Несиелерді рәсімдеу ақпараттық басқару жүйесін құру

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ 8

1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСІН ТҰРҒЫЗУДЫ НЕГІЗДЕУ 11
1.1 «БТА Ипотека» акционерлік қоғамының сипаттамасы және басқару жүйесінің болуы 11
1.2 Ипотекалық несиелеу ақпараттық жүйесінің тағайындалуы және мақсаты 22
1.3 Ипотекалық несиелеу ақпараттық жүйесінің құрылымына талаптар 23
1.4 Кіріс және шығыс ақпараты 27

2 «НЕСИЕЛЕРДІ РӘСІМДЕУ» АБЖ ҚҰРУ 30
2.1 Мәліметтердің логикалық моделін таңдау 30
2.2 АБЖ жүзеге асыру үшін құралдарды таңдау 36
2.3 Программалық қамтамасыздандыруды сипаттау 40
2.4 Интерфейс сипаттамасы мен жұмыс істеу принциптері 47

3 ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕ 56
3.1 Қосымшаны әзірлеумен байланысты шығындарды есептеу 56
3.2 Программалық қамтамасыздықты енгізу шығынын есептеу 57
3.3 Программалық қамтамасыз етуді енгізгеннен кейінгі шығын 58

4 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ 61
4.1 Еңбек шарттарының сипаттамасы 61
4.2 Өндірістік санитария мен гигиена 61
4.3 Жұмыс орнына эргономикалық талап қою 64
4.4 Еңбек режимі 68
4.5 Есептеу техника зертханасында қауіпсіздік техникасы ережелері 69
4.6 Ақпараттық қауіпсіздік және қорғау 71
4.7 Есептеу орталығындағы микроклиматтың санитарлық ережелері
мен талаптары 74

ҚОРЫТЫНДЫ 77
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 79
ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
КІРІСПЕ

Есептеу техникаларының дамуы компьютерлер мен Программалық қамтамасыз етілудің жетілуіне алып келді. Ақпараттың орасан зор ағымдарын құруға қабілетті программалар пайда болуда. Сондай программалардың көмегімен ақпараттық жүйелер құрылымдалады.
Алғашқыда ЭЕМ ақпаратты жинақтау мен сақтау үшін жергілікті массивтер (немесе файлдар) қолданылды, және әрбір шешілуі тиіс функционалды тапсырмалардың әрқайсысы үшін алғашқы және соңғы ақпараттың өзіндік файлдары құрылады. Бұл көп ретте мәліметтерді қайталауға алып келіп, олардың жаңартылымын күрделендіре түсті, өзара байланысты, күрделі тапсырмалардың шешімін табуды қиындатады.
ЭЕМ программалық қамтамасыз етілуі дамытыла келгенде шешілетін тапсырмалардың бір бүтін кешені бойынша өзара байланысты мәліметтерді жинақтау, сақтау және жаңартуға мүмкіндік беретін жетекші жүйелерді жасау идеялары пайда бола бастады. Мәселен, кәсіпорындағы бухгалтерлік есептеуді автоматтандыру. Бұл идеялар мәліметтер базасын басқару жүйелерінде көрініс тапты (ДББЖ). ДББЖ жергілікті емес, мәліметтер базасы деп аталатын, өзара байланысты ақпараттар құрылымымен байланысқа түседі. Жеке компьютерлер пайда бола бастағаннан бастап ДББЖ кестелік ақпаратты өңдеудің ең танымал әдісі болып табылады. Олар ақпараттың үлкен көлемін өңдеуде мәліметтер банкін жобалауда басты құрал ретінде көрінеді.
Аталған уақытта ақпарат кәсіпорынның өзге ресурстары арасында алғашқы орынға шығады. Бұл еңбек, материалды және қаржы ресурстарын үнемдеу қажеттілігінен туындаған.
Кәсіпорынның пайда көлемін жоғарылату, қызметкерлер жұмысы тиімділігін арттыру, басқарудың оптималды жүйесін құру мәселелері кез келген басшыны толғандырады. Беймәлімдік пен қатер жағдайында шешім қабылдау қаржы-өндірістік әрекеттің әртүрлі аспектілерін үнемі бақылауда ұстауға мәжбүр етеді. Бұл әрекет әралуан ақпараттар жинақталған құжаттардың бірқатарына көрсетілген. Сауатты түрде құрылған және жүйеленген ол белгілі бір дәрежеде кәсіпорынды тиімді басқарудың кепілдігі болып табылады. Керісінше, нақты мәліметтердің болмауы дұрыс бағытталмаған басқаруға әкеліп, соның нәтижесінде аса күрделі шығындарға әкеледі.
Әртүрлі тапсырмаларды орындау біртіндеп Қазақстан кәсіпорындарына тән үлгі болып бара жатыр. Шынында да қатаң бәсекелестік шарттарында кәсіпорындар бизнес тиімділігін арттыру мүмкіндіктерін үнемі іздеп отыруы керек және автоматтандыру жүйелері бұл ретте алдыңғы орындардың бірін алады.
Дипломық жұмыс тақырыбының өзектілігі ең алдымен басқару процестерін автоматтандыру қажеттілігінен келіп туындаған. Кез келген кәсіпорында ақша құралдары мен бизнес процестерін автоматтандыру үшін арнайы ақпараттық жүйені құру қажет. «Тұран Әлем Банк» АҚ үшін қазіргі уақытта кәсіпорынның несиелік әрекеттерін есепке алу процестерін автоматтандыру мәселесі алдыңғы қатарлы саналып отыр. Мәсіметтердің үлкен көлемі, несиелерді рәсімдеу мен бақылау кезіндегі ақпаратты алу мен құру жылдамдығы мен дәлдігі осы бағыттағы басқару тапсырмаларын тиімді орындауға мүмкіндік беретін ақпараттық жүйенің жаслымдалуын талап етеді.
Дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны ретінде «Тұран Әлем Банк» АҚ таңдалып алынды. Зерттеу пәні – кәсіпорынның несиелік әрекетін басқаруы. Жұмыстың мақсаты «Тұран Әлем Банк» АҚ берілген несиелерді есепке алу мен бақылауды автоматтандыру.
Қаржы ұйымдарының несиелеу бөлімінің жұмысы жалға алушылар мен берліген құралдарға қатысты орасан көп ақпараттарды қамтиды. Дәстүрлі түрде ақпарат қағаз құралдарында сақталады. Осы кезде жалға алушылардың төлемдері мен несиелік тарихы бойынша ақпарат жинақтау мен есеп берулерді құрылымдағанда қажетті мәліметтерді тез арада алу қиынға соғады. «Тұран Әлем Банк» АҚ несиелерді есепке алу үшін «1С: Предприятие» негізіндегі ақпараттық жүйе қолданылады, оның негізгі кемшіліктері қатарында есептеулерді автоматты түрде есептеулерде модульдің болмауы мен жүйенің алпауыттылығы болып табылады. Оның құрамына бухгалтерлік, кадрлық және қоймалық есептеулер, несиелер, ипотекалық жалға алулар мен лизингтер жатады.
Дипломды жазуда әдістемелік негіз болып ақша құралдарын есепке алуды жетілдіру, экономикалық ақпаратты құрудың автоматтандырылған жүйелерін жасау мен енгізу мәселелері бойынша мамандардың практикалық мақалаларындағы есептеуді ұйымдастырудың алдыңғы қатарлы формалары мен әдістері алынды.
Құрылып жатқан ақпараттық жүйе келесі негізгі тапсырмаларды орындауы керек:
 түскен өтініштердің есебін жүргізу;
 несиелік комитет шешімдері мен орындалған келісім шарттар туралы мәліметтер беру;
 белгілі бір кезеңдегі берілген ақша құралдары туралы ақпараттың берілуін қамтамасыз ету;
 несиені төлеу сызбасының автоматты салынуын қамтамасыз ету;
 келіп түскен ақша құралдарын бақылауды қамтамасыз ету.
Заманауи ақпараттық жүйенің енгізілуі келесі берілуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді: қолмен даярлауды толықтай алып тастап, құжаттарды даярлайтын, есептерді рәсімдеу мен дайындауға жауап беретін қызметкерлердің санын азайту. Жүйе сол секілді сарапшылар мен жетекшілерді есептерді өз бетімен дайындап, пайда болған қажеттіліктің негізінде сұраныстар жасауға қажетті құралдармен қамтамасыз етеді.
Басқарудың жалпы мәдениетін жоғарылатудан басқа ақпараттық жүйе «Тұран Әлем Банк» АҚ потенциальды одақтастар, салымшылар мен аудиторлармен қарым қатынастарды құруда көмектеседі. Несиелік ресурстарды ұстаушылар үшін салымдар белгілі бір дәрежеде кәсіпорындағы жағдайды анықтауға мүмкіндік беріп, дәлме дәл қаржылық және сараптамалық есеп берушілікті анықтайтын технологияларға шығындалғаны пайдалы екендігі белгілі. Ақпараттық жүйенің болуы потенциалды салымшылар алдындағы компания дәрежесін айтарлықтай ұлғайтады, ашық шаруашылық етуші субъект ретінде қызмет атқаруына оң әсер етеді, оның басқарушы тәжірибесі халықаралық талаптарға сәйкес келеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Экономикадағы ақпарат жүйелері: оқу құралы / Н. Б. Бралиева, Қ. С. Байшоланова, Н. Л. Гагарина. - Алматы, 2001. - 92 б.
2. Бизнестегі ақпарат жүйелері: Оқу құралы / Н. Б. Бралиева, Қ. С. Байшоланова, Н. Л. Гагарина. - Алматы, 1994. - 106 б.
3. Байшоланова Қ.С. Ақпараттық жүйелер теориясы: оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2002. - 184 с.
4. Информационные системы в экономике: Под ред. Г.А. Титоренко. — М.: ЮНИТИ, 2003.
5. Автоматизированные информационные технологии в банковской деятельности: Учеб. пособие / Под ред. ГА. Титоренко. — М.: Финстатинформ, 1997.
6. Экономикадағы ақпараттық жүйелер. Оқу құралы. Н.Б. Бралиева, Қ.С. Байшоланова, Н.Л. Гагарина — Алматы, 2001.
7. Автоматизированные информационные технологии в налоговой и бюджетной системах: Учеб. пособие / Под ред. ГА Титоренко. — М.: ЮНИТИ, 2003.
8. Андреев В.Д. Внутренний аудит. — М. : Финансы и статистика, 2003.
9. Бакаев А.А., Гриценко В.И., Козлов Д.Н. Методы организации и обработки баз знаний – Киев: Наукова думка, 1993.
10. Возневич Э. Освой самостоятельно Delphi: Полное руководство для самостоятельного обучения – М.: Бином, 1996.
11. Дарахвелидзе П.Г., Марков Е.П. Программирование в Delphi 7. Часть 1 – BHV-Санкт-Петербург, 2010.
12. Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для использования с микро-ЭВМ – М.: Финансы и статистика, 1991.
13. Климова Л. Delphi 7. Основы программирования. Решение типовых задач. Самоучитель (2-е издание) – Кудиц: Образ, 2005.
14. Кобевник В.Ф. Охрана труда – Киев: Вища школа, 1990.
15. Кокорева Л.В., Перевозчикова О.Л. Диалоговые системы и представление знаний – М.: 1995.
16. Навакатикян А.О., Кальнищ В.В. Охрана труда пользователей компьютерных видеодисплейных терминалов – Киев: 1997.
17. Павлов С.П., Губонина З.И. Охрана труда в приборостроении – М.: 1986.
18. Тихонов В.И., Юшин И.Ф. Электронные архивы и электронный документооборот – Отеч. Архивы, 1999.
19. Цветков В.Д. Системно-структурное моделирование и автоматизация проектирования – Минск: Наука и техника, 1992.
20. Шумаков П.В., Фаронов В.В. Delphi 5. Руководство разработчика баз данных – М.: Нолидж, 2000.
21. А.Ө.Биярова “Экономикалық кибернетика”. Оқу құралы. Алматы, 2001.
22. Лесничая О.В. Автоматизация ипотеки – проблемы и решения http://www.1c-niisau.ru/about/np/automation_mortgage/
23. “Автоматизированные информационные технологии в экономике”. Учебник под общей ред. И.Т. Трубилина.
24. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. “Кәсіпорын экономикасы” Алматы 2003 ж.
25. Бралиева Н.Б., Куличихин А.А. “Информационные аспекты создания и функционирования автоматизированных информационных систем”.
26. А.Ө.Биярова, Қ.С.Иманбаев. Экономикадағы ақпараттық жүйелер. Оқу құралы. Алматы, 2011.
27. Г.А. Титоренко Информационные системы в экономике [Электронный учебник].- Москва. – 2008. – С. 463
28. http://depositfiles.com/files/oqsura4rj
29. http://www.booksgid.com/business/323-.html
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖОБА 
Тақырыбы:
5B070400 -
АҢДАТПА
Осы дипломдық жоба тақырыбына арналған.
Дипломдық жұмыста банк ... ... ... және ... үнемдеуі үшін Delphi 7.0 арқылы несиелерді рәсімдеу ақпараттық басқарудың автоматтандырылған жүйесі ... және оған ... ... ... ... нәтижелердi оқу процесiнде қолдану зерттеу жұмысының мәндiлiгiн аша ... 73 ... 14 ... 19 ... ... ... 29 ... әдебиеттер мен интернет көздері тізімінен тұрады.
АННОТАЦИЯ
Данный дипломный ... ... на тему в ... ... программирования Delphi.
Для улучшение эффективности работы сотрудников банка и экономии времени создан автоматизированная информационная система управления кредитованием с помощью Delphi 7.0. ... ... ... в ... процессе раскрывает значимость работы.
Работа состоит из 73 страниц, 14 рисунков, ... из 19 ... ... ... ... и ... источников, содержащих 29 наименований.
ANNOTATION
This thesis project is dedicated to the theme "Information Systems Management lending" in object-oriented programming environment ... improve the ... of the ... of the bank and time-saving set up an ... ... ... system lending by Delphi 7.0. The use of this result in the learning process reveals the ... of the ... consists of 73 pages, 14 ... exhibits ... of 19 pages, list of the used ... contains 29 ... Ипотекалық несиенің ақпараттық жүйесін тұрғызуды негіздеу 11
1.1 акционерлік қоғамының сипаттамасы және басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... және мақсаты 22
1.3 Ипотекалық несиелеу ақпараттық жүйесінің құрылымына талаптар 23
1.4 Кіріс және шығыс ақпараты 27
2 АБЖ ... ... ... ... ... АБЖ ... ... үшін құралдарды таңдау 36
2.3 Программалық қамтамасыздандыруды сипаттау 40
2.4 Интерфейс сипаттамасы мен жұмыс істеу принциптері 47
3 ... ... ... ... байланысты шығындарды есептеу 56
3.2 Программалық қамтамасыздықты енгізу шығынын есептеу 57
3.3 Программалық ... ... ... ... ... ... ... Еңбек шарттарының сипаттамасы 61
4.2 Өндірістік санитария мен гигиена 61
4.3 ... ... ... ... қою 64
4.4 Еңбек режимі 68
4.5 Есептеу техника зертханасында қауіпсіздік техникасы ережелері 69
4.6 ... ... және ... ... ... ... ... санитарлық ережелері
мен талаптары ... ... ... ... ... Б
КІРІСПЕ
Есептеу техникаларының дамуы компьютерлер мен Программалық қамтамасыз етілудің жетілуіне алып ... ... ... зор ... ... қабілетті программалар пайда болуда. Сондай программалардың көмегімен ақпараттық жүйелер құрылымдалады.
Алғашқыда ЭЕМ ақпаратты жинақтау мен сақтау үшін ... ... ... ... ... және ... шешілуі тиіс функционалды тапсырмалардың әрқайсысы үшін алғашқы және соңғы ақпараттың өзіндік файлдары құрылады. Бұл көп ... ... ... алып келіп, олардың жаңартылымын күрделендіре түсті, өзара ... ... ... ... ... ... ... программалық қамтамасыз етілуі дамытыла келгенде шешілетін тапсырмалардың бір ... ... ... ... ... мәліметтерді жинақтау, сақтау және жаңартуға мүмкіндік беретін жетекші жүйелерді жасау идеялары пайда бола бастады. Мәселен, кәсіпорындағы бухгалтерлік есептеуді ... Бұл ... ... ... ... ... ... тапты (ДББЖ). ДББЖ жергілікті емес, мәліметтер базасы деп ... ... ... ... ... ... түседі. Жеке компьютерлер пайда бола бастағаннан бастап ДББЖ кестелік ақпаратты ... ең ... ... ... ... Олар ... ... көлемін өңдеуде мәліметтер банкін жобалауда басты құрал ретінде көрінеді.
Аталған уақытта ақпарат кәсіпорынның өзге ... ... ... ... ... Бұл еңбек, материалды және қаржы ресурстарын үнемдеу қажеттілігінен туындаған.
Кәсіпорынның пайда көлемін жоғарылату, қызметкерлер жұмысы тиімділігін арттыру, басқарудың оптималды ... құру ... кез ... басшыны толғандырады. Беймәлімдік пен қатер жағдайында шешім қабылдау қаржы-өндірістік әрекеттің әртүрлі аспектілерін үнемі бақылауда ұстауға мәжбүр етеді. Бұл әрекет ... ... ... ... бірқатарына көрсетілген. Сауатты түрде құрылған және жүйеленген ол белгілі бір дәрежеде кәсіпорынды тиімді басқарудың кепілдігі болып ... ... ... ... ... ... бағытталмаған басқаруға әкеліп, соның нәтижесінде аса күрделі шығындарға әкеледі.
Әртүрлі тапсырмаларды орындау біртіндеп Қазақстан кәсіпорындарына тән үлгі ... бара ... ... да ... ... шарттарында кәсіпорындар бизнес тиімділігін арттыру мүмкіндіктерін үнемі іздеп отыруы керек және автоматтандыру ... бұл ... ... орындардың бірін алады.
Дипломық жұмыс тақырыбының өзектілігі ең ... ... ... ... қажеттілігінен келіп туындаған. Кез келген кәсіпорында ақша құралдары мен бизнес процестерін автоматтандыру үшін арнайы ақпараттық жүйені құру қажет. АҚ үшін ... ... ... несиелік әрекеттерін есепке алу процестерін автоматтандыру мәселесі алдыңғы қатарлы саналып отыр. Мәсіметтердің үлкен көлемі, несиелерді рәсімдеу мен ... ... ... алу мен құру ... мен ... осы ... басқару тапсырмаларын тиімді орындауға мүмкіндік беретін ақпараттық жүйенің жаслымдалуын талап ... ... ... ... ... ... АҚ ... алынды. Зерттеу пәні - кәсіпорынның несиелік ... ... ... ... АҚ ... ... есепке алу мен бақылауды автоматтандыру.
Қаржы ұйымдарының несиелеу бөлімінің жұмысы жалға алушылар мен ... ... ... ... көп ... ... Дәстүрлі түрде ақпарат қағаз құралдарында сақталады. Осы кезде жалға алушылардың төлемдері мен ... ... ... ... ... мен есеп берулерді құрылымдағанда қажетті мәліметтерді тез арада алу қиынға соғады. АҚ несиелерді есепке алу үшін ... ... жүйе ... оның негізгі кемшіліктері қатарында есептеулерді автоматты түрде есептеулерде ... ... мен ... ... ... ... Оның құрамына бухгалтерлік, кадрлық және қоймалық есептеулер, несиелер, ипотекалық жалға алулар мен лизингтер жатады. ... ... ... ... ... ақша ... ... алуды жетілдіру, экономикалық ақпаратты құрудың автоматтандырылған жүйелерін жасау мен ... ... ... ... ... мақалаларындағы есептеуді ұйымдастырудың алдыңғы қатарлы формалары мен әдістері алынды.
Құрылып жатқан ақпараттық жүйе келесі негізгі тапсырмаларды орындауы керек:
+ ... ... ... ...
+ ... ... ... мен орындалған келісім шарттар туралы мәліметтер беру;
+ белгілі бір ... ... ақша ... ... ... берілуін қамтамасыз ету;
+ несиені төлеу сызбасының автоматты салынуын қамтамасыз ету;
+ келіп ... ақша ... ... қамтамасыз ету.
Заманауи ақпараттық жүйенің енгізілуі келесі берілуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді: қолмен ... ... алып ... ... ... ... ... мен дайындауға жауап беретін қызметкерлердің санын азайту. Жүйе сол секілді сарапшылар мен жетекшілерді есептерді өз бетімен дайындап, пайда болған ... ... ... жасауға қажетті құралдармен қамтамасыз етеді.
Басқарудың жалпы мәдениетін жоғарылатудан басқа ақпараттық жүйе АҚ потенциальды одақтастар, ... мен ... ... қатынастарды құруда көмектеседі. Несиелік ресурстарды ұстаушылар үшін салымдар ... бір ... ... ... ... мүмкіндік беріп, дәлме дәл қаржылық және сараптамалық есеп берушілікті анықтайтын технологияларға шығындалғаны пайдалы екендігі белгілі. Ақпараттық жүйенің болуы потенциалды ... ... ... дәрежесін айтарлықтай ұлғайтады, ашық шаруашылық етуші субъект ретінде қызмет ... оң әсер ... оның ... ... халықаралық талаптарға сәйкес келеді.
1 Ипотекалық несиенің ақпараттық жүйесін тұрғызуды ... ... ... ... және ... ... ... кеңістігі болып саналатын ақпараттық объектілер жиынтығынан тұратын әр ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеудің ақпараттық жүйесін дамыту қарастырылады.
Дүние жүзінде, соның ішінде кейінгі ... ... да ... несие банктің қызметін жан-жақты дамытуда. Кейбір дамыған елдерде несиеге берудің бұл түрі 1/3 бөлікті құрайды. Бұл мәселенің ... ... ... Америка Құрама Штатында нарықтық несиенің сыйымдылығы триллион доллармен бағаланады, ал бізде (доллармен есептегенде) ең жоғарғы ... 10-100 ... ... үй ипотекалық несиенің басқа несиелерден айырмашылығы оның ұзақ мерзімге берілуінде (15 жылға ... ... ... ... ... ал ... 25 ... дейін), осындай уақыт ішінде иемделінген пәтерлер банктің бөлген қаржысынан 2 есеге дейін көтерілуі мүмкін. ... ... ... ... бірі - ... инвестициялап, нақты сектор экономикасына айналдыру. Ипотека халықтың жинаған қорын әрі қарай дамытуға үлкен үлес қосады және ... ... ... ... ... ... ... қатар шаруашылық саласының дамуында да маңызы зор.
Қазақстандағы ипотекалық несиенің тәжірибелік көрсеткіші бойынша, ... ... ... кем ... төрт мәртебелі мультипликативті әсерді, яғни несиенің әрбір теңгесі халық қаржысының шаруашылық айналымына 4 ... ... ... отырады. Сондықтан, ипотеканың арқасында үлкен қаржылық мәселелерді шешуге болады, яғни ... ... ... ... валюталары және республикамыздың мемлекеттік бюджетімен салыстыруын жалғастырады.
Бір уақыттарда, комерциялық банктерге сенімдерін арттырып, яғни банктен несие ... ... заң ... сол ... өз ... және ... ... аштыруға болады. Халықты ақша қаражатымен қамтамасыз ететін ипотекалық банктер, мекемелер, қаржы мәселесін банктерге және құрылыс индустриялық ... ... ... ... отырады.
Қазіргі уақытта тұрғын үй ипотекалық несиесі мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... ... ... аяғында құрылған қазақтың ипотекалық компаниясы - жабық акционерлік қоғамы барлық бүгінгі банктерді қаржы жағынан қамтамасыз етіп ... ... ... жабық акционерлік қоғамының жалғыз акционері Қазақстан Ұлттық Банкі болып отыр. ... ... ... ... - ... Банк ... ... банк, БТА ипотека, Нұрбанк партнерлері арқылы жұмыс істейді. Қазіргі ... ... ... ... заң ... ... және нормативтенген ипотекалық несиені қалыпқа келтіруге ерекше үлес қосып отыр.
Бүгінде банктің ... ... алу ... ... ... кедергілердің бірі пайыздық үстемелер болып табылады. Практика көрсеткендей, халыққа несие беруді бұқаралық ... ... ... ... ... валютамаен есептегенде жылдық 10 пайыздан аспауға тиіс. Алайда банкілерге сырттан тартылған ресурстар әдетте ... Бұл ... ... РеспубликасыныңҰлттық Банкі елеулі рөл атқаруға тиіс.
Нақ осы Ұлттық Банктің қолынан ғана ипотекалық несиелеу бойынша ... ... үшін ... ... ... ... ... несие беруді қамтамасыз етуді бағалау өлшемінің өзгерісі, резервтердің көлемін өзгерту, міндетті резервтер қорына ақша аударудың ... ... ... ... нарығының құрылымын ұзақ мерзімде ресурстардың үлесін ұлғайтуға қарай түбегейлі өзгерту, шығарылған және орналастырылған ипотекалық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы 2002 жылдың күзінде бірінші ипотекалық облигациялар эмиссиясын ойдағыдай шығарды.
2002 жылдың 18 - ... 3 ... ... ... облигациялардың бірінші шығарылуын консорциумы мен жауапкершілігі шектелген серіктестіктің активтерін басқару жөніндегі брокерлік - диллерлік компаниясы ... ... ... 90-жылдарының бас кезінде Қазақстан Республикасында ипотеканы дамытудың алғашқы қадамдары жасалды. 1991 жылы , , , заңдар қабылданды, олар ... ... ... үшін ... ... база құрды. 1993 жылы заң ... ... ... ... үй ... саласындағы бірқатар аса маңызды қадамдар жасауын көздеді.
Ипотекалық қаржыландыру төмендегідей механизмге негізделген:
* банк өзіне мөлшерлеме, мерзім, қосымша қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... және несиенің ең көп кол жететін сомасы анықталады.
Клиенттің төлем қабілеті ай сайынғы төлем сомасы және ... ... ... ... ай сайынғы таза жиынтық табысының 35 пайызынан 60 пайызына дейінгі ... ... ... ... ең аз ... ... төлемдерді, басқа да шығындарды қосқанда табыстың 90 ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді бағалау кепілдік сома мен активтердің міндеттемелерге арақатынасымен анықталады. ... беру ... үшін 50 ... ... жол ... ... бар ... алынатын немесе жөнделетін тұрғын үй немесе жылжымайтын мүлік несиені алуда кепілдік бола ... ... ... ... талаптар (кепілдің жағдайы, оның нарықтық бағасы) бар. Осы талаптарды және жылжымайтын мүлікті бағалау әдістемесін ескере ... ... ... ... ... ... Несие беру кезіндегі компенсациялық факторлардың ең негізгілерінің бірі несиенің қамтамасыз етілуі болып табылады. Есептеулер ... ... пен ... үшін екі ... - К3 және LTV ... Олар ... беру кезінде несиені қамтамасыз етуді сипаттай алады.
К3 - клиенттің ... ... мен оның ... ... ... ... коэффициент.
Клиенттің активтері мыналар:
* жылжымайтын (тұрғын үй және коммерциялық жай) оның ... ... ... ... - жұмыс берушілердің кепілдіктері;
* коммерциялық (кәсіпкерлік) тәуекелдерді сақтандыру;
* автомашина;
* ақша, депозиттер, банктердегі алымдар;
* бағалы қағаздар;
* меншікке жататын өзге де ... ... және ... ... ... міндеттемелерде ағымдағы отбасы шығынындағы ай сайынғы төлемі бойынша шығындар ескеріледі. Мұндай қарыз бойынша ... ... ... ... ... ... әсер ... Өйткені ол әдетте басқа кепілдікпен қамтамасыз етілген. Несиені жабу үшін төлем төлеуде қиындықтар туған ... ... алу үшін ... ... ... ... етуге үміт артады.
LTV - кепілдікті қамтамасыз ету мен ... ... ... ... коэффициент.
Бұл коэффициентті анықтаған кезде тек несие беруші мекеменің пайдасындағы активтер есептелінеді, яғни ... ... ... үй, ... ... түріндегі қосымша кепілдік, жұмыс берушінің және депозит кепілдігі жатады.
Ипотекалық қаржыландыру кезінде жылжымайтын мүлік негізінен ... ... Бұл ... ... ... көлеміне ықпал ететін факторларға және сатып алынатын нысанға қойылатын талаптарды қарастыру қажет.
Жылжымайтын ... аса ... ... оның ... ... ... ... көптеген факторларға:
* жылжымайтын мүліктің орналасқан ауданына;
* жалпы (тұратын) ауданына;
* қаланбаған қабырғасының материалын;
* құрылыстың салынған жылына;
* ... ... ... және ... ... ... ... (мәселен, ол үйдің бұрыш жағында болуы мүмкін);
* қосымша жақсартылғанына ... ... - ... ... ... ... ... Осы күнгі кірпішті және панелді үйлермен салыстырғанда, сейсмикалық беріктігі шектелген 1950 ... ... ... ... ... ... ауданы бойынша - қала аумағынан тыс (Алматы құрылысының бас жоспарына сай болашағы зор, ... ... ... және алыстағы аудандар, атап айтқанда, Тұрар Рысқұлов даңғылының төменгі жағындағы, Дружба жолының батысындағы, Медеу ауданындағы Горький демалыс ... ... ... Тау ... аудандарда жеке тұрғын үй құрылысын жүргізу үшін және үй салуға рұқсат қағаз алу үшін таңдау кезінде тау етегі жерінің көшу ... ... ... ... ... құнын елеулі түрде арттыратын факторлар:
* қабырғаның кірпіш материалынан болуы;
* , , және басқа таңдаулы аудандарда орналасуы;
* пәтердің орналасқан ... ... ... ... бөлігінде (бұрышта емес) болуы;
* лоджия, балкон, гараждардың ... ... ... отырып, жылжымайтын мүлікті бағалау әдістемесі бар. Тәуелсіз бағалаушы мүлікті бағалау әдісін пайдаланып, шектеулерді ескере отырып, жылжымайтын мүлікті ... іске ... ... жићазымен, тұрмыстық техникасымен және басқа мүлкімен қоса сатып алынған жағдайда, бұл заттар жылжымайтын мүліктің сыртқы ... ... ... ... ... Алайда бұл факторлар есепке қабылданбайды. Коммерциялық жылжымайтын мүлік ... ... ... ... не ... ... сатып алынған кезде бұл факторлар да ескерілмейді. Коммерциялық жылжымайтын мүліктің профилін немесе осы нысанда жүзеге ... ... түрі ... ... ... ауыстыру мүмкіндігінің себебі бойынша тікелей сатып алынған аудан бағаланады.
Кепілдеменің кепілдік құнын анықтау үшін бағалаудыңүш әдісі бар:
* ... ... ... ... әдісі;
* шығындық әдіс;
* табыстық әдіс.
Жер учаскесінің құны құрылыстың ... ... жер ... ... анықталады. Мүліктіңқұнын барынша төмендетілген өтімділік бойынша шектеулерге, бастапқы ... баса ... ... ... ... салдарынан Алматы қаласы бойынша оларды қабылдау мүмкіндіктері шектелуі мүмкін.
Банк тарапынан несие бойынша есептеулердің тұрақтылығына ... ... ... ... адамның міндеттемелеріне қамту ретінде банкке қосымша кепілдік ұсынылады. Қосымша кепілдікті пайдалану кезінде бағалау әдеттегіндей жылжымайтын мүліктің нарықтық құны ... ... ... ... ... құны ... 30 ... төмен болады. Бұл банк тәуекелділігін елеулі түрге келтіреді, өтімділігін арттырады, өйткені мүліктің өз құнының 2/3-не сату әрі тез, әрі оңай. ... ... және ... ... ... кепілдік құны нарықбағасының 70 пайыз түрінде қабылданады, нақ осы баға кепілдік шартында, бағалау туралы есепте көрсетіледі.
Қосымша кепілдікті тіркеу үшін ... ... ... ... ... құжаттары;
* үйдің жоспары;
* үйдің қарызы жоқ екендігі туралы анықтама;
* ... ... ... ... мүшелерінің кепілдікке қою жөніндегі нотариалдық келісім қағаздары;
* қамқорлық етуші органдардың ... ... ... болу ... ... адамдардың кепілдік беруі кепілдікті қамтамасыз ету болып табылмайды, клиенттің қосымша активі деп есептелінеді. Бұл ... ... ... ... несие бойынша қарызын өтеуге қатысуы міндеттемесі.
Тұрғын үйді сатып алу кезіндегі міндетті шарт оның міндетті төлемдері бойынша қарызының бар-жоғын ... ... ... ... да бір ... ... жағдайда оларды түзету үшін шаралар қолданылады. Ипотекалыққаржыландырудың тағы бір шарты-жылжымайтын мүлік құнының 15-тен 70 пайызына дейінгі ... ... ... төлеу болып табылады.
Біріншіден, бұл сатып алушының шын ниетін растау. Екіншіден, бұл несиеніңқайтарымдылығы шотындағы тәуекелділікті азайту. Үшіншіден, бұл қаржыны ... үшін ... ... сый ... мен ай ... төлемінің ең төменгі деңгейі.
Ипотекалық қаржыландырудың қажетті шарты сатып алынған жылжымайтын мүлік пен қарыз алушының өмірін ... ... ... ... оқиғасы немесе қарыз алушы еңбек ету қабілетін жоғалтқан жағдайда сақтандыру компаниясы күллі ... ... ал ... не ... ... ... не тікелей мұрагерлеріне беріледі. Банк несие беруге келісім бергеннен кейін тұрғын үй тексеріліп, сақтандыру жасалып, қарыз алушының бастапқы жарнасы салынғаннан ... ... ... ... ... мәселесі рәсімделеді. Сол күні банк бастапқы жарнаға несие сомасын ... және ... ... ... толыққұнын төлейді. Бұдан әрі жылжымайтын мүлік сатып алушының атына рәсімделеді, ол ай ... ... ... ... Бұл төлемге банктің алатын сый ақысы және ағымдағы қарыз бойынша төлем кіреді. Біздіңқұқығымызда кепілдік беру ... ... бері ... ... ... ... даму ... түскен жылдарда бұл институт екінші рет өмірге қайта келді. Кешгі жоспарлы экономикалық жағдайында коммерциялық несие беру ... ... ... беру ... дами ... ... кіші ҚСРО ... кепілдік болды, алайда шын мәнінде аз болды. ... ... ... реформалардың басталуымен бірге жағдай түбегейлі өзгерді. Нарыққатынастарының дамуы баламасыз құқықтық базасыз мүмкін емес. ... ... ... ... оның ... ... ... қамтамасыз ету тәсілдерінің рөлі едәуір артады. Міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілдері деп ... ... ... ... ... ... жолымен қарыз алушылардың тиісті міндеттемелерінің орындалуын ынталандыратын мүліктік сипаттағы, заңмен немесе келісім шартпен көзделген арнайы ... деп ... ... ... (ипотека) несиені қамтамасыз етудің анағұрлым кең таралған түрі болып табылады. Бұл жылжымайтын мүліктің ақшаға ... ... ... ... ұзақ уақыт тұтынуға болатындығымен байланысты негізгі регламент ететін құжат заңды күші бар Қазақстан ... ... 1995 ... ... ... ... болды. Азаматтық кодексте қамтамасыз етудің бұл түріне 299-328-баптар арналған. Бір тараптан, кепілдік-әмбебап қамтамасыз ету, басқа тараптан, ... алу үшін ... ... ... ... баптарында әрбір азамат жекеменшікке ие болу керектігі ... 1- ... ... ... өз ... ... құқылы екендігі, 25-бапта тұрғын үйге қол сұғылмайтындығы жазылған. Ипотеканы рәсімдеу кезінде кепілдік шартын жасау ... шарт ... ... ... ... шарт ... міндеттері мен құқықтарын туғызады. Міндеттемені орындау мерзімі туғанға дейін, жылжымайтын мүлік кепілдік берушуніңқолында қалып отырған жағдайда кепілдік ұстаушы кепілдік затының ... үшін ... ... ... ... беруден талап етуге құқылы. Нысананың (объектінің) тозуын анықтау:
Жалпы тозу сомасы ... ... Uтаб+ ... ... ... ... - ... тозу сомасы;
Uфунк - функционалды тозу сомасы;
Uсыртқы - сыртқы тозу сомасы.
Функционалды тозу ... ... ... ... ... осы заманғы стандарттарға сәйкес келмеуі ретінде анықталады, басқа сөзбен айтқанда, функционалды тозу бағаланған объектінің уақыт рухына сай ... ... ... ... ... бір ... ... не артық болушылығы. функционалды тозуды жою үшін қайта құру қажет, бұл үшін қаржы керек. Сыртқы тозу сыртқы ортаныңәсерінен болады. Олар ... ... ... ... инфрақұрылымның өзгеруі, сейсмикалық және экологиялық жағдай [1].
Объектінің бағасын табыс тәсілімен анықтауға болады. Олар мыналар:
* ... ... ... кіріс көзі ретінде клиенттер қаралады (коммерциялық жылжымайтын мүлік, келесі жалға беру үшін тұрғын үйді сатып алу).
* Объектілерді ... ... салу не ... кезінде олар кіріс көзі ретінде пайдаланылуы мүмкін.
* Бағалауға ... ... ... үшін ... ... ... Бұл ... принципі белгілі бір мерзімге жалға беру жағдайында жылжымайтын мүліктің мүмкін ... ... ... есеп арқылы құнын анықтауға әкеліп салды. Күллі әдісті есепке ала отырып, бағалаушы объектінің ... ... ... ... үйлестіре жүргізеді, объектінің бағасына біржолата түзетулер енгізіп, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету кепілдігін дұрыс және нақты бағалау аса маңызды сәт болып табылыды. Шартты түрде жылжымайтын мүлік төрт топқа бөлінеді:
* құны ... 50 мың ... ... тұрғын үй жылжымайтын мүлкі;
* құны АҚШ-тың 50 мың долларынан астам тұрғын үй жылжымайтын мүлкі;
* құны АҚШ-тың 50 мың ... ... ... ... ... құны АҚШ-тың 50 мың долларына астам коммерциялық жылжымайтын мүлкі;
Әртүрлі әдіспен объект бағаларын есептеу спецификасы, кейбір жағдайларда бағаға әсер ететін ... ... ... ... мақсат бойынша болуды туғызып отыр. Шамамен алғанда құны 50 мың долларынан астам объектіні бағалау кезінде барынша дәл ... ... көп ... ... ... пайдалану қажет. Бағалауды қарау кезінде құқықтық тұрғыдан ешқандай сезім туғызбайтын құжаттар ... ... ... ... Пайдалылық принципі - жылжымайтын мүлік объектісі меншік иесініңқажеттілігін қанағаттандырған сайын, соғұрлым оның пайдалылығы, ... арта ... Орын ... ... - ... немесе табыстылығы бойынша біртекті жылжымайтын мүлік объектілер нысанын анықтау кезінде бағасы ... емес ... ... ... пайдаланылуы мүмкін.
* Күту принципі (негізінде коммерциялық жылжымайтын мүлік үшін қолданады) - ... ... ... ... ... иесі ... ... немесе қандай пайда күтуді анықтайды.
* Үлес принципі - объектінің құнын ... ... ... ... оның аса ... ... ... анықтап, объектінің құны мен пайдалылығын қалыптастыру қажет.
* Тепе-теңдік принципі - әрбір жер пайдалану типі үшін, белгілі бір ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің ең жоғарғы құнын қамтамасыз етеді.
* Сұраныс пен ұсыныс принципі - бұл ... ... ... ... пен ... ... ... өзгеретінін білдіреді.
* Сәйкестік принципі - архитектуралық біркелкіліктің парасатты деңгейі және жер пайдаланудың ортақ сипаты бар жерде жылжымайтын мүлік ... құны ... ... ... ... ... компаниясы бірінші 100 пайыздық жеке меншік компания болып табылады және де ... ... екі ... ... ... ... ... уақытта компания үш ірі және арнайы ипотекалық компаниялардың бірі және Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... беру ... ... ... лицензияға ие. Компания Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің банктік заңдамаларында көрсетілген операцияларды теңгемен жүргізуге 2001 жылы 20 желтоқсанда №27 құжатын алған. Ол ... ... ... ... ... ... ... операцияларды теңгемен жүргізу:
+ қарыз операциялары: ақылы, тездетілген және қайтарымды шарттарға сәйкес несиелерді ақшалы формада беру;
+ сенімділік ... ... ... ... ... - ... берушінің тапсырысы мен мүддесі бойынша, ақшалар мен бағалы қағаздарды басқару.
2) Факторингтік операциялар жүргізу: төлей алмау тәуекелдігін ... ... ... ... ... ... ... алу.
Қазіргі кезде акционерлік қоғамының жарғылық капиталының көлемі 01.01.2002 жылдың көрсеткіші бойынша, 40 ... ... ... яғни 100 ... ... 400000 жай ... ... қоғамы жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің дочернее компаниясының бірі ... ... ... ... ... ... капиталы 28 миллион теңгені құрайды.
Компанияның жалпы қызметіне ... ... ... ол екі ... ... тұрғын үй мүлкін несиелеу;
- коммерциялық мүлікті несиелеу.
Төменде бұл ... ... ... ... ... ... Компания өз қызметін ипотекалық несиелеуде, яғни тұрғын үй ... ... жер ... ... жеке үйлер) сатып алуға, жөндеуге немесе салуда көрсетеді. Компанияның клиенттері мен жеке ... жеке ... ... ... ... бола ... ... жағдайда бұл категорияға тек жұмысшыларына баспана алатын ... ... ғана ... ... ... ... жүргізу үшін, компания клиенттеріне коммерциялық мүлікті сатып алу, жөндеу және салуға несие береді. Клиенттері кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке және ... ... бола ... ... және тұрғын үй қарызы компанияның меншік немесе қарыздық, яғни ТұранАлемБанкінен немесе басқа да ... ... ... ... ... қызметін қаржыландыратын амалдарды алатын болсақ, олар:
- қор нарығында ипотекалық облигацияларды тарату;
- ... ... - ... банкаралық нарығынан несие қаражаттарын қарызға алу;
- акционерленген капитализация - қатысушы партнерлерді тарту;
- пұлдарды қалыптастыру және ... ... ЕББР және ... ... беру;
- БТА, ҚИК шарттарына байланысты несиелерді сату және ҚИК ... беру ... ... ... ... ... шығарылады, бірақ несиені толықөтемегенше шартты түрде қалады.
акционерлік қоғамы Қазақстан ... ... ... ... ... операторының бірі болып табылады. Әр түрлі бағалауға сәйкес, компания қызметінің нәтижесіне қарасақ, беріліп жатқан тұрғын үй ипотекалық несиелеудің 30-40 ... ... ... ... ... ... дамуға ерекше көңіл бөледі. Компанияның даму стратегиясының ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... офисі қызмет көрсетеді, ал компанияның елшіліктері Астана, Атырау, Қостанай, Көкшетау, Павлодар, Петропавл, Орал, Ақтөбе, Өскемен, Семей, ... ... ... ... ... уақытта компания мемлекеттің барлық басты аймақтарында өзінің елшіліктерін ашуды жоспарлап отыр.
Компания жүйелі және тереңдетілген ... ... ... ... ... Осы жылы ... ... желіні көбейтуді жоспарлауда.
Жоғарыда айтып кеткендей, акционерлік қоғамының басты қызметтерінің бірі ипотекалық несиелеу болғандықтан, несиені беру ... ... ... ... ... портфельге мониторинг жасау:
* несиелік портфельге мониторинг жасау тәуекелділікті минималдау және портфельдің жоғарғы сапасын сақтаудың келесі кезеңі болып табылады. Мониторинг ... ... есеп және ... ... іске ... ... төлеуден жалтаратын клиенттерді тауып, ақпараттық құқықтық бөлімге бағыттайды. Ол өз алдына клиенттермен жұмыс жасайды;
* ... ... ... жасаумен қатар компания портфельді мерзімдік түгендеуге тексеру жүргізеді және ... ... ... ... ... ... кіретін топтағы несиелер риэлторлармен басты қарыздың қалдық құнымен жүзеге асырылады. Компания несие ... ... ... ... жеке ... ... жоғарғы өтімділік сақтап қалады.
Кесте 1 - Несиені беру шарттары көрсетілген*
Клиент
Жеке немесе заңды тұлға - ... 60 ... ... ... ... 60 ... ... болсанесие алуға компаниядан рұқсат алуы керек.
Жеке тұлға - резидент емес билігі бар органдарда тіркелуі қажет және де мүлікті алу үшін ... үй ... ... алуы ... тұлға - Қазақстан Республикасының заңына сәйкес республика территориясында орналасқан және тіркелген ... ... ... ... ... ... қол және қолма қол емес
Несиені төлеу реті
Ай сайынғы төлемдер келесі ... ... ... ... сома = ... дәрежесі,
Мұндағы i - сыйақы мөлшерлемесі; п - ... ... ... және объект
Қаржыландыру көп қабатты үйлерден пәтерлерді 1 немесе 2 нарықтан сатып алу, жаңа үйді салу, жөндеу жұмыстарына ... ... тек ... ... территориясында болу қажет
Клиентке қойылатын міндетті талаптар
1 төлемді төлеу үшін ... ... ... ... ... ... түріндегі қосымша кепілдіктің болуы;
жұмыс берушінің кепілдігінің болуы;
ақша қаражаты және екінші дәрежелі банктегі депонирленген қаражатының болуы;
қажет жағдайда үшінші тұлғаның кепілдігінің болуы.
Сақтандыру
Өмірде ... ... ... ... ... және ... ... қызметі клиенттің өз қаражатынан қаржыландырады
* [8]
Жетістіктері:
* компаниясының ең табысты да көрнекті дамуы ... ... ... ... ... ... 500 миллион теңге сомаға ипотекалық облигацияларды сату, тарату және ... В ... ... ЕБРР ... ... несиелеу туралы жобаны жасау және оны қарқынды түрде жүзеге асыру;
* ЕБРР жағынан тексеру несиелеу көлемін әрі де ... ... ... ... және ЕБРР капиталын жарғылық капиталға ендіру;
* Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығының 20-25 пайызын сақтап қалу және нарықтағы ... ... ... бірі ... ... бағыттары:
* бағалы қағаздар нарығында ипотекалық облигацияларды әлі де тарату. Компания көктемде 1 ... ... ... ... ... ... ... шетелдік инвесторларды компанияның жарғылық капиталына тарту:
* несиелік экспансияны өсіру мақсатында тартылған қордың көлемін ... және ... ... халыққа деген несиелік мөлшерлемені азайту.
Қызметті қаржыландырудың амалдары:
* ссуданың капиталы БТА банк аралық нарығынан несие қаражаттарын қарызға алу;
* қор нарығында ипотекалық ... ... ... ... - қатысушы партнерлерді ТұранАлем Секьюритиз>> қатысушы партнерлерді тарту;
* пұлдарды қалыптастыру және ... ... ЕББР және ... ... ... БТА, ҚИК ... ... несиелерді сату және ҚИК талаптарын беру құқықтарын ҚИК-тен сатылған несиелер баланстан шығарылады, бірақ несиені толықөтемегенше ... ... ... ... ... ... өтелмей қалатын болса, қайта сатып алу міндеттесі жүзеге асырылады.
жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Қазақстандағы ірі аудиторлық ... ... ... ол ... ... 2001жылы және 2002 жылы аудит жүргізді. 2003-2004 жылдары ... ... ... үшін ... ... Е+4 ... ... пайдалануды жоспарлауда.
Нарықта негізгі операторлар болып табылатын келесі несиелік кәсіпорындар:
* Казкоммерцбанк 2000 жылдың көктемінде программаны дамытты;
* Лариба банк - 1995 ... ... ... ... ... - ... - 1999 жылдан бастап программаны дамытты;
* ҚИК - 2001 жылдың тамызынан бастап ... ... БТА ... - 2001 ... ... программаны дамытты.
акционерлік қоғамы несиелеу нарығында жетекшілердің бірі болып табылады. Бұл ипотекалық несиелеу нарығындағы экспоненциалды өсу компоненттерінің ... мен ... ... көрінеді. Компанияның активтері мен пассивтерінің өзгеруі компанияның даму үрдісінде екенін көрсетеді.
1.2 Ипотекалық несиелеу ... ... ... және ... жүйе (АЖ) - бұл ... ... ... ақпаратты жинау, сақтау, іздеу, өңдеу және беруге арналған жүйе. Ақпараттық жүйе программалыққұралдар кешенін ... ... ... қамтиды.
Қазіргі кезде ақпараттық жүйенің пайдалану аймағына, жасалу тәсілдеріне, техникалық базасына, байланысты қолдау аппаратына тәуелсіз мақсаты болып толық, шынайы және уақтылы ... беру ... ... ... ... ... әрбір клиент бойынша қаржылық ақпаратты жинау, сақтау, өңдеу, іздеу және беруді ... ... ... ... ... ... ... мақсатына сәйкес ақпараттық жүйенің мәселелері болып келесілер табылады:
* жұмыстың ... және ... ... бөлімі қызметкерлерінің еңбегініңөнімділігі;
* берілетін деректердің шынайылығы;
* клиент сұранысы бойынша филиалдар туралы деректерді алу жеделдігі;
* берілетін ақпараттың сенімділігі мен ... ... ... ... орындау.
ақпараттық жүйесінің тағайындалуы болып қаржылық, атап айтқанда есептер, қалдықтар және корпоративті клиенттердің операциялары жөніндегі ақпараттыңқалыптасуы, ... ... ... ... ... ... ... функционалды және ақпараттыққұрылымы әрі қарай дамытуға және қосымша есептер кешенін қосуға ашық болуы керек.
Қолданушы үшін жүйе ... ... ... және ... ... ... ие болуы керек.
Компьютермен жұмыс кезіндегі достық интерфейс қызметкерлер ... мен ... ... ... береді.
Несиелеу бөлімінде жұмысшылардың жұмыс орнын автоматты түрде құру немесе ақпаратты ... және ... ... ... ... ақпараттық жүйесін өңдеудің тағайындалуы болып табылады. Бұл құжаттыққағазды қысқартады және дұрыстығын бақылауға кеткен қосымша шығындарды ... ... ... ... жіне ... қарай дамуы ашық түрде болуы керек және қосымша кешендік есептерді қосады.
ақпараттық жүйесін эксплуатациялау шешімі бойынша жүйе модернизациясы қаралады: жаңа ... ... қосу ... ... модульді ақпараттық жүйеге енгізу мүмкіндігі [3].
1.3 Ипотекалық несиелеу ақпараттық жүйесінің құрылымына ... ... ... ... есептер тізімі:
* енгізу және редакциялау;
* борышқорларды қарап шығу;
* есеп беру;
* икемдеу.
Есептердің өзара байланыс ... ... ... ... шығу
икемдеу
есеп беру
енгізу және редакциялау
Сурет 1. - Есептердің ... ... ... несиелеу ақпараттық жүйесінің қорларына талаптар
Ақпараттық жүйеніңқұрылымы - бұл ақпараттық жүйенің элементтері мен ішкі жүйелерінің өзара байланыстарының ішкі кеңістіктегі ... ... бір ... ... ... сол ішкі ... ... міндетінің анықтала түсуі және олардың сыртқы ортамаен байланысы.
Ақпараттық ресурстар ... бір ... ... және материалдық ресурстар болып табылатын мәліметтер жиынтығын айтамыз, оған ішкі жадыда сақталатын негізгі көмекші мәліметтер массиві және кіру қүжаттары ... жүйе ... ... талаптар қойылады: ұйымдастырумен жабдықтауға қойылатын талаптар, математикалық жабдықтауға қойылатын талаптар, программалық жабдықтауға қойылатын талаптар, техникалық жабдықтауға ... ... ... ... ... ... жабдықтау дегеніміз АЖ-ны тұрғызу (жобалау) мен жұмыс істеуге арналған шаралардың, әдістері мен жабдықтардың жиынтығы. Жұмыс істеу жағдайына ақпараттық жүйе персоналыныңқызмет ... ... ... ... ... ... ... керек:
* басқару құрылымыныңұйымдастырылуы;
* қызмет инструкциясы;
* жеке шарт;
* техникалық тапсырмалардың тізімі;
* операторға нұсқау;
* АЖ функциясының орындалуын бейнелеу.
Есептерді шығару үшін ... ... АЖ - ны ... және енгізу үшін келесі талаптарға жауап беру керек:
* есеп шығару процесінде пайдаланушылар мен ... ... ... ... ... ... ... есеп шығаруға кіруді қаматамасыз ету;
* сенімді және нақты болуы;
* қолайлы және көрнекі болуы.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... персоналды оқытуға ұйымдастыру;
* автоматтандырылған объектіні енгізуге жауаптыларды енгізу.
Математикалық жабдықтау - ақпаратты өңдеудің алгоритмініңүлгісі
және ... ... ... ... ... жүйесі нақты есептерді шығару үшін программаларды өңдеу мүмкіндігін қамтамасыз ету. ... ... АЖ - н ... ... ... және өндірілген методикалар, жинау алгоритмі және ақпаратты өңдеу (ЭЕМ - на ... ... ... ... және ... алгоритмдерді іздеу және мәліметтерді сұрыптау.
Математикалық жабдықтаудың ақпараттық жүйесінің негізгі талаптары келесілер болып табылады:
* ... мен ... ... ... ... және бір ... ... ету;
* программалау тілінде есеп шешімінің алгоритмдерін ... ... ... мүмкіндігі;
* есептердің функционалды өзара байланысын қамтамасыз ету.
Техникалық жабдықтау - бұл ақпараттық жүйені жұмыс істетуде қолданылатын техникалық жабдықтар ... ... ... ... ... ... ... техникалыққұралдарды келесі функционалдық топтарға бөлуге болады:
* ақпаратты дайындау, жинау және тіркеу құралдары;
* ақпаратты тапсыру құралдары;
* ақпаратты өңдеу құралдары;
* ақпаратты беру ... ... ... жүйесі келесі талаптарды қанағаттандыруы керек:
* ақпараттық есептерді максималды автоматтандыру;
* мәліметтерді іздеу, жылдам енгізу және жоғары өнімділікті қамтамасыз ету;
* функционалды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді өңдеуді және техникамен қызмет көрсетуді жеңілдететін бір ... және ... ... ... ... құралдары өзіне комплекстерді және құрылысын кіргізу керек.
Техникалық және программалық құралдардың құрамы келесілерді орындауға міндетті:
- мәліметтерге еркін кіруді ... ету, ... ... ... ... ... ... техникалық жабдықтар кешенінің элементтерініңқұрылымнан шыққанда жүйеде таралуы;
- құпия өңделген ақпаратты қамтамасыз ету.
Өндірілген мәліметтерді технологиялық процессте іске асыру үшін техникалық жабдықтаудағы ... ... ... ... ... жүйеде таралған барлық жұмысшылардың ақпараттары көп көлемде техникалыққұралды пайдаланатын қолданушылардың келесі талаптарын қанағаттандыруы керек:
* видеоадаптер VGA ... ... 14 ... ... мөлшердегі монитор;
* стандартты 108-клавишалы клавиатура;
* 2 кнопкалы тышқан;
* процессор Pentium Pro және ... 80 ... ... ... магниттік диск;
* оқуды ұйымдастыру - компакт-дисктерді жазып алу;
* 256 Мбайт жедел сақтайтын құрал;
* факс - 56к хаттама ... ... ... (LaserJet 1020) немесе басқа жүз пайыздық бірге қосылатын принтер;
* үздіксіз қоректену блогы;
* факс;
* көшірме ... ... деп ... ... жабдығын жұмыс істетуді жабдықтайтын, АЖ қызметін жүзеге асыратын программаның бірігуін ұғуға болады, ол математикалық жабдықтау негізінде ... және оның ... ... ... программалық жабдықтау - бұл жабдықтаудың кең көлемдегі қолданушыларға есептелген және ... ... ... жиі кездесетін есептеу кезеңінің шешімін ұйымдастыруға арналған программалардың бірігуін бейнелейтін ақпараттық жүйенің программалық жабдықтаудың ... ... ... ... ... керек: программалық жабдықтаудың ең маңызды талаптары болып табылатын сенімділік, ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйесін дамыту құрамында заңды және жеке тұлғалар екі кешенге біріккен төрт есептен тұрады. Дипломдық жұмыста жеке тұлғалардың жеке ... ... ... қарастырылған. Басшылыққа басқару шешімін дайындауға және мамандарға ақпаратты көрсету, шешім қабылдау, өңдеу, енгізу операциялаорын ... ... ... және ... ... ... ұйымдастыру бақыланған әдістер қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар негізінде қолданылған несиелеу шартын анықтауға автоматизациялау үшін ... ... ... ... ...
Кешендік есептер келесі негізгі функцияларды орындайды:
* Жедел мәліметтерді енгізу;
* Мәліметтер базасында жасалған шарт ақпараттарын ... ... ... ... ... ... шығару мақсаты - жеке тұлғалардың несиелеу шартын анықтауды автоматтандыру.
Мерзімдік шығару есебі: заемшымен шартты жасаған күні.
Несиелеу бөліміне кешендік ... ... ... ... ... қарастырылған. Жергілікті желі арқылы банктің әр ақпаратын жібереді.
Мәліметтер базасында жергілікті есептеу желі, ... ... ... ... ... ... шарт жасаған кезде ақпаратты енгізу іске асырылады.
Кіріс мәліметтерін бақылау келесі талаптарға жауапты болуы тиіс:
* программалық және визуалдық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады;
* программалық бақылаудың кіріс ақпараты машина ішіндегі ақпараттар базасына ақпаратты енгізген ... ... ... есептердің шешімін қабылдау ақпаратты-аналитикалық кестені алу болып табылады.
Шығыс мәліметтерін пайдаланушылар банк басшылығы және несиелеу бөлімінің мамандары болып ... ... ... ... ... ... өндірушінің программамен қамтамасыз ету жәнке ақпараттық модификацияны талап ететін, есептеу методикасының өзгеруі, шығу формасында ... ... ... ... онда ... есептер шығару көп уақытқа тоқталады. Істен шығу жағдайларында мәліметтерді қалпына келтіру және жұмысты жалғастыру алдын ала ... ... және ... ... ... - ... жүйенің қызметтері орындалуы үшін пернелерден келетін сигналдар құжаттар түрінде берілетін мәліметтер, ақпараттар. Кіріс құжаттары алынатын файлдар негізінде өз ... ... ... ... Ол ... ... ... материалдық, еңбек, технологиялық және басқа да нормалар мен нормативтер, сонымен қатар анықтамалық мәліметтерді көрсетеді. Өңдеуге жіберілетін ақпарат ... өтуі ... ... бірге программалық бақылау қарастырылуы тиіс.
Біздің есепте кіріс ақпаратының көзі заемшының анкетасы болып табылады. Қарызгердың ... ... ... ... ... тегі;
* туған күні;
* туған жері;
* банктің шоттар тізімі;
* несие тарихының болуы;
* телефон;
* отбасы жағдайы;
* аты-жөні, тегі және ... ... ... ... отбасы мүшелерінің жеке меншігінің бар болуы;
* білімі;
* жұмыс орны;
* қызметі;
* кепілдемелік хат.
Шығыс ақпараты - ақпараттық жүйенің қызметінің ... ... ... ... ... ... ... да басқару жүйесіне қажетті мәліметтер және сигналдар түрінде берілетін ақпараттар.
Шығыс ақпараты негізінде клиентердің мәлімдемелері ... есеп ... ...
Есеп беру келесі реквизиттерді қарастырады:
* классификация;
* клиенттің үлгісі;
* шот;
* ... ... ... несиенің сомасы;
* пайыздық ставка;
* пролонгация (мерзім);
* несиені кешіктіру күндері;
* жалпы тәуекел;
* міндеттік ... ... ... ... ... жабдықтаудың бағасы;
* ескерту.
Математикалық жабдықтау
ақпараттық жүйесінің кешендік есебі қолданылған математикалық аппараттық шоттың тура ... ... ... ... есеп, бухгалтерлік есеп методикасынан шығатын тура шот есебінде тура есептер орындалады. Тура шот методикасыгн пайдалану банктің ... ... ... ... ... ... есеп ... кезінде басқа модульдер программасы өте көп ... Бұл ... ... ... ... жаңа ... қосу, клиенттер тізімін қайта нөмірлеу, клиенттің мәліметтерін ... ... ... ... ... ... фильтрациялау, мәліметтерді сұрыптау, қорытынды баспаға жіберу (принтер). Көп қолдану үшін программаны бір рет жасау ... әр ... ... жаңа мәліметтер енгізіледі.
Ақпараттық жүйенің математикалық қамтамасыз ... ... ... ақпаратты жинау және өңдеу алгоритмін, сонымен қатар ЭЕМ-на ... ... ... бақылау;
* мәліметтерді іздеу, іріктеу, құжаттарды принтерге басып шығару алгоритмдерін құрастыру;
* ... ... ... ... және ... ... ... ескеруі тиіс.
Алгоритмді ұсыну формула, кесте, блок-схема, жазулар түрінде берілуі мүмкін. Математикалық қамтамасыз етудің ... ... ... ... қарапайым блоктарды декомпозициялау;
* қолданбалы программалар пакеттеріне және программалау тілдеріне қолданылатын стандартты іздеу және есептеу процедураларын максималды түрде пайдалану.
Есеп ... ... ... - ... ... жетуге жетелейтін, орындаушы орындайтын жүйелік әрекетті нақты және түсінікті етіп жасау, яғни алгоритм операциялар мен ережелердің жиынтығы, кейбір алғашқы ... ... ... ... әр ... ... ... болады. Есеп шығару алгоритмінің бейнеленуі 2-суретте блок-схема түрінде берілген [5].
Мәліметтер ... ... ... ... ... ... базасы
Kredit_T
Заемшылардың мәліметтеріне есеп беру
Енгізу және редактрлеу
Мәліметтерді сақтау
Есеп беру
Соңы
Басы
Сурет 2. - Есеп шығару алгоритмін бейнелеу
* АБЖ ... ... ... ... ... ... АБЖ ... жұмысы үшін ДББЖ құрылады. Сондықтан төменде мәліметтердің логикалық және концептуалды ... ... ... ... ... ... ядросы болып мәліметтер үлгісі саналады. Мәліметтер үлгілері дегеніміз мәліметтердің көптеген ... ... ... және ... ... ... ... үлгілері көмегімен пәндік аймавқ нысандары және олардың арасындағы байланыс көрінуі мүмкін.
ДББЖ иерархиялық, торлы немесе реляциялық үлгілер ... ... осы ... ... не ... ... ... көптік дәрежелеріне сәйкес құралады.
Мәліметтер үлгілерінің негізгі үш типін қарастырайық: ... ... және ... ... ... моделі
Мәліметтердің иерархиялық үлгісі ағаш бейнесіндегі иерархия болып табылады. Аталған үлгі ... ... ... ... ... ... ... сол сегментті сипатайды. Сегменттер типтері бойынша ерекшеленеді, ал әрбір тип белгілі бір ұзындығы және ... ... ... бөлінуімен сипатталады. Жақын деңгейде орналасқан өзара байланысты сегменттер алғашқы (деңгейі жоғарырақ) және тума (деңгейі төменірек) деп аталады. Иерархиялық ... - ... ... ... ... онда ... ... болған сегмент сол сегменттің толық көрінуі үшін қаншалықты керек болса, соншалықты ... ... ... ... алғашқы түрі жоқ сегмент бар және ол басты немесе тамырлы деп ... Бұл ... ... қасиеттері иерархияның екінші сегментінде және одан да төмен деңгейлерінде ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін физикалық деңгейде стандартты әдістердің бірқатары қолданылады, яғни мәліметтер есте сақтау құрылғыларында орналастырылады, олар өз кезегінде ... ... ... ... ... ... алады: ілеспелі, индекстік- ілеспелі, тіке, индекстік-тіке. Сегменттердің орналасу тәсілдеріне сәйкес оларды ашу ... ... ... қол ... ... тәртібі сұраныстар тілінің процедурасын шарттайды және қолданушыдан иерархиялық ағаштың бұтақтары арқылы өтетін мәліметтерді ашу ... ... ... ... Бұл ... ... ... бірі болып табылады. Өзге кемшіліктері қатарында келесілерді атауға болады:
+ жүзеге асуының қиындығы физикалық деңгейде ... көп ... ... ... және ДБ ... және қайтарымсыз көбеюіне әкеліп соқтырады;
+ өшіру операциясы қателеріне үлкен ... ... ... ету, ... ... ... өшірілуі тума сегменттердің де өшірілуіне алып келеді;
+ кез ... тума ... ... ... ... ғана ... ... бұл жауап берудің уақытын ұлғайта түседі және ДБ сұранысын ұлғайтады.
Иерархиялық үлгінің көптеген ... ... ол ... ... ... үшін ... ... желілік моделі
Желі - иерархиямен салыстырғанда әлдеқайда жалпы құрылым. Желінің түйіндері болып жазудың жекелеген түрлері алынады. ... ... ... қол ... ... болып табылады. Ал жекелеген түйін бірнеше жоғарғы түйіндерден және бірнеше бағыныштылардан ... ... ... қатынасын тікелей қамтамасыз етеді. Байланыс үшін жазу - түйіндердің арасында байланыстырушы жазу ... оның ... ... екі ... ... үшін ... орналастырылады.
Мәліметтердің торлық моделінің негізгі конструкциясы болып жинақ саналады. Кестеде анықталатын жинақтың әрбір типі үшін ... ... ... белгілі бір типі нұсқалуы керек, сол секілді жинақ мүшелерінің жазуы типтерінің туынды саны да жазылады. Жинақтың әрбір түрінің ... бір түр ... және бір не одан да көп жазу ... ... ... жазуының әрбір түрі меншік иесі жазбалары мен сәйкес жазба мүшелері арасындағы байланысты ... Бұл ... ... мүшенің бірде бірі бірден артық жинақ түріне тиесілі бола алмау нәтижесінен келіп шығып отыр.
Меншік иесінің ... ... ... мүше ... ... ... әдіс ... кестесінде анықталады. Осындай байланыстарды ұйымдасытрудың әдістерінің бірі меншік иесі жазбасынан шығып, жазба мүшелерінін ... ... ... және ... ... иесі ... ... қайтып оралатын нұсқаулар тізбегін орнату болып табылады, бұл сұраныстарды өңдеудің ... ... ... етеді.
Желілік моделінің басты кемшілігі, жад құрылымының күрделілігінде ... ... ... ... ... бар ал енді ... ... мүлдем жоқ екендігін біліп жүру керек.
Нәтижесінде сұраныстар тілдері процедуралы болады және программалық қабілеттердің ... ... ... ... реляциялық моделі
Реляциялық модель - домендердің ... ... ... ... ... ... болып табылады. Домен - бұл мәндердің көптүрлілігі, одан ... ... үшін ... ... ... ... ... моделінің негізінде белгілі бір ектеулерді қанағаттандыратын қарапайым кестелер жатыр, сондықтан оларды математикалық шектеулер деп қарастыруға болады.
Кестелердің жолдары ... деп, ал ... ... - ... деп бекітілген. Барлық кортеждер өзгеше, ал бағандардың тәртібі бірдей екендігін атап ... жөн, ... ... ... өңдеу процесі қарапайым бола түседі. Қатынаста(кестеге) кортеждерді бірмәнді білдіретін бірнеше белгілер ерекшеленіп алынады да, ... ... атау ...
Реляциялық моделінің желілік және иерархиялық модельдер ерекшелігі шынайы нысандар мен олардың арасындағы қатынастар мәліметтер базасында қалыпқа келтірілген қатынастар ... ... ... ... ... үлгісінің негізгі кемшілігін реляциялық ДББЖ өндірушілігінің төмендігімен байланыстырады. Бірақ ORACLE, InterBase, Access және т.б. ... ... ... бұл ... ... берді.
Реляциялық моделінің артықшылықтарын екі топқа бөлуге болады:
1) қолданушы үшін артықшылықтар:
+ реляциялық ДМ қолданушы жұмыс жасауға әбден үйреніп ... ... ... ...
+ ... бару ... есте ... өз сұранысын өңдеу үшін алгоритмдер мен процедуралар жасап ... жоқ;
+ ... ... ... мен ... үшін аса оңай, ал желілік және иерархиялық модельдер кәсіби программа жасаушылар үшін ... және ... ... үшін ... ...
2) ... ДМ мәліметтерін өңдеу артықшылықтары:
+ байланыстылық. Реляциялық бейне әртүрлі қатынастағы белгілердің өзара байланысының айқын суретін ...
+ ... ... ДМ бағытталған байланыстар олмайды. Қатынастар жалпы табиғатында ерекше дәл мағынаға ие және мәліметтер үлгілерінің қаралымын ... ... ... мен ... ... ... құралдарды қолдануға мүмкіндік береді;
+ беймділік. Қосу мен проекциялау ... ... ... ... ... ... сондықтан программист әртүрлі файлдарды қажетті формада ала алады;
+ ... ... ... ... қарапайымдандырылады. Әрбір қатынас үшін енудің дұрыстығы тапсырмасын орнатуға болады, құпия көрсеткіштерді ену құқықтарын тексерумен ерекше ... ... ... енгізілудегі қарапайымдылық біртекті (кестелік) файлдарды физикалық орнату иерархиялық немесе торлық құрылымдарды орнатқаннан әлдеқайда жеңілірек;
+ мәліметтер тәуелсіздігі. ДМ ... ... яғни жаңа ... мен қатныастардың қосылуына жол бере алатындай болуы шарт.
Жоғарыда айтылғандарға негізделіп келесідей тұжырым жасауға болады: жоғарыда аталып өткен логикалық үлгілердің ... ... ... кемшіліктері ең аз болғандықтан ДББЖ жасалымының негізіне осы үлгі таңдалып алынатын болады.
Концептуальды моделін таңдау
Мәліметтердің ... ... ... алу үшін үш ... ... ... ...
+ фреймдер;
+ .
Семантикалық модель семантикалық ... ... ... ... тор ... ... төбелер мен доғалардан тұратын жәе пәндік аймақтың нысандары мен қатынастарын беретін бағытталған грБТАа ... ... ... торлардың бірқатар артықшылықтары бар, соларға келетін болсақ:
+ пәндік аймақтың нысандарын суреттеу табиғи жолмен жүзеге асады;
+ ДМ келіп түсетін ... ... ... ... ...
Бірақ осы артықшылықтарына қарамастан, семантикалық үлгінің бірнеше кемшін тұстары да бар, соның ... ... ... ... ... реляциялық үлгісін жасау қиындатылған.
Фреймдерді мәліметтер құрылымдар мен сол мәліметтерді өңдеуші процедуралар арқылы танып білуге болады. Фреймдер келесі ... ... ... ... ... логикалық предикаттар. Фреймдік үлгіні қолдану да дұрыс емес, өйткені аталған үлгі ... ... ... ... ... ...
... негіз, байланыс, мән терминдерімен сипаттаймыз. Негіз - анытауға болатын ұғым. Байланыс - ... ... ... мен негіздерді көрсету үшін арнайы ER-диаграмма енгізілген. Стерженьдік ... - бұл ... ... (ол ... тәуелсз тіршілік етеді).
Ассоциативті негіз немесе ассоциация типіндегі немесе соларға ұқсас екі не одан да көп ... ... ... ... қарастырылады.
Сипаттамалық негіздің барлық негізгі мақсаты қарастырылып жатқан пәндік аймақ шегінде, басқа бір негізді нақтылау не болмаса ... ... ... ... ... ... көптүрлілігі тік төртбұрыш, ал байланыстардың көптүрлілігі ромб ... ... ... үш түрлі болуы мүмкін: , , . Байланыстың бұл ... ... ... тән, оған ... үлгіде кестелер сәйкес келетін негіздер де жатады.
Осыған негізделе отырып мынадай тұжырым шыға кельді: үлгісі ұйымдастыру принциптері бойынша ... ... ... ... және ... біріншінің негізінде құру аса қолайлы болғандықтан, концептуальды үлгі ретінде үлгісі таңдалған.
Үлгілеу үрдісі
Негіздерді айрықшалау
негізі құрылып ... ... ... ... ... табылады. Тұтынушымен келісімге қол қойылады, келісім құрылмас ... ... ... ... өтініштерді жіберу, олардан есеп фактурасын алу, тапсырысты жеткізіп берушіге жіберу, тауарды алу, жеткізілімді төлеу секілді кәсіпорынның барлық ... ... Бұл ... кілт ретінде тұтынушы белгісі алынады.
Барлық негіздер, олардың белгілері мен кілттері 2 кестеде көрсетілген.
Кесте 2 ... ... ... мен ... атауы
Белгі
Кілт
Тұтынушы
№ Өтініштер, өтініштің берілген мерзімі, жалға алу сомасы, жалға алу ...
... ... ... аты, ... ... телефон, құжаттар.
№ Жалға алушылар
Несиелер типтері
№ Несие, несие типі, пайыздық көрсеткіш, мерзім,
№ Несиелер
Өтініш
№ Өтініштер, ... ... ... ... ... ...
... [8]
Негіздер арасындағы байланысты айрықшалау
Негіздер арасындағы байланысты айрықшалау пәндік аймақты сараптау негізінде жүзеге асады. Барлық айрықшаланған байланыстар 3 суретте ... ... 3. - ... ... ... ... алгоритмі
Құрылып жатқан жүйеде келесі тапсырмалар шешімін табу үшін келесі алгоритм кұрылды (сурет 4).
Өтініш
Құжаттарды ұсыну
Несиелік берілу түйіндемесі
Несие беру
Шешімдерді қабылдау үшін ... ... ... ... 4. - ... ... асыру алгоритмі
+ АБЖ жүзеге асыру үшін құралдарды таңдау
Басқарудың автоматталған жүйесін құру үшін ... ... ... ... ЖЭЕМ ... жеделдік факторы үлкен рольге ие болады. Өйткені ЖО құрылу уақыты, сәйкесінше оның жасалуына және ... ... ... ... да осыған тәуелді болады.
ЖЭЕМ жұмысының жылдамдығы негізінен келесі параметрлерге байланысты болады:
+ оперативті жадының көлемі (ОЖ);
+ процессордың жеделдігі;
+ ... ... ... (БЖ). ... ... минималды болған жағдайда құрылған ақпараттық жүйенің қызмет ету ... өте аз ... ... ... ... ... бар компьюерді қолданған дұрыс болады:
+ процессор - Intel (R) Pentium IV (R) 2.4 МГц;
+ ... жад - 512 Мб;
+ ... жүйе - ... (R) Windows XP, (TM) Windows (R) 2007 және Windows Vista. ... ... ... құралдарында алуан түрлі қарарлар болады, сондықтан құрушының қосымшаларды жасау процесін автоматтандыру мүмкіндігі бар. Мәселен аталған уақыттағы ... ... ... ... ... ... қолдана отырып интерфейс жасау;
+ жүйе жағдайына қарай басқаруды әртүрлі процестерге жүктеу;
+ ... ... ... ... олардың сырттарына да қабықтар жасау;
+ ПҚ ... ... ... ... ... ... қалыпқа келтіру үшін сапалы ПҚ құру.
Құрудың заманауи құралдары келесі параметрлермен сипатталады:
+ программалаудың нысандық бағытталған мәнерін қуаттау;
+ ... ... ... ... және мәліметтердің реляциялық базасы үлгісін жасау үшін CASE-технологияларды қолдану мүмкіндігі;
+ интерфейсті көрсетіп жобалау үшін визуалды компоненттерді ...
+ МБ ...
+ ... реляциялық базасын басқару үшін реляциялық алебраның алгоритмдерін қолдану;
+ ... ... ... ... мүмкіндігі (үлкен программалық кешендерді жасау кезінде ұсынылады).
Жоғарыда аталған қасиеттерге ие программалық тілдер: Delphi, Visual C++, Borland С++ Builder, Visual FoxPro және т.б [6]. ... ... ... ... ... ... ... құрал жабдыққа ие. Басты ерекшелік қарастырылып жатқан құралдарды қолдану ... ... ... Visual C++ әдетте Windows ОЖ жұмыстарға арналған және ОЖ негізгі қасиеттерін қолданатын, сол секілді есептеулердің үлкен ... ... ... ... үшін ... ... құру құралының осы түрінің кемшіліктерінің бірі программалық қамсыздандыруды құрып жатқанда аппараттық ресурстарға өте үлкен талап ... ... код ... ... ... ... ... кезіндегі жоғарғы жылдамдығы, әрі десе жасалымның басқа құралдарына қарағанда осы өнімді қолдануға әлдеқайда көп дисктік керектігінде ... Borland С++ Biulder ... ... Visual C++ ... келеді, бірақ тағы да бір артықшылығы бар - SQL тілі ... ... ... құру және олардың қолдауы шектеулі. Система разработки Visual FoxPro ... ... тым аз ... қояды бірақ оның қолданысы жасалып жатқан қосымшаның интерфейсін визуалды жасалу кезіндегі қолайсыздықтармен байланысты келеді. Delphi кемшілігі оны ... ... ОЖ ... ... деңгейде қол жеткізе алмайтындықта жатыр, бірақ бұл кемшілік айтарлықтай ... ... ... ... ... ОЖ ... МБ қолдауға бағытталған. Delphi ді АБЖ құру құралы ... ... ... оның ... визуалды компоненттерінің көп болуы да үлкен роль атқарды, өйткені олар интерфейсті құру үшін де, ДББЖ үшін де аса ... ... ...
АБЖ ... ... ... кезінде құрудың программалық құралдарын таңдап алу үшін басты қарарлар мыналар болды:
+ қосымшаларды құру жылдамдығы;
+ программаға жедел түрле өзгерістер енгізу ...
+ құру ... ... ... МБ ... мен ... мүмкіндігі.
Жоғарыда айтылғанға қосымша ретінде құрылу уақыты мыналарға бағынышты екендігін атап өтейік: ОЖ таңдап алған құралдарды қолдау, олардың оптималды қызметі үшін ... ... ... ... программалық құралдарды қолданудағы жасаушылардың алдын ала тәжірибесінің болуы. Осы шарттар орындалғанда ғана ... ... ... ... ...
Жоғарыда келтірілген талаптардан шығатын қорытындыға сәйкес, программалық қамсыздандырудың құру құралдарының келесі сипаттамаларын ... ... ... программалық өнімді қолдану арқылы құру тәжірибесінің болуы;
+ ресурсар бойынша талаптар;
+ операциялық жүйені қолдау;
+ интерфейсті жасаудың көрсетілімі;
+ ... ... ... ... ұсынылатын мүмкіндіктер;
+ қол жеткізе алу;
+ құрылған программалық қамсыздандырудың жұмыс жылдамдығы;
+ әдеттен тыс жағдайлар;
+ құрылған ... ... ... ...
+ ... ... ... құралдар ішінен нұсқалық негіздеулер әдісін қолданайық. Бұл ... ... ... ең ... ... ... алу үшін арналған және келесі сатылардан тұрады:
+ салыстыру мен маңыздылық деңгейлері келтірілетін қарарларды анықтап алу;
+ әрбір нұсқа алынған ... ... ... ... ... сандық мән шығады - бағалау;
+ әрбір нұсқа үшін баллдардың жалпы көлемін табу (қарарлардың маңыздылығын есепке алуға ... ең көп балл ... ... ... деп ... ... ... шешімін табу үшін келтірілген мінездемелер тізімін қолданатын боламыз. Нәтижелері 3-ші кестеде берілген.
Кесте 3 Жасалым құралдарының мінездемесі*
Жасалым ... ... ...
Delphi
Visual C++
Borland C++ Builder
Visual FoxPro
Берілген программалық өнімді қолданғандағы жасалым тәжірибесінің болуы
8
6
4
4
Ресурстар бойынша талаптар
7
6
6
5
Операционды жүйені қолдау
8
8
8
7
Интерфейс жұмысының ... ... ... ... ... мүмкіндіктер
8
6
4
7
Құрылған программалық қамтамасыз етудің жұмыс жылдамдығы
6
7
8
7
Әдеттен тыс жағдайларды есепке алу
8
8
8
6
Құрылған программалық қамтамасыз етуді жасау уақыты
9
6
5
7
Қолданудағы қолайлылықтар
7
8
8
7
Барлығы
70
62
60
56
* [11]
Құралдардың орындалған ... ... ... АБЖ құру құралы ретінде Delphi қолданылатындығы белгілі болды, өйткені ол құрушы пікірі тұрғысынан жасаушы ең жақсы құрал болып ... ... ... ... MS Windows NT/XP/Vista үшін уақыт шегі минималды болатын қосымшаларды жасауға болады, өйткені оның ... ... тез ... ... ... ... (RAD). ... туралы негізгі мәліметтер:
+ Pascal - Object Pascal тілінің кеңейтіліміне негізделеді.
+ Қосымшаларды құрудың дамытылған ортасы - ... ... ... жоба не ... ... жасау, компиляция жасау, сынау мен түзетуге мүмкіндік береді.
+ Программларды құрудың визуалды технологиясы - стандартты ... ... ... жедел жасауға мүмкіндік береді. бұл кезде программаның сәйкес коды автоматты түрде Delphi түседі. Мұндай технология жасаушыны қолданушы интерфейсін жасау секілді ... көп ... ... ... ішкі ... мен ... ... көбірек назар аударуға мүмкіндік береді.
+ Two Ways Tools технологиясы компоненттермен жасалатын жұмысты тиімдірек етеді. Delphi редакторының терезесінде ... код ... ... ... ... ... де өзгереді. Басқа жағынан алғанда, нысандар редакторының инспекторында компоненттер қасиеттері өзгерген жағдайда (Object ... олар ... код ... ... көрінеді.
+ Компоненттер кітапханасында қосымшаларды жасау кезінде қолдануға болатын көптеген стандартты компоненттер бар. ... Windows ХР және IE 4.0 ... ... элементтер, сол секілді формалар мен мамандарға арналған шаблондар жатады.
+ Delphi аймағында мәліметтер базасын қуаттау екіжақты жүзеге ... Бір ... ... ... ... ... істеуге арналған компоненттер кең қолданылады. Солардың көмегімен, мәліметтерді өңдеуге арналған және тұтынушы/сервер типті ... ... ... ... Бұл ... ерекшелігі қосымшаларды жасау кезінде Delphi мәліметтерді өңдеу нәтижелерін көрсетіп ... және ол ... ... барысында болуы мүмкін әртүрлі жағдайларды сараптамадан өткізуге мүмкіндік береді.
+ Басқа жағынан алғанда, Delphi-де мәліметтер базасын қолдау ... ... ... ... Borland SQL Links for Windows ... ... ол Delphi-де интеграцияланған Borland, (BDE) Borland Database Engine мәліметтер базасы процессорының ядросына, Paradox, dBASE, Access, FoxPro ... ... ... сол ... SQL - InterBase, Informix, Oracle, Sybase, DB2, Microsoft SQL серверлерімен ... ... ... ...
+ ... Delphi ... орындалатын EXE-файлдарын генерациялайды. Бұл мезетте қарапайым EXE-файлдарын, не болмаса DLL- кітапханаларының қосылуын талап ететін күрделі қосымшаларды генерациялауға ... ... - ... ... ... ... ... алғашқы құрал болып саналады. Бұдан басқа, Delphi-де бұрын соңды жеке компьютерлерде қолданылған программалаудың ең қуатты және күрделі ... ... ... ... ... технологиясы қолданылады. Қосымшаларды тез арада құрып шығаруға арналған басқа ... бір ... Delphi ... ... болып табылады. Төменде Delphi кеңейтілімін қамтамасыз ететін ерекшеліктердің қысқаша тізімі берілген:
+ API қосымшаларының интерфейсіне қол жеткізу;
+ ... ...
+ Delphi ... ... ...
+ ... ... жолдарды өңдеу;
+ DLL-кітапхана және Windows аймағының өзге де нысандарын құру мүмкіндігі.
Нысандық бағытталу - тіршілік етуші кластардың ... ие ... жаңа ... құру не ... ... ... кластарды құру мүмкіндіктері.
Мәліметтер базасы қосымшаларын құру құралдарын таңдап алу кезіндегі негізгі қарарлардың бірі ... ... ... ... ... үшін ... ... өзгерте алу мүмкндігі. Delphi де масштаб өзгертуге келесі қасиеттер арқылы қол жеткізіледі:
+ жергілкті кестелер мен өшірілген серверлердегі ... ... ...
+ күрделі сұраныстарды қолдау және әртүрлі платформаларда құрастырылған көптеген Деректер Базаларын Басқару Жүйелерінің (ДББЖ) бір қосымшасы арқылы ... ... ашу ...
+ ... ерекшеліктерге қарамастан, мәліметтер базасына жол ашатын Borland Database Engine ядросы арқылы қосымшаның бір ДББЖ дан екіншісіне еш кедергісіз ...
+ ... ... ... ... үшін өзіндік жедел драйверлердің болуы;
+ ODBC толықтай қолдау.
Delphi, ДББЖ секілді мәліметтердің реляциялық үлгісіне арналған және SQL ... ... ... ... ... ие ... Query Language) [7].
2.3 Программалық қамтамасыздандыруды сипаттау
Мәліметтердің реляциялық үлгісі алғаш рет Е. Коддтың мақаласында 1970 жылы баяндалды. Осы ... ... мен ... ... ... ... ... реляциялық жақсы даму жолына түсті. Мәліметтердің реляциялық ... ең көп ... ... ... К. ... Дейт ... реляциялық үлгі үш бөліктен құралады:
+ құрылымдық бөлік; құрылымдық бөлік реляциялық үлгінің қандай нысандарды қарастырып жатқанын ... ... ... ... ... ... құрылымы қалыпқа келтірілген n- түріндегі қатынастар делінеді.
+ толыққанды бөлік; толыққанды бөлік мәліметтердің кез келген реляциялық базасында ... тиіс кез ... ... үшін ... ... ... сипаттайды. Бұл негіздер мен кілттердің толыққандылығы.
+ манипуляционды бөлік; манипуляционды ... ... ... ... екі ... ... суреттейді - олар реляциялық алгебра және ... ... ... кез ... ... өз мәліметтер типтері болады.
Реляциялық үлгі қолданатын мәліметтер ... ... ... ... ... Бұл пікірді қуаттай түсу үшін ең алдымен ... ... ... ... типтері қолданылатындығын қарастырып өтейік. Әдетте мәліметтер типтері үш топқа бөлінеді:
+ мәліметтердің ... ...
+ ... ... ...
+ мәліметтердің жіберуші типтері;
+ мәліметтердің жай типтері.
Мәліметтердің жай не ... ... ішкі ... болмайды. Мұндай типтегі мәліметтер скалярлар деп аталады. Мәліметтердің жай типтеріне келесі типтер жатады:
+ логикалық;
+ жолдық;
+ сандық.
Программалардың ... ... ... ... ... қосу ... бұл ... кеңейтіп, нақтылай түсуі мүмкін:
+ толық;
+ заттық;
+ күні;
+ ...
+ ...
+ ...
+ ...
+ және ... ... атомарлық ұғымы қатынасты түрде ғана болады. Мәселен, мәліметтердің жолдық типін символдардың бірөлшемді ... ... ал ... ... ... ... жинағы ретінде қарастыруға болады. Бұл жерде осындай төмен деңгейге өту барысында мәліметтердің семантикасы (мағына) жоғалып кететіндігі ғана ... ... ... Мәселен, қызметкердің тегін белгілейтін жолды символдар массивіне салатын болсақ, бір тұтастық жолының мағынасы жоғалып кетеді. ... ... ... құру ... ... ... беру үшін ... Мәліметтердің құрылымдалған типтері компоненттер деп аталады, олар өз ... ... ие ... мүмкін. Мәліметтердің құрылымдалған типтері ретінде келесі типтерді ... ... ...
+ ...
+ ... ... ... көзқарас тұрғысынан массив анықталу облысы аяқталған функцияны бейнелейді. Мәселен, натуралды сандардың шекті көптігін қарастырып көрейік: А={1,2,...,n}.
Көптік деп аталатын индекстер. Көрсетілуі: ... ... ... ... R ... ... ... массив беріледі. Бұл функцияның мәні кейбір мәні үшін сәйкес ... ... ... деп аталады. Көпөлшемді массивтерді осы ретте беруге болады.
Жазба (немесе құрылым) дегеніміз бірқатар декарттық туынды көптіктерден тұратын ... ... да ... ... тәртіпке келтірілген, атауы бар жинағынан тұрады r, олардың әрқайсысы T типіне тиесілі. Сонымен r=(r,r,...,r) жазбасы T=TxTx...xT ... ... ... бар ... ... жазбалардың жаңа типтерін жариялау арқылы, қолданушы мәліметтердің сан мыңдаған күрделі ... ... ... ... құрылымдалған типіне жалпы болып табылатыны олар мәліметтер типінің өздері орналасқан абстракция деңгейінде ... ішкі ... ие. ... үлгілі мәлңметтердің (сілтеме) басқа мәліметтерге нұсқау мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін арналған. Нұсқаулар мәліметтерді сақтау жады аймағы ұғымы бар процедуралық типті ... тән ... ... ... типі ... ... ұшырайтын құрылымдарды өңдеуге арналған, мәселен, ағаштар, грБТАалар, рекурсивті құрылымдар және т.б.
Әрине, мәліметтерді бір ... ... ... ... ... сипатталуы керек, яғни сандық типті мәліметтерді қосуға болады, жолдар үшін конкатенация операциясы жүргізілуі мүмкін және т.с.с.
Мәліметтер базасын жобалауды ... ... ... ... мен олардың арасындағы байланысты сақтауымыз керектігін анықтап алуымыз керек. ... ... ... [9]. ... ... ... кестелері келтірілген (кесте 4,5,6,7,8,9, сурет 5):
Кесте 4 Мәлімдеменің статусының анықтамасы cr_status*
crs_id
Счетчик
Кестенің ... ... ... ... ... ... соңы(Иә/Жоқ)
* [10]
Кесте 5 Несиелердің барлық мәліметтері Acredits*
cr_id
Счетчик
Кесте кілті
cr_sum
Числовой
Несиенің сомасы
cr_ca
Числовой
Несиенің ... ... ... ... ... ... өшіру уақыты(жоспар)
cr_crstat
Числовой
Несиенің статусы
cr_num
Числовой
Мәлімдеменің нөмірі
cr_rdate
Дата/время
Мәлімдеме алу уақыты
cr_cur
Числовой
Несиенің валютасы
cr_efdate
Дата/время
Несие өшіру уақыты(нақты)
cr_note
Поле МЕМО
Ескерту
cr_pay
Логический
Клиент ақы төлеу тізімі (Иә/Жоқ)
cr_pls
Числовой
Ақы төлеу мезгілі (Анықтамасы ca_pls)
cr_active
Логический
Мәлімдеме белсенділіктері ... ... ... ... ... 6 ... жалпы тізімі Contragents*
ca_id
Счетчик
Кестенің кілті
ca_name
Текстовый
Клиенттің аты
ca_type
Числовой
Клиенттің типі
* [10]
Кесте 7 Несие алу мақсатының анықтамасы - ... ... ... ... 8 ... ... анықтамасы cr_vid*
crv_id
Счетчик
Кестенің кілті
crv_name
Текстовый
Несиенің түрінің аты
* [10]
Кесте 9 Несие типінің анықтамасы cr_type*
crt_id
Счетчик
Кесте кілті
crt_name
Текстовый
Несие типінің аты
* [10]
Сурет 5. - ... ... ... ... ... ... қызмет атқару кестесі 6-суретте көрсетілген.
Сурет 6. - Автоматтандырылған жүйенің қызмет ... ... Office System ... пакеті құрамына енетін Microsoft Access қосымшасы көмегімен жасалған.
Microsoft Office System жүйесін қолдану үшін жүйенің келесі конфигурациясын қолдануға кеңес беріледі: Pentium IV ... мен 512 МБ ОЗУ бар XP ... ... Microsoft Windows операциялық жүйесі.
Пакеті құрамына енетін кейбір қосымшалар үшін қосымша талаптар ... ... Office System ... ... үшін компьютерлерге қойылатын минималды талаптар берілген (кесте 10).
Кесте 10 ... Office System ... ... үшін ... ... талаптар*
Microsoft Office System жүйесінің жұмысы үшін қажетті минималды талаптар (MOS құрушылар көрсетілген талаптар)
Компьютер мен процессор
Pentium 133 МГц ... бар ЖК ... одан да ... Pentium III ... ... ... ... МБ ОЗУ ( 128 МБ кеңес беріледі) операционды жүйе үшін, қосымша 8 МБ ОЗУ бір ... ... ... ... ... үшін ... ... дискіде 245 МБ бос орын және операционды жүйе орнатылған қатты дискіде 115 МБ ... ... бос ... болу ... ... сол ... орнатылу барысында таңдалып алынатын компоненттерге байланысты болады)
Операционды жүйе
Microsoft Windows 2000 3 жаңарту пакеті бар(SP3), Microsoft Windows XP немесе одан да ... ... ... ... ... одан да ... 256 түсті қуаттайтын цветов Super VGA мониторы
Периферийлік құрылымдар
Microsoft Mouse тышқаны, Microsoft IntelliMouse немесе сәйкес келетін құрылым
* ... өзі ... Office System ... ... ... ... Microsoft Office 2003.
+ Microsoft Office Outlook 2003.
+ Microsoft Office Word 2003.
+ Microsoft Office Excel 2003.
+ Microsoft Office ... ... ... Office Access ... Microsoft Office OneNote 2003.
+ Microsoft Office FrontPage 2003.
+ Microsoft Office InfoPath ... ... Office ... 2003.
+ ... Office Visio 2003.
+ Microsoft Office Project 2003.
Қосымша:
+ Microsoft SharePoint Portal Server v2.0.
+ Windows SharePoint ... ... Windows Server ... ... Exchange Server 2003.
+ ... Office Access ... 2003 ... - Microsoft Office System жүйесіне енгізілген мәліметтер базасын басқаруға арналған ... бар. ... ... ... ДББЖ ... ... түсінілетін интерфейске ие. Құрамына байланысқан сұраныстар, әртүрлі аудандар бойынша таратулар, сыртқы кестелер және мәліметтер базасымен байланыстар енетін қызметтердң кең таралған ... ... Access -тің өз ... ... VBA тілі ... мәліметтер базасымен жұмыс жасайтын қосымшаларды жазуға болады.
XML форматында берілген мәліметтер ... ... мен ... ... ... және ... беретін жақсартылған құралдар ұсынылады. Access 2003 те жұмыс жасау жиі кездесетін қателердің табылып, оларды түзету ... ... ... бола ... Жаңа ... сол секілді құрушыларға нысандар тәуелділіктерін анықтауға мүмкіндік береді.
Access 2003 пайда болған кейбір жетілдірулер:
+ Access 2003 автоматты ... ... ... Автоматты алмастырудың смарт-тегын де қолдануға болады;
+ формалар мен есептердің конструкторындағы қателерді тексеру. Ең жиі таралған қателер анықталып және белгіленеді, ... ... ... ... ... ... Нысандардың тәуелділігі автоматты түрде анықталады;
+ мәліметтер базасын резервті түрде көшірудің қарапайымдандырылуы. Ағымдағы мәліметтер базасының ... ... алып ... жерге де сақтауға болады;
+ XML тілін кең түрде қолдау. XML мәліметтерін экспорттау мен импорттаудың жақсартылған функциялары түріндегі XML ... ... ... ... ... бар [20].
+ Интерфейс сипаттамасы мен жұмыс істеу принциптері
Пайдаланушы ... ... ... ... ... олар ... пайдаланушымен жүйе диалогі жүзеге асады.
автоматтандырылған басқару жүйесі әзірлеу үшін Delphi 7.0 визуалды программалау ортасы қолданылды. ... ... екі ... ... ... ысы арқылы құрылады:
+ Windows-терезені құрастыру процесі;
+ аталған терезенің элементтері мен ... ... ... ... ... ... кодты жазу процесі.
Ең басты программаны компьютерге орнату керек, ол үшін Setup атты ... ... сол жақ ... 2 рет ... ... ... ... терезі ашылады, онда орнату диалогтары кай тілінде болатындығын таңдауға ... ... ... ... Мастер установки ашылады. Ол мастерде сіз компьютерге орнату параметрлерін таңдап алуыңызға болады. Программаны орнату үшін жасалған инсталлятордың барлық формалардың суреттерін осы ... ... ... көре аласыз.
Программа жобасы 4 формадан тұрады. Жұмыс столында ... ... екі рет ... ... бас меню ашылады.
+ Басты формасы - ... ... ... туралы барлық негізгі ақпарат кесте түрінде сақталады. Сонымен ... ... Құру және Жою ... ... ... Заем ... туралы ақпаратты толықтыру және түзетуге арналған арнайы жол орналасқан. Клиент құжаттарын, Мүлігі мен Төлемдерін көрсететін батырмалары да бар. ... ... қосу үшін ... ... ... және шыққан бланктағы атрибуттар жолына мәтінді енгізу арқылы жүзеге асырылады.
Програмадағы ... ... ... ... ... ... ... Программаның толық кодың дипломдық жұмыстың косымшасынан көре алуға болады.
батырманы ... ... ... ... коды орындалады:
procedure TfrmCreditsMain. btnNewZavClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblAcredits. Append;
edtCr_num. SetFocus;
end; end;
Барлық жолдарды ... ... соң ... ... сақтау үшін батырмасын шертеміз, ол команда жұмыс істеу үшін келесі код жазылған:
procedure TfrmCreditsMain. btnZokClick(Sender: TObject); ... ... ... Modified ... ... Post; ...
Программаның басты формасын 7-суретте бейнеленген.
Сурет 7. - Программаның басты формасы
Толықтыру тек клиенттің толықтырылып жатқан келісім-шарт ... ... ... ... жасалады. Түзету қажет жазбаны таңдау және белгілі жолдарды толтыру арқылы жүзеге асады. Түзетіліп жатқан келісім шарттың нөмірімен сәйкес келген кестенің ... ... ... түрде өзгертіледі. Бұл өзгеріс деректер базасының сілтеме ... ... үшін ... ... бір ... жою үшін ... ... батырмасын шерту керек. Жоюға жіберілген құжатпен байланысты барлық жазбалар автоматты ... ... ... ... ... ... деген сұрақ шығады. Код төмендегідей түрде болады:
procedure TfrmCreditsMain. btnZvClick(Sender: TObject);
var
sName:string;
begin
sName:=dmCreditsMain. tblAcredits. FieldByName('caname'). AsString;
if MessageDlg('Сіздер мәлімдемені ... ... ... ма? ... ... [mbYes, mbNo], 0)=mrYes ... dmCreditsMain do
begin
tblAcredits. Edit;
tblAcredits. Delete;
end;
end;
Жаңа мәлімдемені құрғанда немесе өзгерткең кезінде, деген жолды толтыру үшін батырмасын ... ... ... ... ... ... коды ... түрде жазылған;
procedure TfrmCreditsMain. btnEditClientClick(Sender: TObject);
begin
frmCaProp:=TfrmCaProp. Create(self);
if frmCaProp. ShowModal=mrOK then
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblContragents. Refresh;
tblAcredits. Edit;
tblAcredits.FieldByName('cr_ca').AsInteger:=tblContragents. FieldByName('ca_id'). AsInteger;
tblAcredits. Post; ... Refresh; ... ... Refresh; ...
end;
+ Клиенттер туралы ақпарат формасы - frmCaProp.
Берілген форма ақпаратты ... ... ... ... туралы толық ақпаратты көрсету үшін арналады. Сонымен қатар, жаңа клиентті қосу үшін қолданылады.
Жаңа клиентті қосу үшін ... басу ... Оны ... соң ... ... жолдары бар жаңа жазба шығады. Қажетті ақпараттар сәйкес жолдарға толтырылады: аты-жөні, туу датасы, ... ... ... ... ... ... ... (сурет 9).
procedure TfrmCaProp. btnAddClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblContragents. Append;
edtCName. SetFocus;
end;
end;
Сурет 8. - ... ... ... формасы
батырмасын шерту арқылы мәлімдемені жою жүзеге асырылады.
procedure TfrmCaProp. btnDelClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblContragents. Edit;
tblContragents. Delete;
end;
end;
+ ... ... ... - ... ... ... ... формасы қазіргі уақытта несие алу мәлімдемесі қандай кезеңде екенін көрсетеді.
Осы форма мәлімдеме құру немесе түзету кезінде бас ... ... ... ... ... ... ... TObject);
begin
frmCred_stat:=TfrmCred_stat. Create(self);
frmCred_stat. ShowModal;
if dmCreditsMain. tblAcredits.
FieldByName('cr_pay'). ... ... ...
end;
end;
Сурет 9. - Мәлімдеме деңгейі формасы
+ формасындағы ақпараттар мазмұны саласының мәтіндік менюінен не ... ... ... ... ашу кодтары:
+ валюталар:
procedure TfrmCreditsMain. miSpravCurClick(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. dsCurrensy, 'crcur_name');
end;
+ несие типі:
procedure TfrmCreditsMain. N1Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. dsCr_type, 'crt_name'); ... ... ... ... 10. - Анықтама түзету
Осы форма негізгі форманың бас менюі арқылы ашылады. Осы меню 11 ... ... 11. - ... ... бас ... несие түрі:
procedure TfrmCreditsMain. N2Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. dsCr_vid, 'crv_name');
end;
+ несие мақсаты:
procedure TfrmCreditsMain. N3Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. ... ... ... ... ... ... ... TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. dsCd_type, 'cdt_name');
end;
+ мүліктің түрлері:
procedure TfrmCreditsMain. N4Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain. dsCr_im_type, 'cit_name');
end;
Берілген форма анықтамаларды ... үшін ... ... ... құру ... ... бар) үшін ... ақпараттар (Валюта, Несие типі т.б.) ашылатын тізім бөлімінде сақталады. Бұл кестенің ұяшықтарында әрбір тауар жазбасының коды болады. ... жаңа ... тұру ... ... ақпараттармен толтыру міндетті.
Кестедегі жаңа жазбаны қосу, өңдей және жою жолындағы белгі арқылы жүзеге асырылады:
procedure TfrmSpravEdit. ... ... ... not ... Checked then
frmSpravEdit. Width:=327
else
frmSpravEdit. Width:=757;
end;
және ақпаратты енгізудің өзі ... ... ... ... қосу:
procedure TfrmSpravEdit. btnAddClick(Sender: TObject);
begin
gridSpravView. DataSource. DataSet. Append; ... ... ... ... TfrmSpravEdit. btnDelClick(Sender: TObject);
begin
gridSpravView. DataSource. DataSet. Edit;
gridSpravView. ... DataSet. Delete; ... ... іс ... ... ... баспадан шығару үшін --> батырмасын шерту арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... көрсету формасы ашылады (сурет 12).
Сурет 12. - Көрсету және басу ... ... ... ... ... оның ... ... мен принтердің икемделуін өзгерту мүмкіндігін береді. Форманы құру үшін ... ... EhLib атты ... жалғанды. Баспаға шығару формасы ашылу үшін келесі код орындалады:
procedure TfrmCreditsMain.miFilePrintClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblPrint.First;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=edtMCName.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCr_dest.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=edtCr_sum.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCa_pls.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCurrensy.Text;
tblPrint.Post;
end;
PrintDBGridEh1.Preview;
end;
Талдауды және автоматтандырылған жүйені жасау үшін ... ... ... ... ... ... ... айтқанда - құру, тіркеу, бөліп орналастыру, несиелік резюменің баспадан шығарылуы және келісім-шарт т.б. талаптар. Эргономикалық және ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық негіздеме
+ Қосымшаны әзірлеумен байланысты шығындарды есептеу
Алгоритмді әзірлеуге шығатын шығын мына формула арқылы анықталады:
Салг = ЖҚәзірл * У + Ш, ... ... - ... ... ... У - ... ... кеткен уақыт (айлар), Ш - әлеуметтік ... ... ... (%). ... = 70000 теңге/айына, У = 0, 5 ай, Ш = 21%,
Салг = 70000 * 0, 5 + 0, 21 * (70000 * 0, 5) = 42350 ... ... мен ... ... ету ... мына формуламен анықталады:
Сжөн = Кжөн + Фжқ жөн, ... - ... ... етуге кеткен машиналық уақыттың құны (теңге), Фжқ жөн - программистің жалақы фонды.
Программамен қамтамасыз етуге кеткен машиналық ... мына ... ... = tq * Км * q, ... - ... ... пайдалану сағаттарының саны (сағат/айына), Км - программалық ... ... ... ... көлемі (айына), q - машиналық уақыттың бір сағаттық құны ...
tq = 20 ... Км = 2, 5 ай, q - 150 ... ... = 20 * 2, 5 * 150 =7500 теңге.
Жалақы фонды төмендегі формула бойынша ... отл = Км * ... + Ш, ... Км - ... ... ... ... машиналық уақыт құны, ЖҚәзірл - программист жалақысы (теңге/ай), Ш - әлеуметтік шығындар (%).
Км = 2,5 ай, ... = 70000 ... Шт = 21%, ... жөн = 2,5 * 70000 + 0, 21 * (2,5 * 70000) = 211750 ... ... = 7500 + 211750 = 219750 ...
+ ... қамтамасыздықты енгізу шығынын есептеу
Программалық қамтамасыз етуді енгізуге шығатын шығын келесі формуламен анықталады:
Сен = Кен + Фжқ ен, ... - ... ... машиналық уақыттың құны, Фжқ ен - программистке төленетін жалақы фонды.
Машиналық уақыт мына формуламен анықталады:
Кен = k * d * q, ... - ... ... ... жұмыс уақыты (сағат/күн), d - БЭЕМ-де жұмыс жасаған күндер саны (күн), ... ... 1 ... ... қуаты W=1 кВт, заңды тұлғаларға арналған электр энергиясының тарифы 1 кВт=18 теңге содан машиналық уақытты бір сағатының құны ... q=18 ...
k = 5 ... d = 1 күн, ... = 5 * 1 * 18 = 90 ...
Програмистің енгізу уақытына төленетін жалақы қоры мына флормула бойынша анықталады:
Фен жқ= ЖҚ әзірл * + Ш, ... ... - ... ... ... d - ... ... істеген күндер саны (күн), D - бір ... ... ... ... Ш - ... шығындар (%),
ЖҚәзірл = 70000 теңге/ай, d - 1 күн, D - 20 күн, Ш = 21%, ... ен = 70000 * + 0, 21 * (70000 * ) = 4235 ... ... = 90 + 4235 = 4325 ... ... Core i5/ 2 Гб ОЗУ/ 300 Гб HDD/ 1024 Мб Video/ DVD-ROM/ LG 19' ... компьютерінің бағасы 100000 теңге, HP LJ 1020 принтердің бағасы 20000 теңге.
Сонымен техникалық құралдардың ... ... Сктс = 120000 ... ... ... және оны енгізу, сонымен қатар ТЭР қабылдауға кеткен шығын мына формуламен анықталады:
С = Салг + ... + Сен + ... ... Салг - ... ... ... ... (теңге), Сотл - программалық қамтамасыз етуді жазу мен ... ... ... (теңге), Свн - программалық қамтамасыз етуді енгізуге кеткен шығын (теңге), Стқк - техникалық ... ... ... ... (теңге).
Салг = 42350 теңге, Сжөнд = 219750 теңге, Сен = 4235 ... Стқк = 120000 ... = 42350 + 219750 + 4235 + 120000 = 386335 ... ... есеп ғылыми-техникалық орталықта шешіліп, 3 адамнан тұратын топта орындалды.
Есепті программаны қолданбай шешуге кеткен шығын мына ... ... ... = ... + Бөл, ... ЖҚлпр - шешім қабылдайтын адамдар тобының 1 жылғы жалақысының жиынтығы (теңге/жыл), Бөл - әлеуметтік ... ... сома (%). ... ... адамдар (ШҚА) тобының 1 жылғы жалақысының жиынтығы мына формуламен анықталады:
ЖҚшқа = Qшқа * N * 12, ... Qшқа - ШҚА ... ... (теңге/ай), N - ШҚА саны, Qшқа = 40000 ... N = 3, ... = 40000 * 3 *12 = 1440000 ... ... = 21%, ... = 1440000 + 0, 21 * 1440000 = 1742400 ...
+ ... қамтамасыз етуді енгізгеннен кейінгі шығын
Программалық қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... саны 1 ... ... қысқарды.
Диалогтық жүйені енгізгеннен кейінгі шығынның жиынтығы мына формуламен есептеледі:
Шығ2 = Кмаш + Кбасу + ЖҚшқа + Бөл, ... - ... ... ... ... ... жылдық шығыны (теңге), Кшығару - нәтижені принтерден шығаруға ... ... ... ... ... - ШҚА ... жылдық жалақысы (теңге), Бөл - әлеуметтік қажеттіліктерге бөлінген сома (%).
Есепті шығаруға кеткен машиналық ... ... ... ... ... = tq * q * 12, ... - ... бір айда қолданылу сағаты (сағ/ай), q - машиналық уақыттың бір сағаттық бағасы (теңге/сағ),
tq = 100 ... q = 18 ... ... = 100 * 18 * 12 = 21600 ... ... ... шығаруға кеткен жылдық шығынды анықтау формуласы:
Кбасу = Nкартридж* t * 12, ... ... - бір айда ... ... саны ...
t - бір ... ... (теңге).
t = 3000 теңге, Nкартридж - 2 дана/ай, ... = 2 * 3000 * 12 = 72000 ... ... ... ... мына ... ... = Qшқа * N * 12, ... - ШҚА ... ... ... N - ШҚА саны.
Qшқа = 40000 теңге/ай, N = 1
ЖҚшқа = 40000 * 1 * 12 = 480000 ... = ... = 21600 + 72000 + 480000 + 0, 21 * (21600 + 72000 + 480000) = 694056 ...
Жылдық экономикалық эффект пен орнын толтыру уақытын анықтау үшін диалогтық жүйені енгізудің қанша шығынды үнемдегенін есептеу ... ... ... ... ... ... мына формуламен есептеледі:
Ү = Шығ1 - Шығ2, ... - ... ... ... ... (теңге), Шығ2 - жұйені енгізгеннен кейін кеткен шығын (теңге),
Шығ1 = 1742400 теңге/жыл, Шығ2 = 694056 ...
Ү = 1742400 - 694056 = 1048344 ... ... ... орнын толтыру уақытын анықтау формуласы:
Торнт = , ... Ү - ... ... ... ... C - ... әзірлеу мен енгізуге кеткен ақша (теңге),
Ү = 1048344 ... C = 386335 ... ... = = 0,37.
Жылдық экономикалық эффект мына формула бойынша анықталады:
ЭФжыл = Ү - Ен * C, ... - ... ... үнемдеу (теңге/жыл), Ен - капиталдық салым эффективтілігінің нормативтік коэффициенті, C - жүйені әзірлеу мен енгізуге ... ... ...
Ү = 1048344 ... Ен = 0, 32, C = 386335 теңге.
ЭФжыл = 1048344 - 0, 32 * 386335 ... ... ... ... ... ... отырып келесі қорытынды шығаруға болады:
+ келтірілген есептеулердің негізінде жобаны енгізуден экономикалық эффект алуға болады;
+ жобаны ... ... ... ... шығыны мен жоғарыда келтірілген есептерді шығаруға кететін уақыт үнемделеді;
+ жылдық экономикалық эффект 942716,8 теңге/жыл құрады, бұл аталған жобаны енгізудің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... теңгені құрайды, соның ішінде қосылған құнға салынған салық 143916 теңге.
* Еңбекті қорғау
+ Еңбек ... ... ... ой ... ... жұмыскерлердің өндірістік қызметіне айтарлықтай өзгеріс енгізді. Олардың еңбегі интенсивті, ынталы болуымен қатар, ерекше ой еңбегін, эмоционалды және ... ... ... ете ... Бұл ... ги - ги - ена және еңбекті ұйымдастыру, еңбек тәртібі мен демалыс уақытын регламенттеу мәселелерін ... ... ... етеді (28.02.2004. № 528-II ҚР Заңына сәйкес).
Қазіргі таңда компьютерлік техника барлық қызмет саласында қолданылады. ком - пьютермен жұмыс ... ... ... ... ... және зиян ... фактілер әсер етеді: электромагнитті өріс, инфрақызыл және иондаушы сәулелер, шу мен виб - ... ... ... ... т.б.
Компьютермен жұмыс жасау оператордың миына, ойлау жүйесіне және жүйке-эмоционалды жүйесіне, көру жұмысы мен ЭЕМ пернетақтасындағы батырмаларды басуда қол бұлшық ... күш ... ... - ... оптималды жұмыс қалпын сақтауда жұмыс орнының рационалды конструкциясы және ... ... реті ... маңызға ие.
Компьютермен жұмыс жасау барысында еңбек және ... ... ... ... ... ... Олай болмаған жағдайда жұмыскердің көру аппаратының қуаты әлсіреп, басы ауырады, тез ... ... ... көзі ... ауыра бастайды, белі мен мойны, қол еттері ауырады.
+ Өндірістік санитария мен гигиена
Бояу мен шағылысу коэффициенті
Үй бөлмесі мен ... түсі ... көру ... және ... ... ... ...
Экранда шағылысатын жарық көздері, яғни шамдар мен терезе таңбалардың нақты ... кері әсер ... ... ... ... ... ұзақ ... жасағанда фи - зио - логиялық сипаттағы қиындықтарға әкеп соғады. Жасанды және табиғи шағылысу ең ... ... ... ... ... ... ... бөлмелерде перде немесе экрандар пайдаланылады.
Терезелердің орналасу бағытына қарай еден мен қабырғаларды төмендегідей түске бояу қажет:
Оңтүстікке бағытталған ... - ... ... ... ... көк түс; ал еден - ... ... бағытталған терезе: - қабырға ашық сарғыш немесе қызғылт сары түс; еден - қызғылт-сарғыш; ... ... ... - ... ... түс; еден жасыл немесе қызғылт-сарғыш;
Батысқа бағытталған терезе: - қабырға сары-жасыл немесе көгілдір-жасыл түс; еден жасыл немесе қызғылт-сарғыш.
Компьютер орналасқан ... ... ... ... тең ... ... бөлменің төбесі үшін: 60...70%, қабырға үшін: 40...50%, еден ... 30% ... ... да ... мен жиһаз үшін: 30...40% [14].
Жарықтандыру
Дұрыс жобаланған және жасалған өндірістік жарықтандыру көру жұмысын ... аз ... ... ... ... әсер ... ... өнімділігін арттырады, жұмыскерге жағымды психологиялық әсер етеді, еңбек ... ... ... сақтайды.
Жеткіліксіз мөлшердегі жарық көру жұмысын әлсіретеді, көңіл бөлуге ... ... ... ... ... әкеп соғады.
Өте қатты, шақырайған жарық көзді көрсетпей ... ... көз ... ... орнындағы жарықтың дұрыс бағытталмауы жұмыскердің қызметіне теріс әсер етеді, көлеңке болуы мүмкін.
Осы себептердің барлығы қайғылы ... ... ... ... ... ... сондықтан жарықтандыруға көп көңіл бөліп, дұрыс бағытта орнату керек.
Есептеу орталығының бөлмелерінде қиыстырылған жарықтандыру жүйесін ... ... ... көру ... ... ететін (объектті ажырататын ең кіші өлшем 0,3...0,5мм) жұмыс жасағанда табиғи жарықтандыру коэффициенті (ТЖК) 1,5% ... ... ... ал көру ... орташа жұмыс жасағанда (объектті ажырататын ең кіші өлшем 0,5...1,0 мм) ТЖК 1,0% ... ... ... ... немесе доға сынапты типті люми - несцентті шамдар жасанды жарықтандыру көздері болып табылады, олар жарықтандыру шамдарына қос-қостан салынып, жұмыс орнына ... ... ... ... түсетіндей етіп орнатылады.
Компьютер орналасқан бөлмелерге қойылатын талаптар мынадай: көру нақтылығы жоғары жұмыс жасағанда жалпы жарық 300лк құрау қажет, ал ... - 750лк; көру ... ... ... жасағанда да сондай - сәйкесінше 200 және 300лк. ... ... ... көру өрісі бірдей жарықтану керек - бұл негізгі гигие - налық талап болып ... ... ... ... ... ... мен компьютер экранының жарықтығы бірдей болуы керек, себебі перифериялық көру аймағындағы жарықтық көз жұмысын арттырып, тез ... әкеп ... ... ... ... жасау қабілеті үшін оның дене температурасын термореттелу, яғни ағзаның өз жылуын қоршаған ортаға беру мүмкіндігі арқылы бір ... ... ... ... ... параметрі өте қатты өзгерісте бола береді. Микро - кли - матты нормалау принципі - адам денесінің ... ... ... ... ... ... ... техникасы маңызды жылу бөлу көздері болып табылады, сол себепті ол ... ... ... мен ... ... ... ... Компьютерлер орналасқан бөлмеде микроклиматтың арнайы параметрлерін сақтау керек. Санитарлық нормаларда СН-245-71 ыңғайлы жағдай туғызатын микроклимат параметрлерінің көлемі бекітілген. Бұл ... жыл ... ... ... түріне және өндірістік бөлме түріне байланысты бекітіледі [16]. ... ... ... орналасқан бөлме ауданы бір уақытта жұмыс жасайтын жұмыскерлердің максималды санын есептей отырып, 19,5м3/адамнан кем болмауы шарт. Ком - пьютерлер орналасқан ... таза ауа ... ... 11 және 12 ... ... ... 11 − ... орналасқан бөлменің микроклимат параметрі*
Жыл периоды
Микроклимат параметрі
Көлемі
Салқын
Бөлмедегі ауа температурасы салыстырмалы ... ... ... ... ... ауа ... салыстырмалы ылғалдылық
Ауа қозғалысының жылдамдығы
23...25°С
40...60%
0,1...0,2м/с
* [16]
Кесте 12 − Компьютерлер орналасқан бөлмеге таза ауа жіберу нормасы*
Бөлме сипаттамасы
Бөлмеге жіберілетін таза ауаның көлемдік шығыны, бір ... м3 ... ... 20м3 ... ... адамға 20...40м3
Бір адамға 40м3 көп болатын
30 кем емес
20 кем емес
Табиғи вентиляция
* [16]
Қолайлы жағдай туғызу үшін ұйымдастырушылық әдіс те (жыл мезгілі мен ... ... пен ... ... байланысты жұмыс жасауды рационалды ұйымдастыру), техникалық құралдар да (вентиляция, ауаны кондиционерлеу, жылу беру ... т.б.) ... ... мен ... адам ... зиянды әсер ете отырып, еңбек жағдайын төмендетеді. Ұзақ уақыт бойы шу жағдайында жұмыс жасағандар тез ашуланып, басы ауырады, зейіні төмендеп, басы ... тез ... ... ... ... ... т.б. ... жағымсыз жағдайлар адамның кей мүшелері мен ағзы жүйесінде эмоционалдық өзгерістер туғызып, тіпті стреске әкеп соғады. Шудың әсерінен көңіл бөлу ... ... ... ... ... күш - ... көп жұмсағаннан адам тез шаршап, жүйке-психикалық жүйесі тозады, сөйлеу ... де ... ... ... ... ... қабілеттілігін және оның шығармашылығын, жұмыс сапасы мен қауіпсіздігін азайтады. Интенсивті шудың ұзақ уақыттық әсері 80 дБ(А) ... адам ... есту ... ... ... тіпті саңырау қылуға дейін апарады.
13-кестеде денсаулық пен жұмыс қабілеттілігін сақтауда қауіпсіз деп есептелетін ... ең ... ... еңбектің түрі мен ауырлығына байланысты.
Кесте 13 − Жұмыс орнындағы дыбыстың ең жоғарғы көрсеткіші*
Еңбектің қиындығына қатысты категориясы
Еңбек ... ... ... ... ауыр
IV. өте ауыр
I қиын емес
80
80
75
75
II қиындығы орташа
70
70
65
65
III қиын
60
60
-
-
IV өте қиын
50
50
-
-
* [16]
Математик-программист және видео - ма - ... ... ... ... ... көрсеткіші 50дБА аспау керек, ал есептеу машиналарымен ақпаратты өңдеу залында - 65дБА ... ... ... ... ... шудың деңгейін төмендету үшін бөлменің төбесі мен қабырғалары арнайы дыбысжұтқыш материалмен сыналған болуы мүмкін. Есептеу орталықтары бөлмесіндегі ... ... ... ... ... ... төмендетілуі мүмкін.
+ Жұмыс орнына эргономикалық талап қою
Видеотерминалдармен жабдықталатын жұмыс орындарын ... ... ... ... ең ... эргономикалық проблемалардың бірі.
Жұмыс орны мен оның барлық ... ... ... ... ... физикалық және психологиялық талаптарға сай болуы керек. Сонымен ... ... түрі де ... орын ... ... ... ... рәсімдеуші агенттің жұмыс орнын ұйымдастыруда келесі шарттардың орындалуы тиіс: жұмыс орнының құрамына енетін құрал-жабдықтардың оптималды орналасуы және кез ... ... мен ... ... асыруға кедергі келтірмейтіндей бос кеңістіктің болуы.
Видеотерминалды жұмыс орындарын эргономикалық ... ... ... ... ... ... жасауға қажетті биіктік, аяққа арналған кеңістік көлемі, жұмыс орнындағы құжаттардың орналасуы (құжаттарға арналған тіреулердің болуы және оның көлемі, құжаттарды кез ... ... қоя алу ... қолданушы көзі мен экранның арақашықтығы, құжаттар, пернетақта т.б.), жұмыс орындығының сипаттамасы, жұмыс үстелінің бетіне қойылатын талаптар, ... ... ... ... ... ... мәселен, кредит рәсімдеуші агент жұмыс орнының, басты элементі үстел мен орындық. Негізгі жұмыс жағдайы - ... ... ... кредит рәсімдеуші агентті минималды шаршатады. Жұмыс орнын рационалды жобалау қатаң ... пен ... ... ... және ... ... ... қарастырады. Жұмыс барысында жиі қолданылатын, пайдаланылатын заттар жұмыскердің қолы жететіндей жерде болуы ... ... өріс - ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік беретін жұмыс орнындағы кеңістік.
Қолдың максималды ... жері - бұл ... ... ... ... ... қолды барыншы созып белгілегендегі шыққан доға тәрізді жер. ... зона - бұл ... ... ... өрісінің бөлігі, шынтаққа дейінгі қолдың бөлігімен жан-жаққа бұрылып жұмыс жасауға мүмкіндік беретін жер (сурет 13).
Сурет 13. - ... ... ... ... ... ... мен ... қолы жететін оптималды жерде орналастыру:
+ дисплей а ... ... ...
+ ... блок ... ... ... төменгі жағына орналасады;
+ пернетақта - г/д зонасында;
+ (Тінтуір) - в ... оң ...
+ ... а/б ... (сол ...
+ ... а зонасында(оң жақта).
Құжаттама: жұмыс барысында - алақан жететін оңай жерде - в, ал ... ... ... - ... қолданылатын әдебиеттер орналасады.
14-суретте программисттің жұмыс үстелінде ДК құрайтын негізгі және перифериялық құрамдас бөліктердің ... реті ...
1 - ... 2 - ... 3 - ... 4 - ... ... беті, 5 - пернетақта, 6 - (тінтуір) типті манипулятор.
Сурет 14. - ДК ... ... және ... ... ... Ыңғайлы, жайлы жұмыс үшін үстел мынадай талаптарға жауап беруге тиіс:
+ үстелдің биіктігі ыңғайлы отыруға, жайла жұмыс жасауға, арқалығына ... ... ... тиіс;
+ үстелдің төменгі жағы программист аяғын бүкпей, еркін отыруына ыңғайлы етіп құрылған жөн;
+ үстелдің беті программисттің көру ... ... ... ... ... ... қасиетке ие болуға тиіс;
+ үстел конструкциясында ... ... ... ... (құжаттарды, листингтерді, кеңсе тауарларын сақтауға арналған ең кемінде 3 жәшік);
+ жұмыс жасайтын жердің биіктігі 680-760 мм шамасында болуға тиіс. Ал ... ... ... ... 650мм шамасында болған жөн.
Жұмыс креслосына да баса көңіл бөлінеді. Еден деңгейімен салыстарғанда ұсынылатын орындықтың биіктігі 420-550 мм ... ... ... ... беті ... алдыңғы жиектері дөңес, ал арқалығы реттеліп отыратындай ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін де ескеру керек: видеотерминалдың жанында, монитор мен ... ... т.б. ... ... ... ... төмен болса, мысалы жылтылдап, жыпылықтап көрсететін болса, онда көз бен құжат арасындағы қашықтықпен салыстырғанда (300-450мм), көз бен ... ... ... ... (700мм ...
Жалпы видеотерминалдың көрсету сапасы жақсы болса, қоданушы көзі мен ... ... пен ... ... тең, ... ...
Экранның орналасуы былай анықталады:
+ оқу қашықтығы (0,6...0,7 м);
+ оқу ... ... ... ... ... деңгейден 20 төмен бұрышпен бағытталады;
+ сонымен бірге экранды реттеп ... ... ... ... +3 см биіктікте;
+ вертикал деңгейге қатысты -10-нан +20-ға дейін;
+ оң және сол ... ... ... ... ... да ... ... ие. Ыңғайсыз, жайсыз жағдайда жұмыс жасағанда бұлшық еттерде, сіңір мен буындарда ауру ... ... ... ... ... ... жағдайына қойылатын талаптар мынадай:
+ бас 20 артық бұрышқа бұрылмауы керек;
+ еңсені түсірмеу керек;
+ ... 80...100 ... болу ... ... мен қолдардың білезіктері - горизонтальді қалыпта.
Қолданушының дұрыс қалыпта отырмауы төмендегідей факторлармен негізделген: құжаттарға арналған ... жоқ, ... тым ... ал ... ... ... ... мен шынтақтарын қоятын жер жоқ, аяқтарды қоюға арналған ... ... ... ... ... ... алу үшін ... кеңес беріледі: жылжымалы клавиатура болған дұрыс; үстелдің, клавиатураның, ... ... ... ... ... тіреуіштің ұзындығын жөнге салып отыратын арнайы құрылғылар қарастырылуы керек.
Компьютермен сапалы және өнімді жұмыс болу үшін белгілердің мөлшері, ... ... ... экранның фоны мен символдар жарығының үйлесімділігі және контраст маңызды рольге ие. Егер оператор көзінен дисплей экранына дейінгі қашықтық 60...80 см ... ... ... ... кем болмау керек, белгінің ұзындығы мен енінің қатысымдылығы 3:4 болады, белгілер арасындағы қашықтық - олдардың ұзындығының 15...20% ... ... фоны мен ... ... қатыстылығы - 1:2-ден 1:15 дейін.
Компьютермен қолдану кезінде дәрігерлер мониторды көзден 50-60 см қашықтықта ұстау керектігін айтып, ... ... ... ... ... жағы көздің деңгейінде немесе сәл төменірек болу ... деп ... ... ... тіке ... ... ... көздері кеңірек ашылады. Сол себепті шолу ауданы айтарлықтай ұлғаяды, бұл көзді құрғатады. Сондай-ақ егер экран биік орналасып, көз кең ... ... ... ... ... Бұл көз жас ... ... толық жұмылмайды және толық дымқылдыққа ие болмайды дегенді білдіреді, бұл тез шаршауға әкеледі.
Жұмыстың жағымды жағдайын туғызу және жұмыс ... ... ... ... жұмыстың жеңілдетілуі үшін де, жұмыстың өнімділігіне жағымды әсер ететін оның тартымдылығын арттыру үшін де өндірісте маңызы зор.
+ ... ... рет ... ... ... жұмыс істеу барысында жұмыс және демалыс тәртібін сақтаудың маңызы зор. Болмаған ... ... ... ... ... бас ауруы, тез ашуланғыштық, ұйқының бұзылуы, шаршау мен көздердің, белдің, мойны мен қолдарының ауруы пайда болып, көру ... ... алып ...
14-кестеде уақыты белгіленген үзілістер берілген, бұны компьютермен жұмыс ... ... ... ... ... - ... терминалдармен (ВДТ) және дербес электрондық-есептеуіш ма - шиналармен (ДЭЕМ) жұмыстың түрі мен ... ... ... ... ... ... ... 14 − Компьютермен жұмыс барысындағы уақыты белгіленген үзілістер*
ВДТ немесе ... ... ... жұмыс барысында жұмыс ауысымындағы қысым деңгейі
Белгіленген үзілістердің толық уақыты, мин
Группа А, белгілердің саны
Группа Б, белгілердің саны
Группа В, сағаты
8 сағаттық ... ... ... ... ... ... ... дейін
4,0 дейін
50
90
III
60000 дейін
40000 дейін
6,0 дейін
70
120
* [16]
Белгіленген санитарлық ... мен ... ... ... ... ... берілген. Санитарлық ережелер мен нормаларына нақты еңбек ... ... ... ... ... уақытын 30% өсіру керек.
СанЕжН 2.2.2 546-96 сәйкес компьютерді қолданумен байланысты еңбек қызметінің барлық түрлері үш топқа бөлінеді:
А ... ВДТ или ДЭВМ ... ... ала ... ақпараттарды есептеу жұмысы;
Б тобы: ақпарттарды енгізу бойынша ...
В ... ... ... ... ... жұмыс.
Үзілістердің нәтижелілігі өндірістік гимнастикамен үйлесімділік жағдайында немесе персоналдың демалуына арналған ыңғайлы жұмсақ ... ... ... ... т.б. бар ... ... ... ғана артады.
+ Есептеу техника зертханасында қауіпсіздік техникасы ережелері
* Дербес компьютерлермен (ДК) жұмысқа техникалық ... ... ... ... қол қойған адамдар ғана жіберіледі.
* ДК-ны басқа жұмыс орнына ауыстыруға тыйым салынады.
* ДК-ны қосылулы күйінде бақылаусыз қалдыруға болмайды. ... ... ДК ... ... ... Сырт ... ... кіруге, ДК-ға дымқыл заттар мен электрлендіруші заттарды қоюға, сондай-ақ ДК-ның үстіне төніп отыруға және оның үстіне қандай-да бір заттарды қоюға ... ... ... оқу ... қарастырылмаған немесе кафедраның рұқсатынсыз жұмыстарды орындауға тыйым салынады. Есептеуіш техника лабораторияларында өрт ... ... ... ... ... ... жағдайлар болған сәтте, оқытушыны немесе лабораторияда қызмет ... ... ... қажет.
Өрт және электр қауіпсіздігі
Әр жұмысшы өрт және электр қауіпсіздігінің бекітілген ережелерін нақты біліп, ... ... ... өрт немесе жанып кету қаупін тудыратын әрекеттерді болдырмау керек.
Жаңадан қабылданушы жұмысшылар еңбек қорғау инженері арқылы өрт ... ... ... ... ... ... ... етуге жауапкершілікті бөлімде бөлімнің жетекшілері атқарады, ал нақты бөлмелерде өртке қарсы жағдайға арнайы ... ... ...
Өрт қауіпсіздігі үшін жауапты адамдардың міндеті:
+ бекітілген өртке қарсы тәртіпті сақтауды қамтамасыз ету;
+ вентиляция, құрал-жабдықтар, жылу беретін, технологиялық ... ... ... ... бақылау керек және өрт тудыратын түзетілмес істерді жою шараларын алдын алу керек;
+ жұмыс аяқталған соң жұмыс орындары мен бөлмелердің ... ...
+ ... ... ... ... жол ...
+ тек белгіленген орындарда ғана темекі тарту.
Қауіпсіздік ережелері:
* ДК-ның қоректенділілуі 50 Гц ... 220 ... ... тоқ арқылы жүргізіледі. Жүйе қысымы минус 33 В және плюс 22 В, ал жиілігі 1Гц-тен асып кеткен жағдайда ... ... ... ... салынады. Әр ДК-ны жерлендіру керек.
* ДК қосылулы кезінде қандай да бір жөндеу, жөнге келтіру ... ... ... ... салынады.
* Статикалық электр тоғының пайда болуы мен одан қорғануды жою үшін бөлмеде нейтролизаторлар мен дымқылдандырушыларды қолданған дұрыс, ал ... ... ... болу ... ... жою үшін есептеуіш орталықтарының жұмыс жасайтын электроқондырғылардың қызмет етуін; жөндейтін, монтажды, профилактикалық жұмыстар жүргізуді дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Бұндағы ... ... ... ... ТЭЕ, ТҚЕ) және (ЭОЕ) ... ұйымдастырылуышылық және техникалық іс-шараларды қатаң қадағалау дегенді білдіреді. Бөлме деңгейіне қарай электроқондырғыны жөндеу және эксплуатациялау ... ... ... қамтамасыз ететін белгілі бір іс-шаралар қолдану қажет.
* Өрт болу қаупі төнген жағдайда есептеуіш орталығында ... шығу ... ... ол ... ... адамдарды тез және қауіпсіз шығаруға есптелген болуы керек.
* Барлық эвакуациялық жолдар жарықтандырылуы және бөтен заттармен бітелмеуі ... ... ... сыртқа қарай ашылуы керек, құлаптары тез ашылатындай болуы керек.
* ... ... ... үшін жүретін жолдар және баспалдақтарды анық көрсететіндей авариялық жарықтандырулар болу керек.
* Ғимаратта алғашқы өрт сөндіруші құралдармен (құм салынған жәшік, ... ... ... ... ... ... өрт ... жабдықталған өртке қарсы қорғанушы қалқандар, ал лабораторияларда - өрт сөндірушілер мен құм болу керек.
* Өрт ... ... ... өрт ... ... ... хабар беруі керек.
* Өрт туралы хабарлаумен қатар, сол ... оның ... және өрт ... ... ... ... шаралар қолданылады.
* Өрт сөндірушілердің машиналарыны келгенге дейін өртеніп жатқан аймаққа алғашқы өрт сөндіруші құралдарды (өрт сөндіруші, су, құм т.б.) ... өрт ... ... жасалған құрылғылар жанған кезде өрт сөндіруші арнайы құралмен және сумен ... ... ... ... ... да өртенуші заттарды да өшіреді. Егер электросымдар жанса, ондайда бірінші, тығындарды айналдырып немесе рубильникті, кейін ... ... ... ... Жанып жатқан электросымдарға сумен және химиялық қоспасы бар өрт сөндіруші ... ... ... Егер ... ... болмай жатқан жағдайда, өртті сөндіру үшін көмірқышқылды өрт сөндірушілер не ... ... ... ... ... қауіпсіздік ережелердің сақталмауы ережені бұзу болып саналады, айыптылар ішкі ... ... ... ... ... ... ережелерінің бұзылуын байқаған және айналадағы адамдарға қауіп төніп тұрғанын көрген жағдайда ... ... ... ... ... ескертуі керек.
+ Ақпараттық қауіпсіздік және қорғау
Ақпараттық қауіпсіздік -- ... ... ... сондай-ақ ақпарат саласында жеке адамның құқықтары мен қоғам мүдделері ... ... ... -- ... ... ... етуге бағытталған шаралар кешені. Тәжірибе жүзінде ақпаратты қорғау деп деректерді енгізу, ... ... және ... үшін ... ... пен қорлардың тұтастығын, қол жеткізулі коңтайлығын және керек болса, жасырындылығын қолдауды түсінеді. Сонымен, ... ... - ... ... ... оны ... ... рұқсатсыз жоюдың, өзгертудің, маңызына тимей түрлендірудің, рұқсатсыз көшірмесін жасаудың, бұғаттаудың алдын алу үшін жүргізілетін шаралар кешені. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... қанағаттандыруға бағытталған ұйымдастырушылық, программалық және техникалық әдістер мен құралдардан тұрады.
Ақпараттық қауіпсіздік режимін қалыптастыру кешендік мәселе болып табылады. Оны шешу үшін ... ... ... техникалық шаралар қажет.
Ақпараттық қауіпсіздіктің өте маңызды 3 жайын атап ... ... ... (оңтайлық), тұтастық және жасырындылық.
Қолжетерлік (оңтайлық) - саналы уақыт ішінде керекті ақпараттық қызмет алуға болатын мүмкіндік. ... ... - ... ... ... және ... ... ақпаратқа кедергісіз (бөгетсіз) қолжеткізуге тиісті өкілеттілігі бар су объектілердің оған қол жеткізуін ... ... ... мен ... ... - ақпараттың бұзудан және заңсыз өзгертуден қорғанылуы. Ақпарат тұтастығы деп ақпарат кездейсоқ ... ... ... ... кезде есептеу техника құралдарының немесе автоматтандырылған жүйелердің осы ... ... ... ... ... ... - заңсыз қолжеткізуден немесе оқудан қорғау.
1983 жылы АҚШ қорғаныс министрлігі ... сары ... бар деп ... ... ... жүйе - белгілі бір тұлғалар немесе олардың атынан ... ... ... ғана ... оқу, ... ... және жою ... ие бола алатындай етіп ақпаратқа қол жеткізуді тиісті құралдар арқылы ... ... жүйе - әр ... құпиялық дәрежелі ақпаратты қатынас құру құқығын бұзбай пайдаланушылар ... бір ... ... қамтамасыз ету үшін жеткілікті ақпараттық және программалық құралдарды ... ... ... ... ... ... екі негізгі өлшемі бойынша бағаланады: қауіпсіздік саясаты және кепілділік.
Қауіпсіздік саясаты - ... ... ... ... қорғайтынын және тарататынын анықтайтын заңдар, ережелер және ... ... ... Бұл ... ... қайсы кезде белгілі бір деректер жинағымен жұмыс істей алатынын көрсетеді. Қауіпсіздік саясатын ... ... ... қауіптерге талдау жасайтын және оларға қарсы әрекет шаралары ... ... ... ... деп санауға болады.
Қауіпсіздік саясатының құрамына ең кемінде мына элементтер кіруі керек: қатынас құруды ерікті басқару, объектілерді қайтадан пайдаланудың ... ... ... және ... ... ... басқару.
Кепілдік - жүйенің сәлетіне және жүзеге асырылуына көрсетілетін сенім өлшемі. Ол қауіпсіздік саясатын іске асыруға жауапты тетіктердің ... ... Оны ... қорғаушылар жұмысын қадағалауға арналған, белсенсіз сынары деп ... ... ... екі түрі болады: операциялық және технологиялық. Біріншісі жүйенің сәулеті және жүзеге асырылу жағына, ал екіншісі - ... және ... ... ... ... ... ... тетігі) қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды құралы болып табылады. Сенімді жүйе қауіпсіздікке байланысты барлық оқиғаларды тіркеп отыруы керек, ал хаттаманы жазу-жүргізу ... ... - ... ... талдау жасаумен) толықтырылады.
Сенімді есептеу базасы (СЕБ) - компьютерлік жүйенің қауіпсіздік саясаты жүзеге асыруға жауапты ... ... ... ... ... сенімділігіне баға беру үшін тек оның есептеу базасын қарастырып шықса жеткілікті болады. СЕБ негізгі міндеті - ... ... ... орындау, яғни, объектілер мен белгілі бір операциялар орындау ... ... ... - ... программаларға немесе деректерге әрбір қатынасының мүмкін болатын іс -әрекеттер тізімі мен келісімдігі екендігін тексеретін монитор. ... ... үш ... ... ... етіледі:
- оңашаландық. Монитор өзінің жұмысы кезінде аңдудан қорғалуға тиісті;
- ... ... ... қатынасу кезінде шақырылады. Бұл кезде оны орай өтуге мүмкіндік болмау керек;
- иландырылатындық. Мониторды талдауға және тестілеуге ... болу үшін ол ... ... ... ... - ... ... жүзеге асырылуы. Қауіпсіздік өзегі барлық қорғаныш тетіктерінің құрылу негізі болып табылады. Қатынасым мониторының аталған қасиеттерінен басқа қауіпсіздік өзегі ... ... ... ... ... ... - ... есептеу базасының шекарасы. Оның ішіндегі сенімді, ал ... ... деп ... ... және ішкі ... ... байланыс рет қақпа арқылы жүзеге асырылады. Бұл рет қақпа сенімсіз ... ... ... ... тұра ... ... бар деп ...
Объектінің ақпараттық қауіпсіздігін қамтаммасыз етуге арналған жұмыстар бірнеше кезеңге бөлінеді: даярлық кезеңі, ... ... ... қатерді талдау, қорғаныш жоспарын жүзеге асыру. Осы аталған кезеңдер аяқталған соң ... ... ... ... ... Бұл кезең барлық келесі шаралардың ұйымдастырушылық негізін құру, түп қазық құжаттарды әзірлеу және бекіту, сондай-ақ, үрдіске қатысушылардың өзара қарым - ... ... үшін ... ... ... ақпарат қорғау жүйесінің ақпараттың міндеттері анықталады.
Ақпараттық қорларды ... Бұл ... ... ... ... ... автоматтандырылған жүйелердің құрылымы серверлер, хабартасышулар, деректер өңдеу және сақтау тәсілдері жайында мәлімет ... ... ... соң ... ... ... жасалынады.
Қатерді талдау. Келесі шаралардың нәтижелерді ақпараттық қорлардың қорғанылу күй - ... ... ... және ... ... ... ... Қатерді талдау мыналардан тұрады: талданатын объектілерді және оларды қарастырудың ... ... ... қатерді бағалау әдіснамасын таңдау; қауіптерді және олардың ... ... ... ... ... ... талдау; таңдап алынған шараларды жүзеге асыру және тексеру; қалдық қатерді бағалау.
Қауіп бар жерде қатер пайда болады. ... ... ... ... ... ... элементі болып табылады. Қауіптердің алдын алу үшін қорғаныш шаралары мен ... ... ... ... ... мүмкін болатын қауіптерді анықтаудан (оларды идентификациялаудан) және, екіншіден, ... ... ... ... - ... ... ... орындалу нәтижесінде объектідегі қауіп - қатерлер ... және ... ... дәрежесі бойынша жіктемесі құрастырылады. Бұлар бәрі ақпарат қорғау жүйесіне қойылатын талаптарды айқындауға, қорғаныштың ең әсерлі шаралары мен ... ... ... ... - ақ, ... ... асыруға қажетті шығындарды анықтауға мүмкіндік береді.
Қорғаныш жоспарын құрастыру. Бұл кезеңде осының алдында жүргізілген талдаудың нәтижесінде анықталған ... ... үшін ... тиісті ұйымдастырушылық және техникалық шаралары таңдап алынады.
Қорғаныш жоспарын құру ақпарат қорғау жүйесінің функционалдық сұлбасын ... ... Ол үшін ... ... атқаратын міндеттері анықталады және нақты объектінің ерекшеліктерін ескере отырып жүйеге ... ... ... ... ... ... қосылады: қауіпсіздік саясаты; ақпаратты қорғау құралдарының объектіде орналасуы; қорғаныш жүйесін ... қосу үшін ... ... сметасы; ақпарат қорғаудың ұйымдастырушылық және техникалық шараларын жүзеге асырудың күнтізбелік жоспары.
Қорғаныш жоспарын жүзеге ... Бұл ... ... ... келтірілген шаралар мен қоса жабдықтаушылар мен келісім - шарттар жасасу жабдықтарды орнату және баптау, қажетті құжаттарды ... т.б. осы ... ... іске асырылады [17].
+ Есептеу орталығындағы микроклиматтың санитарлық ережелері мен ... ... ... ... есебін жүргізу үшін, мына мәліметтерді еске алу керек.
Жұмыс орнындағы ең кіші ... Emin=200 лк. ... ... нормалды жарықтандыруы, E=400 лк.
Бірқалыпты жарықтандырудың есебі қолдану коэффицентіне байланысты. Себебі, ол барлық лампалардың қосынды ағынына қатынасымен анықталады.
Бөлменің ... мына ... ... ... S - бөлменің ауданы,
h - шырақтың орналасу биіктігі (3,2м),
а - ... ... ... - ... ені ... ауданы:
(м2)
Берілген мәліметтерді формулаға қоя отырып, мынаны аламыз:
Жалпы жарық ағыны мына формуламен анықталады:
, ... E=200 ... = қор ... (1,5),
S = бөлменің ауданы (36 м2),
Z= кіші жарықтандырудан орташа жарықтандыруға өту коэффиценті (1,2)
N = лампаның жалпы саны (6),
= қолдану ... ... ... ... мына ... ... қай типті жарықтандыру керек екенін анықтау үшін, алдымен бір лампаның жарық ағыны анықтап алу ... Ол мына ... ... ... Fбір - ... ... ағыны.
N - қажетті лампаның саны (8).
Сондықтан, бірлампаның ... ... ... ... 8 дана ЛД 30 типті лампа керек.
Оңтайлы микроклиматтық параметрлер дегеніміз адамға ұзақ уақыт және жүйелі түрде әсер ... ... ... ... және функционалды күйін сақталулығын, жұмыс қабілеттілігінң жоғарғы деңгейін қамтамасыз ететін шарттарды айтамыз.
Микроклиматты сипаттайтын көрсеткіштер:
* ауа теппературасы,С;
* ауаның ... ... ;
* ауа ... ... ... жылулық сәулелену, Вт/м2.
Оңтайлы көрсеткіштер жұмыс аймағының микроклиматында орындалады, ал ... ... ... және ... жұмыс орындарында дифференциалды түрде таратылады. Өнеркәсіптік жерлердегі жұмыс орнының температураның оңтайлы және шекті көрсеткіштері, салыстырмалы ылғалдылық пен ауа ... ... 3 ... ... болуы керек. Микроклиматтың шекті көрсеткіштері, жұмыс орнында технологиялық талаптар оңтайлы нормаға сәйкес келмеген жағдайда ғана ... ... ... мен ... ... ... посттарында, есептеу техника залдарында міндетті түрде ауа температурасы 22-240С, салыстырмалы ылғалдылық 60-40% және ауа қозғалысының ... ... ... керек.
Басқа жұмыс орындарында микроклиматтың оптималды нормалары белгіленген тәртіп бойынша салалық құжаттамаларға сәйкес болуы керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жобаның аясында басқармасының ... ... ... ... жүйе ... төмендегідей қорытындылар шығаруға болады:
1) АБЖ келесідей жұмыстарды жеңіл ... ... ... ... ... ... ... мен несие құжаттарын дайындау үшін уақытты азайту;
- деректеме есебінің автоматтандырылуы;
- несие берудің толық есебінің болу мүмкіндігі үшін ... ... ... ... ұзақ ... ... ... жүзеге асыру үшін еркін нарық сегментінің болуымен негізделеді. Программа ... ... ... ашық ... орындала алады, бұндай ПҚ сақтау тіпті тиімді болып табылады.
* Ұйымдардың шығындарын айтарлықтай азайтуға жағдай тудыратын жоғары экономикалық ... ... ... ... ... ... уақытты азайту арқасында жетеді. Компания қызметкерлері шытырманды операцияларға аз уақыт жұмсап, қосымша тапсырмаларға көп көңіл бөле алады.
* Сондай-ақ, АБЖ-ні ... ... ... ... ... ... ... жасау мүмкіндігі зерттелген болатын және оның жақсартылуы жөнінде нақты ұсыныстар жасалды.
Талдауды және автоматтандырылған жүйені жасау үшін арнайы ... ... ... ... ... ... айтқанда - құру, тіркеу, бөліп орналастыру, несиелік резюменің баспадан ... және ... т.б. ... ... және интуитивті түсінікті болатын қолданушы интерфейсі жүзеге асырылған. Бұл жүйе бүкіл құжаттарды ... үшін ... ... ... тез және ... айналымы мен дайындалуы үшін программаның бүкіл қызметін пайдалана отырып, банктік емес ... да ... ... ... ... ... ... замангы әдіс-тәсілдер мен жаңа технологиялар қолданылды. Ал программалық қамтамасыздандыру жасаудағы Delphi 7.0 құралдық тәсіл Еуропалық өндірушілер ассоциациясының (ЕӨА) және ... ... ... (ISO) ... ... келеді. Ол жадыны қолдану үйлесім механизмін және көптеген міндеттерді шешудің стандартты жолын, сонымен қатар мультиплатформаланған сол тілде жазылған программаны жасауды ... ... ... ... АБЖ Delphi 7.0 және ... Office ... ... операциялық жүйелерде қолдануға болады.
Сондай-ақ, жасалған жүйеге қолданушыларды функционалдық немесе қызметтік белгілеріне қарай ... ... ... ... құжаттардың автоматты бағытталуы және орындауды қадағалануы үшін жүру маршрутының ... ... ... ... ... да ... бұл АБЖ толық аяқталған өнім деп айтуға болады және ... ... ... үшін қолдануға болады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде АБЖ-сі мақсаты және банктік емес ұйымдарда ... ... ... ... ... деп қорытындылауға болады. Дипломдық жұмыста қойылған мақсаттың орындалу деңгейі ... деп ... ... тізімі
* Экономикадағы ақпарат жүйелері: оқу құралы / Н. Б. Бралиева, Қ. С. ... Н. Л. ... - ... 2001. - 92 ... Бизнестегі ақпарат жүйелері: Оқу құралы / Н. Б. Бралиева, Қ. С. Байшоланова, Н. Л. Гагарина. - Алматы, 1994. - 106 ... ... Қ.С. ... ... теориясы: оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2002. - 184 с.
* Информационные системы в экономике: Под ред. Г.А. Титоренко. -- М.: ... ... ... ... ... в ... деятельности: Учеб. пособие / Под ред. ГА. Титоренко. -- М.: Финстатинформ, 1997.
* Экономикадағы ақпараттық жүйелер. Оқу құралы. Н.Б. ... Қ.С. ... Н.Л. ... -- ... ... ... ... технологии в налоговой и бюджетной системах: Учеб. пособие / Под ред. ГА Титоренко. -- М.: ... ... ... В.Д. ... ... -- М. : Финансы и статистика, 2003.
* Бакаев А.А., Гриценко В.И., Козлов Д.Н. Методы организации и обработки баз ... - ... ... ... 1993.
* Возневич Э. Освой самостоятельно Delphi: Полное руководство для самостоятельного обучения - М.: ... ... ... П.Г., ... Е.П. ... в Delphi 7. ... 1 - ... 2010.
* Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для использования с микро-ЭВМ - М.: ... и ... ... Климова Л. Delphi 7. Основы программирования. Решение ... ... ... (2-е ... - ... Образ, 2005.
* Кобевник В.Ф. Охрана труда - ... Вища ... ... ... Л.В., Перевозчикова О.Л. Диалоговые системы и представление знаний - М.: 1995.
* Навакатикян А.О., Кальнищ В.В. Охрана труда ... ... ... ... - ... ... Павлов С.П., Губонина З.И. Охрана труда в приборостроении - М.: ... ... В.И., Юшин И.Ф. ... ... и ... ... - Отеч. Архивы, 1999.
* Цветков В.Д. ... ... и ... проектирования - Минск: Наука и техника, 1992.
20. Шумаков П.В., Фаронов В.В. Delphi 5. Руководство ... баз ... - М.: ... ... ... "Экономикалық кибернетика". Оқу құралы. Алматы, 2001.
22. Лесничая О.В. Автоматизация ипотеки - проблемы и решения http://www.1c-niisau.ru/about/np/automation_mortgage/
23. "Автоматизированные информационные ... в ... ... под ... ред. И.Т. ...
24. ... А.Қ., ... Қ.Ә. "Кәсіпорын экономикасы" Алматы 2003 ж.
25. Бралиева Н.Б., Куличихин А.А. "Информационные аспекты создания и функционирования автоматизированных информационных систем".
26. А.Ө.Биярова, ... ... ... ... Оқу құралы. Алматы, 2011.
27. Г.А. Титоренко Информационные системы в экономике [Электронный ... ... - 2008. - С. ... ... http://www.booksgid.com/business/323-.html
ҚОСЫМША А
АБЖ-дың программалық коды
uCreditsMain - негізгі жұмыс формасының прогаммалық коды
unit uCreditsMain;
...
var
frmCreditsMain: TfrmCreditsMain;
implementation
uses DateUtils, uDMCredits, uCAsel, ... ... ... ... ... ... as ... as TDateTimePicker).DateTime));
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnEditClientClick(Sender: TObject);
begin
frmCaProp:=TfrmCaProp.Create(self);
if frmCaProp.ShowModal=mrOK then
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblContragents.Refresh;
tblAcredits.Edit;
tblAcredits.FieldByName('cr_ca').AsInteger:=tblContragents.FieldByName('ca_id').AsInteger;
tblAcredits.Post;
tblAcredits.Refresh;
end;
gridCredits.Refresh;
end;
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnNewZavClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblAcredits.Append;
edtCr_num.SetFocus;
// ... ... ... ... ... ... ... dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_pay').AsBoolean then
begin
btnPayList.Visible:=true;
miMonitor.Enabled:=true;
end
else
begin
miMonitor.Enabled:=false;
btnPayList.Visible:=false;
end;
end;
procedure TfrmCreditsMain.miSpravCrStatusClick(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCr_status, 'crs_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnZvClick(Sender: TObject);
var
sName:string;
begin
sName:=dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('caname').AsString;
if MessageDlg('Сіздер мәлімдемені нақты жоюды ... ма? ... ... [mbYes, mbNo], 0)=mrYes ... ... ... tblAcredits.Post;
end;
end;
procedure TfrmCreditsMain.betShowSprav(tbl: TDataSource; ... ... ... ... TfrmCreditsMain.FormCloseQuery(Sender: TObject;
var CanClose: Boolean);
begin
if MessageDlg('Сіз нақты шығуды қаладыңыз ба?', mtConfirmation, [mbYes, mbNo], 0)=mrYes ... ... ... ... ... қүрі және моторингтеу"', mtInformation, [mbOK], 0);
end;
procedure TfrmCreditsMain.miSpravCurClick(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCurrensy, 'crcur_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.N1Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCr_type, 'crt_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.N2Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCr_vid, 'crv_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.N3Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCr_dest, 'crd_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnZStatClick(Sender: ... ... ... ... ... 'cdt_name');
end;
procedure TfrmCreditsMain.FormCreate(Sender: TObject);
begin
dtpWorkDayChange(dtpOperDay);
nbMain.ActivePage:='Prop';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnDocsClick(Sender: TObject);
begin
nbMain.ActivePage:='Docs';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnDocAddClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain ... ... ... ... ... ... TfrmCreditsMain.btnReturnClick(Sender: TObject);
begin
nbMain.ActivePage:='Prop';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnPayListClick(Sender: TObject);
var
i, iMonthCount, iDayCount:integer;
dProcent, dPen, dDayCount:Double;
dateP:TDateTime;
begin
if ((edtCr_bdate.Text'') and (lookupCa_pls.Text'') and ... and ... ... ... ... ... integer(lookupCa_pls.KeyValue), [loCaseInsensitive]) then
begin
iMonthCount:=tblCa_pls.FieldByName('cps_mkol').AsInteger;
dProcent:=tblCr_procent.FieldByName('crp_value').AsFloat/100;
if tblCa_paylist.RecordCount iMonthCount then
begin
dateP:=tblAcredits.FieldByName('cr_bdate').AsDateTime;
for i:=1 to iMonthCount do
begin
tblCa_paylist.Append;
tblCa_paylist.FieldByName('cpl_pdate').AsDateTime:=dateP;
tblCa_paylist.FieldByName('cpl_psum').AsFloat:=(StrToInt(edtCr_sum.Text)+(StrToInt(edtCr_sum.Text)*dProcent))/iMonthCount;
tblCa_paylist.FieldByName('ca_id').AsInteger:=tblAcredits.FieldByName('cr_ca').AsInteger;
dateP:=IncMonth(dateP);
tblCa_paylist.Post;
end;
end;
tblCa_paylist.First;
while not tblCa_paylist.Eof do
begin
if CompareDateTime(tblCa_paylist.FieldByName('cpl_pdate').AsDateTime, dtpOperDay.DateTime)=-1 then
if not ... ... сома ... ... ... ... Пайызды ұтыс тігулер және пайызының өсімі!', mtWarning, [mbOk], 0);
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnPLBackClick(Sender: ... ... ... ... ... ... TfrmCreditsMain.btnHistoryBackClick(Sender: TObject);
begin
nbMain.ActivePage:='Prop';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnCaHistoryClick(Sender: TObject);
begin
nbMain.ActivePage:='History';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnPropClick(Sender: TObject);
begin
nbMain.ActivePage:='Imush';
end;
procedure TfrmCreditsMain.N4Click(Sender: TObject);
begin
betShowSprav(dmCreditsMain.dsCr_im_type, ... ... ... ... ... ... ... TfrmCreditsMain.btnImDelClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblCr_imush.Delete;
end;
end;
procedure TfrmCreditsMain.lookupCa_plsExit(Sender: TObject);
begin
if dmCreditsMain.tblAcredits.Modified ... ... ... ... ... ... TObject);
begin
if dmCreditsMain.tblAcredits.Modified then
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
procedure TfrmCreditsMain.lookupCr_procentExit(Sender: TObject);
begin
if dmCreditsMain.tblAcredits.Modified then
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
procedure TfrmCreditsMain.edtCr_bdateExit(Sender: TObject);
begin
if dmCreditsMain.tblAcredits.Modified ... ... ... ... then
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
procedure TfrmCreditsMain.miFilePrintClick(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblPrint.First;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=edtMCName.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCr_dest.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=edtCr_sum.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCa_pls.Text;
tblPrint.Next;
tblPrint.Edit;
tblPrint.FieldByName('pr_value').AsString:=lookupCurrensy.Text;
tblPrint.Post;
end;
PrintDBGridEh1.Preview;
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnZokClick(Sender: TObject);
begin
if dmCreditsMain.tblAcredits.Modified then
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnSearchClick(Sender: TObject);
begin
dmCreditsMain.qrySearch.Active:=false;
nbMain.ActivePage:='Search';
end;
procedure TfrmCreditsMain.btnSrcBackClick(Sender: ... ... ... ... ... ... ... (cr_num='+edtSrcNum.Text+')';
if chboxSrcClient.Checked then
if sCondString'' then
sCondString:=sCondString+' AND (cr_ca='+string(lookupSrcClient.KeyValue)+')'
else
sCondString:=sCondString+'(cr_ca='+string(lookupSrcClient.KeyValue)+')';
if chboxSrcSum.Checked then
if sCondString'' then
sCondString:=sCondString+' AND ... ... * FROM acredits ... ... ... ... ... mtError, [mbOK], 0);
end;
end;
end;
procedure TfrmCreditsMain.gridSearchCellClick(Column: TColumn);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblAcredits.Locate('cr_id', qrySearch.FieldByName('cr_id').AsInteger, []);
end;
end;
end.
uCAsel формасының прогаммалық коды
unit uCAsel;
...
var
frmCaProp: TfrmCaProp;
implementation
uses uDMCredits;
{$R *.dfm}
procedure TfrmCaProp.btnOKClick(Sender: ... ... ... ... ... TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
tblContragents.Append;
edtCName.SetFocus;
end;
end;
procedure TfrmCaProp.radioClientTypeChange(Sender: TObject);
begin
if radioClientType.Value='1' then
begin
with dmCreditsMain do
begin
if not tblCa_fizik.Locate('caf_usid', tblContragents.FieldByName('ca_id').AsInteger, [loCaseInsensitive]) then
begin
tblCa_fizik.Append;
tblCa_fizik.FieldByName('caf_usid').AsInteger:=tblContragents.FieldByName('ca_id').AsInteger;
tblCa_fizik.Post;
end;
end;
nbClientData.ActivePage:='Fizik';
end
else if ... ... ... ... not ... tblContragents.FieldByName('ca_id').AsInteger, [loCaseInsensitive]) then
begin
tblCa_urik.Append;
tblCa_urik.FieldByName('cau_us_id').AsInteger:=tblContragents.FieldByName('ca_id').AsInteger;
tblCa_urik.Post;
end;
end;
nbClientData.ActivePage:='Urik';
end;
end;
procedure TfrmCaProp.edtCNameChange(Sender: TObject);
begin
with dmCreditsMain do
begin
if tblContragents.Modified then
begin
tblContragents.Edit;
tblContragents.Post;
end;
end;
end;
procedure TfrmCaProp.btnDelClick(Sender: ... ... ... ... формасының прогаммалық коды
unit uCr_stat;
...
var
frmCred_stat: TfrmCred_stat;
implementation
uses uDMCredits;
{$R *.dfm}
procedure ... ... ... ... ... then
begin
if dmCreditsMain.tblCr_status.Locate('crs_name', radiogrZOn.Items[radiogrZOn.ItemIndex], [loCaseInsensitive]) then
begin
if not dmCreditsMain.tblCr_history.Locate('crh_status', dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger, [loCaseInsensitive]) then
begin
dmCreditsMain.tblCr_history.Append;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('cr_id').AsInteger:=dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('crh_status').AsInteger:=dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('crh_date').AsDateTime:=datetimeStatsel.DateTime;
dmCreditsMain.tblCr_history.Post;
end;
dmCreditsMain.tblAcredits.Edit;
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_crstat').AsInteger:=dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_active').AsBoolean:=true;
if dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_bm').AsBoolean then
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_pay').AsBoolean:=true;
if dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_end').AsBoolean then
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_pay').AsBoolean:=true;
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
Close;
end
else
MessageDlg('Мәлімдеменің статусын косетіңіз!', mtWarning, [mbOk],0);
end
else
begin
if radiogrZOff.ItemIndex>-1 then
begin
if ... ... ... ... not ... dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger, [loCaseInsensitive]) then
begin
dmCreditsMain.tblCr_history.Append;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('cr_id').AsInteger:=dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('crh_status').AsInteger:=dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblCr_history.FieldByName('crh_date').AsDateTime:=datetimeStatsel.DateTime;
dmCreditsMain.tblCr_history.Post;
end;
dmCreditsMain.tblAcredits.Edit;
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_crstat').AsInteger:=dmCreditsMain.tblCr_status.FieldByName('crs_id').AsInteger;
dmCreditsMain.tblAcredits.FieldByName('cr_active').AsBoolean:=false;
dmCreditsMain.tblAcredits.Post;
end;
Close;
end
else
MessageDlg('Мәлімдеменің статусын косетіңіз!', mtWarning, [mbOk],0);
end;
end;
procedure TfrmCred_stat.radiogrZStatClick(Sender: TObject);
begin
if radiogrZStat.ItemIndex=0 then
begin
radiogrZOn.Enabled:=true;
radiogrZOff.Enabled:=false;
end
else
begin
radiogrZOn.Enabled:=false;
radiogrZOff.Enabled:=true;
end;
end;
procedure TfrmCred_stat.FormCreate(Sender: TObject);
var
iStat:integer;
sStatName:string;
begin
with dmCreditsMain do
begin
iStat:=tblAcredits.FieldByName('cr_crstat').AsInteger;
tblCr_status.First;
While not ... ... ... ... ... iStat, [loCaseInsensitive]) then
begin
sStatName:=tblCr_status.FieldByName('crs_name').AsString;
if tblCr_status.FieldByName('crs_good').AsBoolean then
begin
radiogrZStat.ItemIndex:=0;
radiogrZOn.ItemIndex:=radiogrZOn.Items.IndexOf(sStatName);
end
else
begin
radiogrZStat.ItemIndex:=1;
radiogrZOff.ItemIndex:=radiogrZOn.Items.IndexOf(sStatName);
end;
radiogrZStatClick(sender);
end;
end;
end;
end.
uSpravEdit формасының программалық коды
unit ... ... ... ... TObject);
begin
Close;
end;
procedure TfrmSpravEdit.chboxEditClick(Sender: TObject);
begin
if not chboxEdit.Checked then
frmSpravEdit.Width:=327
else
frmSpravEdit.Width:=757;
end;
procedure TfrmSpravEdit.btnAddClick(Sender: TObject);
begin
gridSpravView.DataSource.DataSet.Append;
edtRName.SetFocus;
end;
procedure TfrmSpravEdit.btnDelClick(Sender: TObject);
begin
gridSpravView.DataSource.DataSet.Edit;
gridSpravView.DataSource.DataSet.Delete;
end;
procedure TfrmSpravEdit.edtRNameExit(Sender: TObject);
begin
gridSpravView.DataSource.DataSet.Edit;
gridSpravView.DataSource.DataSet.Post;
end;
procedure TfrmSpravEdit.FormCreate(Sender: TObject);
begin
Width:=327;
end; end.
ҚОСЫМША Б
АБЖ компьютерге орнату мастерінің ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Е-қаржымині жүйесіне қойылатын жалпы талаптар110 бет
Жеке жол қиылыстарында қатаң бағдарламалық басқару жағдайында инженерлік есептеулерді тәжірибе жүзінде орындау15 бет
Электронды оқулық жасау технологиялары. Кәсіптік шетел тілі пәні бойынша электрондық оқулық жасау және оны қолдану әдістері56 бет
Алымдар29 бет
Компьютерде іс жүргізудің ерекшелігі7 бет
Тауар мен көлік құралдарын рәсімдеу және кедендік бақылау механизмін жетілдіру жолдары73 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
Авторлық шартты рәсімдеу96 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь