Есептеуіш техникаға күтім жасау және қызмет көрсету анықтамалығы

1. Кіріспе
2. Есептеуіш техниканың даму тарихы
3. Құрылғылар
4. Жаңа тарих
Жұртшылық арасында көптеп таралып, өміріміздің әр саласына нықталып орын теуіп алған электронды есептеуіш машина десек қателеспеймін. Шыныменде, компьютерсіз бұл қоғамда қай сала жұмыс істей алады?!
Бұл күнде электронды есептеуіш машинасыз күнделікті өмірімізді елестету қиын. Сондықтан да «XXI-шы ғасыр мамандығы программист» деп аталып жүр. Бұл программист мамандығы ішіне техник-операторы, ЭЕМ операторы, программист-моделировщик, автоматтандырылған ақпарат орталығының(АСУ) операторы осы сияқты тағыда басқа көптеген мамандықтар басын құрайды. XX-шы ғасыр аяғында XXI-ші ғасыр басында Қазақстан Республикасында компьтер тілін жетік меңгерген, сапалы білімді мамандар тапшы болды. Қазақстан елі жаңа дәуірге қадам басып келе жатқаннан, бұл саланы жетік дамығанын дұрыс көрген Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, әрбір қазақстандыққа «компьютерді меңгеруі керек» деген талап қойды. Жай талап қоя тұрмай, оған мүмкіндік жасады. Қазір еліміз бойынша, соның ішінде №3 Құрманғазы аудандық кәсіптік лицейінде «Жол картасы» бағдарламасымен «электронды есептеуіш машинасының операторы» деген мамандықты игеріп шыға алады. Бұл дұрыс бастау, дегенмен де бұл адамды өзбеттік ізденіске үйрететін, тәрбиелейтін мамандық. Неге десеңіз, қазір бұл заманда жыл санап, ескі технолгия орынына жаңа заман ағымына сай жетілдірілген технология түрлері шығып жатыр. Соның қыр сырын үйрену тек қана маманның еншісінде.
Тағы бір айта кетерлік жай, әлем бойынша ең бай адам Бил Гейтс миллиардтарын осы компьтердің көмегімен тапты десем артық айтқаным болмас, өзі бүге-шүгесіне дейін құрастырған «Microsoft» компаниясы қазір бүкіл әлемге тараған.
Енді осы кіріспе бөлімінде жалпы элетронды есептеуіш машина тарихын жазып кеткім келеді. Әлемде ең бірінші екнші дүние жүзілік соғыс кезінде Гарвард университетінің аспиранты Хауард Эйкен ойлап тапты. Ол машинаға Марк-I(1-ші сурет) деп атау беріп, 5 тонна, 500 миль желі, 3304 электромеханикалық қосқыштардан тұрады. Ол 0,3 секундына 23 өлщемді сандарды оқи білді.(Бұл нәтиже сол кезде үкен нәтиже болды!) Бірақта 1946 жылы компьютерлік технология алға үлкен қадам басты, Пенсильвания университетінің мамандары Марк-I сияқты механикалық реледе жұмыс жасайтын емес,электрондық лампада жұмыс жасайты ENIAC-ты ойлап тапты.( 2-ші сурет) Бұл дәу машинада 18 мың лампы бар, 162 шаршы метр жерді алады, 180 квт электроэнергиясын талап етті.(Атырау қаласын толықтай жарықтандыратын күш) Алға қарай осыған ұқсас электронды есептеуіш машина дүниеге келе бастады. ENIAC-ка ұқсас электронды есептеуіш машиналар, осы күнгі компьтерлердің атасы болып саналады. 1948 жылы алға келесі қадам басылды, транзисторлар ойлап табылды. Дегенмен нағыз ғылыми төңкерісті IВМ компаниясы жасады.

1-ші сурет 2-ші сурет
Олар1958 жылы интегралдық схемалардан(микрочиптер) тұратын,Олар арқылы жұмыс жасайтын 3-ші дәуәрлі компьютерлер 1963 жылдан бастап шықты. IВМ-360 сақталатын және өңделетін ақпарат көлемі ұлғайды. Ал кішігірім көлемді болғасын, оған деген сұраныста
Интернет ресурстары
"Железо" 2005-2010 сандарынан аударылды.
        
        Кіріспе.
Жұртшылық арасында көптеп таралып, өміріміздің әр саласына нықталып
орын теуіп алған ... ... ... ... ... ... бұл ... қай сала жұмыс істей алады?!
Бұл күнде электронды есептеуіш машинасыз күнделікті ... ... ... да «XXI-шы ғасыр мамандығы программист» деп аталып жүр. Бұл
программист мамандығы ... ... ЭЕМ ... ... автоматтандырылған ақпарат орталығының(АСУ) операторы осы
сияқты тағыда басқа көптеген мамандықтар басын құрайды. XX-шы ғасыр аяғында
XXI-ші ғасыр басында Қазақстан Республикасында ... ... ... ... білімді мамандар тапшы болды. Қазақстан елі жаңа дәуірге
қадам басып келе жатқаннан, бұл ... ... ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев, әрбір
қазақстандыққа «компьютерді меңгеруі керек» деген талап қойды. Жай ... ... оған ... ... ... еліміз бойынша, соның ішінде №3
Құрманғазы аудандық кәсіптік лицейінде «Жол ... ... ... ... ... ... мамандықты игеріп шыға
алады. Бұл дұрыс бастау, дегенмен де бұл адамды ... ... ... ... Неге ... қазір бұл заманда жыл
санап, ескі технолгия орынына жаңа заман ағымына сай жетілдірілген
технология түрлері шығып жатыр. Соның қыр сырын үйрену тек қана ... бір айта ... жай, әлем ... ең бай адам Бил ... осы компьтердің көмегімен тапты десем артық айтқаным болмас,
өзі бүге-шүгесіне ... ... ... компаниясы қазір бүкіл
әлемге тараған.
Енді осы кіріспе бөлімінде жалпы элетронды ... ... ... ... ... ... ең ... екнші дүние жүзілік соғыс кезінде
Гарвард университетінің аспиранты ... ... ... ... Ол ... ... деп атау беріп, 5 ... 500 миль ... ... ... ... Ол 0,3 ... 23 ... оқи білді.(Бұл нәтиже сол кезде үкен нәтиже ... ... ... ... ... алға үлкен қадам басты, ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын
емес,электрондық лампада жұмыс жасайты ENIAC-ты ойлап тапты.( 2-ші ... дәу ... 18 мың ... бар, 162 ... метр ... ... 180 ... талап етті.(Атырау қаласын толықтай жарықтандыратын күш)
Алға қарай осыған ұқсас электронды есептеуіш машина ... келе ... ... ... ... машиналар, осы күнгі ... ... ... 1948 жылы алға ... ... басылды, транзисторлар
ойлап табылды. Дегенмен нағыз ғылыми төңкерісті IВМ ... ... ... 2-ші ... жылы интегралдық схемалардан(микрочиптер) тұратын,Олар арқылы
жұмыс жасайтын 3-ші дәуәрлі компьютерлер 1963 жылдан бастап ... ... және ... ... көлемі ұлғайды. Ал кішігірім көлемді
болғасын, оған деген сұраныста көбейді. Бұл өміріміздің күрт өзгеруіне
әкеліп соқты, өмірге ... ... ... компьютер келуіне әкеліп соқты.
Микропроцессорды ойлап тапқан ғалымдар басында ... не ... ... ... ... Тек қана 1977 жылы ... Стив Джобс және Стив
Возняк(3-шісурет) нарыққа шағын көлемді РС Аррlе II атты дербес
компьтерлерді шығарды.
3-шісурет
Міне осылай біздің өмірімізге жеті ... ... ... ... ... ... жағымды жақтарын айтылып өтті. Әттеген-ай
жағымсыз, скептиктерге ұнамайтын жақтары да бар, қылмыстың жаңа түрлерінің
шығуына әкеп соқтырды.(Киберқылмыскерлер, сайттарды бұзып, жаңадан вирус
ойлап ... ... ... ең ... 1993 жылы ... желіге вирус тараған. 16 жасар Сан-Диего тұрғыны(лақап аты Поп)
«Сатана» атты вирусты ойлап тапты. Вирус АҚШ басшылығының жүйесіне ... ... ... ... ... АҚШ қауіпсіздік департаменты жаңа
шыққан вирустың қауіптілігін бүкіл әлемге жар ... ... ... ... ... және ... комитет жүйесін үш күнге тоқтатты. АҚШ қауіпсіздік
агенттері Попты ұстағаннан ... сот ... ... жаңа түрі ... буындары.
ЭЕМ-нің даму тарихы бірнеше буындарға бөлінеді. Буындардың ауысуы
электрондық ... ... ... ... ... ... ... шамдар пайдаланылған ENIAC және барлық басқа ЭЕМ-
дер - ЭЕМ-нің бірінші буынына жатады. (1940-1955 ... ... ... ... деп ... болады.
Егер Бэббидж машинасын еске алсақ, оны ЭЕМ-нің арғы атасы деуге
болады. ... ... ... ... ... шаршы метр орын
алатын және мыңдаған электрондық шамдар бар алып құрылғылар еді. Оларға
бағдарламалар мен ... ... ... ... мен перфокарталар
пайдаланылды. Бұл машиналар үшін бағдарламалар машиналық командалар
тілінде құрылды, сондықтан сол кездерде кез ... ... ... ... ... Ең жылдам машиналардың есептеу жылдамдығы
секундына 20000 операция ... ... ... ... екінші буындағы ЭЕМ-дер пайда бола бастады.
Оларда электрондық шамдардың орнына жартылай өткізгіштер-транзисторлар
пайдаланылды.
Сонымен, ЭЕМ-нің көлемі бірнеше есе кішірейді, пайдаланатын электр
қуаты да ... ... ... олардың жылдамдығы секундына бірнеше
ондаған мың операциларға жетті. Сол кездерде жоғары деңгейдегі
бағдарламалау тілдері: Фортран, ... ... ... ... құру ... ... ... бола бастады.
Біраз уақыттан кейін электрондық өндіріс орындары интегралдық схемелер
жасай бастады. Интегралды схема – бұл шағын жартылай өткізгіш кристалдар,
оларда ... ... ... ... ... бар. ... кейін,
бірнеше жүздеген мың транзисторлардан тұратын ... ... ... үлкен интегралдық схема (ҮИС) пайда болды.
Интегралдық схема негізінде құрастырылған ЭЕМ-дер - бұл үшінші
буындағы ЭЕМ-дер. Бұл ... жады ... , ал ... ... бірнеше миллион операцияға жетті. Магниттік таспаларда
жинақтауыштарға қарағанда ... ... ... ... ... ... мөлшерін сақтауға қабілетті сыртқы есте сақтау
құрылғыларының жаңа түрі - магниттік дискілер ... ... ... ... бір иашинада бірнеше бағдарламаларды қатар
орындау мүмкіндігін берді. Мұндай режим мультипрограммалық режим ... Осы ... ... ... ... ... ... жасалып, ЭЕМ-дер халық шаруашылығында кеңінен
қолданыла бастады.
1971 жылы АҚШ-тың «Интел» фирмасы компьютердің негізгі ... ... ... ... ... өте ... ... схеманы –
алғашқы микропроцессорды жасады. Микропроцессордың жасалуы - бұл
информатикадағы революция болды. Осының нәтижесінде үстелдеріңде кішкене
ғана ЭЕМ тұр, ол ... ... ДК – деп ... ... ЭЕМ-дер - бұл төртінші буындағы ЭЕМ-дер. Олар 70-
жылдардан бастап өндіріске енді. Бұл ЭЕМ ... ... ... мен ... ... ... буындағы ондаған ENIAC типті ЭЕМ-дерге тең.
1980 жылдан бастап АҚШ-тың IBM фирмасы дербес компьютерлер шығару
бойынша ... ... ... ... орын ... Ал 90-шы жалдардың
басынан бастап Apple Corporation фирмасының Macintosh маркалы машинасы
көпшілікке таныла бастады. ... ... ... және ... ... Siemens ... бірлесіп, мектептерге арналған
дербес компьютерлерді шығару ісін жолға қойды.
Біз ЭЕМ-нің төрт буынын қысқаша ... ... ... көп, бірақ барлығының бірдей бір кемшілігі бар. Олармен
жұмыс ... ... ... ... ... ... ... олар сендерді
түсінбейді. Бұл үшін сендер оны белгілі бір бағдарламалау ... ... ... ... ... бесінші буындағы ЭЕМ-ді жасау ісі қолға
алынуда. Бұл машиналар кәдімгі адам ... ... жуық ... түсінетін
, яғни «жасанды интеллект» ЭЕМ-дері болуы керек. Бұл идея ... ... ... ... ... мәселені ттүсіндіріп, айтасыңдар, ал
компьютер өзі бағдарламаны құрып, мәселені шешетін болады.
Бәрін айтта бірін айт, ... ... ... ... ... жайғасып алды. Осы кітабымда компьютердің ішкі құрылысынан бастап
заманауи ағымға сай жасақталған қосымша құрылғыларын сараптап, жаман және
жақсы жақтарын ... ... ... ... ... Мен бұл
кітабымда сізді таң қалдырар жаңалық ашпаспын, дегенменде осы ... ... ... күтім жасау және жөндеу туралы анықтама кітаптардың
жетіспеуі салдарынан жазып отырған себебім бар. Бұл ... ... түрі және ... ... ... ... қорап құрамы, олардың атаулары, атқаратын қызметтері жәйлі жазып
өтем.
I-тарау
Аналық тақша және оған ... ... ... ... өте ... ... ... , дәл осылай жүйелік
блокта құрылғылар орналасады, және олсыз ЭВМ жұмыс жасамайды . Жүйелік блок
дене үлгісі ... ... ... ... ... ... блокта
қондырғыны орналастыру және қондырылған компоненттерінің санын анықтайды .
Столға қоятын арнайы компьютерлердің ең көп таралған түрі столға қоятын (
desktop ) немесе ... ... ( tower ) ... ... блок ... ... ... орналасқан , компьютер жұмыс қамтамасыз етуші:
жүйелік плата ; микропроцессор ; ... жады ; ... шина ... ... ... ; электр коректену одағы ; индикация панелі
; порттар және кеңейту слотысы ; кеңейту платалары ; ... жад. ... ... ... плата болып, онда микросхемалар - орталық
процессор және ішкі жадты орналасқан . Жүйелік плата жұмыс жасау шарттары
және ... ... ... ... бөлімдерінің байланысын
қамсыздандырады . Нақ жүйелік платада жүйелік сағаттары орналасқан, ... ... ... анықтайды . Жылдамдық мегагерцпен
өлшенеді (1МГц-1 млн тактілі секундқа бірдей ). Жүйелік сағаттар жүйелік
плата компоненттердің көпшілік жұмысын үйлестіреді ... ... және ... слоттары замандас
арнайы компьютер құру архитектура принцибын қамсыздандырады . Слот бұл
разьем болып онда жүйелік плата орналасады. Кеңейту слоттары барлық құрылғы
сияқты жүйелік ... ... ... ... ... ... етеді ,
модификациялауға болады . Кеңейту платалары компьютер мүмкіншіліктерінің
кеңейту слотында құру жолымен жүзеге асады . Кеңейту плата әртүрлі
микросхемалардан ... ... ... разьемы жүйелік блокпен
кабель арқылы қосылады. Ең көп таралған платаларға видеокарты , желілі
адаптерлер , дыбысты ... ... ... ... ... сурет) дербес компьютердің ең басты
құрылғысы болып есептелінеді. Компьютерге жалғанатын құрылғылардың бәрінің
басын қосып, олардың іске ... ... ... ... ... ... ... тақшада түрлі микросхемалар, чипсеттер, слоттар,
транзистрлер тағыда басқа ұсақ, бірақта компьютер жұмыс істеуіне ... ... ... ... ... ... слоттары(6-шы сурет) аналық тақшаға бтісе жалғанып келеді.
Олардың түрі, атқаратын қызметі бар.
1 – Видеоадаптер, AGP слотына жалғанған.
2 – PCI слоты.
3 – CMOS ... ... – ISA ... – Дыбыстық адаптер ISA слотына жалғанған.
6 – Венгилятор(кулер)
ISA слоты алғаш шыққан IBM PC компьютерлерінде де кездесті. ... ... ... жылдамдығына үлгере алмау себебінен қазір қосымша
құрылғыларға арналған PCI слоты орнатылған. Ал ... AGP ... ... ... ... ... ... санына байланысты
емес, ISA слоты қазір қолданылмайды, сондада аналық тақшада орнатылып
келеді.(Әр аналық ... 3-5 ... ... ... ... CMOS ... компьютер өшірілген кезде, жанама ақпарат жадтан жойылмау үшін
қолданылады. Батареясы істен шыққан кезде ауыстырып салу қиын іс ... ... board, Main board, Mother board) – ... және өңдеу
жағынан микропроцессордан қалыптаспайды. Аналық тақшаны дайындау кезінде
соңғы инженерлік және ғылыми тәсілдерге сүйене ... ... ... тақша қиын, күрделі зат болып көрінгенмен, қарапайым болып келеді.
Бір-біріне бітіскен сегізден кем емес ... ... Ал әр ... ... ... ... ... сай, ұзындықтары мен формалары физикалық
заңдарға қатаң бағынатын ақпарат ... ... ... ... бір-бірімен байланыстыратын көпір іспеттес.( 7-ші
сурет)
7-ші сурет
Мысал үшін жиі ... ... АТ ... ... ... Pentium III ... ... Суреттің
үстіңгі сол жақ бұрышында PCI слоттары, ISA слоттары орналасқан. Қазір
жаңадан шығып жүрген аналық ... ISA ... ... Оның ... ... ... ... модемге арналған AMR, CNR
слоттарын орналастырады. (спецификациясы АС'97) Ал оң жақта үлкен сокет
орналасқан. (Socket 370) ... ... ... ... 168-контактті
модулді DIMM слоты орналасқан. Socket 370 үстінде көп жағдайда қоректену
блогының порты орналасады, суретте Форм ... АТ, АТХ ... сол ... ... мен ... панельде орналасқан батырмаларды,
қатты диск шамын, қоректену блогының шамын қосуға арналған порттар
орналасқан. Аналық тақшаның ... Jn және JPn ... қосу ... ... «VIA» деп жазылған тіктөртбұрышқа чипсеттер
қондырылады. «Battery» деген жазуы бар жерге ... ... ... ... ең ... бұл жүйелік платалар. Олар бірнеше нұсқада
шығарылады. Олар ... және ... ... ... ... ... ... ATX
3)Flex ATX
4)NLX
5)WTX
ATX-Спецификациясы Intel фирмасының 1925 жылы
шілде айында шығарылды. ATX конструкциясы Baby AT және LNT, ... ... ... Оның ... ... 2-панелінде,
жүйелік платаның ұзындығы 6,25 дюим, биіктігі 1.75 дюим. ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Micro ATX 1997 жылы желтоқсанда ең бірінші Micro ATX ... ... ATX және ... ... ... ... 244мм ( 305 ... Разьемдарының саны мен блок питанияның
қысқартылуы Flex ATX 1999 жылы ... ... ... ... Flex ATX ... болды. Flex ATX
форумфакторы жүйелік платадағы өлшем ұзындығы 299 ... ... 191 ... Micro ... ... Socket ... ... қолданды.
NLX-1996 жылы өараша айында жүйелік платаның форумфакторы шығарылды. Ал
1999 жылы ақпан айында WTX форумфакторының толық түрі шығарылды. WTX
форумфакторының ... ... 32-64 ... Intel ... қолдайды.
2) Екі
процессордың жүйелерін қолдайды.
3) Flex-Slot I|o адаптерін ... ... ... 1 - ... ... ... Wake on Ring
B-Yamaha YMF740 (DSI-L).
C-
AD1819A SoundPort Codec құрылғысы
D-Wake on LAN Разьемы
E-CD-ROM-ға дыбыс кіру ... ... ... разьемы
H-сызықты кіру разьемы
I-сызықты видео кіру разьемы
J-артқы панель
разьемы
K-242-контакты ... ... ... DIMM ұяшығы
O-FAN 1 питания разьемы
P-
Питанияның ең басты ...... ... ... IDE ... және ... ... разьемы
T –
алдыңғы панель разьемы
U – AGP разьемы
V – Intel 82371EB PCI ISA IDE
W – PCI ISA разьемы
X
– 3 ... ... – SMSC ... – Flash ... – конфигурация
BB – сызықтық дыбыстық
CC – PCI разьемы
DD – FAN 3 разьемы
EE – ISA разьемы
FF –
іске қосушы ... ... ... ... ... барлық мәліметтер аналық немесе жүйелік
тақшамен өңделеді. Аналық тақша – бұл ... ... ... ... көп ... баспалық тақша. Жүйелі (аналық) тақша-
компьютердің «жүрегі» болып саналады. Өндірушілер оны жүйелі тақша (system
board), ... ... ... ... ... ... (main board) ... Аналық тақшаны қалай атаса да ол компьютердің ең маңызды элементі
болып қала береді. Ол компьютердің барлық компаненттерін ( ... ... ... ... ... клавиатураны,
тышқанды және басқа да құрылғыларды) байланыстыратын элемент. Компьютер
жинақтағанда ең ... әрі ... ... тақшаны таңдау. Аналық тақшалар
бір- бірінен көлемі, форм- факторы, түрлері және порттарының орналасуы
арқылы ерекшеленеді. Ол корпусқа жалғанады. Одан ... ... ... жүйе және ... ... Аналық тақша адамның миы секілді
база, оған барлық ақпараттар енеді. Әдетте, аналық тақшаға процессор мен
жүйенің басқа да құрылғылардың жұмысын ... ... ... да ... ... ... өте ... тақшалардың түрлері
және оның адам қызметіндегі рөлі.Компьютердің керекті құралдарына көп көңіл
аударыла бермейді, әсіресе аналық тақшаға. Көбісі аналық тақшаның оңай емес
бөлшек екенін біле ... ... ... ... ... неге ... аударады? Бірінші кезекте
процессорге. Екінші кезекте компьютерлік желінің көлеміне және винчестерге.
Бірақ аналық тақшалардың мінездемесін бәрі біле бермейді. Егер ... миы ... ... ... ... ... компаненті болып
табылады. Сондықтан да қиын да, арпалыс туындылар туындайды.
Аналық тақшаны қалай таңдау керек?
Аналық тақшаны таңдау бұл компьютерді сатып алған кездегі ең ... ... да ол "main ... ... деп ... аталмаған.
Мына сұрақ сіздерге үнемі айтылатын сияқты, сонымен...«Аналық тақшаны қалай
таңдауға болады?»
Біріншіден, компьютермен не істегіңіз келетінін және оған жұмсалатын ақшаны
ойланыңыз.
Егер сіз тек ... ... кино ... ... онда ... аса қымбат
аналық тақшаларды ұсынбаймын. Ақшаңызды үнемдейтін аналық тақша ... AsRock, оның ... да, ... да ... ... Оған аса қуатты емес
процессор алыңыз. PcChips немесе BioStar аналық тақшаларын алмаңыз, ... ... әрі ... да ... сіз ... ... және компьютердің жоғарғы қуаттылығын қаласаңыз,
онда оның жылдамдығына назар аударыңыз.
Егер сіз " ... ... онда ... ... ... ... тақшаның қуаттылығы chipset- тің үлгісіне байланысты.Қазіргі
кездегі ең жақсы чипсеттер: KT333, KT880, Nforce2, KT600. ... ... ... AMD мен ... ... болады.
2. Тағы да аса маңызды құрылғы- чипсеттің желдеткіші.Салқындату сіздің
құрылғыңыздың, яғни оның жұмыс істеудің қуаттылығының ең басты факторы.
3. Тақшаның жұмыс ... ... ... ... білуге
болады.Мысалы, motherboard конденсаторы:
Бұл Soyo КТ333 Ultra Dragon Platinum Edition
Оны ары қарай қарастырайық: конденсаторлардың ... 4800 ... ... ... ... ... Asus, MSI ... компаниялар төмен класта, әрі
2000-2200 микрофарадты конденсатор шығаруда, бұл ең тамаша аналық
тақшалардан кем. Сондықтан да олардың жұмыс ... ... екі ... кемиді
деп толық айта аламыз.
Чипсетте орналасқан желдеткішті қадағалап тұру ... ... бес түрі бар және оның ... ... кезінде осы бес жиілікке тіреліп қалғанда көрсететін монитор
орналасқан.
ATX-жүйесі ыңғайсыз орналасқан, олар желдеткішке ауа ... ... ... ... ... Оны желілі лента арқылы шешуге болады.
Аналық тақшаның тұрақты жүйелігінде 14 конденсатор бар.Олардың жоғары
сапалы ... мән ... жөн. ... ... ... ... ... қарап оның сапасы қандай екенін білуге
болады ма? (бұл сұрақ қисынсыз естілуі мүмкін, бірақ зертхана кезінде
тексерілген) аналық тақшаның ... яғни ... ... ... оның ... ... ... Егер өндіруші компания тақшаның сыртқы бейнесіне
мән бермесе, онда оған ... ... ... ма ... ... ... ... мен чипсеттердің түрлері.
1. ATX (Advanced Technology eXtended) – аналық тақшалардың көп
таралғандарының бірі. Қарапайым үй компьютерлерінде көп қолданылады. ATX
аналық ... ... 30.5 x 24.4. см және ... арналған жеті слоты
бар. ATX аналық тақшасының ең маңызды жүйелік блок қосатын тетігі 20 немесе
24 контактты. Жаңа ... ... ... ... ... болып
келеді.
2. mATX (micro ATX) – АТХ- тың көлемі бойынша ... ... ... ұлғайтуға арналмаған көбінесе офистық компьютерлерде қолданылады. mATX
аналық тақшаларының көлемі 24.4 x 24.4 см және ... ... төрт ... mATX аналық тақшасының ең маңызды жүйелік блок қосатын тетігі 20немесе
24 контактты. EATX (Extended ATX) аналық тақшаларының ATX – ... ... ... (30.5 x 33.0 см), ... ... (Balanced Technology Extended) – ATX орнына келген жаңа ... ... ... жасалғанда көбінесе аналық тақшадағы желдеткіш
элементтерге көп көңіл аударылды. BTX миниатюрлі компьютерлерге арналған.
BTX аналық тақшаларының көлемі 26.7 х 32.5 см және ... ... ... бар.
4. mBTX (micro BTX) – BTX-тың кішірейтілген үлгісі. Мұндай аналық
тақшалардың көлемі 26.7 х 26.4 см. mBTX- тың ... ... төрт ... - VIA Technologies компаниясы жасап шығарған аналық тақшаға
арналған форм-фактор. Электрлі және механикалы жағынан ATX ... mini-ITX ... ... ... х 17 ... EEB (Server ... Infrastructure Entry Electronics Bay). Бұл
стандарттағы аналық тақшалар көбіне серверлерге арналған. Жүйелік блок
қосатын тетігінің көлемі 24+8 контактты. Мұндай ... ... x 33.0 ... CEB (SSI Compact ... Bay). Бұл ... ... ... серверлерге арналған. Жүйелік блок қосатын тетігінің көлемі 24+8
контактты. ... ... ... 30.5 x 25.9 ... ... ... ... екі түрі бар. Бұлар АТ және АТХ.
Аналық тақшалардың көлемі мен компаненттерін анықтай ... ... жоқ ... ... ... ... тақшаны өндіретін
өндірістер оның әрбір екі модификациясын шығарады.
Корпустың аласа биіктігін LPX және brand-name компьютерінде орналасқан
Slimline түрлері де кездеседі. Тағы да бір NLX ... ... тек ... ... ... форм-факторында екі модификация- классикалық және Bady АТ түрі
болады. АТ ... ... ... ... әр ... ... сызықтары
бірдей. Олардың бәрі паралельді порт көлемі жағынан ұқсас. Сонымен қатар
олардың клавиатурасында шеге болады, ол тақшаның бір ... ... ... орналасады. SIMM ЖӘНЕ DIMM слоттары үнемі тақшаның
жоғарғы жағында орналасады, бірақ кейде әр жерінде орналаса береді. ... ... ... үшін ... ... ... ... тақшасын тек ескі компьютер жинағыштарынан кездестіруге
болады, көлемі 12 дюймді мұндай аналық тақшалар тек Desktop, Tower
корпустарына арналған,көптеген жағдайда қазіргі ... ... ... ... ... дискіжетектерге жалғаушылар және қатты
диск, сонымен қатар жүйелік блок кедергі келтіреді. ... ... ... ... ... ... үлкен жиілік әсерінен
біршама ақаулар кездеседі. Сондықтан 80386 процессорының алдында шыққан
процессорлерде АТ аналық тақшалары кездеспейді.
1982 жылы шыққан Baby AT ... ... тек AT ... ... ғана
емес, жалпы аналық тақшалардың арасында атақты. Baby AT көбінесе қарапайым
Mini Tower корпусына сәйкес келеді. Олардың енінің көлемі 8,5 ... ... 13 дюйм ... ... ... ... арналған материалды
үнемдеу үшін тақшаның ұзындығының көлемін қысқартады.
ATX . Intel 1995 жылы шығарған осы өлшем типі атақтылардың арасына
қосылуда.Қазіргі ... ... оны ... ... деген ойда болғанбыз.Жоқ
керісінше АТХ көркеюде. Көптеген өндірушілер АТХ шығарып, Pentium II – ... ... АТ- ... ... ... Бірақ АТХ АТ- ға қарағанда
әлдеқайда дамуда. АТХ корпусына Baby AT аналық ... ... ... ... блогының желдеткіші ауаны ішке жібереді. Сондықтан да шаң
аналық тақшаға енбейді, ауа процессорды желдетеді.
NLX. 1997 жылы Intel ... ... ... жаңа стандарт ойлап
тапты. Оның жақсысы жүйелік блоктан тақшаға енетін кабелі жоқ. Ол үшін
Riser- тақшасының слоты PCI және ISA ... ... ... ... көлемі
аналық тақшадан NLX Riser Connector болғаны дұрыс. ... да, ... ... ... ол ... ... және шинаға қосылады. Системада
барлығы екі көлем PCI және ISA ... ... ... ... ... FDD орналасқан, сонымен қатар желілі картаға енетін орнын да
қарастырған, CD-Audio және USB шинасы. Maineboard аналық тақшасында CPU- ... ... жад ... ... BIOS және кэш ... ... қарапайым қалыпқа енді. NLX стандарты компьютерді тек
екі элементтен- аналық тақшадан және ... ... ... үшін арналған стандартты көлемдерден тұрады. Бірақ бұл әлі
жоспар,әзірге жасалып шыққан жоқ.
Қазіргі кезде көптеген аналық тақша өндірушілері Intel фирмасының
микросхемаларын қолданады. Pentium ... бұл 430-шы ... ... ... ... ... ... аналық тақшаны таңдауда бес компанияны ұсынамын:
1. Soyo
2. Gigabyte
3. Epox
4. Intel
5. Chaintech
1993 жылы шыққан Pentium ... Mercury деп ... Оның ...... Pentium ... ... көлемі Socket 4 және
жиілілігі 60 және 66 MHz. Бұл ... ... ... ... ... ... келетін ең алғашқы тақша.
Содан кейін дереу Р54С ... ... ... 3,3 В ... ... ... ... процессорының дамуы 1995 жылы жаңа өнімді талап етті, ақыры Intel
82430FX (Triton I) маркалы чипсетті сәтті ойлап тапты. Бұл Intel- ... ... ... ... еді, көп ... бойы Triton I компьютердің
Pentium процессорына арналған сапалы өнімі болды. Сол уақытта басқа ... ... үшін VLB және PCL ... ... болды, бұған көп
уақыт кететінін білген Intel VLB қолдауынан бас ... Сол ... Triton ... ... жаңа жетістіктерді қосқан: EDO жад қолдауы, Pipelined Burst-
тың екінші сортты кэш- жад типі және синхронды SRAM, PCI ... ... ... ... жалпы көлемі 128Mb болатын төрт SIMM
банкісін қолдады, бірақ кэштің көлемі 64 Mb ... Бұл ... осы ... ... еді, ... ең ... сұраныстың өзі 8- 16 Mb болған.
Алғашында чипсеттің құрылысында көптеген қателіктер болған, бірақ
модификация кезінде ол қателер жөнделді.82430FX наборындағы жүйелік
тақшалар 1995-1996 ... ... ... ... ... ... де ... жылдың бас кезеңінде Neptune чипсеті ескірді , Intel- де оның ... ... ... ... SOHO ... орталығы FX орнына екі
наборды бір атпен Triton II–82430HX және 82430VX шығарды. ... ... көп ... жүйенің қолдауын алды, процессордың Pipelined
Bust екінші сортты көлемі 512 Кб кэшпен бірге қосылып, EISA шинасының
контраллеры, PCI 2.1 төрт ... ... ... EISA және USB
контраллерымен (универсалды магистраль, жаңа сыртқы құрылымдарды қосатын
зат, 255- ке ... ... ... бір портқа ортақ шинамен қосылуды
қарастырады) NX SDRAM жүйесінің қолдауы болмаса да, UDMA/33 ... және ... ... ... ... кішкене болса да, NX жүйелік тақша
өндірушілер арасында ең атақтысына айналды. ... ... екі ... шеге емес екенін байқаймыз: осындай тақшалар қымбат
тұрады және оларда “dual processor” маркировкасы болады. Intеl ақырғы
мінездемесі Triton II- ге ұқсайтын ... ... ... Тіпті,жаңа 430TX-
тың өзі оның барлық мүмкіндігіндей бола алмады.
Екінші 430VX ... Triton II- дегі ... ... болған жоқ,
бірақ бағасы арзан low-end компьютер класының сауда орталығында
сатылды,бұл чипсет шыққаннан ... ... тез жаңа ... ... ... Оның басты айырмашылығы PCI 2.1 және SDRAM қолдаулары бар,
USB порттары өзгеше. Жаңа чипсеттің кэш жүйесі Triton I – ге ... ... ... SDRAM ... ... жоғары бағаланбады, себебі
тақшаның көлемі кішкене еді,VX өндірушілері барлығын да ... ... да бір жыл ... соң Intel –430TX PCIset ... тапты.Өндірушілер
82430TX құрылымына компьютер архитекрурасының барлық жаңа қолдауларын
енгізбек болды, олар: SDRAM қолдауы, USB, Ultra DMA қолдаулары, PCI 2.1-
дың бес слоты, ... 256Мб ... ... жүйе, кэш жүйесі 512Кб. Бұл
чипсет шыққаннан кейін Intel енді бұл процессор класына чипсет
шығармайтынын жариялады. Жаңа чипсеттің шығуы VX- тың ... ... ... ... бірнеше ауыз сөз . Кэште процессор мен негізгі жүйенің арасында
тезқозғалғыш буфер ... бар, және ... ... ... үшін ... Егер кэш үлкен болса,
соғұрлым аналық тақша жақсы (Socket 7 болған жағдайда). Мысалы, Intel
чипсеттерінде L2 ... 521Кб ... ... VIA, Ali, SiS реализациясындағы
чипсеттердің көлемдері бір тіпті екі мегабайтқа дейін болады.Осы ... ... ... ... ... яғни чипсеттің толық потенциалын
қолданбау, және тек ... кэшы бар ... ... тақшалардың ерекше бір түрі Bios. Ол ... ... ... және ... ... операциялық жүйемен
байланыстырады.
Аналық тақшаға арналған Bios фирмалары –Award Software, AMI, Phoenix
Texnology. Кейбір аналық тақша өндірушілер (IBM, Intel, Acer) Bios- ты
өздері шығарады. Bios- тың ... түрі ... ... ... ... ... білгеніңіз жөн.
Қазіргі кезде ең атақтысы Award Bios, оны аналық тақшаға көп қолданады.
Мысалы, Intel өз ... ... Bios Phoenix- ты ... ... Bios- та ... ... чипсетпен бірге SiS 5591 және ALI Aladdin
V орнатылады.Ноутбукке арналған ... ... ... ... ... ... ... өз мәнін жоғалтады. Ноутбуктің
жұмысқа қабілеттілігіне, яғни бұрынғы қалпына келуінің екі жолы ... ... ... ... оны ... Сондықтанда өз аналық
тақшаңыздың қатесін табуға тырысыңыз. Ол үшін қымбат бағалы жабдықтау,
арнайы аспап және облысында кәсіпшілігі, ... мол ... ... ... ... ... ... сауатсыз маманмен, түзелген болса, ол сізге
2 есе қымбатқа түсетінін есте сақтаңыздар!
Кімде кімге компьютерлерді ... ... ... оларды дүкенде таңдауға
тура келген болса, ең алдымен, ... ... жад (ЖСҚ ... RAM) ... ... ... ... алдыдан шығады. Өндірушілердің көпшілігі өз
компьютерлерін сипаттамалармен жабдықтайды. Әдетте ... ... ... мен жарнамалық материал ретіндегі техникалық ақпараттың
жинағы болып табылады, оның ... – осы ... ... алуға сендердің
көздеріңді жеткізу. Сондықтан компьютердің әрбір бөлігінің ерекшеліктерін
қарастыра отырып сендер өздеріңе белгілі бір сипаттамалары мен бағасы
бойынша компьютерді таңдай ... ... ... ... ... ... ... кейін ақшаңызға
сәйкес тақша таңдаңыз, әрине сіз таңдаған аналық тақшаңыз компьютерге
сәйкес болуы керек. Аналық тақшаның сырты ... ... ... ... кейін
конденсатордың көлеміне назар аударыңыз, оның көлемі конденсатордың қырында
жазылады. Радиаторына қараңыз. Интернеттен таңдаған chipset-ңіздің ... ... ... ... Ең ... аналық тақшаңыздың көлемі- 5 PCI-
слот болатынына назар аударыңыз. Таңдау өте ... ... ... ... (ешқашан сатушыдан көмек сұрамаңыз, өйткені
сатушының ең басты ақуалы- сату).Таңдауда сәттілік тілеймін!
Аналық тақшаны орналастыру
1. Өзіңіздің жаңа аналық тақшаңызды тоқ ... ... ... ... бір ... екі ... жабыңыз. Процессордың корпусын
ашамыз. Аналық тақша орналасатын пластмассалық орын мен бекіту тетіктері
сізге жақсы көрінуі керек. ... ... ... тақшаны пайдалану
кітапшасын оқып, есте сақтау керек.
3. Аналық тақшаны жанынан ұстап, корпустың ішіне кіргізіп, орнына түзулеп
қоямыз. Барлық электрлік ... (СРU ... SIMM\ DIMM ... ... ... ... ... үстіңгі бөлігінде орналасуы
керек, ал төменгі бөлігінде ешқандай компонент болмауы керек. Корпусты
дұрыстау үшін, слоттық картаның корпустың артқы ... ... ... ... Енді ... бекіту тетіктері аналық тақшаның бекіту тетіктеріне қалай
жалғанғанына назар аударып, қағазға сызып отырыңыңыз.
5. Көптеген корпусқа тек қана ... ... ... екі ... ... қолданады, соның өзінде тақшаның басқа бөлігі пластмассалық
бөлшекке жақсы бекуі керек. Осы бөліктерді металды ілгішке немесе металды
сілтеуішке бекіту керек, олар ... ... ... ... ... да ... заттардың тиюінен сақтайды.Көрсетілген тетіктердің
пайдалану анықтамасын аналық тақшаның пайдалану ... ... ... тақшаны корпустан ажыратып, пластмассалық бөлшектерді аналық
тақшаның тетіктеріне салыңыз.Тетікке салғаннан кейін ... ... ... яғни ... ... ол өз ... ... бекуі тиіс.
7. Аналық тақшаны толығымен орнатудан бұрын өшіріп- сөндіргіштер мен басқа
құрылғыларды қосатындарын тексеріп алу керек. Көптеген ... ... ... ... орнатқылармен шығарылған бірақ оны қайта
тексерудің еш артықшылығы жоқ. ( Жаңа Pentium- кластық аналық тақшалар
қарапайым ... өте ... Егер сіз DIP- ... ... ... ... орналастыру үшін қарындаш пен қаламды
қолданыңыз. Басқа құрылғыларды қосатындарын орналастыру үшін қолыңыз ... ... ... ... ... ... пласмассалы бөлшектердің құрылысына
сәйкес корпустағы орнына итеріңіз.Уайымдамаңыз әрқашанда алғашында аналық
тақшаны орната алмауыңыз мүмкін. Бірақ үйреніп ... да ... ... ... ... көз ... ... орналастырып болған соң, тақшаның шеттерін жаймен басып, ... ... ... ... ... ... Сіздің винтты (орамды) қатты тартатыныңызға сенімдімін. Орамды қатты
тартуға болмайды, ондай жағдайда басқыш тақшалар ... ... ... ... арналған тоқ өткізбейтін шайбалары болады, егер
олар болатын ... ... ... ... даму тарихы.
1. Микропроцессор 8086
1976 жылы Intel фирмасы 8086 микропроцессордың үстінде жұмыс істеу
күшейтілген.Оның конденсатор мөлшер екі есе үлкейген болатын , ... ... ... ... ... ... ... сондықтан
да микропроцессорға хабар тапсыру жылдамдық мүмкіншілігі екі есе
үлкейді.Оның адрестік шиналар ... ... ... ... болатын. Сол
сияқты үлкен 8080,8086 мирасқор болды. Сайып келгенде, олар 16-биттік
сияқты өңдей алды , дәл ... және ... 8086 және 8080 ... Олар ... ... ... оперативті жад мөлшері 16 сегментке
бөлініп 64 Кбайтқа тең болды . 8086 процессор үлкен ақпараттық жұмыс істеу
құрылымдарға рұқсат етпей, ... ... ... ... өту ... озып кетті. Компьютерлерде 8-биттік процессорлар құрылды, себебі ... ... ... ... қойылды. Микросхеманың мына 16-
биттік процессордың қолдануы өз бағасын ақтамады .
2. ... ... ... кейін 8086-ны, Intel ... ... ... ... 8086: ... өте ұқсас 8088 келді. Оның
региторлары 20-адрестік сызықтардан, және шина саны ... ... 8- ... сол уақытта техникалық қамтамасыз ету элементтері толық
қолдануда көп ... Адым ... ... ... өңдеу
тарихында 8088 процессор орнына арнайы компьютер оның базасында ... ... ... ... . Ол Сегіз биттік шина болып микросхема
базарында ... ... етті . ... бар болу ... алты ... ішкі ... маңызды артықшылықтарды берді. 16- ... және ... ... ... Ол ... үй іші ... ... базамен келді . Бұл сегіз-бит 8
қосымша сымдарды талап етті. ... ... ... екі микросхемалары
әртүрлі болды . ... ... Intel ... ... Intel процессор 16- биттік болжаманы ... 16- ... ... және бөлу қоса ... ... ... микропроцессоры орындады. Ол барынша көп тәртіпте жұмыс істеді .
Сондықтан жүйеге ... ... ... . ... ... 4.77 МГц жұмыс істеді. Ол түрлі түсті теледидарға арналған . 4.77
МГц циклды частота жиілік жанында 210 нс ... ... Ол ... бес ... ... етіп 1.05 мкс . ... ... көп
функцияналды құрылғылардан тұрды. 8088 микропроцессоры мекенжаймен команда
сұрыптауын өндіретін, оның түсіндіріп беретін ... ... ... ... ... ... қосымша құрылғылардан:
Үзулердің контроллерлері, таймерлер және шиналардың контроллерлері болды.
Компьютерлік өнеркәсіп ... ... , ... ... ... ... және әрбір құрылғы өз функция орындау бағытында дамыды .
Intel фирмасы өз микропроцессорларын жетілдіруді жалғастырды . 1982 жылға
көз алдына ... 80286 ... ... ... ... және ... ... негіздік чип болды.
3. Микропроцессор 80286
1982 жылға тағы микропроцессор 80286 көз алдына келген болатын . Ол ... ие ... ... жаңа ... ... ... Ол
16-разрядты шинадан және 16-биттік ішкі резистордан тұрды. Ол 6 ... ал ... соң 8 және 10 ... ... жасады. 20-разрядты шина
орнына 24-адрестік шиналар болды. Бұл ... ... ... ... ... толықты үлкейтуге мүмкіндік туғызды. Сонымен қатар Виртуалды
жадыны қолдануға 80286 микропроцессоры рұқсат етті. 80286 арнайы
құралдармен жабдықталып , оған ... ... ... ... кез ... байт
жатады. Микропроцессорда 16 Мбайт физикалық жад және 1008 Мбайт
виртуалдының жұмыс істеуге мүмкіндік туғызады. Бәрі үлкен жад сегменттерге
64 Кбайт-пен ... ... ... ... 80386 ... ... ... 80386 микропроцессоры
барлық сапаларға ие болды . Жұмыс істеу мүмкіншілік ... ... ... және ... саны ... ... ... Хабар беру
жылдамдығы 16-биттік 80286 микропроцессорынан екі есе артты. Тап осы
шинаның 32-битке артуымен, адрестік сызықтардың саны сонымен қатар ... ... ... ... жад 16 триллион байттарымен жұмыс жасай
алды, және ол бір ... ... ... ... алды. Микропроцессор
барлық қажетті орындауға соңғы болды. Ол үлкен артықшылықтарды берді.
Микропроцессорлардың компаненттері
Микропроцессор-барлық есептеулер ... ... ... ... ... ... операциялық жүйенiң ұяшықтарына
ұқсайтын ұяшықтардан тұрады, бiрақ бұл ұяшықтарда деректер сақталып қана
қоймай, өзгертiлуi де мүмкiн. ... iшкi ... ... ... және ең ... операциялық жүйемен процессор шиналар деп
аталатын өткiзгiштер тобы арқылы байланысқан. ... ... ... ... адрестiк шина, командалық шина.
Адрестi шина.Intel Pentium процессорларында (атап айтқанда олар дербес
компьтерлерде кең тараған) адрестi шина 32 - ... яғни 32 ... ... 32 нөлдер мен бiрлер комбинациясы жедел жадының бiр
ұяшығын нұсқайтын 32-разрядты адрес құрады.
Деректер шинасы. Бұл шина арқылы процессор регистрiнен
операциялық жүйеге және керi ... ... ... жүргiзiледi. Intel
Pentium процессорлар базасы негiзiнде жиналған компьютерлерде деректер
шинасы 64-разрядты, яғни бiр рет ... ... 8 байт ... ... тұрады. ... ... ... алу үшiн оған ... ... Ол ... ... сақталған
байттармен не iстеу керек екенiн бiлуi керек. Бұл командалар да процессорге
операциялық жүйеден ... ... ... ... ... ... ... аймақтан жеткiзiледi. Командалар да байттар түрiнде
берiлген. Ең жай командалар бiр байтқа сыяды, бiрақ ... екi, ... да көп байт ... ... ... заманғы процессорллардың
командалар шинасы 32-разрядты (мысалы, Intel Pentium процесорларында),
бiрақ 64-разрядты және 128-разрядты процессорлар да ... ... ... ... ... ... регистрiнде, операциялық жүйе өрiсiнде және де
процессордың сыртқы порттарында ... ... ... ... бiр ... ... бiр бөлiгiн- адрестi деректер, ал тағы
бiр бөлiгiн - командалар түрiнде бередi. Процессордың деректерге қолдана
алатын командалар ... ... ... жүйесiн құрады. Бiр түрге
жататын процессорлардың командалар жүйесi бiрдей немесе жақын болады. әр
түрге жататын процессорлар командалар жүйесi бойынша ажыратылады және өзара
алмастырылмайды.
Микропроцессор ... ... жүйе ... ... ... ... ... атқарады. Жүйе құрылғылар көмегімен арифметикалық операцияларды
өзгертудің кисынды кодтардың үстінде бекітілген және өзгергіш ұзындық
сандарының үстінде жұмыс жасайды. Үтірлермен бекітілген және ондық
сандардың ... ... ... әліпбелік - цифрлік сөздерінің , сонымен
қатар қызмет атқаратын операцияларды өзгертуге мүмкіндік ... ... ... мың ... ... ... ... және арнайы компьютердің орталық процессор функцияларын ... , ... деп ... . ... ... ... ... түрінде орындалған . Олардың саны бірнеше миллиондарға жетеді .
Компьютердің жүйелік плата өнімділігі жоғарыры . Процессордың элемент
мөлшер микросы ... ... ... ... ...... және ... одағымен
міндетті . Ол арифметикалық және логикалық операциялардың орындалуының
артынан жауап береді , ал ... ... ... ... ... ... орындалуын үйлестіреді.
Микропроцессор мінездемелерімен частота жиілігі
шеберлікті қызмет етеді . Частота жиілік компьютер жұмыс ырғағына сұрау
қояды . ... ... ... қосу ... элементарлық
операцияларының санының секундта орыдалуын түсінеді.
Процессор жұмыстары ырғақты жиілік тактілердің санын секундта анықтайды .
Такті деп біз ... ... ... , ... ... екі сандарды қосу
үлгісін элементарлық операция немесе шапшаң жадқа процессордан сан жіберуі
мүмкіндігін орындайды . Замандас арнайы ... ... ... ... орындай алады . Ырғақты жиілікті мегагерцтерде
оның мағынасы өлшеу және анықтауға болады ( МГц ). Секундыға миллион
тактіні құрастырады ... ... ... ... ... , және компьютермен өңделеді . Сөз мөлшері артуымен
хабар ... , ... ... бір ... ... , не ... азаюына жүргізеді. Сопроцессор қажеттілердің күрделі операциялардың
орындалуына арналған . Сонымен қатар, компьютер көбірек мөлшер сөзбен ,
және үлкен көлемімен жұмыс ... ... . ... ... компьютерлер жабдықталады . Және сөз шеберлігі артуына тенденция
мінездемелі мыналар жанында олардың ішкі жады ... ... 16,32,64 ... ... және ... жиілік жоғарылауына
мүмкіндік болды .Негізгі микропроцессор басқа көптегендерді
мамандандырылған компьютерлерде болады.
Замандас процессорлар
Кез келген замандас компьютер ең алдымен микропроцессормен және
микросхемалардың терімімен және ... ... ... ... кезде
дербес компьютерге арналған замандас микропроцессорларды Intel және AMD
компаниялары шығарады. Intel компаниясының замандас процессорлары : Intel
Pentium 4 және Intel Celeron , ал AMD ... ... Athlon XP. ... ... ... мінездемелерінің бірі ырғақты жиелік
болып, ол мегагерцпен немесе гегегерцпен өлшенеді. Сонымен қатар
микропроцессор параметрлерінің бір-бірінен артықшылықтары: микроархитектура
сияқты процессор ядроларында , кэш жады ... , ... ... , ... шина ... блок питания, жылу шығару , температура
, процессор түйіндерінде болады . Сонымен ... ... ... ... және ... өндіріс
технологиялық процесіне тура тәуелді болады. Ақыр соңында
микропроцнессордың өндіріс технологиялық процесімен транзисторлардың жалпы
саны , мүмкіншіліктері , барынша көп ... ... , ... ... анықталады . Дәл осылай 0,18- микрондық технологиялық процеске
процессорлар шығарылды . ... ... ... 0,13- ... 90- ... технология шығарылды . Сонымен қатар процессорлар бір-
бірінен ... ... ... ... , Intel Pentium 4 Willamette
немесе Northwood түйінімен ұқсас және Athlon XP ... ... Barton ... негізі салынған бола алады . Түйін аты процессордың
коды болады .
Intel Pentium 4.
Ең бірінші Intel Pentium 4 ... 1,3 ГГц ... ... ... , ол 0,18- ... ... , ... КЭШ жады L2
размердегі мөлшері 256 Кбайт болды , жүйелік шина жиілігі 400 МГц болды .
Intel Pentium ... ... ... екі үлгісі 4- Socket 423
және Socket 478 бар ... ... ... ... ... ... ... , бір секунд аралығында бірнеше операция орындайды .
Процессордың келесі маңызды кезеңі - жиілік жүйеліктің шиналары 400 немесе
533 МГцке тең ... Intel Pentium 4 ... ... ... ... 0,13- ... технологиялық процесте жасалған .
Northwood түйінінде 0,13- микрондық технологиялық процеске 512 Кбайт , ал
Willamette процессоры 0,18- ... ... ... 256 ... ... .
Intel Celeron .
Биік өнімділіктер бәріне қажет емес және тек қана Intel Celeron процессоры
қолдану жеткілікті . Соңғы ... Intel Celeron ... ... ... олар ырғақты жиіліктермен және өндіріс технологиялық
процесімен өзгешеленеді . ... Intel Celeron ... ... шина жиілігі 400 МГцке тең және екінші деңгей кэш L2 мөлшер 128
Кбайтқа тең . Intel Pentium 4 және Intel Celeron ... ... ... ... Athlon XP .
AMD процессорлары әр түрлі жеткіліктері бар . AMD Athlon XP процессорлары
ырғақты жиіліктерімен және әр түрлі ... ... ... әр ... ... шиналардан тұрады . Сондықтан AMD процессорлары төрт
негізгі процессор түйіндері бар : Palomino , Thoroughbred , және Barton ... XP ... Palomino ... ең ерте болжамасы болып , олар
0,18- микрондық технологиялық процесте орындалған . AMD Athlon ... ... ... ... ... ... ... технологиялық процесте әзірленген . AMD Athlon XP Процессорлары
сәйкесті Thoroughbred түйінімен ... ... ... тұрады. Соңғы
Barton компаниясында процессорларды өңдеуі түйінде жиілік 333 МГц және 0,13-
микрондық технологиялық процессінде құрылған . Barton компаниясы AMD
Athlon XP ... ... ... ... жаңа ... ... , олар ClawHammer және AMD Athlon 4 белгілі атқа ие болды. Оларды
: x86-64 ISA , ... ... жад ... және ... ... үш ... өзгертулерден ерекшелеуге болады.
МИКРОПРОЦЕССОР (МП)
Такт – Процессордың белгілі бір операцияны орындауына кететін уақыт
бірлігі.
Тактілік ... - Бір ... ... аз ... ... немесе процессордың
тактілік
жиілігі неғұрлым жоғары болса, ақпарат өңдеу соғұрлым тез өтеді.
Жад регистрлері - Ақпарат ... ... ... ... деректерді
сақтауға
арналған жадтың ішкі ұяшықтары.
Процессордың разрядтылығы — Бір тактіге процессор өңдей ... ... ... ... ... ... бір такт ... соғұрлым көп
ақпарат
өңдей алады.
Дербес пайдаланылатын компьютердің өнімділігі - ішкі ... ... ... ... ... ... өңдеу
соғұрлым тез өтеді.
III-ші тарау
Компьютер жадтары.
Ішкі жад.
ЖҮЙЕЛІК ШИНА
Ақпараттық кеңарна ... ... ... ... санына тәуелді.
Деректерді оқығанда процессор адрес шинасы бойынша ішкі жадқа ұяшық адресін
береді, және деректер шинасы бойынша ұяшықтағыны алады. Дерек жазғанда
процессор адрес ... ... ішкі ... ... ... ал ... бойынша осы ұяшыққа жазылатын ақпарат жібереді.
|Процессор | ... жад |
| | | | | ... ... |Сақтау, |Сақтау, |Сақтау, |
| |жазу, оқу, ... ... ... оқу,|
| ... ... |оқу, ... |
| | | ... | ... |20-180 |1,44 ... ... |
| |Гбайт | ... ... | | | |н |
| | | | ... ... |Иә |Иә |жоқ ... | | | | ... | | | | ... | | | ... | | | | ... басқару принциптері
Компьютердің жұмыс істеу принципін ... ... ... рет 1946 ... ... Джон Фон ... ... жазған.
Программалық басқару принципі – деп аталатын жұмыс ... бұл ... ... ... ... мен ... автоматты
түрде орындайды – бұл программалық басқару принципі.
Компьютердегі ... ... ... ... операциялар
арифметикалық қосу және олардың кодтарын ығыстыру операцияларына саяды
Мәліметтерді жинақтауыш – кез келген ЭЕМ-нің ... ...... ... ... сақтауыштар немесе компьютердің мсыртқы жады
дейді.
Магниттік дискідегі жинақтауыштар (МДЖ) екі түрлі ... ... ... жинақтауыш (ИМДЖ) және қатты магниттік ... ... диск – ... алынбайды, ауа кірмейтіндей жабық
корпусқа салынып, жүйелі блокта орналасады. Ол екі ... да ... бір ... ... ... ... тұрады. Дискетке
қарағанда вичестерге өте көп мәлімет көлемі сияды, ... оны ... ... ... жинақтауыштар – бір компьютерден екінші компьютерге
мәлімет ... ... әзір ... емес информацияны сақтап қою үшін,
қатты дискідегі мәліметтердің архивтік көшірмесін алу үшін керек болады.
Дискеттің ... ... – оның ... ... ... ... екі ғана стандарт бар – олар 3,5 және 5,25 дюмдік дискеттер, яғни
дискеттің ... 89 және 133 мм ... ... ... ... сапасына қарай 360 не 720 кб, ... Мб ... ... алады.
3,5 дюмдік дискетте екі түрлі көлемде информация жазылады, 1,44 Мб
және 720кб, 1,44 Мб ... ... ... ... жатқан ДЭЕМ –дерде 3,5
дюмдік дискеттер ғана қарастырылады.Қапшықтар компьютерде белгілі тәртіппен
орналастырады, оны иерархия деп ... ... ... ... терезесінің сол жағында немесе келтірілген схемадан ... Windows ... ... ... шыңы Жұмыс орны қапшығы
болып табылады. Бұл қапшық қалған барлық ... ... ... ... Оның ... ... қасиеттері бар. Жұмыс орны барлық
терезелердің астында болады, ол барлық ... ... ... ... болады.Жұмыс орны қапшығында Мой компьютер және ... ... ... Өз ... Мой компьютер қапшығында бес қапшық бар.
Олар: бар дискілердің белгішелері А:, С:, Д: және екі ... ... ... мен ... . Дискілердің ішінде басқа қапшықтар,
файлдар мен таңбашалар болуы мүмкін.
CD-ROM компакт- дискiсi
CD-ROM (Compact Disk ... Memory ) ... ... тiлiне-
компакт-диск негiзiнде тұрақты еске сақтау құрылғысы деп аударылады. Бұл
құрылғы әрекетiнiң негiзгi мiндетi, диск ... ... ... ... ... көмегiмен есептеу жүргiзу. Компакт-диск 650
Мбайтқа жуық деректер сақтай алады. ... ... ... ... тән ... ... ... Лазерлi диск арқылы таратылатын
программалық өнiмдердi, мультимедиалық баспалар деп атайды. CD-ROM
дискжетегініњ негiзгi кемшiлiгi, деректердi жазудың мүмкiндiгiнiң болмауы.
Бiрақ сонымен қатар, бiр рет жазу CD-R (Compact Disc ... және көп ... CD-RW ... бар. CD-ROM дисководының негiзгi параметрi, ол
деректердi оқу жылдамдығы болып табылады, яғни екi есе ... ... ... ал төрт есе ... ... және т.с.с
өнiмдiлiгiн қамтамасыз етедi. Қазiргi кездегi құрылғылардың бiр рет жазу
құрылғысы 4x-8x, ал көп рет жазу құрылғысы 4х-ке дейiнгi ... ... ... үшін компакт- дискi қолдану осы күнде қалып барады.
Оның орынын «флэш –карталар» басуда. Ол ақпаратты бірнеше рет қайталап
жазуға, сыйымдылығы компакт- ... ... ... көп ... Және тағы бір ... ол ... және ыңғайлы.(18-ші сурет)
18-ші сурет
Бейнекарта.
Бейне карта монитормен бiрiгiп ... ... iшкi ... ... ... ойнату таңдауына байланысты еркiн экран шешуiн
(640x480, 800x600,1024x768,1152x864; 1280x1024 нүктелер) таңдау арқылы 16.7
миллион түстi қамтамасыз ететiн SVGA ... ... ... ... ең ... ... бiрi. Неғұрлым ол жоғары болған
сайын, соғұрлым экранда көп ақпаратты бейнелеуге болады, бiрақ әр нүктенiң
өлшемi кiшi,яғни бейнеленген элемент өлшемi кiшi ... ... ... ... размера монитора существует свое оптимальное разрешение экрана,
которое должен обеспечивать видеоадаптер . Көптеген қолданбалы программалар
800x600 экран шешуiне ... ... кең ... ... өлшемi 15
дюймдi құрайды. Түстiк шешулер (түс тұнықтығы) ... ... ... ... ... ... ... шешуiне және түс тұнықтығына
тәуелдi қажеттi видеожады көлемiн келесi формуламен есептеуге
болады:                
P=((m·n)·b)/8,
 Р - видеоадаптердiң қажеттi жады көлемi; m - көлденең ... ... n - тiк ... ... ... b - ... ... разрядтылығы
(бит). Бейне жылдамдық- компьютердiң негiзгi процессорында бейне тұрғызу
бойынша кейбiр операциялар математикалық есептеулердi жүргiзбей, аппаратты
жолмен ... ... ... ... өңдеудi орындауға
болатын видеоадаптердiң негiзгi қасиеттерiнiң бiрi.
Дыбыстық карта
Дыбыстық карта дербес компьютердің ең соңғы өңдеулерініің ... Ол ... ... ... карта ретінде жалғанып, дыбыс, музыка сияқты
операцияларды өңдеуде қолданылады. Дыбыс дыбыстық картаның шығысына
жалғанатын дыбыстық колонкалар арқылы ойнатылады. Арнайы жалғастырушы тетік
дыбыстық сигналды ... ... ... ... ... ... ... жазуға болатын және кейін қолдану және өңдеуге болатындай қатқыл
дискке сақтауға болатын микрофонға арналған разьем бар.
Дыбыстық картаның негізгі параметрі сигналдарды аналогті ... ... ... аудару үшін қолданылатын, биттер санын анықтайтын
разрядтылық болып табылады. Неғұрлым разрядтылық жоғары болса, соғұрлым
цифрлеуге ... ... аз, ... ... ... жоғары.
IV-ші тарау
Сыртқы құрылғылар.
Дербес компьютердің (ДК) процессоры мен жедел жадынан басқалары оның
сыртқы ... ... ... ... ... ... ... модем т.б. Әрбір сыртқы құрылғы компьютердің ... ...... ... контроллер арқылы жалғасады.
Жүйелік болкқа ДК-дің ... ... ... ... ... электр тогының қосылуын, қосымша құрылғыларды қосуды
қамтамасыз етеді.
Дисплей (монитор) – компьютердің экранына ... ... ... ... ... ... кәдімгі түрлі түсті теледидардан
аумайды, сондықтан оны жиі телевизиялық ... ... деп ...... ... ол оның ... ... жұмысы туралы
барлық қажет ақпаратты беріп отырады.
Дисплей(19-шы сурет) электронды-сәулелік түтікшеден, қоректендіру
блогынан және сәулені басқарушы электрондық блоктан тұрады.
Монитор түрлі ... ... ... ... мүмкін.
19-шы сурет
Пернетақта – компьютерге ақпарат енгізуге ... ... ... және цифр ... ... компьютерге кез келген ақпаратты
беруге мүмкіндік жасайды. Пернетақтада 101 не 102 перне болады. ... ... ... ... ... олар ... ортасында орналасқан. Ол
пернетақтаның негізгі бөлігі болып табылады.
2. Функционалдық пернелер – ... ... ... ... ... ... әріптерімен белгіленген.
3. Нұсқаушы немесе меңзерді экранда ... ... ... ... ... ... ... Бұл пернелер символдық
пенелердің төменгі оң ... ... ... ...... оң ... орналасқан. Олар
цифрларды енгізу үшін қолданылады. NumLock пернесінің жарығы жанып тұрғанда
қосылады.
Қазіргі ... ... тағы бір ... ... ...... ... Маус
( 21-ші сурет)компьютердің жұмысын жеңілдету үшін қолданылады.
20-шы сурет
21-ші сурет
Графикалық бағдарламалық қамтамасызданудың иерархиясы Компьютерлік графика
– бұл ЭЕМ көмегімен ... және ... ... ... ... өңдеуге арналған информатиканың бір бөлімі, яғни бұл бөлім компьютерде
әртүрлі кескіндерді(суреттерді, сызбаларды, мультипликацияларды) жасау
мәселелерімен айналысады.
Компьютерлік графикада келесі есептер ... ... ... ... ... ... ... дайындау;
3. Кескіндерді құру;
4. Кескіндермен әрекеттер жасау.
Компьютерлік графиканың үш түрі бар. Бұл растрлік графика, векторлық
графика және фрактальдық ... Олар ... ... ... немесе баспаға басу принциптерімен ажыратылады.
Растрлік әдіс – кескін боялған нүктелер жиынтығы ... ... ... ... (мультимедиалық) және полиграфиялық
баспаларды жасауда қолданады. Ол үшін көбінесе суретшілермен,
фотографтармен дайындалған иллюстрациялардың сканирлері қолданылады. Соңғы
кездері ... ... ... ... үшін ... ... ... кең қолданулар тапты.
Интернетте әзірше тек растрлік иллюстрациялар қолданылады.
Векторлық әдіс – бұл ... ... ... және т.б. түрінде
бейнелейтін әдіс. Берілген жағдайда вектор – бұл белгілі бір ... ... ... ... ... ... бағдарламалық құралдар алдымен
иллюстрацияларды құруға, аз дәрежеде оларды өңдеуге арналған. предназначены
в первую очередь для ... й и в ... ... для их ... ... ... агенттікте, дизайндық бюрода редакцияда және
баспаларда кең қолданылады. Оформительские работы, ... на ... и ... геометрических элементов, решаются средствами
Шрифтерді және қарапайым геометриялық элементтерді қолдануға негізделген
безендіру жұмыстарын векторлық графика құралдарымен жасау анағұрлым
қарапайым.
Фрактальды графикамен жұмыс ... ... ... ... ... есептеулер арқылы автоматты түрде генерациялауға
арналған. Фрактальды көркем композицияларды құру сурет салу немесе
безендіруден емес, бағдарламалаудан тұрады. Фрактальды ... ...... ... одан ... ... ... компьютер
жадында сақталмайды. Кескіндер теңдеу бойынша (немесе теңдеулер жүйесі)
бойынша жасалады, сондықтан формуладан басқа ештеңені ... ... ... ... ... арқылы мүлде басқа суретті алуға
болады. Фрактальды графиканың тірі табиғат ... ... ... ... ... суреттерді автоматты генерациялау үшін жиі
қолданылады.
Қарапайым түс модельдері. Түстік модель – ... ... ... ... әдісін анықтайды.
RGB – модель (аддитивтік) күн сәулесінің физикалық қасиеттеріне
негізделген: кезкелген түс ең әуелгі үш түстердің бірін (Red - ... - ... Blue – көк) ... ... ... Ақ түс ... ... араластырудан пайда болады.
CMY-модель (субтрактивтік немесе алып тастау) Ең әуелгі түсті ақ ... ... ... ... ... ... ... (Gyan)= ақ – қызыл = жасыл + көк
Қызыл күрең (Magenta) = ақ – жасыл = қызыл + көк
Сары (Yellow) = ақ – көк = ... + ... CMY ... ... ... оған таза қара түс ... Қара реңді «таза» түсті алуға арналған.
Түсті принтерлерде көбінесе төрт бояғыштар қолданылады. Осы ... кең ... ... ... бір бояу ... таза емес және
араласқан түрде болады. Сондықтан қосымша түстерді бірінің үстіне бірін
салу таза қара түсті бермейді.
Видеоақпаратты шығару құрылғысы
 Компьютерге ыңғайлы түрдегі ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... цифрлық түрде, сақталады,
ал пайдаланушы ақпараттарды мәтін, кескіндеме, дыбыс түрінде ... ... ... кең ... - ... ... ... негізгі құрылғы.
Қазіргі видеоплаталар компьютердің өзі сияқты құрылған: оларда
видеосигналдарды өңдейтін процессор (видеопроцессор), кескіндерді
сақтайтын видеожад, видеопроцессордың жұмысы үшін ... ... ... ... ұқсас) бар. Қазіргі видеоплаталар телевизорға,
екінші мониторға және т.б. қосуға арналған шығыстармен жабдықталуы мүмкін.
(22-ші сурет)
   
22-ші сурет
 Видеомонитор – ... ... алып оны ... немесе кескін
түрінде бейнелейді. Қазіргі мезгілде мұндай құрылғылыардың келесі түрлері
шығарылады. (23-ші сурет)
электронды-сәулелік трубка ... ... ... мониторлар
плазмалық мониторлар
| | | ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | ... сурет
Проектор - видеоақпаратты үлкен экранға шығаруға арналған. (24-ші ... ...... ... шығаруға арналған. (25-ші сурет)
    Принтерлер түрлері
1. матрицалық
2. бүріккіш
3. лазерлік
4. термиялық
| | ... ... ... ... ... ... және ... принтерлер қазіргі кезде бөлек құрылғы ретінде
шығарылмайды. Олар енді кассалық және факстік аппараттардың ... - ... ... сызбаларды сызу үшін қолданылады. (26-
шы сурет)
26-шы сурет
Дыбыстық плата сандарды адамға түсінікті дыбыстар ретінде түрлендіреді.
(27-ші сурет)
.
27-ші сурет
Head Mounted Display. ... ... ... ... ... Mounted Display – HMD) ... барлық жаққа бағытталған
монитордың (Binocular Omni–Orientation Monitor – BOOM) бас қалпын
қадағалайтын (head ... және ... көз ... да ... (eye
tracking) монтаждалған түрдегі шығару құрылғылары қолданылады. Бұл
стереоскоптік ... ... ... ... бұрылуындағы
көріністердің оперативті өзгеруін құру үшін қажет.
Графикалық редакторлар
Графикалық редактор — компьютер көмегімен ... ... құру ... мүмкіндейтін бағдарлама (немесе бағдарламалар пакеті).
Графикалық редакторлар түрлері:
Растрлік графикалық редакторлар. Ең таралғандары: Adobe Photoshop
операциялық жүйе ... Windows үшін және Mac OS X, GIMP ... ... ... ... графикалық редакторлар. Ең таралғандары: Adobe Illustrator,
Corel Draw, Macromedia Free Hand — операциялық жүйе Microsoft Windows
үшін және Mac OS X, ... ... ОЖ ... графикалық редакторлардың функциялары шамамен бірдей (қарапайым
графикалық редакторлардың бірі IBM-үйлесімді компьютерлер үшін ... Олар ... ... ... ... ... ... суреттер жасау;
2. сурет салу үшін әртүрлі түстерді және ... ... ені және ... бар ... қолдану); 
3. суреттерді немесе олардың бөліктерін «қиып алу», оларды ... ... ... ... сыртқы жинағыштарда сақтау;
4. сурет фрагментін экран бойынша орнын ауыстыру;
5. бір суретті ... ... ... ... оның кіші детальдарын салу үшін ұлғайту;
7. суреттерге мәтін қосу.
Көптеген графикалық редакторлар сонымен ... ... ... яғни компьютерде қозғалатын
кескіндерді құруға мүмкіндік береді.
Графикалық редактор «ортасы» ... үш ... ... ... ... саймандарды кескіндейтін пиктограммалар жиынтығы. Әдетте бұл —
кезкелген конфигурациядағы сызықтарды кескіндейтін «кисть» және түзу сызық
кесінділерін сызуға арналған «сызғыш», ... ... ... ... салу ... «ластик» кескіндерді өшіруүшін, «валик»
фигураларды бояу үшін, «қайшы» кескін фрагменттерін кесу үшін.
Ортаның басқа бөлігі —кескіндердің түсін таңдау үшін палитра.
Үшінші бөлігі ... ... ... ... осы бөліктері әдетте
экран шеттерінде орналасады. Экранның ортаңғы ... ... ... (немесе кескіндер жасалатын «холст» деп аталады).
Графикалық редактордың келесі негізгі жұмыс іс-тәртіптері бар: саймандарды
таңдау және баптау, түс ... ... ... ... және ... құрылғылармен жұмыс.
Графикалық редактормен жұмыс істегенде, пайдаланушы тек пернетақтаны ғана
қолданбай, сонымен ... ... ... ... және редакторлар)
үшін манипулятор тышқанды да қолданады. Компьютер экранында кескіндерді
жасау кезінде суретті тек қана ... ... ... кескіндерді де
пайдалануға болады, мысалы, фотографиялар, кітаптағы суреттер және т.б.
Осындай қосымша графикалық ақпаратты енгізу үшін арнайы құрылғы — ... ... ... Шамдар.
Порттар.
Компьютер порттар – бұл арнайы электрондық құрылғылар арқылы әртүрлі сыртқы
құрылғылармен байланысы жүзеге ... Ол ... және ... ... ... ... порттар сыртқы құрылғылардың байланысы үшін
қолданылады , және таяу ара қашықтыққа хабарды үлкен көлемде жібереді. ... ... порт ... ... ... 8-бит ... порт ... жүйелік блокқа принтер , сканер іске қосылады .
Компьютердегі паралельді порттардың саны үшеуден аспайды , және олар 1, ... LPT 3( Line Рrin Теr - ... ... ... ... порттар
манипуляторлардың жүйелік одағына, және модемдердің және көптеген басқа
құрылғылардың қосу үшін ... ... ... ... ара ... ... үшін қолданылады, жүйелі порттар сондықтан коммуникациялы
желі деп атайды.
Порттар 28-ші суретте көрсетілген
A – Перне тақта немесе
тышқан
B - Перне ... ... ... – Порт USB 1
D - Порт USB 0
E – ... порт А
F ... ... - Тізбекті
порт B
H – MIDI немесе ойын порты
I – сызықты шығу порты
J – сызықты кіру порты
K ... ... 29-шы ... ... ... мен батырмалар, шамдар көрсетілген:
Алдыңғы панельде:
1. CD-ROM дискжетегі.
2. Иілгіш ... ... ... Қатты диск шамы.
5. Power батымасы
6. Reset батырмасы
29-шы сурет
VI-тарау
Операциялық ... ... және ... ... Бағытталуы,функциялары,классификациялары.
Дәріс жоспары:
1. Функционалдық белгі бойынша бағдарламаларды классификациялау.
2. Операциялық жүйелер ... ОС ... ... ... ... ... шекарасынң ерекшеліктері
6. Құрастыру тәсілдерінің ерекшеліктері
7. Функционалдық белгі бойынша бағдарламаларды классификациялау.
Бағдарламалық қамтама деп бағдарламалар мен олардың құжаттамаларының
қосалқы тапсырмаларды ... ... ... ... ... ... ... айтады. БҚ жүйелік(жалпы) және қосалқы (арнайы) болып
екіге бөлінеді. Қосалқы БҚ ... ... ... ... тапсырмалар
жиынтығын шешуге бейімделген бағдарламалар кіреді. ... БҚ ... ... ... және жаңа бағдарламалар шығаруды
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... Оған
төмендегілер жатады:
1) Операциялық жүйе – есептеу жүйесінің барлық ... ... ... және ... ... істеу ылғайлылығына бағытталған
жүйелік және басқару бағдарламаларының жиыны. Ресурс түсінігіне ЭЕМ-нің кез-
келген логикалық ... ... ... және оның ... ... (Негізгі ресурстарға процессорлық уақыт, жад және
басу-шығару құрылғылары жатады).
Бүгінгі күнгі ОЖ – кең таралған ... – көп ... ... Бірінші кезекте ол бағдаралмалық қамтаманың тасымалдау талаптарымен
анықталады. Бұл тасымалдауды қамтамасыз етуді ... ... ... OS ... based on uniX) ... қабылданған, ол файлдарды
басқарудағы қарапайым функцияларды, процессаралық ... ... ... ... ғана ... ... де бар. Көпшілікке
танымал мұндай ОС-тердің бірі - MS DOS дискілік операциондық ... ... ... ... ... ... ... бір мезгілде орындау.
• Тапсырмалар арасына компьютер ресурстарын тарату.
• Тапсырмалардың бір-бірімен өзара әрекеттесуін ұйымдастыру.
• Қолданбалы бағдарламалардың ... ... ... ... ... пен ... ... ұйымдастыру.
• Жүйелік ресурстардың, ақпараттың және қолданушы бағдарламасының ,
орындалу үстіндегі процесстердің ... ... ... жүйе ... мен ЕЖ ... ... интерфейс ролін
атқарады, яғни ОЖ тұтынушыға виртуальдық ЕЖ-ны ұсынады. Әртүрлі ОЖ бірыңғай
техникалық құралдар арқылы ... ... ... ... ... ... ... өңдеу үшін әртүрлі мүмкіндіктер береді. ... ... ... жүйе ... ... ... себебі
ол барлық есептеу процессін ... мен ... ... ... ... кез-келген компоненті міндетті түрде ... ... ... жүйе ... бағдарламалық қамтама мен қосалқы
программаларды байланыстырады. ... ... ... ... операциялық жүйе әдетте осы жалпы сервисті ұсынады. Мысалы, барлығына
дерлік программалар информацияны дискке жазып, сақтай ... ... ... ... ... ... әр ... орындай алса
да, бұл масатта операциялық жүйені қолдану ыңғайлы. Қосалқы программист ... ... ... ... ... ... жазу үшін арнайы кодтың
жазылуы жайлы ойланбауы тиіс. Программист тек операциялық жүйені ... ... ... ал ОЖ ... тәуелді информациямен
айналысады.Операциялық жүйені қолдану ... ... ... ... осы ... ... ... кез-келген
компьютерлерде жұмыс істей алады, себебі бағдарламалар аппаратурамен емес,
операциялық жүйемен ... DOS, Windows, UNIX ... ... ... ... сонымен қоса қолданбалы интерфейс ұсынады: қолданушы
командаларды жүйелі шақыруда тере ... ОЖ бұл ... ... ... ... деп аталатын құрылғымен өңдейді.
2) Дәрежесін жоғарылату мен қосымша ... ... ... интерфейсті модификациялайтын ОЖ сыртқы жабыны(shell), Мысалы:
Norton Commander, PcTools, Tree, ... ОЖ ... ... ... ... ... арқылы тәжірибесіз қолданушыны ОЖ-ны ... ... ... ... – қызмет көрсету бағдарламалары ,олар
қолданушыға ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: Norton Utilit, архиваторлар,
ақпаратты шифрлеушілер, компьютерлік вирустардан сақтандыру т.б. Екеуінің
арасындағы ... ... ... ... ... мен ... ... жүйелер (interface), ол бағдарламалық және қолданбалы
интерфейсті бірдей модификациялайды, кей ... ... ... қосымша мүмкіндіктерін жүзеге асырады. Мысалы: - Windows
Microsoft
Операциялық жүйе белгілі дәрежеде ... ... ... ... ОЖ ... аз ... екі ... орындайды:
кеңейтілген машина ұсыну арқылы қолданушыға ыңғайлылық қамтамасыз етеді
және компьютердің ... ... ... арқылы қолданудың
нәтижелігін жоғарылату. Ресурстарды басқару деп ресурстың түріне тәуелсіз
екі ... ... ... ... ... ...... ресурсты кімге, қашан, ал бөлінетін
ресурстар жағдайында қандай көлемде үлестіруін анықтайды;
2. Ресурс жағдайын бақылау – ... ... бос ... бос ... ал ... ... ... –оның қандай көлемі бөлінген
немесе бос екенін анықтайды. Осындай ортақ тапсырмаларды орындау үшін
ОЖ ... ... ... бұл ... түрін, қолдану
аумағын және қолданбалы интерфейсті қоса жүйенің жалпы сипатын
анықтайды. ОЖ ... ... ... ... ОЖ ... келтірілген:
Ресурстарды басқару алгоритмдерінің ерекшеліктері
Көптапсырмалылықты қолдау. Бір мезетте бірдей орындалатын тапсырмалар
санына байланысты жүйелер екі классқа бөлінеді:
3. біртапсырмалы (мысалы, MS-DOS, MSX) ... ... (OC EC, OS/2, UNIX, Windows 95,98, ... ОЖ ... мен машина арасындағы өзара байланысты
ыңғайластыра отырып, көбінесе оған виртуалды ... ... ... ... ... құрылғыларды басқару, файлдарды басқару,
қолданушымен қарым-қатынас құралдары енеді.
Көптапсырмалы ОЖ процессор, оперативті жад, сыртқы ... ... ... басқарады.
Көптапсырмалы режимді қолдау. Бір мезетте бірдей жұмыс атқаратын
қолданушылар санына байланысты ОЖ екіге бөлінеді:
5. ... (MS-DOS, Windows 3.x, ... ... ... көпқолданбалы (UNIX, Windows NT).
Екуінің арасындағы бастапқы ерекшелік - ... ... және ... ... ... ... – процессорлы уақыт болып табылады. Жүйедгі процессорлар расындағы
процессорлық уақытты үлестіру ОЖ спецификасын ... ... екі ... түрін белгілеуге болады:
7. ығыстырмайтын көптапсырмалылық (NetWare, Windows 3.x);
8. ығыстыратын көптапсырмалылық (Windows NT, OS/2, UNIX).
Олардың бір-бірінен айырмашылығы – ... ... ... ... Бірінші жағдайда процесстерді
жоспарлау толығымен операциялық ... ... ал ... жағдайда жүйе
мен қосалқы бағдарламалар арсында ... ... ... ... өз қалауы бойынша келесі орындалуға дайын
тұрған процессті таңдау ... ... ... ... ... ... ... процесстің бір
процессордан екіншіге ауысу ... ... жүйе ... қолдау. Оперциялық жүйелердің маңызды қасиеті – бір
тапсырма аясында ... ... ... ... ... ОЖ процессорлі уақытты тапсырма арасында емес, оның бөлек жіптері
арасында бөледі.
Көппроцессорлы өңдеу. ... ... ... ...... ... қолдаудың құралы – мультипроцессированиенің болуы.
Ондай функциялар Solaris 2.x фирмы Sun, Open Server 3.x ... Santa ... OS/2 ... IBM, Windows NT ... ... и NetWare 4.1 ... кездеседі.
Көппроцессорлы ОЖ ассиметриялы және симметриялы болып бөлінеді.
Асимметриялы ОЖ толығымен ... ... ... ... жалғыз процессорде жұмыс істейді. Симметриялы ОЖ ... ... ... платформалар ерекшеліктері
Операциялық жүйелердің қасиеттеріне аппаратты құрылғылар септігін
тигізеді.Типі ... ... ... ... ... ... және ЭЕМ ... ОЖ-лері
болып ажыратылады.
Үлкен машинаның ОЖ-сі персоналды компьютер ОЖ-не қарағанда ... ... ... айқын. Желілік ОЖ-нің құрамында байланыс желілері
арқылы компьютерлер арасында хабарлама тасымалдайтын құрылғылар бар, ... ... ... ... емес. Осы хабарламалар негізінде желілік ОЖ
желіге қосылған, ажыратылған тұтынушылар арасында компьютер ресурстарының
бөлінуін ... ... ... ... ... үшін ... ... құрамында IP, IPX, Ethernet,т.б. ... ... ... бар. ... жүйелер операциялық жүйеден
жақсы ұйымдасушылықты талап етеді, сол арқылы операциялық жүйенің өзі, ... ... ... жеке ... ... ... атқаруына
болады. ОЖ бөліктерінің параллель жұмыс істеуі ОЖ-ні ... ... ... ... бұл жағдайда жеке процесстерді ... ... ... ... ... ету, ... эффектісін, және
тағы басқа қажетсіз нәтижелерді болдырмау ... ... ... жүйелерге басқа талаптар қойылады. Кластер –ортақ ... үшін ... ... ... ... ... жүйе болып көрінетін
есептеу жүйелерінің әлсіз ... ... ... үшін ... аппаратурамен қатар операциялық ... ... ... бұл көмек ажыратылатын ресурстарға жеткізілудің
үйлесімділігі, келіспеушілік пен жүйенің динамикалық реконфигурациясын
байқауда ... ... ... ... ... бірі – Digital ... компаниясының VAX компьютерлері
негізінде ... ... ... ... ... анықталған
түріне бағытталған ОЖ-мен қатар, ұялы деп аталатын, бір типті ... ... ... оңай ... ... ... бар.Осындай ОЖ-
нің көрнекті өкілі –атақты UNIX ... ... ... ... ... ... жаңа ... тсымалдануы кезінде
солар ғана көшіріледі. ОЖ-нің қалған бөлігінің тасымалдануын оның ... ... ... ... ... жүйелерді
бағдарламалау үшін арнайы жасалған С-да.
Қолдану аймақтарының ерекшеліктері
Көптапсырмалы ОЖ оларды өндіруде ... ... ... үш ... ... ... өңдеу жүйелері (мысалы, OC EC),
10. уақытты бөлу жүйелері (UNIX, VMS),
11. шынайы ... ... (QNX, ... өңдеу жүйелері нәтижелерінің тез шығуын талап етпейтін,
негізінен есептеуге ... ... ... ... ... ... ... мақсаты және эффективтілік критерийі ... ... ... яғни ... санды тапсырманы бірлік уақыт
ішінде шығару қасиеті. Пакеттік өңдеу жүйелерінде бұл ... жету ... ... ... ... ... басында тапсырмалар
пакеті құрылады, әр тапсырманың жүйелік ресурстарға ... бар; ... ... ... қосылыс жасалады, яғни бір
уақытта ... ... ... Бір ... ... ... айрықша талаптары бар тапсырмалар таңдап алынады. Осылайша,
тапсырмалар пакетінен жаңа тапсырма таңдап алу жүйеде орныққан ішкі ... ... ... ... ... ... белгілі уақыт аралығында
орындалуына кепіл беру ... ... ... ... ... бір
тапсырманы орындаудан басқасын ... ... тек ... ... бас ... ғана ... ... енгізу-шығару операциясын
орындаудың қажеттілігі кезінде. Сондықтан бір тапсырма ... ... ... ... ... бұл ... ... тапсырмаларының
орындалуына мүмкіндік бермейді.Тұтынушының пакеттік өңдеу жүйесі орнатылған
есептеу машинасымен қарым-қатынасы мынадай ... ... ... оны ... ... ал күн ... ... алады.
Мұндай тәртіп тұтынушы еңбегінің өнімділігін кемітетіні көрініп тұр.
Уақытты бөлу жүйелері пакеттік өңдеу ... ... ... ... ... ... ... Уақытты бөлу жүйесінің әр тұтынушысына терминал табысталады, сол
арқылы ол өз ... ... ... ... ... ... әр тапсырмаға тек квант процессорлық ... ... ... ... көп ... пайдаланбайды, және жауап уақыты да
ыңғайлы. Егер квант аса ... емес ... ... ... бір ... ... ... тұтынушыларға олардың әрқайсысы машинаны бөлек
пайдаланып ... ... ... ... бөлу ... ... азырақ, себебі орындауға тұтынушы жіберген әр тапсырма қабылданады,
және процессордың тапсырмадан тапсырмаға жиі ... көп ... бөлу ... эффективтілік критерийі –максималды ... ... ... ... мен ... ... табылады.
Шынайы уақыт жүйелері станок, спутник сияқты техникалық объектілерді
немесе гальваникалық сызық, доменды процесс сияқты техникалық ... үшін ... Осы ... ... ... уақыт
беріледі, осы уақыт аралығында объекіні басқаратын бағдарлама орындалуы
тиіс, олай болмаған жағдайда авария ... ... ... ... зонасынан
шығып кетеді, датчиктардан келетін ... ... ... ... ... дұрыс болмайды. Осылайша, шынайы уақыт
жүйелерінң эффективтілік критерийі – бағдарламаны қосу мен ... ... ... ... ... ... төзу . Бұл ... әсер уақыты деп талады, ал сәйкес қасиет –әсер етушілік.
Кейбір операциондық жүйелер қасиеті ... әр ... ... ОЖ ... Тапсырма жартысы пакеттік өңдеу режимінде орындалса, жартысы реалды
уақыт немесе ... бөлу ... ... ... ... ... өңдеу режимін фондық режим деп атайды.
Құрастыру тәсілдерінің ерекшеліктері.
Базалық концепцияларға жатады:
Жүйенің ядро құрылымының тәсілі – ... ядро ... ... ... ... ... ядроны қолданады, себебі ол нақтылы режимде
жұмыс істеп, бір процедурадан екіншіге тез ... ... ... ... ... ... ... аппаратураны басқару
функцияларының аз мөлшерде қолданылуына негізделген.Дегенмен, ... ОЖ ... ... ... ... ... ... тәсілмен жұмыс істеу белгіленген ... ... ... ... ... жиі ... ... байланысты өте
баяу жүреді, әйтсе де жүйе өзгермелі ... ... – оның ... ... ... ... арқылы өсіруге, сығуға
мүмкіндік пайда болады. Сонымен ... ... ... ... ... ... сенімді қорғалған.
ОЖ-нің объектілі-бағдарлы базада құрылуы ОЖ ішіндегі ... ... ... ... Нақты айтқанда:стандартты объектілер
формасындағы сәтті ... ... ... ... ... ... ... объектінің ішкі құрылымына ену есебінен пайда
болған мәлімет қорғау ... ол өз ... өзге ... заңсыз
түрде қол сұғуына жол бермейді, жақсы белгіленген объектілер жиынынан
тұратын ... ... ... ... ... ... ОЖ ... бірнеше ОЖ-лерге
арналған қосымша бағдарламаларды ... ... ... ... ... жүйелер бір мезгілде MS-DOS, Windows, UNIX (POSIX),
OS/2 сияқты қосалқы аумақтарды қабылдайды, ол ... ... ... ОЖ ұйымдасуының бөліктенуі бағдарламашылар мен ... ... ... атқаруын мейілінше жеңілдетеді.
Бөліктенген ОЖ құрамына қолданушыға желіні кәдімгі ... ... ... ... беретін механизмдер жинақталған. ОЖ-нің
таратылған ұйымдасуының өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... болуы, жойылған
мәліметтерді қайтару механизмін қолдану (RPC).
VI-тарау
Интернет ғаламторы.
Интернет тарихы және қайнар көзі. Интернеттің ... ... ... ... ... негіздеріне құрылғыларды электрикалық және
механикалық сипаттамалары бойынша сәйкестеуді қалыптастыру және ақпараттық
қаматамасыздандыруды кодтау жүйесі мен деректер форматы бойынша үйлестіру
жатады. Бұл ... шешу ... OSI деп ... моделіне жүктелген
(Ашық жүйелер әрекеттесуінің моделі). Бұл модель ISO - ... ... ... ұсыныстары негізінде құрылған.
ISO/OSI моделі бойынша компьютерлік желілер архитектурасын жеті деңгейде
қарастыруға болады. Ең жоғарғы деңгей – ... Бұл ... ... ... ... ... Ең ... деңгей –
физикалық. Ол құрылғылар арасында сигнал алмасуды ... ... ... ... ... ... ... төменге қарай
жүргізіледі, содан соң тасымалдау, ақырында клиент компьютерінде төменгі
деңгейден жоғарыға ... ... ... ... ... ... ... қажет сәйкестікті орнату үшін хаттама деп аталатын
арнайы стандарттар ... Олар екі ... ... ... ... ... ... компьютерлік желілер бөлінеді:
1. локальды (LAN – Local Area Network);
2. глобальды (WAN – Wide Area Network).
Локальды желідегі компьютерлер барлық қатысушылар үшін ... ... ... Локальдық желілер бір ғимараттың,
этаждың, ықшам орналасқан ғимараттар топтарының компьютерлерін қоса алады.
Глобальды желілердің географиялық ... ... ... Олар ... де, сол ... жеке ... ... де, оның ішінде
әртүрлі хаттамаларды пайдаланушыларын да қоса алады.
Компьютерлік желілердің барлық түрлері келесі екі функцияны ... ... ... ... және ... ... ортақтасып
қолдануды қамтамасыз ету;
2. деректер ресурсына бірлесіп қол ... ... ... үшін ... ... бөлінген арнайы компьютер
болса, онда ол файлдық сервер деп аталады. ... ... ... ... ... деп аталады. Локальды компьютерлік желіде
қатысушылар жұмысын ұйымдастыруды басқаратын адам жүйелік администратор деп
аталады.
Әртүрлі хаттамалармен жұмыс ... ... ... ... үшін ... деп ... ... құралдар қолданылады.
Шлюздер аппараттық және программдық болуы мүмкін. Желілік қауіпсіздікті
қамтамасыз ету үшін локальдық және глобальдық желіліер арасында
брандмауэрлар қондырылады. ... ... ... ... ... қозғалысына қарсы тұратын, арнайы компьютер не компьютерлік
программа болуы мүмкін.
Интернет.Негізгі түсініктер. Интернеттің теориялық негіздері.
Ұлттық масштабтағы бірінші желі ARPANET АҚШ-тың қорғаныс ... ж. ... Бұл желі ... ірі ... зерттеу және оқу орталықтарын
байланыстырды. Интернет 1983 ж. пайда болды. Бұл дата TCP/IP – хаттамасының
стандартталу күніне сәйкестелді. TCP/IP – бұл ... бір ... ... ... ... екі ... TCP ... – транспорттық деңгейдегі
хаттама. IP хаттамасы – адрестік, ол желілік деңгейде ... және ... ... көрсетеді.
TCP хаттамасына сәйкес, жіберілетін деректер кішігірім пакеттерге
«бөлінеді», содан соң әр пакет таңбаланады(маркирленеді). Әр пакет ішінде
алушының компьютерінде құжатты ... ... ... ... ... ... – бұл ... желіде қатысушының бірегей адресі. Ол төрт
байтпен беріледі, мысалы 195.38.46.11. Желідегі қандай компьютерлер бір-
біріне «жақын» немесе «алыс» орналасқанын ... ... ... ... деп ... Маршрутизаторлар ролін арнайы
мамандандырылған компьютерлер немесе желідегі серверде жұмыс істейтін
арнайы программалар атқарады.
Microsoft Internet Explorer және онымен жұмыс ... – ол ... әлем ... ... ... қосатын сансыз
көп компьютерлік желі. Интернетте жұмыс істеу үшін аса маңызды деректер
қорына жетуге арналған желіге қосу құралы – браузер ... ... ... бар ... ... Firefox, Opera), ... қазіргі кезде аса танымалы Internet
Explorer бағдарламасы болып табылады.
Шолушы панелі деген не?
Internet Explorer бағдарламасының басты мәзірінің төменгі жағында қолданушы
жиі қолданатын басты ... ... ... саймандар панелі
(шолушы панелі) орналасқан. Оның төменгі жағында Internet ... ... ... ... ... және олардың
Интернетте орын ауыстыруға арналған функцияларын көре аласыз.
|Батырма – рус./engl. |Сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ауысу ... ... ... ... ... ... Web-парақты жаңарту (ағымдағы |
| ... ... ... ... |Басты параққа көшу ... ... ... құралдар тізімінен тұратын |
| ... ашу ... ... ... тізімін шығару ... History ... ... ... ... |
| ... ... |Outlook Express ... Internet News |
| ... іске қосу ... ... ... басып шығару |
Адрестік жол деген не?
Адрестік жол Web-парақ ... ... және ... үшін ... жолдың көмегімен Сіз жай ғана find, go, немесе ? командаларын және
Сіз іздеп отырған сөзді теріп, web-түйінді іздей аласыз.
Адрестік ... ... ... бір ... көшу үшін адрестік жолда оның
адресін (доменді) енгізіп, ENTER пернесін басу керек. Біраз уақыттан кейін
бұл ... ... ... ... ... ... Интернет сайттардың
барлық адрестері тек латын әріптерімен және кіші әріптермен теріледі.
Домен деген не?
Домен (ағылш. тілінен domain - область, территория) – ол ... ... ... ... ... ... әр ... деңгейлерден тұрады: бірінші деңгей (оны «зона» деп те
атайды; мысалы ru, com, org), екінші деңгей (yandex.ru), үшінші деңгей
(hosting.rbc.ru) және т. ... ... оң ... ... ... ... ... домен
(top level domain) деп атайды. Жоғарғы деңгейдегі доменнің бірнеше түрлері
бар:
.com – бұл ... аса кең ... ... ... коммерциялық
құрылымдармен қолданылады.
.edu – университеттер қолданады.
.net - әр түрлі компьютерлік желілерге қатысты.
.org – ... ... емес ... ...... мекемелер қолданады.
.mil - әскери мекемелер қолданады.
.ru, uk, .kz және т. с. с. – географиялық жерін ... .shop, .web, .arts, .rec, .info, .nom – ... ... ... ... кіруге рұқсат жоқ, бірақ кейбір компаниялар доменді осы ... ... ... ... ұсынады.
Интернетте ақпараттар іздеу және іздеуші жүйелер.
Интернетте ақпаратты іздеу үшін іздеуші машиналарды ... ... ... ... ... ... ... барысында
кездесетін қажетті бірнеше кеңестерді қарап шығайық:
Адрестік жолда іздеуші машина адресін көрсету керек (мысалы www.google.kz).
Іздеу жолында Сіз ... ... ... жүйе ... ... ... ... мүмкіндік берсе, онда Сіз
ақпаратты іздеу шекарасын анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... немесе ақпаратты тек Қазақстан
бойынша іздеу). Осылайша, Сіз ... ... ... ... ... ... ... Поск в Google батырмасын басып, ақпаратты іздеу
туралы сұранысты жібересіз.
Егер табылған нәтижелер (сілтемелер) көп ... және олар бір ... ... онда Сіз ... парақты қарап шыққаннан кейін, параққа
көшу батырмасымен келесі парақтарға көше аласыз.
Егер сілтемелер саны аса ... ... және ... ... ... Сізді
қанағаттандырмаса, онда Сіз Поиск среди результатов функциясын қолдана
аласыз. Бұл функцияны қолдана отырып, Сіз анықтаушы сұранысты ... ... ... ... ... ... ішінен анықтаушы ізденісті
жүргізеді.
Қажетті сілтемен тапқаннан кейін, Сіз оны тышқанмен шертіп ... ... ... Егер ... ... ... ауысқыңыз келсе, құжаттағы
сілтемелер арқылы кері қайтып, басқа сілтемелер бойынша ауысуыңызға болады.
Аса кең танымал ... ... ... ... ... ... ... www.google.com
6. www.msn.com
7. www.rambler.ru
8. www.aport.ru
9. www.yandex.ru
10. www.google.kz
Табылған ақпаратты көшіру және сақтау
Web-парақтан алынған ақпараттарды сақтау (белсенді ... ... ... ... ... ашыңыз.
Файл/File мәзірінен, Сохранить как.../Save as… функциясын таңдаңыз.
Сохранить в:/Save in: жолында ақпартты сақтайтын ресурсты (буманы, дискіні,
дискетаны) көрсетіңіз.
Имя файла/File name ... ... атын ... ... as type: ... ... ... көрсете аласыз.
Сақтауды растау үшін Сохранить/Save батырмасын басыңыз.
Парақтағы ақпаратты Microsoft Word ... ... ... ... ... көшіргіңіз келетін ақпаратты белгілеп
алыңыз (барлық парақты толығымен көшіру үшін Правка/Edit мәзірінен Выделить
все/Select All функциясын таңдауға болады)
Курсорды ... ... ... ... ... оң жақ ... ... терезеден Копировать/Copy функциясын таңдаңыз.
Microsoft Word құжатын ашыңыз.
Онда тышқанның оң жақ ... ... ... ... Вставить/Paste
функциясын таңдаңыз.
Microsoft Word құжатын сақтайсыз.
Интернет – дүниежүзіндегі ең әйгілі, ең үлкен, миллиондаған
компьютерлерді желілердің үлкен желісіне біріктіретін желі.
Интернет сөзі ... желі ... NETwork) ... білдіреді.
означает международную сеть, это наиболее точное его определение. Интернет
– бұл жер жүзіндегі компьютерлер мен серверлердің жиынтығы. Бұл ... ... ... онда ... сақтайтын серверлер бар, және сіз
ақпаратты басқа компьютерлерден ала ... В ... ... ... және ... ... біріктірілген, ал
жеткілікті ақпараттар көлемін бағалаудың өзі қиын.
Интернет тарихы және қайнар көзі
1961 ж. Defence Advanced Research Agensy (DARPA ... ... ... ... ... АҚШ қорғаныс министрлігінің тапсырмасы
бойынша пакеттерді жіберудің экспериментальдық желісін жасау жобасына
кірісті. ARPANET деп аталған бұл ... ... ... ... ... ... ... болатынын үйренуге және зерттеушілерге
қорғаныс өнеркәсібінің барлық штаттарда шашырыған зерттеу ұйымдарының
арасында ақпарат алмасуына көмек үшін арналды.
ARPANET-пен ... ... ... сондай, тіпті көптеген ұйымдар,
деректерді күнделікті жіберу мақсатында қолдану үшін, оның ... ... 1975ж. ARPANET ... ... жұмысшы желіге айналды.
80-ж аяғында Ресей APRANET желісіне қосылды. 1990ж. APRANET желісі
тоқтатылып, оның орнына Интернет пайда ... ... ... ... ... ақпаратты еркін алмасуға мүмкіндік берді.
Интернет қызметшілері. Әр қызметтің өз хаттамалары ... ... ... жіберу үшін арнайы қолданбалы хаттама FTP (File Transfer
Protocol) қолданылады. Интернеттен файлды алу үшін ... ... ... ... болу ... ... ... беретін сервермен байланысты орнату (FTP – сервер).
Тағы бір мысал, электрондық поштаны пайдалану үшін хабарларды жіберу ... ... ... ... Ол үшін ... ... программасы
болуы қажет және пошталық сервермен байланысты орнату керек.
Терминалдық режим – Telnet – бұл компьютерді алыстан басқару қызметі. ... Telnet ... ... ... ... ... ... мысалы телескоптарды, видеокамераларды, өндірістік
роботтарды.
Электрондық пошта (E-Mail). Пошталық қызмет екі қолданбалы хаттама SMTP
және POP3 негізделген. Біріншісі корреспонденцияны ... ... ... ... ... хабарларды қабылдауға арналған. Клиенттік
пошталық программалардың әртүрлері бар. Мысалы, Microsoft Outlook Express
программасы операциондық жүйе Windows – дың ... ... ... (Mail List). Бұл ... тематикалық серверлер.
Телеконференциялар қызметі (Usenet). Мұнда бір хабар бір корреспондентке
емес, үлкен топтарға жіберіледі (мұндай топтар телеконференциялар ... тобы деп ... Wide Web (WWW) ... Wide Web ... ... - ... аса ... сервисі.
Ол әр әлемге таралған және ақпараттың аса көп ... ... ... ... жиынтығынан тұрады. Web-парақтар деп аталатын Web
құжаттар мультимедия элементтерінен (аудио, видео, графика және т.б.),
сонымен қоса бір құжаттан басқа ... ... ... ... графикалы түрде дайындалған құжаттардан тұрады.
Ақпарат қауіпсіздігі және оның құрамы
Ақпараттың қауіпсіздігі – ақпарат ... ... және ... немесе санкцияланбаған пайдаланудан қорғаныс дәрежесі. Ақпаратты
қорғау – бұл автоматтандырылған жүйелерде оның бекітілген қорғаныс статусын
қолдайтын арнайы механизмдерді ... және ... ... ... ... ... маңызды үш аспектісі бар:
1. қол жетерлік (қажет ... ... ... ... ... ... тұтастылық (ақпараттың өзектілігі және қарама- қайшылықсыздығы,
бұзылудан және санкцияланбаған өзгерістерден оның қорғанысы);
3. ... ... ... ... ... Ақпараттық қауіпсіздік іс-тәртібін құрастыру - комплекстік
мәселе. Оны шешу ... бес ... ... ... заң ... ... нормативтік актілер, стандарттар және т.б.);
6. моральды-этикалық (әртүрлі мінез-құлық ережесі, ... ... бір ... ... барлық ұйымның беделін түсіруге әкеледі);
7. әкімшілік (ұйым жетекшілерінің шара қолдану әрекеттерінің ... ... ... бұзушының өтуге мүмкін жолдарындағы
механикалық, электрлі - және ... ... ... ... ... ... және ... бағдарламалары).
Барлық осы шаралардың біртұтас жиынтығы қорғаныс ... ... ... ... ... мақсатында қауіпсіздік қатеріне қарсы
тұруға бағытталған осы шаралардың біртұтас жиынтығы қорғаныс жүйесін
құрастырады.
Ақпараттың қауіпсіздігінің қауіп-қатері және олардың ... ... ... ... ... ... ... білу,
қауіпсіздікті қамтамасыздандырудың үнемді құралдарын таңдауға қажет.
Қауіптілік - бұл ақпараттық қауіпсіздікті ... бір ... ... ... іске ... ... ... деп аталады, ал оған тырысушы –
қаскүнем. Потенциалды қаскүнемдер қауіптіліктің көзі деп аталады.
Көбінесе қауіптілік ақпараттық жүйелерді қорғаудың әлсіз ... ... ... ... ... ... ... құрылғыларға жете
алатыны немесе бағдарламалық қамтамасызданудың қателері)
Қауіптілік жіктемелері:
1. ақпараттық қауіпсіздік аспектілері бойынша (қол ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйелер компоненттері бойынша (деректер, бағдарламалар,
аппаратура, қолдаушы ... ... ... ... ... асу ... бойынша (кездейсоқ/табиғи/техногенді сипаттағы
қасақана әрекеттер);
4. қауіптілік көзінің орналасуы бойынша (қарастырылатын АЖ ... жиі және ең ... ... ... ... ... және ... жүйелерге қызмет
көрсетушілердің ойластырылмаған қателері.
Кейде мұндай қателер нағыз қатерлікті ... ... ... ... ... ... ... олар қасақана жасаушылар пайдаланып
кететін әлсіз жерлерді жасайды (әдетте әкімшілік етудің қателері осындай).
Кейбір деректер бойынша – 65% дейін шығындар - ... ... және су ... ... ... пен ... одан ... ұшыратады.
Сондықтан ойластырылмаған қателермен күресудің ең тиімді әдісі -–
максимальды ... және ... ... ... АЖ компоненттері бойынша жіктемелер:
1. пайдаланушылардың қабыл алмауы;
2. ... ... ішкі ... ... қолдаушы инфрақұрылымның қабыл алмауы.
Қолдаушы инфрақұрылымдарға электрлік-, су- және жылумен жабдықтау,
кондиционерлер, коммуникация құралдары, ... ... ... жатқызуға болады.
Әдетте пайдаланушыларға қатысты келесі қауіптіліктер қарастырылады:
1. ақпараттық жүйемен жұмыс істеуді қаламау (көбінесе бұл ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктер айырмашылықтарынан және техникалық
сипаттамалардан туындайды);
2. сәйкес дайындықтың жоқтығынан жүйемен ... ... ... ... ... ... диагностикалық
хабарларды түсіне алмау, құжаттармен жұмыс істеуді білмеу ... ... ... ... жүйемен жұмыс істеу мүмкінсіздігі
(құжаттардың толық ... ... ... және ... қабыл алмаудың негізгі көздері болып табылады:
1. тағайындалған пайдалану ережелерінен шегіну (кездейсоқ немесе
қасақана);
2. пайдаланушылардың немесе қызмет ... ... ... ... салдарынан пайдаланудың штаттағы іс-тәртібінен
жүйенің шығуы (сұраныстардың есептелген санынан жоғары ... ... ... тыс ... және ... ... ... конфигурациялау кезіндегі қателіктер;
4. бағдарламалық және аппараттық қамтамасызданудың қабылданбауы;
5. деректердің бұзылуы;
6. аппаратураның қиратылуы немесе бұзылуы.
Қолдаушы инфрақұрылымдарға қатысты келесі ... ... ... ... ... бұзу ... ... қасақана)
электрлік қуат көзі, су- және/немесе жылумен ... ... ... ... ... ... көрсетуші персоналдың және/немесе пайдаланушылардың өз
міндеттерін орындау мүмкінсіздігі немесе қаламауы ... ... ... ... ... ... және т.б.).
"Өкпелеген" деп аталатын – қазіргі және бұрынғы қызметкерлер өте қауіпті.
Әдетте олар ... ... зиян ... ... мысалы:
1. жабдықтарды бүлдіру;
2. уақыт өтісімен бағдарламаны ... ... ... ... ... ... ... жою.
Өкпелеген қызметкерлер, тіпті бұрынғылары да, ұйымның тәртіптерімен таныс
болғандықтан, талай зиян келтіруге қабілетті. Қызметкер жұмыстан кеткенде
оның ақпараттық ресурстарға қол ... ... ... ... жойылғанын қадағалау керек. ... ... ... ... ... - өрттер, су тасқындары жер сілкінулер, дауылдар.
Статистика бойынша от, су және ... ... ... ... ең ... - ... ... ақпараттық жүйелерге
түсіретін шығындары шамамен 13% құрайды.
Қорытынды.
Мен бұл кітабымды қорытындылап кеткім келеді, сіздер бұл ... ... ... ... ... ... ... интернет
жайлы аз-кем мағұлмат беріп кеттім. Сідердің көңіліңізден шықты деп
сенемін. Сәлеммен автор.
№3 Құрманғазы кәсіптік лицейі
«Есептеуіш техникаға қызмет ... және ... ... ... ... Нұржан
Ганюшкино 2010 жыл
-----------------------
процессор
Чипсет
Сыртқы
құрылғы
Жедел жад
Жүйелік шина
Кеңейту шинасы
Микропроцессор – ... ... ... ... ... ... жұмысын басқаруға және арифметикалық – логикалық операциялар
орындауға арналған.
Арифметикалық – логикалық құрылғы – сандық және символдық ақпараттарға
арифметикалық – ... ... ... жүзеге асырады.
Басқару құрылғысы барлық компьютердің жұмысын реттейді, яғни ... ... ... және дер ... беріп тұрады, ұяшықтары
адресін ұйымдастырады және осы адресті ЭЕМ-нің блоктарына беріп тұрады.
Процессордың сипаттамасы
Тактілік ... ... ... ...... және ... ақпаратты сақтауға,
ақпаратты оқуға (алуға) арналған. Онда ақпаратты өзгертуге болмайды.
Жедел жадтау құрылғысы – ақпаратты уақытша ... ... және ... ... ... ... ... құрылғысының ішіндегісі
өшіріледі.
байланыс және телекоммуникация құралдары
сыртқы жадтайтын құрылғылар немесе ДК-нің сыртқы ... ... ... ... мынадай түрлері бар:
ақпарат шығару құрылғылары
диалогтық құралдары
ақпарат ... ... ... шығу контроллері
Енгізу – шығару сопрецессоры
Математикалық сопроцессор
Енгізу – шығару процедураларының орындалуын ... ... ... ... тікелей басқарудан
босатады
Екілік сандармен операция орындауды жылдамдатуға арналған
Программалық басқару принциптері
1. Енгізу ... ... ... ішкі ... ... жазылады
2. Процессор ішкі жад ұяшықтарында орналасқан программаның алғашқы нұсқауын
оқиды
Н
Ұ
С
Қ
А
У
Л
А
Р
Д
Ы
О
Р
Ы
Н
Д
А
У
Деректерге қолданылатын операциялар (арифметикалық логикалық)
Жадтағы ... ... ... ... ... арқылы деректерді жадқа енгізу
Деректерді жадтан шығару құрылғысына шығару
4. Келесі қажетті ұяшықтардың ішіндегісін оқуға көшіру
5. Және ... ... ... тоқтату нұсқауна дейін
Baby AT жүйелік блогында:
7. Пернетақта
8. Тінтуір
9. Монитор
10. Бейне карта
11. Желілік адаптер
12. Қорек порты1
13. Қорек порты2
14. ... ... ... ... Пернетақта
17. USB-порты
18. COM-1
19. Принтер
20. Монитор
21. Микрафон
22. Колонка
23. Наушник
24. COM-2
25. Бейнекарта
26. Желілік адаптер
27. Дыбыстық адаптер
28. USB-порты
29. ... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi компоненттерінің анықтамалығын құру технологиясы16 бет
Алфавит – рухани бірлік негізі5 бет
Дамыған елдердердің ауыл шаруашылығы өндірістік инфрақұрылымын қалыптастыру тәжірибесі6 бет
Еңбек ақы төлеу: түсінігі, түрлері мен негізгі принциптері3 бет
КСРО және Кариб дағдарысы7 бет
Экология қазақтың қорымы болып шықпасын4 бет
Жерді есепке алу19 бет
Есептің қойылуы4 бет
Мал гигиенасы5 бет
Терісі бағалы аң бауырының майлы дистрофиясы»31 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь