Ежелгі Шығыс мәдениеті

Ежелгі Шығыс адамды ертедегі дүние аясынан алып шыққан ұлы мәдениеттер отаны болды. Ертедегі дүниеден шыға отырып, Шығыс адамның дүниеге қатынасының мифологиялық тәсілін жеңе алмады. Бірақ ежелгі шығыс мәдениеттерінің әлемі – бұл табиғат апаттарының ғана емес, озбыр мемлекет қуатының құдайдай көрінуі. Ежелгі шығыс мәдениетінің негізі адамның дербестігі мен еркіндігін мойындамайтын абсолютті бірлік идеалы болып табылады. Мемлекеттің бұл типі қатаң біріктіру қажеттілігінен туды, ол нақты табиғат жағдайларына жауап болды. Осы мемлекет – шығыс озбырлығы зор төрешілдік аппаратпен басқарылады, оның бірлігі қол астына қарайтын адамдардың өмірі мен өліміне абсолютті билік етуге ие билеушімен бейнеленеді. Мемлекеттің мұндай типі Ежелгі Шығыс елдері Египет, Месопотамия, Үнді, Қытайға тән.
Ежелгі Египет - әлемдік өркениеттің дамуына үлкен әсер еткен ежелгі мәдениеттердің бірі. Б.з. дейінгі 3000 жылы перғауын патшалар басқаратын ерте құл иеленуші, орталықтандырылған озбыр формадағы мемлекет пайда болды. Египеттің жоғарғы билігін құрған негізгі принциптер оның мызғымастығы мен ақылға сыйымсыздығы болды.
Ежелгі египеттіктер мәдениетінің маңызды қасиеті мәңгілікке ұмтылу болды, оның белгісі «өлген адамға табыну» сенімінің болуы, оған сәйкес өлім өмірдің аяқталғандығын білдірмейді және мәңгілік өмірлік күш – «ка» ұзарады, және де тек жерлеу жорасын толық сақтаған жағдайда. Өлген адамның денесін сақтау қамы мумиялар жасау өнеріне әкелді. Өлген адамдардың денелері бальзамдалып, пирамидаларға салынды. Пирамидалардың ішіндегі ең ескісі 5 мың жыл бұрын салынған Джосер перғауынның пирамидасы, ол аспанға көтеріліп бара жатқан саты тәрізді салынған. Алайда ең белгілісі және өлшемі бойынша едәуірі – Хеопс пирамидасы.
Діни табынуда перғауынды құдай деп тану басты орын алды. Ол күн құдайы Ра тәрізді болды. Осирис - өлім құдайы және жерасты әлемінің патшасы. Исида – Осиристің әйелі және қарындасы, құнарлылық пен аналар қамқоршысы. Маат – шындық пен тәртіптілік құдайы. Кейбір жануарлар, өсімдіктер, заттар құдайлар болып саналды. Аменхотеп ІV перғауын (Эхнатон) (б.з. дейінгі 1419-1400 ж.ж.) Атон құдайының атымен бір құдай ғана қалдыруды ойлады, бірақ бұған абыздар мен ақсүйектер қарсы тұрды.
Египет мәдениетінің маңызды құрама бөлігі иероглифтер
        
        |                  ... ... ...                      |                 |
| ... ... адамды ертедегі дүние аясынан алып шыққан ұлы мәдениеттер отаны |
|болды. Ертедегі дүниеден шыға отырып, Шығыс адамның дүниеге ... ... ... жеңе ... Бірақ ежелгі шығыс мәдениеттерінің әлемі – |
|бұл табиғат апаттарының ғана ... ... ... ... құдайдай көрінуі. |
|Ежелгі шығыс мәдениетінің негізі адамның дербестігі мен ... ... ... ... ... ... табылады. Мемлекеттің бұл типі |
|қатаң біріктіру қажеттілігінен туды, ол нақты табиғат ... ... ... ...... озбырлығы зор төрешілдік аппаратпен басқарылады, оның ... қол ... ... адамдардың өмірі мен өліміне абсолютті билік етуге ... ... ... ... ... типі ... ... елдері Египет, |
|Месопотамия, Үнді, Қытайға тән. ... ... - ... ... дамуына үлкен әсер еткен ежелгі ... ... Б.з. ... 3000 жылы ... ... ... ерте |
|құл иеленуші, орталықтандырылған озбыр формадағы мемлекет пайда болды. |
|Египеттің ... ... ... ... ... оның ... мен |
|ақылға сыйымсыздығы болды. ... ... ... ... ... мәңгілікке ұмтылу болды, оның |
|белгісі «өлген адамға табыну» сенімінің болуы, оған сәйкес өлім өмірдің ... ... және ... ... күш – «ка» ... және де |
|тек жерлеу жорасын толық сақтаған жағдайда. Өлген адамның денесін ... қамы ... ... ... ... ... адамдардың денелері бальзамдалып, ... ... ... ... ең ... 5 мың жыл ... |
|салынған Джосер перғауынның пирамидасы, ол аспанға көтеріліп бара ... саты ... ... ... ең ... және ... ... едәуірі – Хеопс ... ... ... ... ... деп тану ... орын ... Ол күн құдайы Ра |
|тәрізді болды. Осирис - өлім құдайы және ... ... ... ... – |
|Осиристің әйелі және қарындасы, құнарлылық пен аналар қамқоршысы. Маат – ... ... ... ... ... өсімдіктер, заттар құдайлар болып |
|саналды. Аменхотеп ІV перғауын (Эхнатон) (б.з. дейінгі 1419-1400 ж.ж.) Атон ... ... бір ... ғана ... ... ... бұған абыздар мен |
|ақсүйектер қарсы тұрды. ... ... ... құрама бөлігі иероглифтер – суретті символдық хат |
|болды, онымен храмдар мен сарайлар алдындағы жоғары ескерткіш тастарды ... ... ... буын ... ... ... ... ІІ ... ... ... жауһарыТутанхамон перғауынның |
|әйелімен бақшадағы барельефі, Аменхотеп ІV әйелі – ... ... ... ... ІІІ ... ... Ежелгі Египеттің бейнелеу өнеріне ... ... ... ... ... ... тән. ... денесі|
|қызыл түспен, әйелдердің түсі қызғылт түспен, ал шаштары қара түспен, киімдері |
|ақ түспен бейнеленген. Өнер ... тұру ... ... ... ... ... ең ерте ... б.з. ... ІІ мыңжылдыққа |
|жатады. Бұл – патшалар мен даналардың ұлдарына ақыл айтуы, ғажайыптар, ... ... ... ... повестер. Ежелгі Египет әдебиетінің ұзын |
|сонар, дерексіз шығармаларының бірі – «Көңілі қалған адамның өз жанымен ... ... ... со своей душой»). ... ... ... б.з. ... XVI-XV ғ.ғ. Жаңа ... ... ... жоғары дәрежесіне жетті. ... ... IV-III ... Қос өзен ... – Тигр және ... |
|өзендерінің аңғарында Египтеттегі мәдениеттегідей жоғары ... ... ... ... Алайда мыңжылдықтар бойы бір ғана мемлекет – Ежелгі Египет қана болған|
|Ніл аңғарынан ерекшелігі Қос өзенде (Месопотамияда) бір-бірін әр ... ... ... ... оның ішінде Шумер, Аккад, Вавилония, Ассирия, |
|Иран. Қос өзен ... мен ... ... ... ... болды. |
|Қос өзеннің ежелгі мәдениеті – шумер-аккадтық. Шумерлер вавилон мәдениетінің |
|рубасылары болды. Олар тарихта бірінші рет ... ... ... ... шығарды, |
|бірінші элегиялар жазды, бірінші кітапханалық каталог құрастырды, олар бірінші |
|медициналық кітаптардың авторлары болды, егіншінің бірінші күнтізбесін жазды ... т.б. ... ... ... ... жазу – ... сына ... жатады, бұл белгілері |
|сына тәрізді сызықшалар топтарынан тұратын белгілер жазуы, олар ... ... ... ... ... ... мұрагері Вавилония болды. Б.з. дейінгі ІІ мыңжылдық |
|ортасында Хаммурапи патша кезінде (б.з. дейінгі 1792-1750 ж.ж. ... ... ... өз ... ... мен Аккадтың барлық облыстарын біріктірді. |
|Хаммурапи кезінде екі метрлік тас бағанаға сына ... ... ... ... ... ... Бұл заңдарда Қос өзеннің ежелгі тұрғындарының шаруашылық |
|өмірі, тұрмысы, әдет-ғұрыптары мен дүниетанымы бейнеленді, олардың мүдделері |
|нақты ... ... ... ... ... ... ... қажеттігімен |
|анықталды. ... ... ... ... ... су мен аспан шырақтарына табыну |
|үлкен роль атқарды, ол астрономия мен математиканың тез дамуына әкелді. Осылай ... ... ... құрылды, ол қазіргі уақытқа дейін уақыт есептеуі – минутада, |
|секундта бар. Вавилон астрономдары Күннің, ... ... және күн ... ... ... ... ... шығарды. Вавилон ғалымдарының барлық ғылыми |
|білімдері магиямен және балгерлікпен байланысты болды. ... ... ... сәйкес адамдар Құдайларға қызмет ету үшін саздан |
|жасалған. Құдайлар көп ... ең ... ... ... – Күн ... Син – |
|Ай құдайы, Әйел құдай Иштар – ... ... ... – өлім ... Ирра – ... ... ... патшаның қорғаушысы ретінде бейнеленеді, ол күшті патша |
|билігіне бас иеді. ... ... ... ... діни сенімдері олардың монументтік өнерінде |
|бейнеленді. Қалаларда құдайларға арналған ... ... ... ... ...... ... жоғары мұнара тұрғызылды, олар көлемі |
|жағынан кертпеш кертпешпен азаяды, зиккураттың жоғарғы ярусы алтын күмбезмен ... ... ... Ежелгі Рим, одан кейін Орта ғасырлық Европаның |
|құрылыс өнерінің негізі болып табылатын сәулет формаларын жасаушылар болды. ... ... діні мен ... ... ... ... ... |
|патшасы Ашшурбанипалдың (б.з. дейінгі VII ғ.) Ниневиядағы сарайының ... ... ... ... ... ол он ... астам сына жазбалы |
|мәтіндерден тұрады. Шумер әдебиетінің маңызды ...... ... ... ... ... ... Вавилон мен Ассирияның орнына Иран империясы келді. Иран өнері зиялы|
|және ... ... онда ... өнеріне тән мейірімсіздік болған |
|жоқ. Бірақ мәдениет сабақтастығы сақталады. Бейнелеу өнерінің маңызды элементі ...... ... ... грифондарды бейнелеу болып қала |
|берді. ... IV ... ... Египет сияқты Александр Македонский жаулап алды және |
|эллинистік мәдениет әсерінің сферасына ... ... ІІІ ... ... ... Сасанидтер болады. Сасанидті Ирандағы |
|мемлекеттік дін ... (осы ... ... ... Заратуштра есімімен, |
|европа транскрипциясында Зороастра) болды. Зороастризмнің бастапқы ережелері ... бас ию және ... сену ... ... ... кітабы – |
|«Авеста». ... ... діні ... ... ... олар жеке ... ... затқа табынады. ... ... ... ... VII ... ... онда Иранды арабтар жаулап |
|алып, жаңа ...... діні ... ... ... ... ... материалдық және рухани мәдениет құрды. Олар |
|өмірді құдай жаратқанына, дүниеде барлығы қозғалыста болып, екі қарама-қарсы ... ...... пен ... ... өзгеретіндігіне сенді. Осы |
|кезеңде (б.з. ... ІІ ... ... ... ... тән ... |
|олар тау, жер, өзен, күн, ай, жаңбыр, жел рухтарына табынды. ... ... ... билігіне бас иді. Патша аспанның ұлы болып ... яғни ... ... ... ... ... Қытайда ата-бабаларға табыну күшті болды.|
|Ежелгі Қытай этносы типінің ерекшелігі рухани өмірде әлеуметтік этика мен ... ... ... роль атқарғандығы болды. Дұрыс пікірдегі қытай өмір |
|мен өлім проблемалары туралы ойланған жоқ, о ... ... өмір ... ... ... үшін ... өмір үшін ... етті. Дін емес, салттық |
|этика дәстүрлі қытай мәдениетінің бейнесін қалыптастырды. ... ... мен ... ... ... іске ... ... мәдениет |
|типі дүниеге көзқарас жиынтығының жалпы ұтымды бөлігі болды, әлеуметтік және |
|табиғи тәртіп бірлігі, тұрмыс толықтығы мен ... ... өзі ... ... ... табиғи тәртіпті мойындау негіз болды. Ақыл-парасат ... оны ... және бұзу ... ... Жолмен (Дао) жүру болып табылады. Бұл|
|идея ұлы қытай ... ... ... өтсе де ... жоймаған діни-мифологиялық|
|жүйені жасаушы Конфуций еңбегінде көрсетілген (Кун-Фу-Цзы, б.з. дейінгі 551-479|
|ж.ж.). «Билеуші билеуші болады, бодан бодан ... ... әке - әке, ұл – ұл ... ... ... ... ... тыңдау, ата-ана мен үлкенді |
|құрметтеу деп санады. Ата бабаға табыну, ежелгі дәстүрлерді, ... ... ... ... ... ...... қоғамды қалыптастыру негізі. Осы |
|қоғамды құру үшін әрбір адам өзіне талап қойып, барлық ережелер мен ... ... ... ... конфуцийлік дін емес, моральдық-саяси доктрина болып |
|табылады. Ол қытай мәдениетін бейнелеп, қытай тұрмыс ... ... бола ... ... жүйе мен ... және ... ... реттеу |
|функциясын атқарады. ... ... ...... ... (аңыз бойынша ол 200 жыл өмір сүрген) |
|болып саналады. Оның пікірінше барлығы әбігершілік. Даоның ізімен жүру ... ... ... жол), адам ... ... ... Жер Аспанның, Аспан ... ал Дао ... ... ... Философиялық даосизм адам заттардың |
|табиғи тәртібін өзгерте алмайды деп ... ... ... еншісі - |
|оқиғалардың табиғи барысын сырттан бақылап, Даоға қол жеткізу. ... ... ... ... бас ... ... «әрекетсіздік» теориясын|
|ұсынады. Олар әлем адам сияқты тоқтаусыз өзгерістер процесі деп санады, |
|сондықтан тану ... ... ... ... – жолды бұзбау, әлемдік ырғақпен |
|қарама-қайшылыққа келмеу, дүниеге қосылу, оны тыңдай ... ... ... діни ... ... бар: ... ... мен ата |
|бабаларды құрметтеу, ... ... ... ... ... ... ... қатынасы тән болды. Адамның тұлға ретінде өзіндік құндылығы болған жоқ, |
|қоғам «тұлға – мемлекеттік пен ұжымдық ... ... ... ... ... ... өмір сүрді. ... ... ... ... туралы қазіргі түсініктер жазба көздерге ... Б.з. ... XV ... Қытайда 2000 аса иероглифтен тұратын |
|иероглифтік жазудың дамыған жүйесі болды, б.з. ІІІ ғасырында олар 18 ... ... Б.з. ... І ... басына жататын «Әндер кітабы» мен |
|«Өзгерістер кітабы» ... ... ... болып саналады. ... ұзақ ... ... ... бояулармен жазды, біздің заманымызда тушь |
|пен қағазды ойлап тапты. Қолданбалы өнер де дамыды: қола ... ... ... пен ... ою ... ... б.з. IV ғ. Қытайдан шет жерлерге де ... ... ... ... ... алуан лакты бұйымдар пайда болды. ... ... ... да ... Ел ... ... мемлекетке |
|біріккен уақыт (б.з. дейінгі 221-207 ж.ж.) Ұлы қытай ... ... ... ... есте ... ол біздің заманымызға дейін жартылай сақталып |
|қалды. ... ... ... ... себепкер болды. Б.з. дейінгі V |
|ғасырда қытайлықтар ... ... ... білді. Олар тарихта ... рет ... ... ... ... б.з. дейінгі ІІІ ғасырда магнитті |
|аспап, компостың алғашқы түрін, су ... ... ... ... ... ... жылды 12 айға, айды 4 аптаға бөлді. Б.з. ... V ғ. 800 ... ... ... ... олар ... күмбезін 28 шоқжұлдызға бөлді. Б.з. |
|дейінгі 28 жылы қытайлықтар адамзат тарихында бірінші рет күндегі дақтарды ... ... ... Чжан Хэн ... ... ... ... глобусын |
|жасады. ... ... ... жетті. Б.з. дейінгі ІІ мыңжылдықта қытайлықтарға екі |
|ондық музыкалық аспаптар белгілі болды: барабан, дабыл, сыбызғы, металл ... ... ... ... ... – бамбуктен, балшықтан жасалған |
|және басқалар. Б.з. дейінгі бірінші мыңжылдықта арнайы сарай маңындағы ... ... ... ... ... барлық сфералары реттеуге |
|бағынып, мемлекеттің билігінде болды. ... ...... ... жоғары деңгейдегі мәдениетінің ежелгі |
|ошақтарының бірі. ... ... мен ... б.з. ... IV ... – б.з. VІІІ ғ. өркендеді. Осы|
|кезеңде есептеудің ондық жүйесі, цифрлерді жазу түрі (кейінірек өзгертілген ... араб ... деп ... ... ... және куб түбірлерді шығару, “р” |
|санын есептеу (3.1416…), арифметикалық және геометриялық прогрессиялар, ... мен ... ... ... ... ... ... 12 айға |
|бөлген, әр айда 30 күннен болған, жылдар 6 маусымға ... Әр бес жыл ... ... ай ... ... Жер ... әр ... ендіктерінде күн мен түн ... ... ... ... ... үнді ... Жердің шар |
|тәрізді екендігін білді, оның өз ... ... ... ... Химияны|
|білу қышқылдар, бояулар, дәрілер, иіс су, цемент, тұздар жасауға, металдарды |
|білу сынаптан күрделі аппараттар ... ... ... ... ... ІІ ... аяғы - І мыңжылдықтың басынан бізге ежелгі үнді |
|діни ... ... ... жеткен. Шамамен б.з. дейінгі 800 жылы пайда |
|болған упанишадтар индоарийцтердің діни түсініктерінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі ескерткіштері “Махабхарата” мен |
|“Рамаяна” болды, олар б.з. ... ... ... ... ... ... ... IV ғасырда пайда болған. ... ... ... көптеген құпиясы ашылмаған. Алайда б.з. дейінгі ІІ|
|мыңжылдықта шыққан ескі әдебиет ... құл ... ... дамуы |
|туралы айтылады. Үндістанның б.з. дейінгі VI ғасырдағы қоғамдық-мемлекеттік |
|құрылысын ... ... ... ... ... бөлінісі, билеу мен |
|бағынышты болу ... ... ... шығу ... және сипатымен ескерілген ежелгі үнді қоғамын қатты |
|дифференциация тұйық қоғамдық топтарды ... ... ... |
|бойынша – варналар (брахмандар, кшатрийлер, вайшьилер, шудралар), кәсіптік ... ...... ... 3,5 мың). Брахмандар атақты абыздар руының |
|өкілдері болды, олар құдайлармен байланыс жасап, мемлекетті басқарды. ... деп ... ... ... ... Қос ... қоғамның |
|пұрсатты тобын құрады. Еңбекші халық вайшьилер мен ... ... ... ... ... ... шұғылданды: егіншілікпен, қолөнермен, саудамен. |
|Шудралардың үлесі – басқа касталардың мүшелеріне қалтықсыз қызмет ету. Олар |
|құқықсыз болды және жеке ... ... жоқ. ... ... ... ... үшін ... Құдайлар иерархиясы қаланды. |
|Олардың ішінде жоғарғылары – Брахма (Ғаламды жасаушы), Вишну (оны ... ... (оны ... ... ... VI ғ. ... құл ... қоғамның идеологиясы буддизм болады. |
|Оның негізін қалаушы – Будда б.з. дейінгі 563 ж. ... Ол ... ... ... ... ... ... оның шын аты – Сиддхартха Гаутама. Гаутама өз ... ... төрт ... ... ... 1. Өмір мәні ... көру. |
|2. Қайғы-қасірет көру себебі, көзі - өмір сүруді көксеу: ләззат алуды, билік |
|жүргізуді көксеу, тілек тілеу, ... 3. ... ... үшін ... ... түп тамырымен жұлып алып, одан құтылу керек. 4. Ол үшін ... ... одан соң ... ... сегіз сатыдан тұратын өзін-өзі қайта |
|құру жолы бар. ... – бұл ішкі күй, онда ... ... мен ... ... бірге адамға ашылатын әлем есігі де жабылады. «Нирвана» сөзі «сөну», ... ... ... ... ... сөну ... ... шегуші «меннен» |
|және барлық тірі ... жаңа ... ... ... ... ... ... карма билігі үзіліп, данышпан абсолютті тыныштықтың ... бос ... ... дейін жоғалып кетеді. Көзін ашу - өмірмен |
|кез-келген байланысты толық ... ... ... ... ... ... үшін ... жету болмыстың жоқтығы, өлім ретінде (шат-шадыман өлім|
|болса да) қабылданады. Алайда нирванаға кірушінің көзқарасы жағынан – бұл ... мен ... ... және «мен ... ... пен ... арасында |
|айырмашылық жоқ, тек осындай ішкі көзқарас қана буддист үшін мәні бар. ... ... мен ... оның ... алуан бағыттарда тарауына|
|мүмкіндік берді (ламаизм, дзен-буддизм, тантризм және т.б.). ... ... аз ... ... ... ... мәдениет жолдарында өзінің рухани ... ... ... ... ... ... болады. |

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі шығыс мәдениеті туралы7 бет
Психологияның тарихы. психологиялық тұжырымдамалар12 бет
Сақ тайпалары5 бет
Шығыс Қазақстан Облысында туризмнің экстремалды түрлерін дамыту4 бет
Қазақстан тарихы: мәдениеттің басты аспектілері46 бет
Әл – Фараби6 бет
Әль-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы29 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті туралы14 бет
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь