Белок өндірісін арттырудағы дәнді бұршақ дақылдарының алатын орны

Белок-жер шарындағы өмірдің кілті. Белоктар - әр қырлы биологиялық катализаторлар, оларсыз организмде бірде-бір биохимиялық процестер жүрмейді. Организмде белоктар зат алмасу процесінде азайып жұмсалады да, олардың қоры әр қашан да толықтырылып тұрады. Организмнің 1/5 бөлігі белоктан тұрса және 2/3 бөлігі қатты қалдықтан тұрады, сол себепті адам организмі белок резерві онша көп болмайды. Сондықтан күнбе-күн белокті тамақты аминоқышқылдармен жолықтырылып отырылады, олар адамзаттың қоректенуі үшін табылмайтын және басқамен ауыстырылмайтын қорек болып есептеледі. Негізгі ауыстырылмайтын амин қышқылдарымен тамақты толықтыру белокті құрамының толық бөлінуіне талап етеді (аргенин, метионин, лезин, гисьяин, фенил-аларин, летсин, вомен, турифтедан, теонин).
Егер адам организмі белокпен бірге 8 негізгі аминқышқылын қабылдау керек болса, ал бала организмі оған қосымша тағы екі аминқышқылын талап етеді (аргинин,гистидин).
Егер, ұзақ уақыт тамақта белок аз болса онда ол денсаулыққа зиян тигізеді, яғни салмақты азайтады, қанның мөлшерінің азаюна себепші болады, жұмысқа қабілеттілікті төмендетеді және т.б. Ал егер тамақта белок көп болса ол да әрбір ауруларға себепші болады. Сондықтан адамның тамағында нағыз белоктардың болғаны абзал. Орта жастағы адамға күніне 80-100г белок қажет, немесе 1.6-1.3 г белок 1кг дене салмағына қажет. Белок қабылдау нормасы адамның жасына,жұмыс тәртібіне,денсаулығына байланысты болады.
Адам организмін негізінен белокпен қамтамасыз етушілер өсімдік және мал шаруашылықтар өнімдері.
Дәнді бұршақ дақылдарын тағамға пайдалану, басқа тағамдарға қосымша, организмді сапалы тез қорытылатын белоктармен, минералды заттармен және витаминдермен қамтамасыз етеді.Витаминдер организмінің асқорыту мүшесін
Ұсынылған әдебиеттер.
Негізгі: Қ.Ш. Жанабаев және т.б. "Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру" Алматы, 1994, 128-144 б.
Қосымша: В. П. Черногольвин " Дәнді бұршақ дақылдар " Алматы, 1982, 39-48б
        
        Белок өндірісін арттырудағы дәнді бұршақ дақылдарының алатын орны. Ас
бұршақ және май ... ... ... адам және жануар өміріндегі маңызы, ... ... ... ... пен май бұршақтың морфобиологиялық ... ... ... ... ... ... шарындағы өмірдің кілті. Белоктар - әр қырлы ... ... ... ... биохимиялық процестер
жүрмейді. Организмде белоктар зат алмасу процесінде азайып ... ... қоры әр ... да толықтырылып тұрады. Организмнің 1/5 бөлігі
белоктан ... және 2/3 ... ... қалдықтан тұрады, сол себепті адам
организмі белок резерві онша көп ... ... ... ... аминоқышқылдармен жолықтырылып отырылады, олар ... үшін ... және ... ауыстырылмайтын қорек болып
есептеледі. Негізгі ауыстырылмайтын амин ... ... ... ... ... ... ... етеді (аргенин, метионин, лезин,
гисьяин, фенил-аларин, летсин, вомен, турифтедан, теонин).
Егер адам организмі белокпен бірге 8 ... ... ... ... ал бала организмі оған қосымша тағы екі аминқышқылын талап ... ұзақ ... ... белок аз болса онда ол денсаулыққа зиян
тигізеді, яғни ... ... ... ... ... ... болады,
жұмысқа қабілеттілікті төмендетеді және т.б. Ал егер тамақта белок ... ол да ... ... ... болады. Сондықтан адамның тамағында
нағыз белоктардың болғаны абзал. Орта жастағы адамға күніне 80-100г ... ... 1.6-1.3 г ... 1кг дене салмағына қажет. Белок ... ... ... тәртібіне,денсаулығына байланысты болады.
Адам организмін негізінен белокпен қамтамасыз етушілер өсімдік және мал
шаруашылықтар өнімдері.
Дәнді бұршақ дақылдарын ... ... ... ... ... ... тез қорытылатын белоктармен, минералды заттармен және
витаминдермен қамтамасыз етеді.Витаминдер ... ... ... зат ... процесін реттейді.
Белоктардың құрамынан және калоритілігінен дәнді бұршақ дақылдары ет,
балық, және басқа ... асып ... ... ... топырақты азотқа байытады , себебеі атмосферадағы
азотты өзіне түйнек бактериялары арқылы ... ... ... ... ... дақылдарға жақсы алғы егіс болып есептеледі.
ТМД мемлекеттерінде дәнді бұршақ егісі 5,2млн ға , ал Қазақстанда ... га. ... ... май ... дәніне сұраныстың артуына байланысты оның
егіс көлемі артуда. Ас бұршақ солтүстік облыстарда ... май ... ... ... орташа өнімділігі 10-11 цита.
республикада егілетін негізгі бұршақ дақылдарының өкілі-асбұршақ болып
есептеледі.
Ас бұршақ тұқымының 20-36% белок,52-АЭЗ ,1.5% ... ... және ... ... ... Қазақстанда егілетін ас бұршақ сорттарында 24-27%
белок болады. Ас бұршақты азық-түлікке және жемшөпке ... ... ... бір ... ... араластырылып пішен , көк балауса,
пішенндеме және витаминді шөп ұнын ... ... ... ... ... ... 6-8 ... егілген,
сондықтан ол ерте себілген дақылдарға жатады.
Ас бұршақ 6 түрден тұрады. Мәдени түрлерінің ішінде ең көп тарағаны егістік
ас ... ... және мал ... ... ... 1 жылдық өсімдік, тамыры – кіндік тамырлы, сабағы – жатаған,
ұзындығы 150 – 250 см ... жұп ... ... ... ... ... қап, онда 3-10 дейін тұқым бар.
Май бұршақ – 1 жылдық өсімдік. Сабағы тік, биіктігі 1-1,5м, тамыры – ... ... – 3 ... ... - ... ... 1-5 тұқым бар.
Өсімдіктің өне бойы ... ... ... тұқымы суыққа төзімді және ылғал сүйгіш дақыл. ... +1-2 ... өне ... ... ... ... жылылығы 10-15 С болса, онда
көбі 7-10 күнде қысқарады. Оның өсіп-өнуіне қажетті ең қолайлы тем-ра ... С ал мах – 35 ... Ас ... в ... ... Мәдени түрлерініңішінде ең көп
таралғаны егістік ас ... - ... ... және мал ... ... бір ... өсімдік тамыры кендік ... ... ... ұзынығы 150-250 см. Жапырағы жұп қауырсынды, ... ... ... ... қап, онда 3-10 ... тұқым бар.
Май бұршақ – бір жылдық өсімдік. Сабағы тік, биіктігі ... - ... ... ... - үш ... ... – бұршақ қап, қабында
1-5 тұқым болабы. Өсімдіктің өне бойы түкті.
Биологиялық ерекшеліктері. Ас бұршақ ... ... және ... ... ... +1-20 жылылықта өне бастайды. Егер, тәуліктің орташа
жылылығы 10-150 болса, онда көгі 7-10 ... ... Оның өсіп - ... ең ... температура +15-200, ал мах 350.
Генеративті органдарының қалыптасуымен гүлденуіне қолайлы температура
+160-200 буршағының жетіліп, ... ... үшін +160-220 . ... ... ... ... қажетті тәуліктік орта температура
жиынтығы +11000-17000 болуы қажет.
Ас бұршақ өркендер +40-60 , кейде +80 бозқырауды ... ... ... ... ... өзінің салмағының 100-110% мөлшерінде
ылғал ... Ас ... ... ... ... ... ол құаншылықты
аудандарда өсіп жетіле алады, бұл қасиет оның жақсы ... ... ... Яғни ас ... Солтүстік Қазақстанда суарылмайтын жерлерде
өсіруге болады.
Ас бұршақ өсімдігі тез өседі. Көктеп шығудан гүлденуіне дейін –30-40
күн ... ... ... ... ... ... ... үшін ең жақсы топырақ – извегі саздық және ... ... ... ... қышқыл топырақ ас бұршақ өсіруге
жарамсыз. Ең қолайлы топырақ РН-6,0-7,0 сол ... ... ... ... ... Асбұршақ қара-қоңыр топырақта жақсы өсіп
дамиды.
Ас бұршақ ылғалды сүйетін ... ... ... ... ... үшін 100-120% су қажет етеді, өз салмағына қарағанда және
генеративтік мүшесін сияған кезде.
Жылылыққа ... ... ... тұқымды сорттардың
тұқымдарының өнуі үшін 1-2 0С, ми тәріздес ... 4-50С ғана ... ... 15-200С ... ... көгі 8-12 ... ... да, ал температура одан төмен болса көгінің жер ... ... ... ... 4-50С шамасындағы қысқа суықты көтереді.
Көктеу- гүлдену ... ерте ... ... 20-25 ... ал кеш ... 45-50 күндей. Ыстық күндерде гүлдену фазасы
ерте бітеді өс, ал ... және ... ... ... ... ... ... сорттарда 45-60 күн, ал кеш пісетңндерінде 120 және ... ... ... ... жерлерде (топырақтың қарашірігі бар құммен
саз араласқан жерде) жақсы өнім береді.
Тұзды және ... ... ... нашар өседі және құмдауыт
жерлерде.
Май бұршақ жылуды жақсы көретін дақыл. ... үшін ... ... ... ... Ең ... ... тұқымының өсуіне 80С , ал
қолайлысы 12-140С. Көгі 2-30 суықты көтере алады. Кәдімгідей өсіп- өнуіне
18-250температура қажет.
Вегетациясы 100-160 ... ... ... ... Тұқымның бөрітіп және өнуі үшін
100-160 % ылғал қажет, өз ... ... ... 400-700. ... ең көп ... ететін мерзімі гүлдену және пісу
кезеңі. Ең қолайлы топырақтың ылғалдылығы 80 % .
Жарықты ... ... ... күндік өсімдік әр түрлі топырақта өсе
береді, тек қана қышқылт, тұзды және батпақты жерлерде нашар өседі. 4-6,5-7
өсетін ... ... ... ... 77, ... 1, ... ... сорттары – Аврора, Бухурия, Казахстанская 200, Еврика,
Жалпаксай.
Май бұршақ және ас ... ... ... ... ... ... алғы дақыл болып асбұршаққа - өздерінен
кейін манаптарды таза ... және ... ... ... ... ... Олар күздік дақылдар парға себілетін және ... ... ... қант ... және жүгері т. б.).
Асбұршақ бір орнында бірнеше жыл сепкенді қаламайды, ... ... ... ... ... және ... (көк ... долгоносик-біз тұмсық), топырақта немотодтар-домалақ паразит
құрттар тез өнеді. Асбұршақты ... ... ... ... ... бізтұмсықтар қыстайды. Астық дақылдарынан кейін сепкенде жақсы
өнім береді. ... ... ... жерге, 4-жылға дейін қайта себу ге
болмайды. Асбұршақ өзі басқа дақылдарға қажетті алғы ... ... ... оны ... ... ... ( ... егісте )
немесе астық дақылы мен техника дақылының арасынан сепкен жөн. Тез пісетін
сорттарды екпе парда ... ... ... жөн.
Тыңайтқыштар .
20 ц тұқымның өнімімен асбұршақ топырақтан 110кг N, 32кг Р2О5 және 50 ... ... ... ... жоғары, яғни қоректік ... ... мен ... фазаларында жұмсайды.
Гүлдену фазасы соңына қарай асбұршаққа ... ... ... ал ... 65% осы ... ... ... Рмен К негізінен
күзде салған жөн.
Асбұршаққа негізінен топырағының құрамына ... 50-60 кг Р и ... К беру ... болса тыңайтқыш ретінде. Ал құнарсыз топырақты жерлерде
және қолайсыз жерлерде асбұршаққа 39-45 кг N ... Ал ... ... ... азот ... 60кг ... ... керек.
Асбұршаққа негізінен көңсалмайды, көң оның көк балаусасының көбеюіне
әкеліп соғады. Сондықтан құнарсыз топырақты жерлерде және екпе ... ... т ... салу ... ... ... бірге бергенде асбұршақ өнімі 0,5-4 қ/та
өседі. Фосфор ... ... ... ... оның ... ... Асбұршақ өніміне нитрагинмен өңдеуіңде тигізетін пайдасы жоғары.
Ирмисы төмен топырақтарда бор және молибденді беруде дақылдың өнімділігін
арттыруда ... ... ... Асбұршақ егістігіне сүдіре тартуды негізінен құнарлы
қабат терендігіне ... ... ... ... тегістейді. Себер
алдында культивациямен тырмалауды бірге жүргізеді.
Жерді өңдеу - негізінен дискілеу мен ерте сүдіре тартудан ... ... ... және ... ... ... сол ... көң шашу немесе
сидератты жырту жақсы нәтиже береді.
Оңтүстік аудандардан судерінің алдынан бір-екі рет дискі ... ... және ... рет ... ... күресуде өте пайдалы.
Көктемде - ылғалды жабу және ... ... ... ... бұршақтың бұршағы өте төмен орналасуына байланысты, оның себетін
жерлердің ... ... ... ... ... ... ... тегістеу
қажет.
Түйінді бактериалдың дұрыс көбеюі үшін ... ... ... ... аммонием өңдеу, дәрілеу қажет. Нитрагинмен
молибдеді- аммонитті ... ... ... яғни ... ... 0,5% ... араластырған жөн.
Арамшөптермен күресуде гербицидтердің атқаратын міндеті өте жоғары.
Оның ішінде ең пайдалы гербицидтер - афалон және трефлан. ... ... ... 4-5 ... ... себілсе 2,5 кг/га мөлшерде берілсе, ... 1,0-1,5 ... ... Бұл ... суға ... ... ... сосын топыраққа көму қажет. ... ... ... 1-3 ... ... ... 1,0-1,5 кг/га.
Тұқымды себуге әзірлеу. Себуге және сұрыпталған тұқымды әзірлейді.
Тұқымды себер алдында нитрагтнмен және ... ... ... 50-60 г/га ... ... тұқымдарды ас тұзының ерітіндісіне салып немесе
семетра (4кг тұзды 10л суға салып ... таза ... ... және ... ... қарсы тұқымды 3-6 ай бұрын ТМТД немесе
фентидрам (300-400г/ц ... ... Ас ... яғни себерде, оны ерте себетін
жаздықтармен қатар себеді. Яғни Солтүстік Қазақстанда (20-25 ... ... ... ... ... ... үшін оны бірнеше мерзімде себеді.
Себу тәртібі. Негізінен тар қатармен немесе кәдімгі ... ... Ал ... үшін ... ... ... себеді.
Май бұршақты топырақ 6-8 см тереңдікте, 8-100 немесе 10-120 қызған
кезде, яғни апрельдің аяғында ... ... ... себу ... май ... кең ... бір ... 45-60 см аралықта
себеді. Арамшөптен таза танаптарда кең қатарлы екі ... әдіс ең ... ... ... Май ... скон-в және С34-36 сеялкаларымен
себеді.
Себу мөлшері. Тоғайлы және ... ... ... мөлшері 1,2-1,4 млн дана тұқым 1 гектарға болса, ал далалы аймақтарда
0,9-1,1 млн ... ... ... ірі ... ... 250-300 ... ... және майда тұқымдыларда 200-250 кг. Қуан ... ... 0,8 ... дейін азайтады.
Аралас егістерде бұршақтың тез ... ... ... ... 0,8-1,0 млн. ... және 3-4 млн. дана ... Механикалық оруда
жеңілдету үшін себу нормасы былай болу керек: асбұршақ 0,5-0,6млн. дана, ал
сұлы 3-5 млн.
Тұқымның себілу терңдігі қара ... ... 6-8 см, қуаң ... ... ... Ауыр ... ... 4-5 см, ал майда
тұқымды сорттарда (1-2 см ) ... ... ... себу ... 150-500 мың дана ... 70-100 ... ... 6-8 см, топырақтың беті құрғаған жерлерде тереңдікті 10 см ... ... ... ... ... ... және ... кейін. Егісті
тырмалау көктің шықпай тұрғанда, сосын ... ... ( ... ... жапырақ шыққаннан кейін немесе диаганалынан жүргізеді).
Культивация - екінші тар нағыз жапырақ пайда болғаннан кейін 8-10 ... ... 12 см ... жүргізеді. Кезекті культивациялар
суарған кейін қатарлар ... ... 12-15 см ... ... ... ... - ... беріледі 10-20
кг/га д.в, ал түйнек бактериалары аз болса қосымша азот береді 15-20 д.в.
Суарудың ... ... ... ... ... ... 4-6 рет ... Суару нормасы 400-600 м3/га.
Өнімді жинау. Негізінен екі фазалы жинауды пайдаланады. ... 75-80% ... ... ору ... оңтүстікте 70-75%, сол кезде
дәнінің ылғалдылығы 35-40 % болу керек. Ал, асбұршақты көк балаусаға ... оның шабу ... ... ал ... ... ... ... шапқан жөн.
Дестені тұқымның ылғалдылығы 20% болғанда жинау керек. Тұқымның
зақымдануын болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... 1 минутқа жеткізуіміз қажет.
Тура комбайнмен өнімді жинаған ... ... ... ... ... ... ... бұршақ дәнін бір сатылы ... ... ( ниві ... ... ... алуға әзірлейді және барабанды 450-500 айналымға
дәлдейді.
Өнімді ... ... ... ... және ... ЗАВ-20А;
ЗАВ-40; ОС-45А.
Ұсынылған әдебиеттер.
Негізгі: Қ.Ш. Жанабаев және т.б. "Өсімдік ... ... ... 1994, 128-144 ... В. П. ... " Дәнді бұршақ дақылдар " Алматы, 1982, 39-48б

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық массасының құрамы11 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
Үрмебұршақтың сорт үлгілерін белоктық мөлшері, аминқышқылдық құрамына қарай сипаттау және жоғары белсенді антиқоректендіруші компоненттері бар үлгілерді анықтау жолдары58 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Бұршақты көкөністер22 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«ПЛП Жанафарм» ЖШС базасында дәрілік Қырмызыгүл гүлдерінің және батпақты Иір тамырсабақтарының көмірқышқылды экстрактар негізінде алынатын таблеткалар өндірісін ұйымдастыру52 бет
«Цитрамон П» өндірісінің автоматты басқару жүйесі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь