Қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани мұрасы

ЖОСПАР

Кіріспе
Қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани мұрасы

Негізігі бөлім
Ауыз әдебиетінің дамуы барысыныдағы түрлері
А) Ежелгі түркілерідің арғы ата тегі саналатын сақтардың батырдық жырлары
Ә) Ауыз әдебиет тарихының ежелгі дәуірін танып білуде тарихи тақырыпқа жазылған көркем шежірелер
Б) Қазақтың ауыз әдебиетінің төл тарихы

Қорытынды

1960.1990ж ішінде ауыз әдебитінде тарихи оқиға

Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақ әдебиеті — қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен рухани, мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз өнерiнiң тегi әрiден, түркi тiлдес тайпалардың өз алдына халық болып қалыптаспай тұрған кезiнен басталады. Халық фольклоры мен поэзиясының негiзi сол тайпалар шығарған ертегi, аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр. Батырлардың отаншылдық сезiмi, туған халқының азаттығы жолындағы күрестерiн жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс», «Ер Тарғын», «Қамбар батыр», т.б.), халық арасына кең тарап, сүйiктi шығармасына айналған, жастардың адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпик. дастандар («Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi Қ. ә-нiң өз алдына мол мұрасы болып саналады; қ. Ауыз әдебиетi.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Ауыз әдебиетінің даму барысындағы түрлері
А) Ежелгi түркiлердiң арғы ата-тегi саналатын сақтардың батырлық жырлары арасындағы мазмұн, түр, стиль бiрлiгi көркемдiк дәстүр жалғастығы тұрғысынан ғыл. негiзде дәлелдендi. Сол себептi б.з.б. дәуiрлерде шығарылған «Алып Ер Тоңға», «Шу» батыр, «Атилла», «Көк бөрi» және «Ергенеқон» дастандары бүгiнгi Қ. ә-нiң қайнар-бастаулары болып табылады. Сондай-ақ аталған қаһармандық дастандар өзiнен кейiнгi тарихи кезеңдердегi — Түрiк қағандығы тұсындағы (8 ғ.) әдеби жәдiгерлердiң («Күлтегiн», «Тоныкөк», «Бiлге қаған» жырлары) жазылуына үлгi-өнеге, негiз болды. Түрiк қағандығы тұсындағы жазба әдебиет өзiнен бұрынғы сақтар мен ғұндардың ауыз әдебиетi үлгiлерiмен генезистiк, типол., дәстүрлiк үндестiкте дамыды.
Түрiк қағандығы дәуiрiнде шығарылған ерлiк эпосының бiрi — «Қорқыт ата кiтабы». Ал, бұдан кейiнгi Қарахан мемлекетi тұсындағы немесе ислам дәуiрi (10 — 12 ғ.) деп аталатын тарихи кезеңдегi түркi халықтарының қоғамдық-мәдени даму тарихындағы Қайта өркендеу — Ренессанс дәуiрi деуге болады. Бүкiл түркi қауымын әлемге танытқан Әбу Наср әл-Фараби, Әбу Әли ибн Сина, Әбу Райхан әл-Бируни, Махмұт Қашқари, Жүсiп Баласағұни, Ахмед Иүгiнеки, Қожа Ахмет Иасауи, Сүлеймен Бақырғани, т.б. осы Қайта өркендеу дәуiрiнде тарих сахнасына шықты. Олар өзерiнiң ғыл. және көркем туындыларында гуманистiк идеяларды, адамгершiлiк пен қайырымдылықты, т.б. iзгi қасиеттердi көтердi. Бұған әл-Фарабидiң «Риторика», «Поэзия өнерi туралы», ибн-Синаның «Даныш-намесi» («Бiлiм кiтабы»), әл-Бирунидiң «Хикметтерi» («Даналық сөздерi»), Махмұт Қашқаридiң «Диуани лұғат ат-түрiк» («Түркi сөздерiнiң жинағы»),
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Балақаев М. Қазақ тілі мәдениеті. - А, 1997
2. Балақаев М., Жанпейсов Е., Томанов М. Қазақ тілінің стилистикасы.
3. Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді. - А, 1980.
4. Василева А.Н Сөйлеу мәдениетінің негіздері. — М, 1980.
5. Головин Б.Н. Основы культуры речи. - М, 1980.
6. Скворцов Л.И. Теоретические основы культуры речи. — М, 1980.
7. Введенская Л.А. Культура речи. - Ростов-на-Дону, 2001.
8. Апресян Г. Ораторское исскуство. -М, 1972.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
Қазақ халқының ғасырлар қойнауынан ұрпақтан ұрпаққа жеткен ... ... ... дамуы барысыныдағы түрлері
А) Ежелгі түркілерідің арғы ата тегі ... ... ... Ауыз ... ... ... ... танып білуде тарихи
тақырыпқа ... ... ... ... ауыз әдебиетінің төл тарихы
Қорытынды
1960-1990ж ішінде ауыз әдебитінде тарихи оқиға
Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақ әдебиеті — қазақ халқының ғасырлар ... ... ... ... мәдени мұрасы, сөз өнерiнiң асыл қазынасы. Қазақтың сөз
өнерiнiң тегi әрiден, түркi ... ... өз ... ... ... ... ... басталады. Халық фольклоры мен поэзиясының
негiзi сол ... ... ... аңыз, мақал-мәтелдерде жатыр.
Батырлардың отаншылдық ... ... ... ... ... күрестерiн
жырға қосқан батырлық эпостар («Қобыланды батыр», «Алпамыс», «Ер Тарғын»,
«Қамбар ... т.б.), ... ... кең ... ... ... ... адал махаббаты, алмағайып тағдыры жырланған лиро-эпик.
дастандар («Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Қыз Жiбек», т.б.) қазiргi Қ. ә-нiң ... мол ... ... саналады; қ. Ауыз әдебиетi.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Ауыз әдебиетінің даму барысындағы түрлері
А) Ежелгi түркiлердiң арғы ... ... ... ... ... ... түр, ... бiрлiгi көркемдiк дәстүр жалғастығы
тұрғысынан ғыл. негiзде дәлелдендi. Сол ... ... ... ... Ер ... «Шу» ... ... «Көк бөрi» және
«Ергенеқон» ... ... Қ. ә-нiң ... ... ... ... ... дастандар өзiнен ... ... ... ... ... (8 ғ.) әдеби жәдiгерлердiң
(«Күлтегiн», «Тоныкөк», «Бiлге қаған» жырлары) ... ... ... ... ... ... жазба әдебиет өзiнен бұрынғы сақтар ... ауыз ... ... ... ... дәстүрлiк
үндестiкте дамыды.
Түрiк қағандығы дәуiрiнде шығарылған ерлiк эпосының бiрi — «Қорқыт ата
кiтабы». Ал, бұдан кейiнгi Қарахан ... ... ... ... ... 12 ғ.) деп аталатын тарихи кезеңдегi түркi халықтарының қоғамдық-
мәдени даму тарихындағы Қайта өркендеу — ... ... ... болады.
Бүкiл түркi қауымын әлемге танытқан Әбу Наср әл-Фараби, Әбу Әли ибн ... ... ... ... ... ... ... Ахмед Иүгiнеки,
Қожа Ахмет Иасауи, Сүлеймен Бақырғани, т.б. осы ... ... ... ... ... Олар ... ғыл. және көркем туындыларында
гуманистiк идеяларды, адамгершiлiк пен ... т.б. ... ... ... ... ... ... өнерi туралы»,
ибн-Синаның «Даныш-намесi» («Бiлiм ... ... ... ... ... ... ... лұғат ат-түрiк» («Түркi
сөздерiнiң жинағы»), Баласағұнидiң «Құтты бiлiгi», Иасауидiң ... ... ... ... ... кiтабы», т.б. толық дәлел
бола алады.
Алтын Орда дәуiрiнде (13 — 15 ғ.) ... ... ... халықтарының
әдебиетi мен мәдениетi мүлдем жаңа сапалық ... ... Бұл ... ... ... Сарайшық қ-на Батыс пен Шығыстың аса көрнектi
ғалымдары, сәулетшiлерi, ақындары, өнер қайраткерлерi, т.б. ... ... Орда ... ... ... ... ... Сайф
Сараидiң «Гулистан бит-турки», («Түркi ... ... ... ... ... ... ... дастандары ерекше мәшһүр
болды. Сондай-ақ, Насреддин Рабғузидiң «Қисса-сул әнбия» деп ... ... да кең ... ... ... тiлiнiң сөздiгi — «Кодекс
куманикус» атты кiтап та заман талабы ... ... ... ... ... Ауыз әдебиеті тарихының ежелгi дәуiрiн танып-бiлуде тарихи тақырыпқа
жазылған көркем шежiрелер де ерекше маңызды рөл атқарады. Сан ғасырлар ... ... ... да, ... да ... мұра болып келе жатқан мұндай
шежiрелердi қазақтың зиялы ойшылдары, ... мен ... ... ... ... ... мен ... тiкелей қатысты түркi тiлiндегi
осындай ... ... ... ... ... ... Түрк»
(«Түрiк шежiресi»), Қыдырғали Жалайыридiң «Жамиғ-ат тауарих» («Шежiрелер
жинағы»), Захир әд-Дин ... ... ... ... ... ... Рашидиi» ерекше орын алады. Бұлар ежелден-ақ қазақ
оқырмандары арасында тарихи тақырыпқа ... ... ... ... Қадым замандардағы сақтар мен ғұндардың аңыз-әфсанаға айналып
кеткен ерлiк тарихынан, көк ... ... ... ... ... ... бертiн келе, қазақтың батырлық жырларының идеялық
және көркемдiк тұрғыдан қалыптасуына тiкелей ... еттi. Ал, ... ... өмiрге келген этик.-дидактик. мазмұндағы дастандар мен сопылық
сарындағы хикметтер, моральдiк-филос. трактаттар, ғибрат сөздер, т.б. қазақ
ақын-жырауларының ... ... ... ... көркемдiк
жалғастығын тапты.
Б) Қазақтың ауыз әдебиетiнiң төл тарихы қазақтардың ұлт ... мен ... ... ... басталады. 15—16 ғ-ларда қазақ
жыраулары ежелгi түркi поэзиясындағы дидактик. сарынды мазмұндық, тiлдiк,
стильдiк жағынан жетiлдiре түстi, гуманистiк, ... ... ... жаңа ... ... ... қ. ... поэзия.
18 ғ-дың соңына қарай, Қазақ әдебиетіндегi жыраулық дәстүр бiртiндеп
ығысып, жеке ақындық өнерге орын бере ... ... ... сөз ... ел ... ту етiп ұстап, ерлiктi мадақтаған биiк
үнi бiр iзге түсiп, жеке ақындық өнер ... ... ... ... адам ... оның iсi мен ... ... орны мен
қызметiне көңiл бөлiндi. Бұл — әдебиет дамуындағы жаңа ... басы ... ... ... кеңейтiп, өмiр шындығын нақты тануға, оған
өз көзқарасын бiлдiруге ұмтылды. Бұл арқылы жеке ... өнер ... ... бояу ... жолына түстi. Осы жолмен ол ауыз ... ... ... ... ... ... кiрдi. Осындай жеке
ақындық шығарм-тың туу кезеңiнде өмiр ... ... Шал ақын ... өлеңдерiнде жеке адамға бағытталған арнаулар, адам өмiрi, оның
мәнi мен сәнi, фәнилiк пен бақилық жайы ... ... ... шынайы поэзияға тән лирик. «мен» көрiнiс тапты.
19 ғ-дан бастап қазақтың жазба ... ... ... ... ел қамын
жақтауға кiрiсiп, өлең бұрынғыша, қызық, ... ... ... емес, қауым
қызметiн атқара бастады, елдiң саяси пiкiрi мен тiлек, мақсат, мұң, зар
сияқты ... ... ... жаңадан ой негiзiн, салт санасын құрауға
кiрiстi, бұл ... ... ... ... ... ... бой ... Осындай әлеуметшiлдiк сарынды көбейткен тарихи
оқиғалар бұл ... орыс ... ... ... ... ... ... сонымен байланысты туған ел iшiндегi ... ... ... тың тiршiлiк ету аясының тарылуы, ұлттық намыстың тапталуы
қазақ ақындары шығармаларында кеңiнен бейнелендi. Осы өзгерiске ... ... ... ... ... айқын көрiнедi. Махамбет жырлары —
Исатай Тайманов бастаған көтерiлiстiң (1836—37) ... үнi. ... ... ... жүрген халқыма бостандық алып берем
деп»), оған қатысатын ерлердiң сипаты («Ереуiл атқа ер ... ... ... ... батырлығы мен оны жоқтауға арналған жырлар
(«Тарланым», «Мұнар күн»), ақынның өз жайына, көңiл-күйiне («Баймағамбет
сұлтанға ... ... ... ... ... ... тұтастай
көтерiлiс тарихын, сол кезеңдегi әлеум. жағдайды бейнелейдi. ... ... ... ақындар қатарындағы Шернияз Жарылғасұлының
Исатайды ... ... ... ... ... ... Исатай—Махамбет көтерiлiсiне ... ... ... ... ... да ... 47) өзiне
тiлектес әдебиет тудырды («Наурызбай — Қаншайым», «Топ жарған», ... ... ... ... ... Сыр ... ... өткен патша отаршылдығына қарсы көтерiлiстер кезiнде жаңа
жырлар туды («Бекет батыр», «Жанқожа батыр»). ... ... ... қазақ көркем сөзiнiң дамуында озық идеясымен, халықтық мазмұнымен
жаңа белес саналады. Билеушiлерге ... ... ашық ... ... ... адамды суреттеудiң жаңа тәсiлдерi қолданылды. Осы қатардағы
ақындар iшiнде Жанақ ... Шөже ... ... ... орын алады. Отаршылдық дәуiр әдебиетiнiң ақындары шығармаларында ел
байлығының талауға түсiп, халықтың кедейшiлiкке ұрынып, қоныстың тарылуы,
зорлық-зомбылықтың ... ... етек ... ... ... ұсақталып, берекесiздiкке түсуi, дiн шарттарының еленбеуi, т.б.
жағдайлар кең қамтылып, көркем бейнелендi. Оларды ... ... ... торығу, алдағы өмiрден шошыну зары бiрiктiрдi. Бұл сарынның көрнектi
ақындары — Дулат Бабатайұлы, Шортанбай Қанайұлы, Мұрат ... ... ... т.б. ... поэзияның түрлерiн жетiлдiрдi. Оны заман
шындығын ... ... ... реализмдi байытып, адам
психологиясындағы ... ... ... тiл өрнегiнде сан алуан
жаңалықтар табуда осы топтағы ақындардың еңбегi үлкен. ... ... ... ... ... шығыс әдебиетiмен, дiни ... жете ... ... арқасында көркемдiк құндылығы жоғары туындылар
жасады; қ. Зар заман ақындары.
Қазақ әдебиетiнiң өскелең бағытын айқындауда 19 ғ-дың екiншi ... ... ... ... орны ерекше. Бұл әдебиеттiң өкiлдерi
Ыбырай Алтынсарин, Абай Құнанбаев, Шоқан Уәлиханов ... ... ... ... ... теңелуге, теңдiкке жетуге болатынына сендi.
Шоқанның ғыл. ... ... ... ... елi ... ... идеялар тарады. Ыбырай әдебиетке деген ұғым, түсiнiктi ... жас ... ... ұлы күш ... көрсеттi. Өзi балаларға
арналған әңгiмелер, өлеңдер жазды. Көркем сөз ... ... ... ... ... ... сол негiзде жаңа көркемдiк әдiс —
реализмдi қалыптастыру ұлы Абайдың үлесiне тидi. Ол ... мен ... ... ... меңгерiп, көркемдiк таным мен талғамға ... ... жаңа ... ... ... ... ... үлгiлерiн
қазақ тiлiне аударып, қазақтың төл әдебиетiмен қатар қойды, Қ. ә-нiң ... Абай ... ... ... 19 ғ. әдебиетi ұлттық
таланттардың көптiгiмен және олардың бiр-бiрiне ұқсамайтын сан алуандығымен
көзге ... Онда ... ... ... ... ... ... Бақтыбай,
Кемпiрбай, Сабырбай, Сара, Ырысжан, Ұлбике, ... ... т.б.), ... ... сал, Ақан Серi, ... Серi, ... Жаяу Мұса, Балуан Шолақ,
т.б.), қиссашыл ақындар (Жүсiпбек Шайхисламов, Ақылбек Сабалов, ... ... ... ... ... т.б.) ... ... халықтық әдебиет үлгiлерiн ... ... ... ... ... Ығылман, т.б.) қатар өмiр сүрдi.
Бұлардың барлығы өз мүмкiндiктерiнше әдеби арнаны толықтырды, өмiрдi өзiнше
танып жырлады. Қазақ тiлiндегi алғашқы кiтаптар осы ... ... ... 1880, «Бала зар» — 1890, «Диуани хикмет» — 1896, т.б.), ... ... ... көре ... Қ. ә-нiң көршi ... ... ... жаңа ... ... болды; қ. Әдеби
байланыс. 20 ғ-дың ... Қ. ә. ұлы ... ... ... ... ... отаршылдыққа қарсы күрес пен тәуелсiздiктi
аңсау идеясын ашық және батыл көтердi. Ахмет ... ... ... ... тарихи-мәдени дамудан кенже қалып, қараңғылықта отырған
күйiн суреттеп, елдi өнер-бiлiмге ... ... ... ... ... бiрi «Маса» боп құлағына ызыңдап, бiрi ... ... деп, ... жар ... ... басында әдебиетке келген ақын-жазушылардың
барлығы да осы дүбiрмен оянғандар едi. ... ... Қ. ... тұрғыдан байытып, жаңа жырлардың туып, жетiлуiне үлес
қосты. Оның «Қамар сұлу», «Кiм жазықты?» атты ... ... ... ... ... ... мен дала ... айтысы» поэмалары,
лирик. өлеңдерi, публицистик. мақалалары ақынның әр саладағы iзденiстерiн
танытты. Әдебиеттегi ... ... ... ... идеяны көркем
сөз арқылы өрiстетуге Сәбит ... ... ... ... ... ... ... Iзтiлеуов, Ғұмар Қараш, Нарманбет
Орманбетұлы, Бернияз ... т.б. ... ... ... Олар ақындық өнердi
әр жағынан жетiлдiрдi. Сәбит шағын, сюжеттi өлеңдер мен ... ... ... ... ... заман шындығын лирик. өлеңдермен ашуға ұмтылды.
Ауыл мектептерiнде сабақ берген Спандияр мен ... ... ... ... ... ... едi. Көбеев «Қалың ... ... ... ... ... ... ... журналист Сералиннiң
әлеум. теңсiздiктi бейнелейтiн дастандары («Гүлқашима», ... ... ... ел ... ... ... ... қоғамының
мешеу күйiн сынауда Ғұмар мен Нарманбет өлеңдерi ... ... ... Бұл ... ... ... ... жолы мен көркемдiк
iзденiстерi, бағыт-бағдары жағынан бiркелкi емес едi. Олардың iшiнде ... ... ... ... ... ... ... бар ақындар
тобы болды. Олар да ел iшiн ... ... ел ... патшаның отаршылдық саясатын сынады. Мәшһүр-Жүсiп
Көпеевтiң, Нұржан Наушабаевтың ... ... ... ... ... 20 ... басындағы әдебиеттi толықтыруда «Исатай-Махамбет»
дастанының авторы Ығылман Шөрековтi де, Қ. ә-нiң дәстүрлi саласын ... ... ... ... Мәди, Кенен, Үкiлi Ыбырай) ... ... 1916 ... ... ... ... ... т.б. туралы жырлар туды. Көтерiлiске байланысты ... ... ... ... ... ... бағытын толықтырып,
оны жаңа мазмұнмен байытты; қ. Қазақ халық поэзиясы.
Қ. ә. ... ... ... ...... Бұл ... ... әдебиеттiң өрлеу жолынан өткен, жанрларын байытқан, одақтық, сол
арқылы, ... ... ... ... шағы ... ... даму ... үнемi бiркелкi болмады. «Әдебиеттiң партиялылығы»
принципi оның тақырып таңдауына керi әсер еттi. ... ... ... ... ... ... жеткiлiксiз көтерiлдi, оның
алдына бiрыңғай кеңестiк жүйенiң «артықшылығын» дәлелдеу ... ... ... ... әдебиет туған халқының өмiрiмен байланысын үзген
жоқ, оның ... өмiр ... ... ... ұмтылды.
Әдебиетшiлердiң бiр тобы Кеңес өкiметiнiң теңдiк, әдiлдiк ұрандарын ... ... ... ... басында Сәкен Сейфуллин ... ... ... ... ... сол үшiн күрескен жаңа адамның бейнесi
жасалды. Ол табиғат суреттерi мен махаббатты, ... ... ... ... ... т.б.), ... шығармалар («Тар жол, тайғақ
кешу») жазды. Сәкен бастаған бағытқа ... ... ... ... ... Сәбит Мұқанов, т.б. ақын-жазушылар үн қосты. Олар қазақ
жерiнде жаңа туа бастаған кеңестiк ... ... ... ... ... ... жырлады. Алайда, 20-жылдардағы ашаршылық пен
шаруаларды күштеп ұжымдастыру, қолдағы ... ... алу, ... ... ... көшпелi елдiң тұрмыс-тiршiлiгiн қиындатып жiбердi. Бiрақ бұл
жағдайды суреттеуге кеңес ... бара ... Осы ... ... Мағжан
Жұмабаев шығармалары ғана толықтыра алды. Большевиктер билiгiн қабылдамаған
Мағжан демокр. әдебиет дәстүрiн ... ... ... ... ... ... суретке түсiрдi. Ол өмiрдiң мұңды, қайғылы жақтарына көп
үңiлдi, өкiнiш пен күйiнiшке бой алдырды. Бiр ... орыс ... ... ... ... ... пен табиғат жырлары да ... ең ... ... болып саналады. Сәкен мен Мағжан ... Қ. ... екi ... ... ... Жаңашыл жас ұрпақ
Сәкен маңына топтасты. Әдебиеттiң өмiр ... ... ... ... бет бұрды. Азаматтық, саяси лирика дамыды, ... ... ... ... ... проза, драматургия даму
жолына түстi. Мұхтар Әуезов, Жүсiпбек Аймауытов осы екi ... ... ... бердi. «Қилы заман», «Қараш-қараш» оқиғасы, «Қартқожа»,
«Ақбiлек», т.б. повестер мен ... ... ... ... сияқты пъесалар жазылды. Әңгiме жанрында Майлин
жемiстi еңбек еттi. ... ... ... өсiп ... ... Ғ.Мүсiрепов, Ғ.Мұстафин, С.Шәрiпов, ... ... т.б. ... ... ... көзқарастарына
қарамастан, 20-жылдар әдебиетiнде жаңа бетбұрыс ... ... ... ... дейiн ешбiр әдебиет тарихы көрiп-бiлген емес. Оған
азаттық идеясының әсерi болғаны даусыз. ... ... ... кеңес саясатына ыңғайлау ұранымен басталды. Соц. реализм әдiсi
қабылданып, әдебиет соц. ... ... ... ... ... ... Бұл, белгiлi дәрежеде, әдебиеттiң еркiндiгiн шектедi. Осы
шектеуге алдымен қазақ поэзиясы ... Ол ... ... ... ... ... елдi индустрияландыру, ұжымдастыру науқандарын паш
етуге бағытталды. Адам ойын, сезiмiн, сүйiспеншiлiгi мен ... ... ... ... тыс саналды. Халықты «Бесжылдықты
төрт жылда орындау» ұранына шақыру орын алды. Iстелген iстердi ... ... ... ... ... қазақ лирикасының өсуiне
кедергi жасады. Оның есесiне публицист. поэзия iлгерiлеп, азаматтық ... ... ... ... бүгiнгi күн тақырыбын жырлаған үлгiлерi де
сәтсiз болды. Тек тарихи тақырыпта ғана (I.Жансүгiров: «Күйшi», Қ.Бекхожин:
«Ақсақ құлан», И.Байзақов: ... ... ... туды. 30-жылдары
эпик. проза ... өстi. ... ... ... Мұқановтың «Темiртас», «Жұмбақ жалау» («Ботагөз»),
М.Дәулетбаевтың ... ... ... ... ... асқан» романдары жазылып, бұл жанрды Қ. ә-нде орнықтырды. Майлиннiң,
Әуезовтiң, Сейфуллиннiң, ... ... ... ... ... ... ... Мүсiрепов жемiстi
еңбек еттi.
30-жылдар әдебиетiнде жалпы қоғам өмiрiндегi халықтық ... жаңа үн бар едi. ... соны үлгi ете ... ... толық
игеруге бет бұрды. Бiрақ, 1937 — 38 ж. ... ... елде ... даму ... ... ... ... iздеу басталды.
Сейфуллин, Байтұрсынов, Жұмабаев, Майлин, Жансүгiров атылды. ... ... ... ... ... ... бұл ... екiншi
дүниежүз. соғысқа дейiн жалғасты. Бұл жылдардың әдебиетке ... өз ... Ол ... ... ... етiп, ... басқыншы жауға қарсы отан
қорғау рухында тәрбиелеуге, майдан батырларының ... ... ... Өлең ... үгiт ... ... Қазақ поэзиясы бұл мiндетiн жаман
орындаған жоқ. Сонымен бiрге, соғыстың адам ... ... ... ... ... суреттеу өрiс алды. Бұл тұрғыда майдангер ақындар
Қ.Аманжолов, Д.Әбiлев, Ә.Сәрсенбаев, ... ... ... ... ... бұл кезеңде Қ. ә-ндегi, тiптi кеңес әдебиетiндегi ең ... ... ... ... ... ... бiрiншi кiтабы
жарияланды. Соғыстан кейiнгi дәуiрде Қазақ әдебиетінiң қарқынды iзденiстерi
айтарлықтай табысқа ... ... ... ... ... ... және ... журналдары туралы", «Драма театрлардың
репертуары және оны ... ... ... т.б.) ... ... шектеуiне қарамай, эпик. проза үлкен табыстарға жеттi. Әуезовтiң
(«Абай»), Мұқановтың ... ... ... («Қазақ
солдаты»), Мұстафиннiң («Миллионер») есiмдерi Одаққа кең ... ... шет ел ... ... ... ... ... жолы», «Оянған
өлке», «Қарағанды», «Дауылдан кейiн» романдары жазылып, жоғары бағаға ие
болды. М.Иманжанов, ... ... ... т.б. ... ... ... Қазақ поэзиясы
соғыстан кейiнгi халық ш-н қалпына келтiрiп жатқан ... ... ... ... ... еттi. Бұл салада Ғ.Орманов, Аманжолов, Ж.Саин,
С.Мәуленов көркем туындыларымен көзге түстi. ... ... ... ... туған құрыш», Х.Ерғалиевтiң «Бiздiң ауылдың қызы»,
Әбiлевтiң «Алтай асулары», Бекхожиннiң «Мәриям Жагор қызы» ... ... ... ... ... жаңа ... ... махаббат», «Көктем желi», «Дубай Шубаевич») бердi.
50-жылдарда жеке адамға табынушылықты сынау мен ... iшкi ... ... ... ... жеңiлдiк әкелдi. Әдебиетке
қойылған қасаң ... ... ... ... Мұның өзi жазушылардың
шығарм. белсендiлiгiн арттырды, олар өмiрдi ... ... бас ... ... ... құбылыстар арқылы тануға ұмтылыс жасады. Бұл
iзденiс Әуезовтiң «Өскен өркен», Т.Ахтановтың «Қаһарлы ... ... ... ат», ... «Қан мен тер», С.Жүнiсовтiң
«Жапандағы жалғыз үй», З.Шашкиннiң ... ... ... ... тарихи романдары, Б.Момышұлының әскери прозасы
жарық көрдi. Идеол. шектеудiң әлсiреуi, 60-жылдары әдебиетке келген ... ... ... тың ... ... Олар адам ... жан-жақты
тереңдiкпен, филос. ойшылдықпен жырлауда, оның бойындағы ой, ... ... ... ... жеттi. Поэзияда Қ.Мырзалиев,
Т.Молдағалиев, ... ... ... ... ... ... Ә.Әлiмжанов, Ә.Кекiлбаев, М.Мағауин,
С.Жүнiсов, Қ.Жұмадiлов, Д.Исабеков, Ә.Тарази, Қ.Ысқақов, ... ... ... ... ... оқырман қауымының
сүйiспеншiлiгiне бөлендi. 70 — 80-жылдары Қ. ә. ... ... ... ... ... ... т.б. таланттар
есебiнен толыға түстi. Қ. ә-нiң үлкен бiр саласы — ... ... ... ... ... С.Сарғасқаев, М.Гумеров,
М.Қабанбайдың әңгiме, повестерi жас ... ... ... ... прозасын бағдарлағанда, қаламгерлердiң шеберлiгi шыңдалып,
психол. талдауларға батыл барғанын және бұл жолда балалар ... ... ... емес ... ... ... (қ. ... балалар
әдебиетi).
ҚОРЫТЫНДЫ.
1960 — 90 ж. iшiнде ауыз әдебиетінде тарихи ... ... ... ... ... жасалған тұсау алынғаннан кейiн қазақ жазушылары
елдiң тәуелсiздiгi мен бостандық ... ... ... ... көтеруге мүмкiндiк алды. Бұл тұрғыда ... ... ... ... ... Орда»), Мұртазаның («Қызыл жебе»),
Мағауиннiң («Аласапыран»), Кекiлбаевтың, ... ... ... «Ұстаздың орлауы», «Махамбеттiң жебесi»),
Жүнiсовтiң («Ақан Серi»), С.Сматаевтың («Елiм-ай») тарихи романдары Қ. ... ... ... ... ... романдар үлгiсi бүгiнгi күн
тақырыбына шығарма жазушылар үшiн де ... ... ... ... ... Ысқақовтың, Таразидiң, т.б. жаңа
романдары дәуiр шындығының ... ... кең ашып ... ... мен адам ... ой ... ... әдеби-көркемдiк
жетiстiктерге ие болды. Осы жылдарда театр сахналарында Ахтановтың «Әке мен
бала», «Жоғалған дос», ... ... ... Жүнiсовтiң «Ай
тұтылғанда», Ысқақтың ... ... ... «Әпке», «Мұрагерлер»,
М.Хасеновтiң «Пай-пай, жас жұбайлар-ай», Қ.Мұхамеджановтың «Бөлтiрiк ... ... ... ... түн», Р.Сейсенбаевтың «Түнгi диалог»,
«Нартәуекел» пьесалары табыспен жүрдi. 80-жылдардың соңына қарай, қазақ
жазушылары бұрын ... ... ... ... ... ... қуғын-сүргiн
оқиғаларын жазуға мүмкiндiк алды. ... он ... ... ... ... ... ... мәселелерiн қозғауымен, тарихи ойымен,
психологизм мен ... iшкi ... ... ... iшкi жан ... ... ... аударуымен, экол., урбанизация, ғыл.-тех. жетiстiктер
көкейтестi, т.б. жайларға көңiл аударуымен ... ... ... ... ... ... парыз»), Қабдолов («Менiң
Әуезовiм»), Мұртаза («Ай мен Айша»), Мағауин («Сары ... ... мен ... Нұршайықов («Жазушы мен оның достары»), Ысқақ
(«Ақсу туралы аңыз»), Тоқтаров («Абайдың ... ... ... ... ... Мұратбеков («Ай туар алдында»), Исабеков («Ай-
Петри ақиқаты»), Тарази («Қара жұлдызға ... ... ... ... ... («Шоң би»), Д.Досжан («Құм кiтап»),
Б.Мұқай («Өмiрзая»), Ә.Сарай («Едiл-Жайық»), О.Сәрсенбай («Шеңбер»), т.б.
көрнектi ... ... ... ... көрiнiс тапты. Әдеби
онжылдықта Қ. ә-нiң дәстүрлi жанры поэзияда ұлттық үн мен азаматтық ... ... ... ... уақыт қабаттарына барлау жасау, поэтик.
қиялдың ауқымдылығы, лирик., баяндаушылық, публицистик. және ... ... ... ... мен құралдарындағы батыл
iзденiстер осы жылдар поэзиясына тән ... ... ... ... ... iзденiстердiң молаюына түрткi болды. 20 ғ-дың 90-
жылдарында ұлттық ... ең ... ... ... ... ... ... «Томирис», М.Байсеркеновтың «Абылай ханның
ақырғы күндерi» ... ... ендi ғана ... ... ... ... қалудағы қиын күрестiң тiрегiн iздеудiң ерекше түрi
iспеттi болады.
Қазақ әдебиеті ... ... даму ... ... де ... өттi. ... ... ұлттық әдебиетi өсiп-өркендеген көп салалы,
көп жанрлы, көрнектi авторлары бар, әлемдiк әдебиет деңгейiне көтерiлдi.
Қолданылған ... ... М. ... тілі ... - А, 1997
Балақаев М., Жанпейсов Е., Томанов М. Қазақ тілінің стилистикасы.
Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді. - А, ... А.Н ... ... ... — М, ... Б.Н. ... ... речи. - М, 1980.
Скворцов Л.И. Теоретические основы культуры речи. — М, 1980.
Введенская Л.А. Культура речи. - Ростов-на-Дону, 2001.
Апресян Г. ... ... -М, 1972.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлы даланың астаналары8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Мектепке дейінгі білім беру мекемесі мен мектепалды сыныбындағы педагогикалық үрдісте қолданылатын халық педагогикасы мен ұлттық салт-дәстүрлердің тәрбиелік мәні7 бет
Тұқым қуалаушылық қаиеттердің ағзаларда генетикалық даму жоспары6 бет
Тұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ құрылымы8 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы37 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
4-7 ғасырлардың бірінші жартысындағы византия империясы5 бет
III - XI ғасырлардағы индияда феодалдық қатынастардың қалыптаса бастауы46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь