... ол енді жаңа ... ... ... ... ... ... қабылдайды. Ол осында жүргенде крест жорығына қатысушыларға қарсы
күресте ... ... ... ... жаңа ... Муиззәддин Айбек Айюби әулетінің соңғы бастаған
кезде, Бейбарыс бас ... ... ... ... ... ... ... кейін ғана ол Каирға қайта оралады. Мұнда таққа жаңа отырған
Мұзаффар Сайфуддин Құтұз сұлтан оны ... ... ... ... ... кірген моңғолдарға қарсы күреске ... ... ... ... қолы ... ... шығарады. Осы соғыста
Бейбарыс ер жүректілігімен айрықша көзге түседі. ... ... неге ... ... сый-сияпат жасап, Бейбарысты елеусіз қалдырады. Осыған
өкпелеген Бейбарыс өзіне ниеттес адамдармен келісіп, ... ... ... ... ... ... ... сұлтаны деп жариялайды.
Сөйтіп ол әд- Мәлік әз-Заһир Руки-әд-Дүние вә-д-Дин Бейбарыс ... ... ... ... тағына отырады. Билік басына келісімен
Бейбарыс бар күш-жігерін ... ... ... ... ... ... 1265 жылы басталып, крест тағушы франктердің қамалдары бірінен кейін
бірі алынады. Бұдан кейін Кіші ... ... (1267 ж.) Кіші ... ... ... ... берберлерді бағындырады.
Бейбарыс медреселер салуға көп күш жұмсайды, ... мен ... Каир ... ол ... ... бірі ... де «Бейбарыс
мешіті» деп аталады.
Жат жұрттардағы қыпшақ әдебиетінің бүкіл Шығыс елдеріне кең тараған
туындысы - қазақ ... ... ... ... ... ... ... Сұлтан аз-Захир Бейбарыс деген кім?
Арабтың, «мамлюк» деген сөзінің көп мағынасының бірі – ақ ... ... ... бір тобы ... қазақ сахарасы мен Еділ, Жайық, ... ... ... шапқыншыларымен болған қырғын соғыс кезінде тұтқынға
алынған ... ... И. М. ... зерттеулеріне қарағанда,
моңғолдар өзгелермен бірге қыпшақтарды да шетелдік көпестерге, ... ... ... отырған. Ал олар ... ... ... ... арғы жағалауындағы Мысыр еліне апарып, ... ... ... ... ... ... қыпшақтардың батырлығына, ер
жүректілігіне, төзімділігіне, шыдамдылығына ... ... ... ... ... ... ... жасақтары еткен. Біртіндеп жоғары
әскери ... ... қолы ... ... жұрты қолдамаған
сұлтандарды ... ... ... отырған.
Мысырлық қыпшақтардың салтанат құруы, әсіресе, XIII ғасырдың ... ... ... ... ... Египетті түркінің бахрлықтар
деп аталған Айбек бастаған қауымы ... ... ... деп ... болған жайт қыпшақтардың әскери казармаларының Ніл өзені ортасындағы
аралда болғандығынан еді. Сондықтан да олар «бахрлықтар», яғни «аралдықтар»
деп ... ... ... ... ... ... қыпшақтар күрдтер әулетін
аластаған. Сөйтіп, олар ... ұзақ ... ... ... ... ... жетелеген, күні бүгінге дейін аты халық аузында аңыз
боп қалған қыпшақ текті сұлтан аз-Захир Рукн ... ... ... деректерге қарасақ, Бейбарыс 1223 жылы монғолдар ойрандаған
Дешті Қыпшақ даласында ... ... ... ... жас бала өзге ... бірге Мысырдық сол кездегі курд текті сұлтаны Салих Наджм ... ... М. ... ... ... жас ... ... Сириядағы
әскери мектепте оқығаннан кейін, мамлюк жасақтарына ... ... ... ... ... шайқаста-ақ ол ерлігімен көзге түскен.
Крест тағушыларды талқандағаннан кейін Бейбарыс өзінің, негізгі
қарсыласы Туран шаһ пен ... ... да ... ... ... ... келген тұс монғолдардың 1258 жылы Бағдадты қиратып, Аббастан
тараған халифалар ... ... ... асып үлгірген кезі болатын.
Солардың тірі қалған біреуі соңынан Шамға қашып ... Оны сол ... ... ... 1261 жылы ... ... атпен халифа етіп
жариялаған. Сол жаңа халифаның қолынан өзі де сұлтан лауазымын алған.
Бейбарыс енді ... ... ... ... ... ... ... шығарғаң. Әскер ішінде темірдей тәртіп орнатқан.
Осы қыпшақ батыры тұсында Мысырдың егін шаруашылығы мықтап дамыған.
Суландыру жүйелері жөнделіп, ... ... ... ... ... ... мен Египеттен жер бөліп берілген. Бейбарыс ... ... ... тез дами ... ... ... ... Әл-Қаһира (Каир) секілді қалалары ірі-ірі ... ... ... ... ... ... та ... жасауға тырысқан. Мұнда Венеция Сицилия, Генуя, Индия, Орта Азияның
сауда керуендері мен кемелері соқпай кетпейтін. Сол үшін де ... көп ... ... ойлы да ... ... ... ... да жігерлі қол
басшы болған. Әуелі ол елдің әл-ауқатын көтерді. Мұсылман текті халықтардың
ежелгі жауы — крест тағушыларды ... ... ... ... ... ... Бейбарыстың есімі де «Мың бір түн» хикаяларының ... бірі ... ... ... ... һарун ар-Рашид (786—809)
секілді аңызға айналған, Өйткені, Бейбар-ыс ... ... ол да ... ... сияқты қарапайым киініп, түнгі Каирді аралап кетеді екен.
Халық өмірімен жақын танысқандықтан, қылмыстыларды жазалап, ... ... ... оның осы ... мұхаддистер де ол туралы қиссаларға
ерекше мән беріп, ұзағырақ айтатын болған.
Араб халкы шығарған Бейбарыс жайлы аңыздар, кисса, әңгімелер бір ... ... ... И. М. ... Бейбарыс туралы халык
романдарына негіз ... деп ... ... ... әрі оның ғұмырнамасын
жазған Мухий ад- Дин ибн Әбд аз-Захир (1223—1292), тарихшы-шежірешілер әл-
Мақризи (1362—1442) мен Ибн ... ... ... ... біраз жылын өткізген ағылшын шығыстанушысы Э. У. Лэйн: «Каир
каласында отызға жуық қиссашылар бар ... ... бәрі де тек ... ... ... ... «ас-Сира аз-Захирийа») ғұмырнамасы атты
шығарманы жатқа айтады»— дейді.
Египеттің осы заманғы тамаша ғалымы, ... ... Таха ... де ... «Аййам» («Күндер») деп аталатын өмірбаяндық
жазбаларында бала ... ... ең көп ... ... ... ... еді деп еске ... Мұнда да бір белгілі шындық бар ... ... өмір ... ... Вильгельм Тайпольский де оған:
«Бейбарыс— жауынгерлігі жағынан Гай Юлий Цезармен терезесі тең тұратын
қаһарман» ... баға ... ... ... ... ... ... уәзірдің қолынан қазаға
ұшырайды. Ол жауыздықпен батырдың балаларына да у беріп өлтіреді. ... мен ... ... ... Бірақ Қалауынның өзі де
өлім құшады.
Осындай қыпшақ батыры, жауынгер азаматы жайлы қисслардың бір нұсқасын
шығыстанушы В. Н. ... араб ... орыс ... тәржімалап, 1975 жылы
Мәскеуде басып шығарған.
Иә, Бейбарыс ... ... ... ... ... ... оқиғаларының
сәулесін елестетіп қана қоймай, тарихи оқиғаларды суреттеу негізінде туған
шынайы да көркем шығарма ретінде ... ... ... ... ... ел аузынан түспей келеді.
Бейбарыс Хулагу әулетіне қарсы күресу мақсатымен ... Орда ... елші ... ... ... ... пен Алтын Орда арасында тұрақты
дипломатиялық қатынас орнап, екі ел арасындағы одақтастық қашан ... ... ... ... ... бұл байланыстың осыншалық ұзақ уақытқа
ұласып, берік сақталуының ... ... елін ... ... ... ... тағдырдың қатал кесімімен қол үзіп қалған туған жеріне, ... ... ... ... ... ... ... жатқан еді. Бұл,
сайып келгенде, Мысыр елін ... ... ... ... мүддесі болатын. Сондықтан олар Бейбарыстан кейін де, қашан мамлюк
қыпшақ әулетінен күш кеткенше «Алтын ... ... ... ... ... ... қол үзбеуге ұмтылады. Берке ханмен байланыс және ... ... ... ... желі тағы да олардың жолын ... ... ... ... ... ... даласында Алтын Орда ыдырап
кетті.
Кезінде жат елге құл ... ... ... да, ... ... қайраттың, мұқалмас жігердің үлгісін көрсетіп, билік басына
көтерілген мамлюк ... рухы тек ... жеті ... ... ғана
барып, Бейбарыс есімі арқылы ата мекеніне оралды. Қазір өзінің кіндік қаны
тамған ...... ... ... ... ... биік ... Бейбарыстың ескерткішке айналған алып тұлғасы ... ... ... ... ... ... ... өшпес айғағындай болып асқақ
тұр.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сұлтан Бейбарыс және оның Қыпшақ тарихындағы рөлі87 бет
Абдрахманов Сауытбектің аударма саласына сіңірген еңбегі10 бет
Алдыңғы азиядағы мамлюктер21 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Бабамыз Бейбарыстың ноғай ханымен жазысқан хаттары6 бет
Бейбарыс сирасындағы жас бейбарыс бейнесі52 бет
Египет билеушісі қыпшақ бейбарыс4 бет
Таяу Шығыс пен Мысыр мәмлүктерінің қарым - қатынасы65 бет
Қазақ тілі сөздіктері55 бет
Қазыбек би Келдібекұлы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь