Социология пәні

1.Әлеуметтанудың зерттеу объектісі мен пәні, функциялары
“Әлеуметтану” термині екі сөзден құралған: латынның socіetas - қоғам және гректің logos - сөз, түсінік, ілім деген сөздерінен.
20ғ екінші жартысына «әлеуметтану» ұғымы термин ретінде енді.
Негізін салушы Огюст Конт: Әлеуметтану ғылымын әлеуметтану физикасы деп атады.
Әлеуметтану ғылымын 2-ге бөлді:
1. Әлеум статикасы – қоғамның ешбір сыртқы әсерсіз дамуы
2. Әлеум динамика – қоғамның сыртқы күштердің әсерінен дамуы
Әлеуметтану ғылымының негізгі объектісі – қоғам. Бұл ғылымның ерекшелігін түсіндіру үшін қоғам деген ұғымды бөліп алып өарастыру жеткіліксіз. Өйткені қоғам көптеген ғылымдардың объектісі болып табылады. Әлеуметтанудың таным объектісі – әлеум атауы арқылы көрінетін бүкіл байланыстар мен қарым қатынастардың жүйесі. Бұл байланыстар мен қарым – қатынастар әрбір әлеум нысанда ерекше түрде жүзеге асырылатын болғандықтан, әлеуметтаулық танымның объектісін әлеуметтік жүйе деп атасақта болады.

2.Әлеуметтанудың басқа ғылымдармен байланысы
Социология оқшауланбай, басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз қарым-қатынаста дамып келеді. Социология пәнінің анықтамасы ғылым ретінде оның басқа қоғамдық ғылымдардан өзгешелігі неде екендігін көрсетіп қана қоймай, қоғамдық ғылымдар жүйесіндегі орнын неғұрлым дәл анықтауға, сондай-ақ олардың жеке түрлерімен қаншалықты тығыз байланысты екендігін айқындауға мүмкіндік береді. Қоғамды зерделеуге деген социологиялық көзқарастың ерекшелігін нақты анықтап алу үшін социологияның әлеуметтік философиямен, тарихпен, саясаттанумен, экономикалық ғылыммен және басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасын және өзара әрекетін қарастырудың маңызы зор.
Социология және әлеуметтік философия. Әлеуметтік философия дегеніміз философияның қоғамның сапалық өзіндік ерекшеліктерін және оның табиғаттан өзгешеліктерін ұғынуға арналған бөлімі. Ол қоғамның өмір сүруінің мәні мен мақсатының, оның дамуының, тағдыры мен перспективаларының, бағыттылығының, қозғаушы күштерінің және оның дамуының проблемаларын талдайды. Әлеуметтік-философиялық ой-толғанымдардың пәндік саласы қоғам өмірін зерттеу, ең алдымен олардың бел ортасында өмірдің маңызды проблемалары тұратын дүниетанымдық проблемаларды шешу тұрғысынан зерттеу болып табылады.
Әлеуметтік философия мен социологияның зерттеу объектілерінің бір-біріне дәл келетін тұстары өте көп. Әлеуметтік философия да, социология да қоғамды тұтас, жүйелі түрде, оған енетін бірліктерін интегралдық құрылым ретінде қарастырады. Бұл осы ғылымдардың
        
        1.Әлеуметтанудың зерттеу объектісі мен пәні, функциялары
"Әлеуметтану" термині екі сөзден құралған: латынның socіetas - қоғам және ... logos - сөз, ... ілім ... ... ... ... жартысына ұғымы термин ретінде енді.
Негізін салушы ... ... ... ... ... ... деп атады.
Әлеуметтану ғылымын 2-ге бөлді:
* Әлеум статикасы - қоғамның ешбір сыртқы әсерсіз дамуы
* Әлеум динамика - ... ... ... ... дамуы
Әлеуметтану ғылымының негізгі объектісі - қоғам. Бұл ғылымның ерекшелігін түсіндіру үшін қоғам деген ұғымды ... алып ... ... ... қоғам көптеген ғылымдардың объектісі болып табылады. Әлеуметтанудың таным объектісі - ... ... ... көрінетін бүкіл байланыстар мен қарым қатынастардың жүйесі. Бұл байланыстар мен қарым - қатынастар әрбір әлеум нысанда ... ... ... ... ... әлеуметтаулық танымның объектісін әлеуметтік жүйе деп атасақта болады.
2.Әлеуметтанудың басқа ғылымдармен байланысы
Социология оқшауланбай, басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз ... ... ... ... ... ... ғылым ретінде оның басқа қоғамдық ғылымдардан өзгешелігі неде екендігін көрсетіп қана қоймай, қоғамдық ғылымдар жүйесіндегі орнын ... дәл ... ... ... жеке ... қаншалықты тығыз байланысты екендігін айқындауға мүмкіндік береді. Қоғамды зерделеуге деген социологиялық көзқарастың ерекшелігін нақты анықтап алу үшін ... ... ... ... ... ... ... және басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасын және өзара әрекетін ... ... ... және ... ... ... ... дегеніміз философияның қоғамның сапалық өзіндік ерекшеліктерін және оның табиғаттан өзгешеліктерін ұғынуға арналған бөлімі. Ол қоғамның өмір ... мәні мен ... оның ... ... мен перспективаларының, бағыттылығының, қозғаушы күштерінің және оның дамуының проблемаларын талдайды. Әлеуметтік-философиялық ой-толғанымдардың пәндік саласы қоғам өмірін зерттеу, ең ... ... бел ... ... ... проблемалары тұратын дүниетанымдық проблемаларды шешу тұрғысынан зерттеу болып табылады.
Әлеуметтік философия мен социологияның зерттеу объектілерінің бір-біріне дәл келетін тұстары өте көп. ... ... да, ... да ... ... ... ... оған енетін бірліктерін интегралдық құрылым ретінде қарастырады. Бұл осы ... ... ... ... ... ... ортақ сипаты. Алайда социологияның объектісі мен пәні нақтылырақ, қоғамның ... аса ... ... ... ... ... ... объектісімен және пәнімен салыстырғанда абстрактілігі аз. Әлеуметтік философия қоғамдық проблемаларды логикалық ой-толғаныс тізбегінде дамитын белгілі бір ... ... ала ... ... ... ... басқа қоғамдық ғылымдардың нәтижелерін пайдала отырып эмпирикалық тексерілетін әлеуметтік фактілерді жинауға және талдауға, осы ғылымның ... ... ... ... ... тұжырымдауға сүйенеді.
Неғұрлым көбірек тұжырымдалған заңдар мен категорияларды білу әрқашан да азырақ тұжырымдалған заңдар мен категорияларды зерделеуге дұрыс жол табудың ... ... ... болса, әлеуметтік философия социологияның соншалық жалпы теориялық және әдістемелік негізі болады. Қоғамның әлеуметтік құрылымы да, оның жеке ... де ... ... бір ... сол ... тыс ... болмайтындығы сияқты, тұтас қоғамның мәнін, оның әр ... ... ... ... және т.б. ... тыс ... әрі ... зерделене алмайды. Екінші жағын алар болсақ, социология қоғамдық өмірді оның бар ... сан ... ... ... ... ... философияның ұғымдық аппаратын және пәндік мазмұнын байытуға, олардың шынайы өмірмен, тәжірибемен байланысын ұлғайту және тереңдету негізінде оның ... мен ... ... және ... ... ... және тарих. Тарих - ежелгі қоғамдық ғылымдардың бірі. Тарих қоғамды хронологиялық түрде нақты зерттейді. Ол бұрынғы өткен әлеуметтік оқиғаларды ... ... әр ... ... ... ... оқиғаларын қадағалай және оларды кеңістіктік-уақыттық тұтастық ретінде сипаттай отырып, мәліметтер жинайды. Осылайша ол әр түрлі ... ... мен ... даму ... ... ... материал жинақтайды. Бір айырмашылығы, ғылым ретінде социологиядағы ең басты нәрсе - ... және осы ... ... ... ... берілген әлеуметтік құбылыстардың, оқиғалардың, процестердің осы қатарындағы қайталанатындарын, тұрпаттыларын, мән-мағыналық заңдылық - тарын бөліп қарау. ... ... ... ... ... жоғары абстракциялық деңгейдегі ғылым болып табылады. Іс жүзінде социология тарих (сондай-ақ басқа ғылым да) ... ... ... әлеуметтік құбылыстардың жеке түрлерінің ортақ қасиеттерін атап ... және ... ... бейнесін береді.
Егер тарих қоғамдық өмірдің барлық салаларын, жақтарын, пайда болу нысандарын зерттейтін ... ал ... ... ... ғана ... Тағы бір атап өтетініміз, тарих ғылымы тек болған және тарихқа енгендерді ғана зерделейтін болса, социология өз ізденістерін ... ... ... ... және ... қажетті элемент ретінде әлеуметтік болжам жасауды қамтиды. Социология мен тарихтың өзара қарым-қатынасы ең алдымен әлеуметтік ережелер мен ... ... ... ... тарихи тәжірибені тұжырымдауға сүйенетіндігімен айқындалады. Екінші жағынан алғанда, әлеуметтік философиямен бірге социология тарих ғылымының жалпы теориялық және ... ... ... және ... Социология пәні мен саясаттану арасында өзара тығыз байланыс бар. Олар:
* әлеуметтік қауымдастықтар, әлеуметтік ұйымдар мен институттар саясаттың ... ... және ... ... ... ... қызмет жеке тұлғаның және олардың қауымдастығының өмірлік қызметінің ... ... ... ... ететін негізгі нысандарының бірі болып табылады;
* саясат өте кең ауқымды, күрделі және көп қырлы ... ... ... ... ... ... ... табады және көбіне қоғамның жалпы дамуын айқындайды.
Саясаттану ғаламдық қоғам құрылымының бір ғана саласын, яғни биліктің ұйымдастырылуын ... ... ... бұл ... ... ... әдістермен осы құрылымның басқа бөліктерімен байланыстыра қарастырғанда ғана зерделей алады. Бұл саясаттанудың саяси құрылым мен саяси институттарды, саяси биліктің құрылымдары мен ... ... ... социология ашатын ғаламдық қоғамның құрылымына жататын заңдарды ескеруге тиіс екенін білдіреді. Социология да жеке ... мен ... ... ... ... және ... құрылымын зерделей алады, бірақ ол мұны олардың қоғамдық құбылыстар ретіндегі мән-мағынасын айқындау мақсатында жасайды.
Азаматтық ... ... ... ... ең ... ... ... мен міндеттері, саяси жүйенің құрылымы мен саяси билікке қатысты (саяси) қарым-қатынастар, саяси институттар мен ұйымдардың орны, рөлі және қызметтері. Ал ... ... ... оның әлеуметтік құрылымын талдау, жеке тұлғаның мәртебесі, таптар және ... да ... ... ... мен ... ... өзара әрекеті және т.б. тұрғысынан қарайды.
Социология және психология. Егер социологияөзінің пәні ретінде ... ... ... және оның ... ... ... ... ашуға тырысатын болса, психология психикалық құбылыстарды, яғни мінез-құлықтың белгілі бір түрі тудыратын ішкі субъективті күйзелісті ... ... пәні ... табылатындар - адамның мінез-құлқының ішкі қырлары, оның субъективті ... Дей ... де, ... ... ... ... бір-біріне қатысты мінез-құлықтарында бұл қатынастардың құрамдас бөлігі болып табылатын психологиялық элемент те бар. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... сезімдерінің және көңіл-күйлерінің психикалық элементтерін назарға алуы тиіс. Бірақ та қоғамдық ... тек қана ... ... телу ... ... еді. ... социология мен психологияның байланысы олардың пәндерінің байланысынан туындайды. Ал олардың пәндерінің байланысы ... ... ... ... ... элементтерді назарға алу қажеттігін ғана емес, психикалық құбылыстарды зерделеген кезде олардың әлеуметтік ... ... ... байланысын ескеру қажеттігін де көрсететіндігінде.
Социология да, психология да ... және оның ... ... ... олар мұны өз ... ... тұрғысынан әр түрлі жасайды. Дегенмен де олар өз пәндерін ... ... ... ... ... және ... арасында ынтымақтастық қарым-қатынасы бар деп айтуға болады.
Социология және экономика ғылымы. Экономика ғылымы өз ... ... ... ... экономикалық қызметін зерттеуге шоғырландырады, олардағы өзгерістер әлеуметтік процестерге әсерін тигізеді. Сондықтан социология экономикалық ... ... ... ... әрекетке бармай тұра алмайды. Екінші жағынан алғанда, өмір көрсетіп отырғанындай, экономикалық процестердің өзі ... ... ... және тұтынуда әлеуметтік шарттар мен факторлардың және оларды пайдаланудың ықпалына барған сайын тәуелді бола түседі. Бұл да экономикалық және ... ... ... әрекетін нығайта түсуді талап етеді.
Егер де экономика ғылымы ... ... бір ... ... өте ... саласының заңдылықтарын зерттейтін болса, социология қоғамның тұтас дамуының негізінде жататын және оның барлық, соның ішінде экономика салаларында ... ... ... ... ... және кең ауқымды заңдылықтарын зерттейді.
Сонымен социология мен өзге ... ... ... ... ... ... өзара тығыз байланысы, қоғамдық өмірді шынайы зерттеуде бұл ғылымдардың пәндік шекаралары сақталумен бірге, бір-бірімен қабысуы, бірақ социологияның бұл ғылымдарды жұтып ... сөз ... ... және солай болуға тиіс те.
* Әлеуметтану білімінің құрылымы
Әлеуметтану ... ... екі ... ...
* ... деігейі
* Білім алу құралдары
Білім - өзіне әдістемелік және дүниетанымдық принциптерді; жалпы, арнайы және салалық теорияларды, іргелі және қолданбалы теорияларды; ... пәні ... ... ... ... ... және қолдану туралы білімді; социологиялық білімнің нысандары, тұрпаттары мен деңгейлері туралы ілімді, ... ... ... немесе типологияларды; тұжырымдамалық үлгілер мен болжамдарды қамтиды.
Білім алу ... - бұл жеке ... мен ... ... өзі.
Білімнің деңгейіне қарай социология теориялық және эмпирикалық болып бөлінеді.
Ғылыми танымдағы ... пен ... ... ... екі ... қамтиды: функционалдық және генетикалық.
Функционалдық қыры ғылымның дамыған теориялық аппараты мен оның эмпирикалық базисінің арақатынасына ... ... ... ... алып ... ... ... мен бақылаулардың және эксперименттердің мәліметтері арасындағы байланыстырушы буындарды табуды, теориялық ережелерді эмпирикалық тексеру әдістерін ... ... ол ... білімнің теориялық деңгейі қалыптасқан және мәселе оның эмпирикалық деңгеймен арақатынасын негіздеу туралы болған жағдайда ғана мүмкін ... Бұл ... ... ... ... ... ғылымның өзінің теориялық аппаратының одан әрі жетілуі мен дамуының маңызды қозғаушы күшіне айналады.
Ғылымдағы теориялық және эмпирикалық білімнің ... ... ... қыры теориялық аппаратты, оның ішінде ғылыми теорияны ... ... ... сатысынан оның теориялық сатысына көшуіне қатысты.
Теориялық білім - бұл теориялық білімнің социологиялық теориялары, болжамдары, типологиялары және т.б. ... ... - ... ... ... ... фактілері, жіктелуі және басқа да нысандары.
Егер де социологияны "теориялық" және "эмпирикалық" деп бөлу білімнің деңгейімен (теориялық және эмпирикалық) ... ... ал ... ... және ... деп бөлу - социологияның өзінің ғылыми немесе қолданбалы бағдарларына (функциясына) байланысты. Эмпирикалық ... ... ... да, ... ... да шеңберінде жүргізілуі мүмкін. Егер оның мақсаты - теория жасау болса, онда ол ... ... ... ... жатады. Егер де оның мақсаты - тәжірибелік ұсынымдар жасау болса, онда ол қолданбалы социологияға жатады. Алатын білімнің деңгейіне ... ... ... ... есебінің сипаты бойынша қолданбалы болуы мүмкін - шынайылықтың түрленуі. Бұл ... ... ... ... ... қатысты. Сөйтіп қолданбалы зерттеулер ерекше деңгей жасамайды. Бұл эмпирикалық және теориялық зерттеулердің өзі (білім деңгейі бойынша), бірақ қолданбалы бағытта ... ... ... ... ... теорияларын қамтиды.
Жалпы социология теорияларын арнайы және орта деңгей теориясы деп бөліп қарастырамыз.
Барлық ... ... ... ... деңгей теорияларын) шартты түрде үш топқа бөлуге болады
1) әлеуметтік институттар теориялары күрделі әлеуметтік өзара байланыстар мен қарым-қатынастарды зерттейді ... ... ... беру ... ... ... дін социологиясы, өнер социологиясы, әскер социологиясы, саясат социологиясы, еңбек социологиясы және т.б.);
2) әлеуметтік қауымдастықтар теориялары қоғамның кіші топтан ... ... ... ... ... ... зерттейді (кіші топтар социологиясы, ұйымдар социологиясы, топтар, страталар, таптар социологиясы, аумақтық ... ... ... ... және ... мамандандырылған әлеуметтік процестер теориялары әлеуметтік өзгерістер мен процестерді зерттейді (қоғамның бүлінуінің ... ... - ... ... маскүнемдік социологиясы, жанжалдар социологиясы, жинақылық және көші-қон социологиясы, урбанизация ... ... ... ... ... ... социологиясы және т.б.).
4. О.Конт - әлеуметтанудың негізін қалаушы. Оның қоғамның даму ... ... ... ... және ... тұжырымдамасы
О.Конт Әлеуметтану ғылымын әлеуметтану физикасы деп атады.
Социологияның негізін қалаушы О.Конт социологияның пәнін жалпыға ортақ келісім негізін құрайтын ... ... ... деп ... Бұл келісім өз кезегінде адамзат тарихының және адамның өз табиғатының бірлігіне арқа сүйейді. О.Конт оң ... ... ... ... ... құрды. Социологияны әлеуметтік физика деп түсіну, оның пәндік саласын ... ... және ... ... бөлу ... келіп шыққан. Конт әлеуметтану ғылымын әлеуметтік статика, әлеуметтік динамика деп екі ғылымға бөлді.
Әлеуметтік статика қоғамның ... ... ... ... динамика қоғамның сыртқы әсерлер арқылы айнымалы түрде дамуы. ... ... даму ... ... ... ... ... Теологиялық немесе жалған сатыда (адамзаттың пайда болуынан бастап біздің заманымыздың 1300 жылына дейін) адам санасы құбылыстардың бастапқы немесе соңғы ... ... ... ол ... ... ... Теологиялық ойлау, өз кезегінде, дамудың үш кезеңінен өтеді: фетишизм, политеизм, монотеизм. Бұл саты өз заманында қажетті ... ... ... ол ... ... ... ала дамуы мен ақыл-ойдың өсуін қамтамасыз етті.
2) Метафизикалық ... ... ... (1300 - 1800) адам санасы құбылыстардың ішкі табиғатын, олардың бастамасын, қалыптасуының басты амалдарын ұғынуға тырысады. ... ... ... ... ... ... ... емес, мән-мағына немесе абстракциялар жолымен түсіндіреді. Бұл сатыда құбылыстарды ... ... ... ... ... ... және ... бөлігі өте жоғары болады. Метафизикалық ойлау, теология сияқты болмай қоймайтын ... ... ... ... табиғаты бойынша шиеленісті және жойқын болып табылады.
3) Позитивті не ... ... ... ... (1800 ... ... ... белгісі - қиял бақылауға тұрақты бағынатын заң қолданылады. Бұл сатыда ақыл-ой түпкі себептер мен ... ... ... ... бас тартып, оның орнына заңдарды қарапайым зерттеуге, яғни "бақыланатын құбылыстар арасындағы тұрақты қатынастарға" жүгінеді.
5. Әлеуметтік ... ... ... және ... іс-әрекет" ұғымы - социологиядағы негізгі түсініктердің бірі. Социологияда "әлеуметтік ... ... ... рет енгізген және ғылыми негіздеген М.Вебер болатын. М.Вебердің түсінігінше әлеуметтік іс-әрекеттің кем дегенде екі ... бар: ... ол ... ... ... ... ал екіншіден басқа адамдардың мінез-құлқына бағытталуы қажет. Әлеуметтік іс-әрекеттің мұндай ұғымы бойынша ... ... ... ... объектілерге бағытталған іс-әрекеттерін әлеуметтік іс-әрекеттер деп атауға болмайды. М.Вебер келтірген мысал ерекше: екі велосипедшінің кездейсоқ соқтығысып қалуы қарапайым оқиға ғана бола ... ал ... ... әрекеттену, соқтығыстан кейінгі ұрыс-төбелес немесе жанжалды бейбіт жолмен шешу - бұл әлеуметтік іс-әрекет. Алайда әлеуметтік және әлеуметтік емес ... ... ... шекара жүргізу өте қиын. Әлеуметтік іс-әрекеттің ажырамас белгісін ... ... ... ... ... одан да ... Әлеуметтік іс-әрекеттер азды-көпті айқын мақсатты көздейтін ішінара саналы іс-әрекеттер болып ... ... ... ... ... сипаттай отырып, социолог-функционалистер көбіне оның мынадай негізгі элементтерін ... ... ... ... және ... орай ... мен мақсаттары бар әрекет етуші (немесе әрекет етпейтін) жеке адам немесе адамдар тобы;
* әрекет өтетін нақты ... ... ... ... ... шарттарына бағыт ұстауы, ол алға қойылған мақсатқа жетудің нақты жолдарын анықтауға мүмкіндік береді;
* әрекет субъектісінің ... өз ... ... жауап әрекетіне бағыт ұстауы.
Бұл ретте басқаларға бағыт ұстау жеке ... ... саны ... тұлғалар тобымен, тіпті жалпы қоғаммен өзара байланысты және өзара іс-әрекетті ескеруді ... ... ... ... ... ... мен ... көрсететін әлеуметтік іс-әрекет - әлеуметтік байланыс болады. Ол мынадай негізгі ... ... осы ... субъектілері; байланыстардың мазмұнын сипаттайтын байланыс заты; байланысты жүзеге ... ... және оны ... ... ... ... байланыстың әлеуметтік байланысу түріндегі және әлеуметтік өзара іс-әрекет түріндегі әр түрлі нысандары көрсетілуі мүмкін.
Әлеуметтік іс-әрекет - бір ... ... ... ... ... себебі мен салдары болатын өзара шарттылық әлеуметтік әрекеттер жүйесі Әлеуметтік іс-әрекеттің объективті және субъективті жақтары ... ... ... ... жағы - жеке тұлғаларға емес, бірақ олардың өзара іс-әрекеттің мазмұны мен ... ... және ... ... Өзара іс-әрекеттің субъективті жағы - жеке адамдардың тиісті мінез-құлықтың өзара экспектациясына (күтілуіне) негізделген бір-біріне саналы қарым-қатынасы. Бұл жеке ... ... ... орын мен ... жағдайында қалыптасатын тікелей байланыстар мен қарым-қатынастар болып табылатын әлеуметтік-психологиялық қарым-қатынастар.
Әлеуметтік іс-әрекет мыналарды ... ... да бір ... ... ... осы ... ... сыртқы дүниедегі өзгерістерді;
* бұл өзгерістердің басқа жеке адамдарға әсерін;
* ықпал етілген жеке адамдардың жауап әрекетін
Әлеуметтік іс-әрекет әр ... ... ... ... мүмкін. П.А. Сорокин оларды былай жіктейді:
1) өзара іс-әрекет субъектілерінің саны бойынша - екі адамның бір-бірімен; бір адам мен көп ... көп ... ... іс-әрекет субъектілерінің өзара қарым-қатынасының сипаты - бір жақты және екі жақты, сондай-ақ ынтымақтастық және бітіспестік ... ... ... ... - ... мерзімді және ұзақ мерзімді;
4) ұйымшылдықтың бар-жоғына байланысты - ... ... ... ... ... және ұйымдаспаған (мысалы, тобыр);
5) өзара іс-әрекеттің саналылығы бойынша - саналы және санасыз;
6) алмасу процесіндегі алмасу "материясы" бойынша - ... - ды, ... және ... ... және жанама іс-әркеттер де әлеуметтік өзара іс-әрекетердің маңызды бөлігі болып табылады.
Іс-әрекеттің тағы екі жалпы түрі бар: ... және ... ... бәсекелестік деп атайды). Ынтымақтастық жеке адамдардың іс-әрекеті екі жаққа да ... ... ... қол ... ... өзара байланысты әрекеттерін білдіреді. Бақталастық негізіндегі іс-әрекет бірдей мақсатқа ұмтылған бәсекелесін шеттетуге, одан озуға немесе оны басып тастауға ұмтылыстарды қамтиды. ... ... ... көп ... және ... ... ... мүмкін. Орнықты іс-әрекет барысында жеке адамдардың ойлағаны үнемі түрін өзгертіп отырады, бірақ ... ... ... ... ... және ... ала ... түр беретін орнықты әлеуметтік ойлардың белгілі бір жиынтығы пайда болады. Мұндай реттелген және орнықты әлеуметтік ... ... ... деп ...
Әлеуметтік қарым-қатынастар - жеке адамдардың және қоғамдық құрылымдардағы әлеуметтік мәртебелері мен рөлдері ... ... ... ... әр ... ... түрлерін тұрақты атқарушылар ретінде әлеуметтік топтар арасындағы салыстырмалы орнықты байланыстар. "Әлеуметтік қарым-қатынастар" ұғымының мынадай ... ... ... ... ... болатын барлық іс-әрекеттері;
* адамдардың экономикалық, саяси және ... ... ... шығып кететін, олармен қатарласа жүретін және салыстырмалы түрде олардан бөлек болатын іс-әрекеттер;
* қоғамның үлкен топтары - таптармен, этностармен, әр ... ... мен ... ... ... барлық әлеуметтік топтар арасындағы, соның ішінде кіші топтар - отбасылар, еңбек ... ... ... ... және ... арасындағы қарым-қатынастар;
* адамдардың және олардың азаматтық қоғам дейтінді, яғни қоғамдық өмірдің ... пен ... ... саласын құрайтын топтарының іс-әрекеті;
* адамдардың бір-бірімен бірлескен қызметінде пайда болатын тікелей байланысты (көзбе-көз) және ... ... ... бар ... ... ... ... ортасын құрайтын іс-әрекеттері;
* қоғамдағы адамдар мен олардың топтарының іс-әрекеттінің өзге де жақтары мен ...
6. ... ... ... ... ... болуы және қалыптасуы
Экономикалық - әлеуметтік білімнің алғашқы элементтері қайта өркендеу және жаңа ... ... ... ... ... ... ... теориялық сипаты ХVІІІ ғасырда бастау ала бастады. Бұл ... ... ... Луи ... Клод ... ... Адам Смит, Томас Роберт Мальтус, Жан Шарль Сисмондидің, ... және ... ... ... Анри ... ... ... ойлары құнды болды. Осы кезеңнің өзінде тәжірибешілердің, өндірісті басқарушылардың экономикалық-социологиялық білімге ... ... ... ... бола ... Бұл тұрғыда ең жарқын мысал - Роберт Оуэн.
ХVІІІ ғасырда экономикалық социологияның дамуының "философиялық-экономикалық" кезеңі аяқталып, өзіндік "социологиялық" ... ... ... Конт (1798 - 1857) - ... ... және ... Ол дәстүрлі философиядағы дерексіз конструкциялар мен заңдық ойлардағы шашыраңқы эмпирикалық ... ... ... өмірдегі диахроникалық және синхроникалық аспектілердегі құбылыстарды ғылыми зерттеп білуді ескере отырып "социология" ұғымын ... ... ... ... ... ... ... Ол жаңа әлеуметтік тәртіптің бірқатар ерекшеліктеріне көңіл аударды: 1) еркін кәсіпкерлік пен бәсекелестікке негізделген экономикалық жүйенің қалыптасуы; 2) ... ... ... ... 3) ... ... мен техниканың жетістіктерін пайдалану; 4) басшылар мен жалдамалы жұмысшылар арасында жасырын немесе ашық қарама-қарсылықтың пайда болуы; 5) әлеуметтік теңсіздіктің ... ... 6) ... ... ... ... ... қоғам мен өндірістің адамға және мәдениетке әсер ету теориясын ... Оның ... ... өндіруші мен ойлап табушының түйсігі өрлеуді тудырады. ... ... ... өмір ... ... қана қоймай, сонымен бірге тұлғаны жоққа шығарады және ... ... ... ... (1818 - 1883) - ... ... ... және экономисі. Ол жасаған қазіргі заманғы капиталистік қоғамның бейнесі кең тарады. Маркс капитализмге күшті сыни және ... ... ... көтерген ең танымал тақырып "жатсыну" болып табылады. Маркстың пайымдауынша, адамдар табиғатынан еркін, үйір және жасампаздыққа бейім. ... ... ... ... ... ... болатын белгілі бір тарихи жағдайлар туатын болса, онда олар табиғи бейімділіктерінен айырылып ... ... ... ... қалатын жағдайлар қоғамдағы барлық топтар тарапынан болады, атап айтқанда қазіргі капитализм көптеген адамдарды тәуелділікке айналдырып, оларды ... ... ... ... бөлшегіне айналдырып жіберді. Өз еңбегін және оның өнімін бақылаудан айырылған жұмысшы жатсына бастайды, өз ... ... ... және ... ... ... бастайды. Маркс атап кеткендей, жұмысшы еңбек процесінде өзін орнықтыра алмайды. Керісінше, өзін жоққа шығарып, бақытты емес, бақытсыз деп санайды. Ол үшін - ... дене және ... ... ... ... емес, қаны мен сүйегін жансыздандыру және сананы бұзу. Сонымен, жатсыну социоцентристік серпіндердің (өзімшілдік, атомизация), шығармашылықтың жоқтығының (кертартпалық, еңбектің бір сарындылығы), ... ... ... ... ... ... ... заттар фетешизмі), бас тартуына бара-бар. Адам табиғаты өз мәнін жоғалтып алады. Оларды қалпына келтіру жатсынудан арылған жағдайда ғана мүмкін болады, ал оны ... ... ... төңкерісін, тапсыз коммунистік қоғамның орнауын талап етеді [10].
Герберт Спенсер (1820 - 1903) - ... ... және ... өз ... ... даму және әлеуметтік эволюция мәселелеріне баса назар аударды. Ол "әскери" және "өндірістік" қоғамның полярлық қарама-қайшылық ... ... ... ... ... дәстүрлі қоғамды қарама-қарсы қояды. Спенсер жаңа әлеуметтік құрылыстың маңызды белгілерін ашты. Олар - дамудың, қиратудың және ... ... ... ... ... ... күрес пен бәсекелестік. Міне осылар қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық айырмашылықтардың ең маңызды қайнар көзі ... ... ... ... меншік иелерінің тобын құрады, ал жеңіліс тапқандар - жалданбалы жұмысшылар т.б. қалыптастырады; жеңілгендердің ерте ме кеш пе ... ... ... және оның ... бірнеше нұсқасы болады.
Фердинантд Теннис (1865 - 1936) - неміс социологы және тарихшысы. Ол жаңа әлеуметтік құрылыстың маңызды белгілерін сипаттап берді. ... ... ... ... пен ... ... ... бір-біріне қарсы қояды. Қазіргі қоғамда адамдар өзінің жеке қасиеттерін, ... ... ... ... ... ... тұтынушылар мен көрермендер, т.с.с. механикалық түрде біріге отырып, сахнаға шығады. Оған - ... ... ... тыңдарман қауымы, электораты, ұлттық ұйымдары бар қазіргі қоғамның көлемі кінәлі. Мұндай жағдайда тұлғааралық байланыстар бүркемеленеді. Бұл жағдай өмір ... ... ... мен ... ... алып келіп, тоталитарлық режимнің пайда болу қаупін тудырады.
Э.Дюркгейм (1858 - 1917). Ол "аномия" ұғымын ... ... ... - олар өз ... үшін ... ... дайын тұратын өзімшілдер деп санады. Олар тек мәдени ережелер, нормалар мен құндылықтар арқылы байланысқа түскен жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өмір сүруге қол жеткізе алады. Қандай да бір тарихи жағдайларда мәдени ережелер өзінің реттеуші күшін ... Сол ... ... ... ... ... ... пен астан-кестеңдік жайлап алады. Адамдар өздерін түп-тамырларынан үзіліп қалғандай сезініп, өзін-өзі өлтіруге қол жұмсайды. Дюркгейм, қазіргі қоғам аномиялық жағдайдың ... ... ... деп ...
Дюркгейм қандай да бір әлеуметтік фактілердің себептерін басқа бір әлеуметтік фактілерден іздеуге шақырып, ... бас ... Оның ... ... ... ... шын ... пайдакүнемдік сипатынан айырылады. Алайда, сонымен бірге, адамның өзі индивид ... ... ... ... социологтар секілді, ол да әлеуметтік-экономикалық прогресте шешуші рөлді жеке меншік, бәсекелестік пен еркін кәсіпкерлік емес, адамдардың ынтымақтастығы мен ... ... ... мәдениеті, еңбектің микро-макро деген деңгейдегі әлеуметтік ұйымдасқандығы атқарады деп санаған.
Макс ... (1864 - 1920) - ... ... ХІХ - ХХ ... ең ... ... ... Ол қазіргі қоғамды саралай отырып "дәстүрлі" және "капиталистік" қоғамды ... ... ... ... айырмашылығы мына өлшемдер бойынша көрінеді: жеке меншік формасы, технологияның басым түрі, жұмыс күшінің нарығы, экономикалық бөліп берудің әдістері, ... ... кең ... дәлелдемелер. Вебердің сөздері бойынша, капитализм дегеніміз "пайда соңынан ылғи қуалап жүру" және "бос жұмыс күштер ... ... ... ... ... ... - ... ие болатын кәсіпкерлер мен жұмысшылардың ерекше табы болады деп санайды. "Этос" ... ... ... табыс себебін, аскеттілік, парыз сезімін қамтиды. Этостың қайнар көзі протестантизм болып табылады.
Вебер ұйым теориясы шеңберінде бюрократия құбылысына сипаттама ... ... ... ... ... дамыта түсуде нақтылы әдістемелік ұсыныстар берген.
Вебер социологиясының негізгі принципі - бюрократия теориясының арқауын құратын рационалдылық. Капитализмнің ең ... ... бәрі де ... ... ... құралы ретіндегі ғылымның рөлі болып табылады.
Вебердің айтарлықтай жетістіктеріне әлеуметтік дауларды экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... жүріс-тұрысты ол әлеуметтік жүріс-тұрыстың ең ұтымды түрі деп қарастырады.
Ғылым өнеркәсіпте ірі-ірі эмпирикалық зерттеулер жүргізді және ... ... ... ... айтарлықтай үлес қосты.
Вебер, жан-жақты социолог бола тұра, социологияда ең бастысы шаруашылық өмірді талдау деп есептеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... және жүріс-тұрыстық тұрғыдан қарауға үгіттеуші болып табылады.
Талкотт ... (1902 - 1979) ... ... ... ... ... қарастырды: 1) экономика, өзінің жаппай өндірісімен, бюрократиялық ұйымымен, жан-жақты қамтушы нарығымен, ақшасымен қоғамда жоғары рөл атқарады; 2) төрт кіші жүйенің ... ... ... ... бағыттаушы, интегративті, қолдаушылық); 3) әлеуметтік үйлестірудің негізгі механизмі болып табылатын құқықтық жүйенің дамуы; 4) ... 5) ... ... ... ... ... жанама түрде кеңеюі.
Ол экономикалық қатынастарды талдауға көңіл бөледі, іс-әрекет теориясы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... элементі ретінде көрінеді. Немесе іс-әрекет жүйелері ішінде шешуші рөл ... ... ... ... ... және ... қоғамның үлгілері тарихи қоғамдарды шынайы бейнелейді деп есептемейді; керісінше, ол оларды үзіліссіз сызықша бойында ... ... ... ... ... қарастырады. Ол келесі "паттерн-өзгермелілікті" бөліп көрсетті: мәртебені негіздеу, бағалау өлшемі, ... ... ... ... ... деңгейі.
7.Тұлғаның әлеуметтенуіне әсер етуші құқықтық факторлардың сипаттамасы
Социологияның бірінші кезектегі проблемаларының бірі - әлеуметтену процесі болып табылады. "Әлеуметтену" ұғымы жалпылама түрде ... ... топ пен ... ... тән ... ... кіретін және индивидке қоғамдық қарым-қатынастардың белсенді субъектісі ретінде қызмет атқаруына мүмкіндік беретін белгілі бір ... ... ... ... мінез үлгілері жүйелерін меңгеруі процесін сипаттайды.
Әлеуметтенуден бейімделуді (жаңа шарттарға ... ... ... ... ... ... (жаңа білім алу), тәрбиені (әлеуметтендірудің агенттері мен институттарының индивидтің рухани аясы мен мінез-құлқына мақсатты түрде ... ... ... ... 10 жастан 20 жасқа дейінгі кезеңде әлеуметтік психологиялық қалыптасуы) және ержетуді (адам организмінің жеткіншектік және жастық шағындағы нығаюының физикалық-физиологиялық процесі) ... білу ... ... негізгі өмір тізбектері деп аталатын сатылардан өтеді. Бұл балалық, жастық, ересектік және қарттық шақ. Әлеуметтену процесінің нәтижеге ... ... ... ... ... пен ... кезеңдерді қамтитын бастапқы, немесе ерте әлеуметтенуге және басқа екі ... ... ... ... ... болады. Өмір тізбектері әлеуметтік рөлдердің алмасуымен, жаңа ... ие ... ... ... ... ... ... бас тартумен, өмір салтын өзгертумен байланысты. Ескі құндылықтарды, ... ... мен ... ... ... ... деп ... кейінгі ескі құндылықтардың орнына жаңа құндылықтарға, нормаларға, рөлдер мен мінез-құлық ережелеріне үйрену қайта әлеуметтену деп аталады.
Әлеуметтенудің мәні адамды өз ... ... етіп ... Кез ... ... өзінің әлеуметтік, мәдени, діни, этикалық мұраттарына барынша сай келетін адамның белгілі бір типін қалыптастыруға тырысып келген және ... ... бұл ... ... ... ... ... және мәдени дамуға, қоғамдық және саяси құрылымға қарай әр түрлі болады. Дей тұрғанмен қазіргі заманда қоғамның толыққанды мүшесінің ... көп, ... ... әр ... ... үшін ... ... сипаттамасы бар екенін айтуға болады. Соған сәйкес әлеуметтену процесі де әр түрлі қоғамдарда белгілі бір ... ... ... ... және ... ... ие болады, бұл ғаламдық, жалпы планеталық және жалпы әлемдік тенденциялармен ... мен ... - ... ... және ... ... ... байланысты.
Әлеуметтену процесінің мазмұны кез келген қоғам өзінің мүшелері ... ... ... ... сәтті меңгергеніне (яғни жыныстық-рөлдік әлеуметтенуге), өндіріс қызметіне білікті қатыса алуына және қатысқысы келуіне (кәсіби әлеуметтену), берік отбасын құруына ... ... ... ... ... ... ... (саяси әлеуметтену) және т.с.с. мүдделі екендігінде. Мұның бәрі адамды әлеуметтену объектісі ретінде сипаттайды. Алайда адам әлеуметтену ... ... қана ... ... ... ... де ... толыққанды мүшесі бола алады. Субъект ретінде адам әлеуметтену процесінде өз ... ... ... ... ... және ... өзін-өзі көрсетуімен етене бірлікте әлеуметтік нормалар мен мәдени ... ... Неке және ... ... Отбасының пайда болу түрлері
Отбасы - белгілі бір әлеуметтік нормалар,санкциялар,мінез-құлық,құқық және міндеттер үлгілерімен, ерлі ... ... мен ... ... қарым-қатынастарды реттеушілікпен сипатталатын әлеуметтік институт. Әлеуметтік институт пен ... ... топ ... өз ... ... ... ... болуы,оның өмір сүруі мен дамуы заңдылықтарын зерттейтін әлеуметтанудың тағы бір саласы-отбасы әлеуметтануы қалыптасты.
Отбасы ... ... ... ... ... ... ... қорғау қызметі, экономикалық қызмет, жыныстық қатынасты реттеу
Құрамына қарай: нуклеарлық ... ... ... ... ... мен ... ... құрайды,яғни мұндай отбасында екі ұрпақтың өкілдері өмір сүреді.
Кеңейтілген отбасы ерлі-зайыптылар өз балаларымен, ата - ... ... ... онда ... ... өмір ... ... бөлу,билікке,лидерлікке ие болу және ондағы міндеттерді бөлу сипатына қарай отбасының екі типі сақталған:дәстүрлі немесе авторитарлық отбасы.
Дәстүрлі отбасына - ер адам ... ... ... ... ... боп саналады, оның қожайындығы басым. Демократиялық отбасы үй ... ... ... ... ... ... тең,әділ бөлінуі, ерлі-зайыптылардың тұрмыстық мәселе бойынша бірлесіп шешім қабылдануы.
2.Отбасы тұрған мекен-жайына қарап: патрилокалды және матрилокалды боп бөлінеді. Патрилокалды отбасында жас ... ... ... ... ... ... отбасында жұбайлар әйелдің ата-анасының үйін бірге мекендейді. Эванклюлелокалдық отбасы ерлі-зайыптылардың ағасынң немесе әпкесінің отбасымен бірге тұруымен сипатталады.Жас жұбайлар ата-аналарынан ... ... ... болатын болса,онда оларды неолокалды отбасы деп атайды.
Неке дегеніміз - отбасын ... мен оған ... ... жасаудың дәстүрлі түрі.
Моногамия бір ер адам бір ғана ... ... ... ... бір ... бірнеше ер адамдармен немесе бір ер адамның бірнеше әйелмен некеге тұруы. ... екі түрі ... - көп ... неке құру ,полигиния-көп әйел алу.
Некеге отырар кезде тек өз тобының ішінен ғана жұбай таңдауды ... ... ... деп ... егер де ... отырар кезде өз тобынан тыс таңдаса экзогамия деп ... ... ... ... мен ... ... ... ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Философия тұлғаны дүниеде қызмет ету, ... және ... ... ... ... ... тұлғаны психикалық процестердің, қасиеттердің және қарым-қатынастардың: темпераменттің, мінездің, қабілеттің, ерік-жігердің және т.б. ... ... ... зерттейді. Әлеуметтану көзқарасы тұлғаның әлеуметтік-типтік белгісін бөліп қарайды.
Әлеуметтенуден бейімделуді (жаңа шарттарға үйренудің уақыт бойынша шектелген процесі), оқытуды (жаңа білім алу), ... ... ... мен ... жеке ... ... аясы мен ... мақсатты түрде ықпал етуі), есеюді (адамның 10 жастан 20 жасқа дейінгі кезеңде ... ... ... және ... ... ... ... және жастық шағындағы нығаюының физикалық-физиологиялық процесі) ажырата білу қажет.
Әлеуметтену процесі негізгі өмір тізбектері деп ... ... ... Бұл ... ... ересектік және қарттық шақ. Әлеуметтену процесін нәтижеге жетуі немесе аяқталуы бойынша балалық пен жастық кезеңдерді ... ... ... ерте ... және басқа екі кезеңді қамтитын жалғасқан әлеуметтенуге бөлуге болады. Өмір тізбектері әлеуметтік рөлдердің алмасуымен, жаңа мәртебеге ие ... ... ... ... ... ... бас ... өмір салтын өзгертумен байланысты. Ескі құндылықтарды, нормаларды, рөлдер мен мінез-құлық ережелерін ұмыту кері әлеуметтену деп аталады.Содан ... ескі ... ... жаңа ... ... ... мен мінез-құлық ережелеріне үйрену қайта әлеуметтену деп аталады.
Әлеуметтенудің мәні адамды өз қоғамының мүшесі етіп ... Кез ... ... ... ... ... ... этикалық мұраттарына барынша сай келетін адамның белгілі бір типін қалыптастыруға тырысып келген және тырысады. Алайда бұл мұраттардың мазмұны ... ... ... және мәдени дамуға, қоғамдық және саяси құрылымға қарай әр түрлі ... Дей ... ... заманда қоғамның толыққанды мүшесінің мұраты көп, жалпы немесе әр түрлі қауымдастықтар үшін азды-көпті үйлесетін сипаттамасы бар екенін ... ... ... ... ... ... де әр түрлі қоғамдарда белгілі бір ерекшеліктерді сақтай отырып, әмбебап және үйлесімді сипаттамаға ие болады, бұл ... ... ... және ... ... ... ... мен ақпарат - тандырудан экологиялық және демографиялық үрдістерге дейін) байланысты.
Әлеуметтену процесінің мазмұны кез келген қоғам ... ... ... ... әйелдің рөлін сәтті меңгергеніне (яғни жыныстық-рөлдік әлеуметтенуге), ... ... ... қатыса алуына және қатысқысы келуіне (кәсіби әлеуметтену), берік отбасын құруына (отбасылық рөлдерді игергеніне), заңды сыйлайтын азаматтар болуына ... ... және ... ... ... ... бәрі адамды әлеуметтену объектісі ретінде сипаттайды. Алайда, адам әлеуметтену объектісі болып қана қоймай, субъектісі болған кезде де ... ... ... бола ... Субъект ретінде адам әлеуметтену процесінде өз белсенділігін жүзеге асырумен, өзін-өзі дамытумен және қоғамда ... ... ... ... ... ... мен ... құндылықтарды меңгереді.
10.Девиантты және делинквенті мінез-құлық
Девиянтты мінез құлық әлеуметтануы. Концепциялары, принциптері, шығу себептері. "Девианттық мінез-құлық" ұғымы ... үш ... ... ... болады - біріншіден, девиация деп нормадан кез келген ауытқуды, тіпті прогрессивтік ауытқуды айтуға ... ... ... ... девианттық деп әлеуметтік "жамандықтың" жағымсыз көрінісі ретіндегі девиацияны айтады. Үшіншіден, неғұрлым тар ұғымында девианттық мінез-құлық деп қылмыстық жазалауға соқтырмайтын, басқаша ... ... ... ... ... айтады.
Девиантты мінез құлық: негативті, позитивті
Негативті ауытқу белгіл бір, ... ... ... ... ... және жеке ... ... келтіреді. Позитивті ауытқу бұл ауытқулар тек қоғамға зиянын келтірмейді, керісінше қарама қарсы қоғамның алға қарай дамуына үлес ... ... қ ... болуына әсер ететін факторлар: биологиялық, психологиялық, әлеуметтік педагогикалық, әлеум экономикалық, моральды ... ... қ ... б/ша ... ... ... ... ретроитестер (стандартқа сай өмір сүрушілер), иновация (жаңашыл қоғам бөлігі)
Деликвентті ... қ ... заң ... ... яғни ... ... ... П.Сорокиннің қоғамдағы стратификация мәселесі
Әлеуметтік қауымдастықтар теңсіздігі жүйесін сипаттау үшін социологияда "әлеуметтік стратификация" ұғымы пайдаланылады. "Стратификация" терминінің өзі социологияға ... ... ... ... "strata" ... ... сөзі алғашында геологиялық қабат деген, ал "stratіfісatіon" сөзі қабатталу, қатталу деген ұғымды білдірген
Питирим Сорокин кез ... ... ... топ әрқашан әлеуметтік стратификацияланған деп есептейді. "Жазық" болатын және барлық мүшелері тең дәрежелі болатын ... ... ... топ ... және ... да. ... ... шынайы тең дәрежелі болатын қоғам - ол қиял, адамзат тарихында әлі болып көрмеген нәрсе". Питирим Сорокиннің стратификациялық теориясының негізгі ... ... ... ... ... көп және әр ... болса да, олардың барлық санқырлылығы негізгі үш нысанға: экономикалық, саяси және ... ... ... ... Әдетте, бұл үш нысан тығыз байланысқан, жоғары топқа ... да бір ... бар ... бұл қабатқа әдетте басқа өлшемдер бойынша да қатысты болады және керісінше.
Осыны ... ала ... ... әлеуметтік стратификацияның әрбір нысанын жеке-жеке талдауды ұсынады және оларды былай анықтайды:
1. Егер де қандай да бір қоғам мүшелерінің ... ... тең ... ... ... ... ... да, жоқтар да болатын болса, онда мұндай қоғам ... ... ... ... ... ... құрылғанына қарамастан экономикалық қабаттануымен сипатталады.
2. Егер де қандай да бір топтың шегінде беделі мен рөлі, атағы мен мәртебесі мағынасында иерархиялық әр ... ... ... ... онда бұл ... ... өзінің конституциясында немесе декларациясында жариялағанына тәуелсіз саяси жіктелгенін білдіреді.
3. Егер қандай да бір қоғамның мүшелері өз ... ... ... түрі ... әр ... топтарға бөлінген болса, ал кейбір кәсіптер осы ретте басқалармен салыстырғанда неғұрлым мерейлі болып саналатын және қандай да бір кәсіби ... ... әр ... рангтегі жетекшілерге және бағыныштыларға бөлінетін болса, онда мұндай топ бастықтары сайланатынына ... ... ... ... ... қалатынына немесе жеке қасиеттерімен келетініне қарамастан кәсіби жіктеледі. ... ... ... ... ... ... ... табуға тырысады: "әлеуметтік ғимараттың биіктігі қандай", "әлеуметтік конустың табанынан төбесіне дейінгі ... ... ... ... тік пе ... ме". Бұл ... жауаптары әлеуметтік стратификацияны сандық бағалауға - "әлеуметтік ғимараттың" сыртқы көрінісін бағалауға көмектеседі. Оның ішкі ... оның ... - ... ... пәні, ол үшін "ғимараттың ішіне кіріп, оның ішкі құрылыстарын: қатардың сипаты мен орналасуын, бір қабаттан екінші қабатқа жеткізетін лифтілер мен ... және ... да бір ... бір қабатқа көтерілу және түсуге арналған құрылғыларды зерделеу қажет". Басқаша айтқанда, әлеуметтік мобильділік механизмдерін зерттеумен айналысу қажет
14.Әлеуметтік институттар мен ... ... ... ... ... ... ... терминін алғаш ұсынған адам. Кез келген мекеме (әлеуметтік институт) әлеуметтік әрекеттердің ... ... ... ... Ол институттар қоғам өмірін реттеу мен жайластыру және адамдардың мінез-құлқына ықпал ету ісінде маңызды рөл ... атап ... Ол ... ... алты түрін сипаттап, талдаған: өнеркәсіптік, кәсіподақтық, саяси, әдет-ғұрыптық, шіркеулік, үйішілік. "Институт" ұғымы әдет-ғұрыптар мен тәртіптердің заң немесе мекеме ... ... ... ... ... әлеуметтік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін қоғамдық байланыстар мен ... кез ... ... ... дегенді білдіреді. Әлеуметтік институт деп көбінесе адамдардың бірлескен қызметінің тарихи қалыптасқан орнықты нысандарын айтады. Институттардың негізгі мақсаты - жеке ... ... және ... қоғамның іргелі қажеттіліктерін қанағаттандыру. Әрбір институт:
- белгілі бір қызмет аясын;
- белгіленген құқықтар мен міндеттер ... ... ... ... ... ... ... өкілетті адамдар тобын;
- ресми тұлғалар арасындағы қарым-қатынастың ұйымдық нормалары мен принциптерін;
- қойылған міндеттерді шешуге қажетті материалдық ... ... ... ... және т.б.) ... ... Әлеуметтік институттар әлеуметтік ұйымдармен тығыз байланысты. Н.Смелзер ұйымды қысқаша былай анықтайды: бұл "белгілі бір мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... топ". ... ... әрі ... ... ... емес. Себебі "ұйым" деген сөздің өзінің әр түрлі мағынасы болады. Біріншіден, қоғамда белгілі бір орын алатын және азды-көпті айқын белгіленген ... ... ... институционалдық сипаттағы жасанды бірлестікті ұйым деп атауға болады. Бұл мағынасында ұйым белгілі мәртебесі бар әлеуметтік институт болып ... және ... ... ретінде қарастырылады. Мұндай мәнінде "ұйым" деген сөзбен, мысалы, кәсіпорынды, билік органын, ерікті одақты және т.с.с. атауға болады. Екіншіден, "ұйым" ... ... ... ... ... ... үйлестіруді және т.б. қамтитын ұйымдастыру жөніндегі белгілі бір қызметті ... ... Бұл ... ұйым ... мақсатты ықпал етумен байланысты процесс ретінде, демек ұйымдастырушы мен ұйымдасатындар контингенті қатысатын процесс ретінде көрінеді. Бұл мағынасында ... ... ... ... ... қамтымағанымен соған парапар келеді.
Үшіншіден, ұйым дегенде ... да бір ... ... келтіру дәрежесінің сипаты ойға келуі мүмкін. Онда бұл терминмен ... бір ... ... және ... әр түрі үшін ... ... ... біртұтастыққа біріктіру тәсілі ретіндегі байланыс түрлерін белгілейді. Бұл ... ... ... - ... қасиеті, бір белгісі. Термин мұндай мазмұнымен, мысалы, ұйымдасқан және ... ... ... саяси ұйымы, тиімді және тиімсіз ұйым және т.б. ... сөз ... ... ... және ... ұйым ұғымдарында дәл осы мәні алынады. Әлеуметтік ұйымның бірқатар өзіне тән белгілері бар
1. Оның табиғатына мақсат қою тән, ... ол ... бір ... іске асыру үшін құрылып, сол мақсатқа қол жеткізуі ... ... 2. ... қол жеткізу жолында ұйымның мүшелері рөлдері мен мәртебелері бойынша бөлінуге мәжбүр болады. Демек, әлеуметтік ұйым оған ... ... ... позициялары мен атқаратын рөлдерінің күрделі өзара байланысқан жүйесін білдіреді. 3. Ұйым ... ... және оның ... ... ... ... ... пайда болады. Сондықтан жекелеген ұйымдарда әр түрлі көлденең құрылымдар орын алады.4. ... ішкі ... ... ... реттеудің және бақылаудың өзіндік ерекше құралдарын жасайды..5. Әлеуметтік ұйымдар тұтас бір әлеуметтік жүйені білдіреді. Ал тұтас жүйе, жоғарыда атап ... өзі ... ... ... ... ... әр ... элементтерін біріктіру базасында ерекше ұйымдық немесе синергетикалық әсер ... тән ... ... ... ... ... белгілі бір тұрпаттамасы да болады. Ұйымдар көбіне ресми және бейресми болып бөлінеді.
Ресми ... Бұл ... ... яғни ... ... және әлеуметтік мәдени нысандардағы стандарттық, тұлғасыз мінез-құлық үлгілерін мақсатты түрде қалыптастыру негізінде құрылған ұйым.
Бейресми ұйым қандай да бір топ ... жеке ... ... азды-көпті араласуының нәтижесі болып табылатын әлеуметтік байланыстардың, нормалардың, әрекеттердің ... ... ... білдіреді.
Ресмиліктен тыс ұйым - бұл ресми ... ... ... дамытатын, ресмиленбеген қызметтік қарым-қатынас-тардың ұйымдастыру міндеттерін ресми түрде алдын ала белгілен-геннен өзге тәсілдермен шешуге бағытталған жүйесі.
Әлеуметтік-психологиялық ұйым - бұл ... ... ... ... ... ... ... (ұтымдылығынан қызбалығы басым) және бір-біріне өзара мүдделілік таныту негізінде қалыптасатын жүйесі.
15.Э.Дюркгейм енгізген аномия ұғымы
Э.Дюркгейм ... ... ... ... ... қол ... Бұл тип әлеуметтік байланысты қоғам тарапынан реттеу сипатымен ұштасады. Аномия - "әлеуметтік өзара әрекеттестікті басқаратын нормалардың жарылысымен ... ... ... ... "қоғам мүшелерінің едәуір билігі міндеттеуші нормалардың бар екенін біле тұра, оларға жағымсыз немесе бей-жай түрде қарайтындай күйі". Мұндай жағдай ... ... ... ... еті ... және ... ... дағдыланып, жаңа нормалар қалыптасып бітпеген кезде, реформалар дәуірі мен әлеуметтік ... ... ... ... жиі ... ... ... иерархия бұзылды, ал жаңасы лезде орныға алмайды". Мұндай жағдайда көбісі өзін нормативті вакуум-дегідей сезініп, әлеуметтік бағдарын жоғалтып алатыны түсінікті.
Дюркгейм, мысалы, ... ... ... ... ... өршу ... қарастырады. Оның пайымдауы бойынша, қоғамда өзін-өзі ұстай білуге үйретілген, өз өмірлерінің жағдайларына байланысты ішкі тәртіптілігімен ерекшеленетін ... ... бар; бұл ... "жаңа қажетті құбандықтарға неғұрлым аз қысыммен төтеп бере алады" деп ... ... ... өз ... түрі мен өмір сүру қалпына сәйкес мүмкіндігінше прогреске тез жетуге ... ... ... да, ... да ... жоқ, ... да олар экономикалық дағдарыстың жиі құрбаны болып, өмірден өз ... ... ... ... (1 ... 720 ... өзін-өзі өлтіруге көбінесе тағдырдың тәлкегіне ұшырамаған адамдар бейім екендігіне көз жеткізеді".
Аномия сонымен қатар неке-отбасы қатынастарын да қозғайды. ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып, ажырасу статистикасы мен өзін-өзі өлтіру статистикасы арасында тұрақты сәйкестік бар деген қорытындыға келеді. Бұл, оған ... ... ... ... ... факторларының бірі деп тұжырымдауға негіз береді.
16.Отбасы әлеуметтік институты ретінде
Отбасы әлеуметтік ... ... ... белгілі бір ұйымдықты меңгерген шағын әлеуметтік топ ретінде және бір мезетте ерекше әлеуметтік институт ретінде қарастырылады.Отбасы ерлі-зайыптылар,ата-ана мен балалар арасындағы,басқа да ... ... ... ... ... мен өндірістік қатынастардың дамуына орай қоғаммен,мемлекетпен тығыз орг/калық байланыста болады.Отбасы-белгілі бір әлеуметтік нормалар,санкциялар,мінез-құлық,құқық және міндеттер ... ... мен ... ... ... ... сипатталатын әлеуметтік институт.Отбасы көптеген ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады.Әлеуметтану отбасына талдау жасағанда оны некенің ... ... және ... бір әлеуметтік қызметтерді атқарушы әлеуметтік институт ретінде қарастырады.Осыдан келіп әлеуметтік институт пен шағын әлеуметтік топ белгілерін өз төңірегіне жинақтаған ... ... ... өмір сүруі мен дамуы заңдылықтарын зерттейтін әлеуметтанудың тағы бір ... ... ... ... екі ... дамып келеді:Отбасы тарихы;Әлеуметтік институт ретіндегі қазіргі отбасының қалпын және шағын әлеуметтік топ ретіндегі жағдайын зерттейді.Әлеуметтік институт тұрғысынан отбасын қарастырғанда неке-отбасы ... ... ... сана ... әр түрлі жағдайдағы халықтың қайсыбір топтарының отбасылық тәртібіне ... ... ... ... жүзеге асыру тиімділігіне және т.б баса назар ... ... ... да ... іспетті белгілі бір функциялар атқарады:шаруашылық-экономикалық;рекреациялық;статустық;қорғау.Отбасы бүкіл әлеуметтік институттардың негізі ... ... ... ... сөз еткенде жалпы қоғамның дамын қарастырады.
17.Әлеуметтанулық зерттеудің мақсаты мен міндеті
Социологиялық зерттеудің мақсаттары ... ... шешу ... ... Егер ... ... теориялық проблеманы шешуге бағытталған болса, онда зерттеудің нәтижесі әлеуметтік шындықтың бұрын мән бермеген аспектілерін тану болады. Ал егер ... ... ... ... шешуге бағытталса, онда оның мақсаты проблемалық жағдайдан арылуға ... ... ... ... жөніндегі ұсыныстар болады.
Социологиялық зерттеулердіңміндеттері нәтижесінде социолог әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қорытынды білімді (теориялық проблема кезінде) немесе ұсынысты жасай алатын зерттеу әрекеттерінің орындалуы ... ... ... ... ... мен ... анықтау барысында проблемалық жағдайдың мазмұнды құрылымының анықталуына ... ... ... ... және ... ... социологиялық зерттеу бағдарламасының мазмұнды аспектісі қалыптасады.
Мынадай мысал келтірейік: қайсы бір ... оқу ... ... ... ... ... ... келмейді дейік. Жоғары оқу орнының басшылығы бұл проблеманы шешу үшін социологтарды көмекке шақырады. Мұндай жағдай проблеманың ... ... ... ... Бұл жерде социологтардың әрекеттері келесідей. Олар басшылықпен бірге ... ... ... ... ... тақырыпты анықтай алады. Зерттеу тақырыбында проблемалық жағдайдың өзі ... - ... оқу ... ... төмен және оны көтеру үшін оның басшылығы не ... ... ... білмейді, социологтар да бұл мәселе бойынша нақтылы ... ... ... дайын емес. Мұндай жағдайда социологиялық зерттеудің мақсаты осы оқу орнындағы студенттердің үлгерім деңгейін көтеруге әкелетін ұсыныстар жасау болады. Зерттеудің ... ... ... нақтылы әдістерін пайдаланумен белгілі бір кезең аралығында осы зерттеуді жүргізу болып табылады.
18.Социологиялық ... ... ... сұрауды ұйымдастырудағы аса маңызды бөлім сұхбат алушылардың жұмысы болып табылады. Элизабет Ноэльдің анықтауынша, ең күшті ... ... - ол ... үйір педант". Формализмге негізделген сұрауда сұхбат алушы нұсқауды басшылыққа алуы тиіс, енжар күйінде тыңдап, жауаптарды қабылдай білуі, яғни респондентпен ... ... ... ... ... ... ... Бүгінде зерттеу ұйымдарында сұхбат алушыларды іріктеп алу мен оқытудың алуан түрлі ... ... ... сұхбат
Әдебиетте бұл әдістің еркін, стандартты емес, құрылымдық емес сұхбат деген өзге атаулары кездеседі. Көп жағдайда "терең сұхбат" термині (іn-depth-іntervіew) қолданылады. Бұл ... ... осы ... ... формализмге негізделген (стандартты, құрылымдық) сұхбаттан айырмашылығын көрсетеді. Айырмашылықтың өзі мынадан тұрады, еркін сұхбатты пайдаланған кезде әрбір респонденттен ақпараттың тура сол ... ... ... ... және ... ... ... болмайды. Сұхбаттың мазмұны респонденттен респондентке дейін өзгеруі мүмкін: әрбір респондент өзі ең ... ... ... ... ... ... немесе пікірді білдіреді.
Сонымен, формализмге негізделмеген сұхбатта сұрау зерттеудің сапалы әдісі ретінде көрінеді.
Терең сұхбат ... өте ... және ... ... ... ... ... қажет етеді. Көбінесе олардың орнында зерттеушілердің өзі болады. ... ... ... терең сұхбатты нарративтік (narratіve - әңгіме, хикая), жартылай құрылымдық және ... деп ... ... ... - ... ... ... араласпауынсыз респонденттің еркін әңгімесі. Мұндай жағдайда баяндаудың толық еркіндігі респондент үшін ең маңызды ... ... ... ... мүмкіндік береді деп белгінеді. Нарративтік сұхбатты қолдану әсіресе респонденттің жеке қабылдауы, оның сезімдері маңызды ... ... өзін ... ... социологиялық және маркетингтік зерттеулерде нарративтік техника өте сирек қолданылады.
Жартылай құрылымдық сұхбат айтарлықтай кең ... Ол ... ... жоғары деңгейдегі құрылымдылығымен ерекшеленеді. Онда стандартты, өлшенетін ақпарат алуға бағытталған сұрақтар кездесуі мүмкін. Сонымен ... ... ... ... ... ... құрылымдық сұхбат респондентке ыңғайлы әңгіме барысын бұзбау үшін кейбір сұрақтар реті мен жорамалданған ... ... ... жол ...
Жалпы, сұхбат алушыдан гайдтың барлық сұрақтары бойынша ақпарат алу талап етіледі.
Фокустық сұхбат әңгіме барысында зерттеу мақсаттары тұрғысынан ең ... ... ... ... ... ... ... емес сұхбат іріктеудің аса үлкен емес көлемінде - 20-дан 100-ге дейін адам ... ... Бұл ... ... сол сияқты ақпаратты жазу мен өңдеудің қиындығымен байланысты. Терең сұхбатта, әдетте, аудио және бейнежазба қолданылады.
Терең сұхбатта ... гайд деп ... Бұл ... ... ... ... болып табылады. Егер сауалнаманың құрылымдық бірлігі - сұрақ болса, гайдтікі - тақырып болады. Тақырыптар сұрақ немесе баяндау сөйлемдерімен ... ... ... сұхбатта бір сұрақтың екінші сұраққа "қысым жасамауы" үшін сұрақтардың дәлме-дәл ... ... ... ... ... ... формальді логиканың ережелері толық көлемде қызмет жасайды. Сұрақтар бір-бірінен, ... ... ... ... ... ... отыруы тиіс.
Сұхбат алушының жүріс-тұрыс үлгісі таптаурынды болып келетін стандартты ... ... ... ... ... ... ... Бірақ бұл сұхбат алушының респонденттің жауаптарына ықпал ету ... одан ... ... ... ... ... ... күрделі әдістемесі жасалынған. Ол кішігірім арнайы проблема болғандықтан аталмыш оқулықта қарастырылмайды.
19.Қоғам құрылымындағы тұлға
Қоғам құрылымындағы тұлға.Әлеуметтік өзара іс-қимылдар мен қарым-қатынастардың ... жеке ... ... ... Адам ... зерделегенде оның көріністерін мынадай деңгейлерге бөлу қалыптасқан: [8]
* табиғи деңгей - адамның өзінде бар және оған басқа адамдардың ықпалынсыз ... ... ... ... - шығу тегі ... ... болуы, бүл орайда адамның жануармен ұқсас болуы міндетті емес;
* мұрагерлік деңгей - ата-аналарының тектік ... ... ... етіп ... ... ол ... (бірақ биологиялықтың бәрі мұрагерлік емес);
* әлеуметтік деңгей - адамның әлеуметтену, басқа адамдармен араласуы мен өзара іс-қимылы барысындағы деңгей.
Әлеуметтік ... кең ... үш ... ... тұрады [9]:
- өзіндік әлеуметтік - өзінің әлеуметтік рөлдерін қалыпты атқаруға қажет деген белгілер жиынтығы;
- ерекшеленген мәдени - ... ... ... жеке ... ... белгісіне айналған және басқалардың оны тәрбиелі деп санауына ... ... ... мінез-құлық нормалары мен ережелерінің жиынтығы;
- ізгі - адамдағы әдеп нормаларын ең жоғары талаптар ретінде ... ... ... және ... ... ... көрінісі.
Бұлайша тәптіштеу "адам", "жеке адам" және "тұлға" ұғымдары - ның аражігін ... үшін ... ... ұғымы жалпыға ортақ, ол барлық адамдарға тән сапалар мен қасиеттерді ... үшін ... Бұл ұғым ... өзіне ғана тән тіршілік ету тәсілімен басқа барлық материалдық жүйелерден өзгеше адам әулеті, адамзат сияқты ... ... ... ... бар ... ... ... тіршілік ету тәсілінің арқасында адам тарих дамуының барлық сатысында, жер шарының барлық нүктелерінде адам баласы болып қалады, онтологиялық ... ... ... өз ... өмір ... Өмір ... де, ... ететін де нақты адамдар. Адамзаттың жеке өкілдерінің өмір ... ... ... ... Жеке адам - ... жеке дара ... оның ... әлеуметтік және психологиялық белгілерінің: ақыл-ойының, ерік-жігерінің, қажеттіліктерінің, мүдделер және т.б. иесі. "Жеке адам" ұғымы бұл ... ... ... ... қолданылады.
Адамның жеке басының және тарихи дамуының түрлі деңгейлеріндегі нақты-тарихи даму ерекшеліктерін көрсету үшін "жеке адам" ұғымымен қатар "тұлға" ұғымы ... ... - жеке адам ... нәтижесі, оның барлық адамдық қасиеттерінің неғұрлым толық жүзеге асуы.
Тұлға бірқатар ... ... ... объектісі болып табылады. Философия тұлғаны дүниеде қызмет ету, таным және шығармашылық субъектісі ретінде қарастырады. ... ... ... ... қасиеттердің және қарым-қатынастардың: темпераменттің, мінездің, қабілеттің, ерік-жігердің және т.б. орнықты тұтастығы ретінде зерттейді. Әлеуметтану көзқарасы тұлғаның ... ... ... ... бейімделуді (жаңа шарттарға үйренудің уақыт бойынша шектелген процесі), оқытуды (жаңа білім алу), тәрбиені (әлеуметтендірудің агенттері мен институттарының жеке ... ... аясы мен ... мақсатты түрде ықпал етуі), есеюді (адамның 10 жастан 20 жасқа дейінгі кезеңде әлеуметтік психологиялық қалыптасуы) және ержетуді (адам организмінің ... және ... ... нығаюының физикалық-физиологиялық процесі) ажырата білу қажет.
Әлеуметтену процесі негізгі өмір тізбектері деп аталатын сатылардан ... Бұл ... ... ... және ... шақ. ... ... нәтижеге жетуі немесе аяқталуы бойынша балалық пен жастық кезеңдерді қамтитын бастапқы, немесе ерте әлеуметтенуге және басқа екі кезеңді қамтитын ... ... ... ... Өмір тізбектері әлеуметтік рөлдердің алмасуымен, жаңа мәртебеге ие болумен, зиянды әдеттерден, ... ... ... бас ... өмір салтын өзгертумен байланысты. Ескі құндылықтарды, нормаларды, рөлдер мен мінез-құлық ережелерін ұмыту кері әлеуметтену деп аталады.Содан кейінгі ескі құндылықтардың орнына жаңа ... ... ... мен ... ... ... қайта әлеуметтену деп аталады.
Әлеуметтенудің мәні адамды өз қоғамының мүшесі етіп қалыптастыратындығында. Кез келген қоғам өзінің ... ... ... ... ... барынша сай келетін адамның белгілі бір типін қалыптастыруға тырысып келген және тырысады. Алайда бұл мұраттардың мазмұны тарихи дәстүрлерге, ... және ... ... ... және ... құрылымға қарай әр түрлі болады. Дей тұрғанмен, қазіргі заманда қоғамның толыққанды мүшесінің мұраты көп, жалпы ... әр ... ... үшін ... ... ... бар екенін айтуға болады. Соған сәйкес әлеуметтену процесі де әр түрлі ... ... бір ... ... ... ... және ... сипаттамаға ие болады, бұл ғаламдық, жалпы планеталық және жалпы әлемдік тенденциялармен ... мен ... - ... ... және ... үрдістерге дейін) байланысты.
Әлеуметтену процесінің мазмұны кез келген қоғам өзінің мүшелері еркектің немесе әйелдің рөлін ... ... ... ... әлеуметтенуге), өндіріс қызметіне білікті қатыса алуына және қатысқысы келуіне (кәсіби әлеуметтену), берік ... ... ... ... ... ... ... азаматтар болуына (саяси әлеуметтену) және т.с.с. мүдделі екендігінде. Мұның бәрі адамды әлеуметтену объектісі ретінде сипаттайды. Алайда, адам ... ... ... қана ... субъектісі болған кезде де қоғамның толыққанды мүшесі бола алады. ... ... адам ... ... өз ... жүзеге асырумен, өзін-өзі дамытумен және қоғамда өзін-өзі көрсетуімен етене бірлікте әлеуметтік нормалар мен мәдени құндылықтарды меңгереді.
20.Әлеуметтік институттардың негізгі белгілері
Әлеуметтік институт. ... ... ... қауымдық қоғамнан қазіргі заманға дейінгі кез келген қоғамда болған. ... ... өзін ... адамдарға қатысты өзінің негізгі функцияларын - біріктіру, қорғау, қамтамасыз ету, тұлғаны әлеуметтендіру, рухани және мәдени ... т.б. ... ... еді.Әлеуметтанушылар "институт" ұғымын құқықтанушылардан алып, оны бай әлеуметтік мазмұнмен толықтырған. Ол базалық әлеуметтану санаттарының бірі болып табылады, теориялық тұжырымдамаларды құру мен ... ... ... ... ... оны ... өту ... емес. Ағылшын әлеуметтанушысы Г.Спенсер "әлеуметтік институт" терминін алғаш ұсынған адам. Кез ... ... ... ... әлеуметтік әрекеттердің орнықты құрылымы ретінде қалыптасады [38]. Ол ... ... ... ... мен ... және адамдардың мінез-құлқына ықпал ету ісінде маңызды рөл атқаратынын атап өткен. Ол әлеуметтік институттардың алты түрін сипаттап, талдаған: өнеркәсіптік, ... ... ... ... ... ... ... іnstіtutum - орнату, жайластыру деп тәржіма-ланады. "Институция" термині орнату, қоғамда қалыптасқан ... ... ... ... "Институт" ұғымы әдет-ғұрыптар мен тәртіптердің заң немесе мекеме түрінде бекітілуін білдіреді. Әлеуметтік институт әлеуметтік ... ... ... ... ... байланыстар мен қатынастардың кез келген тәртіптелуі, ресмиленуі дегенді білдіреді. Әлеуметтік құрылғы ретінде институт адам қызметінің әр түрлі ... ... ... және ... ... ... нормалардың, ұстанымдардың орнықты кешенін білдіреді. Олардың негізінде ... мен ... ... жасау жүйесіндегі орнын, функцияларын, мінез-құлқын анықтайтын әлеуметтік рөлдер мен ... ... ... Әлеуметтік институттың жеке адамнан гөрі жоғары сипаты, өзіндік аса қатаң құрылымы бар, жүйелілік сапасы болады. Құндылықтар, үлгілер және ... жүйе ... жеке ... ... да бір ... ... шеңберіндегі міндетті мінез-құлықтарын реттеп отырады. Әлеуметтік институт деп көбінесе адамдардың бірлескен қызметінің тарихи қалыптасқан ... ... ... Институттардың негізгі мақсаты - жеке адамдардың, топтардың және ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру. Олардың сәтті қызмет атқаруы адамдар қауымдастығының өмірін сақтауға ... ... ... топтар мен қоғамға біріктіреді, олардың өмірін тұрақты етеді. Дәл осы әлеуметтік ... ... ... ... ... үйлестіреді, әлеуметтік қатынастар сипатын анықтайды және оларды сақтап отырады. Әрбір институт:
- белгілі бір ... ...
- ... ... мен міндеттер негізінде қоғамдық, ұйымдық немесе басқару функцияларын орындауға өкілетті ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастың ұйымдық нормалары мен принциптерін;
- қойылған міндеттерді ... ... ... ... ... ғимараттар, құрал-жабдықтар және т.б.) қамтиды.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология пәні және оның нысаны6 бет
Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі15 бет
Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі туралы14 бет
Еңбек социологиясы16 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Құқық негіздері пәні, әдістері және жүйесі7 бет
Әлеуметтану пәні мен ғылымы6 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
XIX ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар4 бет
Білім әлеуметтануы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь