Гусшілер қозғалысы еуропа реформациясының жаршысы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3.6
I. Гусшілер көтерілісінің алғышарттары мен себеп. салдары ... ... ... .7.23
1.1. Әлеуметтік, діни және ұлттық қайшылықтардың өршуі ... ... ... ... ... ..7.15
1.2. Гусшілер көтерілісінің барысы мен сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15.18
1.3. Гусшілерге бағытталған крест жорықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.23
II. Гусшілер қозғалысындағы бағдарламалық талаптар ... ... ... ... .. 24.31
2.1. Табориттердің бағдарламалық талаптары мен тактикасы ... ... ... ... .. 24.28
2.2. Бюргерлік оппозицияның бағдарламалық талаптары мен тактикасы 28.31
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32.33
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 34
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35.43
Өзектілігі. Орта ғасырлық антифеодалдық елдер ішінде болған әр түрлі қозғалыстар ішінде XV ғ. Чехиядағы гусшілердің революциялық қозғалысы ерекше маңызды орынды иеленеді. Бұл классикалық феодализм дәуіріндегі Еуропада болған ең ірі көтеріліс. Еуропадағы мұндай ерекше жағдайда өткен тарихи оқиға әр елдің «менмін» деген тарихшыларын зерттеуге қызықтырарлықтай мәнді тарихи құбылыс екені шындық.
Бұл қозғалысты зерттеуге ұмтылған буржуазиялық тарихшылардың бір тобы, қозғалыстың түпкі мақсаты ретінде діни бағытты ұсынды, кейбір тұстарында ұлт азаттық қырын да көрсете білді, ұлт азаттық дегеннен кейін мұның ішінде әлеуметтік мәселелер де кең қамтылады.
Реакциялық бағыттағы тарихи жазбалар гусшілер қозғалысына берілген оң бағаны теріске шығарып бұрмалап көрсетеді. Уақыт өте келе чехтік, кеңестік, немістік, венгрлік, румындық тарихшылардың арнайы еңбектері жарық көрді. Бұл аталған елдердің тарихшылары гусшілер қозғалысының әлеуметтік себептерін, антифеодалдық мәнін, тарихи маңызын ашып көрсете білді. Яғни қай кезеңде болмасын тарих ғылымы саласында гусшілер қозғалысы өзекті оқиға болып табылады
Негізінен бұл аталған еңбектердің көбінде табориттердің бағдарламалық талаптарын, ішінара хилиастіктен кейінгі кезең деп аталатын бөліміне ерекше назар аударады. Табориттердің халиастік ілімін зерттеп тану халықтың тарихи процестегі рөлін ашып көрсетеді.
Бұл қозғалыстың болуының түпкі мәні, халықтың тапсыз қоғамды аңсауы, адамдардың бірін бірі қанаушылығын тоқтату жалпыға ортақ үйлесімді патшалық құру болды. Гусшілер қозғалысы жайында жазылған еңбектердің көбісінің негізгі сипаты, бұл қозғалысты орта ғасырлық еуропадағы бірден бір ірі антифеодалдық көтеріліс ретінде көрсету болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1) Бадак А. Н. Войнич Н. М. Волчек Н. М. История средних веков: Европа и Азия. М...к; Харвест. 2000. 655 стр.
2) Грацианский Н. П. Из истории Заподноевропейского феодализма. М.; Соцэкгиз. 1934. 132 стр.
3) Егер О. Всемирная история средние века. М..; Луч. 2004. 420 стр.
4) История европы в 8 т – III т. Средневековая Европа. М.; «Наука» 1982. 812 стр.
5) Ключевский В. О. Непубликованные пройзведение. М.; «Наука» 1983. 416 стр.
6) Краткая история Чехословакии с древнейших времен до наших дней. М.; «Наука» 1988. 576 стр.
7) Ли. Г. Ч. История инквизиции в средние века. С..к; Русич. 2002. 640 стр.
8) Неусыхин А. И. Проблемы европейского феодализма. М.; 1974. 583 стр.
9) Озолин А. И. Из истории гуситского революционного движения. С.в; Саратовский университет. 1962. 304 стр.
10) Сказкин С. Д. Орта ғасырлар тарихы. 2 – I. М.; 1977. 520 стр.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................... 3-6
I. Гусшілер көтерілісінің алғышарттары мен себеп- салдары.............7-23
1.1. Әлеуметтік, діни және ұлттық қайшылықтардың
өршуі......................7-15
1.2. Гусшілер көтерілісінің барысы мен
сипаты.........................................15-18
1.3. ... ... ... ... ... бағдарламалық талаптар.................. 24-
31
2.1. Табориттердің бағдарламалық талаптары мен ... ... ... ... ... мен тактикасы 28-31
Қорытынды...................................................................
............................... 32-33
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі................................................................. 34
Қосымша.....................................................................
...................................35-43
Кіріспе
Өзектілігі. Орта ғасырлық антифеодалдық елдер ішінде болған әр ... ... XV ғ. ... ... ... ... маңызды орынды иеленеді. Бұл ... ... ... ... ең ірі көтеріліс. Еуропадағы мұндай ерекше ... ... ... әр ... «менмін» деген тарихшыларын ... ... ... ... екені шындық.
Бұл қозғалысты зерттеуге ұмтылған буржуазиялық тарихшылардың бір
тобы, қозғалыстың ... ... ... діни ... ... ... ұлт азаттық қырын да көрсете білді, ұлт азаттық дегеннен кейін
мұның ішінде әлеуметтік мәселелер де кең ... ... ... ... гусшілер қозғалысына берілген оң
бағаны теріске шығарып бұрмалап көрсетеді. Уақыт өте келе ... ... ... ... тарихшылардың арнайы еңбектері жарық көрді.
Бұл ... ... ... ... қозғалысының әлеуметтік
себептерін, антифеодалдық мәнін, тарихи маңызын ашып көрсете білді. ... ... ... ... ғылымы саласында гусшілер қозғалысы өзекті
оқиға болып табылады
Негізінен бұл аталған еңбектердің көбінде ... ... ... ... ... ... деп аталатын бөліміне
ерекше назар аударады. ... ... ... ... ... тарихи процестегі рөлін ашып көрсетеді.
Бұл қозғалыстың болуының түпкі мәні, халықтың тапсыз ... ... ... бірі ... тоқтату жалпыға ортақ үйлесімді патшалық
құру болды. Гусшілер қозғалысы жайында жазылған еңбектердің ... ... бұл ... орта ... ... ... бір ... көтеріліс ретінде көрсету болды.
Жалпы гусшілер қозғалысы, тобариттер және бюргерлер деп аталатын екі
оппазициялық топ ... ... осы екі ... топтың ішінде
бюргерлік оппазицияның бағдарламалық талаптары жөніндегі ... ... - ақ ... ... ... нәтижені плебейлік
шаруалар лагері бергені белгілі. Бюргерлер оппазициясы қозғалыс кезінде
бірқатар оң ... ... ... ... ... ... ... чех халығы үшін көптеген оң
нәтижелерге қол жеткізді. ... ... ... ... ... ... орынды иеленді. Сондай-ақ осы кезеңдегі еуропа
елдерінің ... ұлт ... ... ... маңызды рөл
атқарды.
Жұмыстың мақсаты:
➢ Сол кездегі әлеуметтік-экономикалық мәселелерді ашып көрсету;
➢ Католиктік шіркеудің ашық қанаушылығын көрсету;
➢ Ел ... ... ... жету ... ... ... ашып
көрсету;
➢ Көтерілістің жалпы еуропалық сипатын ашып көрсету:
Жұмыстың міндеті: XV ғасырдың бірінші ширегіндегі Чех ... ... ... ... ... ... жолындағы күресін тереңдете ... ... ... ... ... еңбектерді пайдалана отырып, ... әр ... ... ... әдістері арқылы түсінікті түрде ... ... ... ... ... таңда Гусшілер қозғалысы жайында
жазылған жекелеген еңбектер өкінішке орай ... ... ... ... ... бұл аса ірі тарихи ... ... ... көмекші оқу құралдарында жекелеген тарау немесе
тармақша ретінде ғана қарастырылып, терең талданбай көлеңкеде қалып ... ... ... гусшілер қозғалысын талдап, тануға өз
көмегін тигізіп отыр. Олар: Озолин А. И. «Из ... ... ... деп ... ... ... көтерілісін әр
қырынан танып, талдап зерттеуге аса құнды тарихи еңбек. Мұнда Чех халқының
XV ... ... ... діни ... ... ... ... В. О. «Непубликованные пройзведения» атты еңбекте қозғалыстың
еуропа тарихында алатын орыны жайлы сөз ете ... ... ... ... ... Г. Ч. «История инквизиции в средние ... ... сол ... ... ... ... ... католик шіркеуі, оның
айналасындағылар жайлы тарихи ... ... ... ... ... ... солақай саясатын әшкерелеп көрсетеді. [7]
Неусыхин А. И. ... ... ... атты аса ... ... ... ... қай елінде қандай деңгейде дамыды деген
мәселе терең талданып ... ... ... чех ... ... ... ауыр жағдайы жайында, осы ауыр жағдайға себепкер болған гусшілер
қозғалысы жайында терең зерттеу ... ... ... ... қозғалысы, XV ғасырдың алғашқы ширегіндегі
Чехия және іргелес мемлекеттер тарихы.
Зерттеу ... ... ... ... ... еңбектердің тізімін
жасап, ішінара ғаламтор материалдарын жүйелеп топтастырып, тарих ғылымында
жүйелі қолданылып жүрген талдау, ... ... ... ... ... ... көтерілген мәселенің әр қырын ашып
көрсетуге тырыстық.
Хронологиялық шебі: XV ғасырдың бірінші жартысы, дәлірек ... ... 30 ...... 30 ... аралығы.
Жұмыстың құрылымы: Жұмыс кіріспе бөлімінен, екі тараудан - бірінші тарау
үш тармақшадан, ... ... екі ... ... ... ... қорытындымен тәмәмдалады.
I. Гусшілер көтерілісінің алғышарттары мен себеп- салдары
1.1.XIV ғ. Чехияда әлеуметтік, діни және ұлттық ... ... ... ... ... ... үлкен рөл
атқарды. Еуропаның әлеуметтік және саяси ... оның ... ... тез өсе ... ... ... ... есептелгенімен шын мәнісінде ол
XII ғасырдың ортасынан бастап дербес ... ... ... ... ... императорына тәуелдіміз деп санайтын, ал кейде тіпті Чех ... ... ... ... ықпалына қарсылық жасамай оларды қолдап
отыратын, бұның өзі келе-келе әлеуметтік, ... және діни ... ... ... ... ауыр ... ... [2;553]
Яғни, бұл біртіндеп болып жатқан саяси үрдіс халықаралық ... бар ... орын ... ... ... ғасырдың ортасында Чехияда ... ... ... ... ... ... жаңа жағдайға икемдеп
жүргізе алмаған көптеген уақ және ... ... ... ... Ірі ... ... өз ... шаруалар мен кедейленген
дворяндар есебінен ұлғайтуға тырысты. Феодалдардың өз шаруашыылықтарынан
мүмкіндігінше көбірек өсім алуға ... ... ... ... арта ... ... ... мүлік теңсіздігі өсіп, жері аз, жерсіз
шаруалардың саны көбейе ... ... ұлан ... жер ... бар ... ... ... Соның салдарынан XIII-XIV ғасырларда көріне
бастаған дінге деген наразылық шаруалардың феодалдарға ... ... ... ... ... ... әдіспен қанауы ел ішінде тап
күресін ушықтырды.
Халықтарының басым көпшілігі бюргерлерден, яғни, ... және ... ... демек негізінен чехтардан тұратын
қалаларда, бар байлыққа иелік еткен ат төбеліндей қаланың ... ... ... ... қалалар ішіндегі қайшылықтарды үдете түсті.Төменгі
топқа жататын қала кедейлерінің ... ... ... ... ... ... чех ... мен
плебейлерінің неміс патрициаты озбырлығына қарсы сипатта болып отырды.
Сөйтіп, көп ... ... ... ... ... ... жатты.
Папалық саясаты бүкіл чехтардың наразылығын туғызды. Римдік курия
чехтардың шіркеуінің шаруашылығына әрдайым қол сұғып, ... күн ... ... ... ... алым- салығының көбейуі, чех шіркеуінің папаға бағыныштылығы
қатты наразылық туғызды. Чехияда жоғары дін ... ... ... тек ... ... ... ... қарсы көрсетіліп қоймай,
сондай-ақ немістердің шіркеудегі үстемдігіне де қарсы көрсетілді.
Чехиядағы ... ... ... тап ... ... ... Дегенменде сол кезде елдің әлеуметтік-
экономикалық жағдайы өз ... ары ... ... ... ... ғасырдың басы мен XV ғасырда елдің өндіргіш күштері саласы
қарқынды ... Ел ... ... ... ... да ... деңгейге
көтерілді. Шаруашылықты жүргізудің көптеген жаңа ... ... ... ... ... ірі феодалдық поместьелерде нан
өнімдерінің шаруашылығы айтарлықтай ... ... ... ... ... ұлғайды, себебі бұл кәсіппен ел халқының
көпшілігі айналысатын ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар бау-бақшалардың да көлемі артты,
әсіресе жүзімдікте жұмыс істейтіндер саны ... ... 1358 жылы ... I Карл жүзімдікте қызмет істейтін шаруаларды он екі жыл мерзімге
салық төлеуден босату туралы жарлығы шықты.[1;47]
Бұл ... ... іс ... ... іске ... ... ... бәрібір де кіріптар болып қала берді.
Елдің кейбір өңірлерінде қолөнер мен сауда ерекше қарқынмен дамыды.
Әсіресе шұға ... ... ... ... ... жасалған құралдар
көптееп пайдаланылды.Отпен атылатын қарулар, зеңбіректер т.б. дамыған соғыс
қарулары ... XIII ... ... ... 40 ... ... орыны
тіркелсе, XIV ғасыр ортасында олардың саны 200- ден асқан. Таулы аудандарда
темір, күміс өндірісі кең етек жайды, мұны сол ... ... ... орыны дәлелдейді. XIV ғасыр ортасында Прагада құрлыс кәсіпшілігі
өркендеді. Мұның дәлелі ретінде көптеген тас ... ... ... ... ... ... Витта соборын айтуға болады.[1;48]
Дегенменде, бұл экономикалық өсіп өркендеулер қарапайым халықты
қанағаттандырмай ... ... ғана ... ... ал ... осы бай жер ... ... жоғары тап ... ... ... ауыр ... ... өмір ... енді ел ... ерекше артықшылыққа ие болғандар қатарында жоғары
дін басылары ... ... дін ...... ... және ... барлық негізгі байлықтарын иемденуімен бірге, саяси билікті де өз
қажеттеріне еркін пайдалануды көздеді, яғни, саяси билікті пандар арасында
өзара ... Ал ... және ұсақ ... ... дін ... ... сонымен бірге ел басқару ісінде ешқандай ... ... ... үнемі шеттетіліп отырды. Олардың ішінен
көптеген ... ... ... ... кіші ... ... дін ... аса жеккөрушілікпен қарады. Әсіресе шаруалар және
плебстер ... ... ... ауыртпалықтарын басынан өткерді.
Сондай-ақ жоғары дін ... ... ... ... ... ... күшейіп отырды. Сол ... ... қоса ... қанаушылығы, чех халқының жоғары дін
иелерімен қарым-қатынасында ... ... бұл ... ... ... бір көрінісі болып қалыптасты. Чех халқы
сондай-ақ папалық курияның чех халқының ішкі істеріне үнемі қол ... ... ... осы ... сатқындық ордасына айналды. Густың
маңындағылар және Ян ... де өзі дін ... ... ... ... ... ... Елдің барлық шіркеу қызметтері саудаға
түсті. Оломуцколық епископ қызметі үшін ... 3500 ... ... ... үшін 2800 ... төледі. Папалық курия әр түрлі ... ... ... чех ... ... ... Әр ... салт-жоралғыларды жүргізу үшін ақшалай ... ... ... ... дін иелері де шаруалардан әр түрлі ақшалай
салықтар ... ... ... Дін өкілдерінің қанаушылығын тіпті,
магнаттардың қанаушылығымен салыстыруға болатын еді. ... ... ... ... ... жатқан реформаларына, төменгі жақтың
орындауын талап етті. [1;65]
Яғни, қоғамдағы осындай әр түрлі діни және ... ... ... ... ауытқушылықтар туғызды. Мемлекеттік билікті иемденуге
тырысқан жоғары дін ... ... ... әр түрлі астыртын әрекеттерге
барды.
Чехиядағы әлеуметтік қарама қайшылықтың қауырт асқынуы ... ... ... осы ... Францияда да, Англияда да феодалдық жүйенің
дағдарысы жүріп жатты. Феолализмнің жоғары ... ... ... қорытындылануы заңды құбылыс еді. Феодалдық тап үстемдігі
маңызды рөл атқармай, азшылықты иеленді. ... ... ... ... формацияның антагонистік сипатын барлық жағынан көрсетіп берді.
Шаруаларды қанаудың аса күшті қарқынмен жүруі, ... XIV ғ. ... ... ... ... салықтың қалпына келтірілуі және
оның әр түрлі ... ... ... ... феодалдардың
көпшілігінің, яғни, еңбекпен өтелетін салық түріне қарағанда, тауарлы-
ақшалық қатынасқа көшу ... ... Жаңа ... ... ... ... қарсы күрес күшейді. [1;67]
Әлеуметтік қайшылықтың кенеттен күшейуі жалпыеуропалық сипатта
болды. Мұны біз ... ... ... кезеңінен және Жакерия
көтерілісінен, XIV-XV ғ.ғ. Испаниядағы, ... Уот ... ... Бұл ... ... қоғамдық қатынас жүйесі ретінде феодализм
дағдарысының негізгі белгілері жоқ болатын. (Феодализмнің ... ... бұл ... ... ... 1953 ж.ж. Ф. Граус айтқан
болатын, сондай-ақ польшалық зерттеуші Е.Малечиньская да ... ... ... ... ... ... да бар). Е. ... XIV-XV
ғ.ғ. Еуропадағы феодализм дағдарысы мәселесін Чехия деректері бойынша жете
зерттеген, әрине мұны жалпыеуропалық мағлұматтармен салыстыра зерттей ... ... ... ... ... ... ... өз
қорытындысын жасайды. [4;56]
Сонымен, Гусшілер көтерілісі қарсаңындағы Чехияның хал-ахуалы қай
қырынан ... да ... ... емес еді.
Ел экономикасындағы алға ілгерілеушілік қоғамның саяси құрылымының
өзгеруін талап етті. Мұнда әр ... ... ... ... бірорталықтандырылған қуатты билік құру көзделді. ... ... ... тудырды, осы жолда, яғни, бірорталықтанған билік құру
үшін ... ... ... ... ... Чех ... ... жатжерлік Иоанн Люксембургте болды, ал оның мұрагері I ... ... ... ... қарқынды күрес жүргізді. Ол билікке
келген алғашқы жылдарда оңтүстіктің аса ірі ... бірі ... ... ... те ... ... 1365 жылғы 30 ... ... ... ... I Карл оны және оның ... ... ... жайлы айтады. Король магнаттыққа талпынушылардың талап тілектерін
шектеп ... ... ... ... Осы ... I Карл ... қарсы әділ күрес жүргізді. Карл корольдік ... ... ... ... атты бірыңғай заңдар кодексін шығарды. [5;78]
Корольдік билікті нығайту жолындағы саясаттың бір ... ... ... ... ... көрінді. Олар I Карлдың заңдарын
қабылдамады, олардың кейбір бөлігі ғана заң күшіне бағынды. I Карл ... ... ... ... ... ... ... архиепископтың
өзіндік кеңсесі болды, чех шіркеуі неміс ... ... және ... ... ... I Карл ... ... дейін орталық билікті
нығайту жлында толассыз күрес жүргізді.
Сонымен ... орта ... ... ... ... отаршылдығы айтарлықтай маңызды орынды иеленді. XII ғасырда
әсіресе XIII ғасырда чех корольдері мен чех пандарының ... ... ... отаршыларының қолында шоғырланды, яғни, шаруалар мен
қолөнершілердің еңбектерін қанаушылар герман ... еді. ... бір ... көптеген герман феодалдары пайда болды, олар Чех
корольдеріне ... ... ірі жер ... айналды. Чехияда
отаршылдық істі ... ... ... ... ... ... сипатының бірі, неміс отаршылдарының басқа да ... ... еді. ... ... ... әрі ... ... жолында тынбай
күрес жүргізді, немістер мұнда біртіндеп «бейбіт» түрде қоныстана бастады,
олар ... ... ... ... талпынды. Дегенменде көптеген
неміс шаруалары чехтік ауылдарға ... ... ... ... ... ... кірісі айтарлықтай өсті. Чехиядағы неміс отаршылдары шұрайлы
жерлерді иемденіп ауқаттылар қатарына қосылды. Отаршылдар өздерінің ... ... ... осы елде ... ... оны алдағы
уақытта жергілікті халық игеріп күнделікті тұрмыста тиімді ... ... ... ... ... мен кен қазушылары қоныстанып ... ... ... өз ... де тигізіп отырды, әсіресе тау-кен
өндірісі саласының дамуына көп үлес ... ... ... чех ... ... ... және
мәдени дамуына көп ... ... ... елдің дамуында
жатжерлік отаршылардың әрекеттері Чех халқының ашу-ызасын тудырды, әсіресе
қалалықтар мен шаруалар көп бейнет тартты.
Қалада ... ... мен ... ... жергілікті чех
қолөнершілері мен ұсақ ... ... ... ие ... ... отаршылдары аздаған жері бар чех шаруаларын
көбейтті, оларға помещиктердің ... ... ... ... шағын жер үлесін жалға алды, ол жердің ... өтеу үшін ... ... ... ... ... жер де ... да феодалға
басыбайлы болып қалды.[3;45]
Отаршылдық үрдісі нәтижесінде Чехияда екі халық тобы пайда болды,
яғни олар ... ... ие ... ... халқы және жергілікті
чех халқы. Әрине бұл болып жатқан қарама-қайшы жәйт ... ашу ... ... Бұл ... ... ... ... өн бойына жалғасып
келді.
Бұл кезде кенеттен котолик ... ... ... орын ... жылдық соғыс кезінде папалық шығыс еуропаның – Германия,
Чехия, Польша, Венгрия сияқты елдеріне салықты көптеп ... ... ... ... әр ... ... ... міндетелді. Чехия папа
индульгенциясына сәйкес, чех жоғары дінбасылары өкілдері ... ... ақша ... ... Сол ... ... ... дін
өкілдерінің маңызды бөлігі чехтар емес, чехияда жер көлемін иеленген кірме
немістер болды.[3;56]
XIV-XV ғ. ғ. соңына ... чех ... ... ... ... қиын
жағдайда өрбіді. Чех қоғамының әлдеқайда демократиялық күші - қалалықтар,
шаруалар, рыцарьлардың бір бөлігі болды. Олар бір уақыта ... ... ... ... ... ... артта қалушылығына және
неміс күш көрсетулеріне қарсы ... Бұл ... ... ... ... ... ... яғни орта ғасырлық католиктік
шіркеуге қарсы бағытталды.
XIV ғ. Чехиядағы үстемдік етуші феодалдық тап, шаруалалар және ... ... ... ... олар елдің жағдайын жасаушылар ретінде
сипатталды. ... ... ... ... шаруалардың рөлі басым
болғанымен, ең қатты қаналатын ... ... табы ... Әр түрлі таптар
мен сословиелердің хал-ахуалы бір-бірінен ... ... ... ... ие ... ... дворяндар болды. Жердің басым ... ... ... ... байлардың қолында болды. Олар жоғары дін
иелерімен бірге елдегі саяси билікке иелік ... ... ... ... ... мәселелерді шешкенде жоғары дворян өкілдері маңызды рөл
атқарды.Чехтік жоғары аристократия көбіне неміс текті ... ... ... аса ... ... ... ... және оның төменгі табын мейілінше ... ... ... ... ... діни және ... қайшылықтардың өршуінің
басты себептерінің бірі, шіркеудің әр түрлі формадағы алым-салық ... ... ... ... ... қоса ... күшейтуге
бағытталған әрекеттер күннен-күнге арта түсуі болды.
1.2. Гусшілер көтерілісінің барысы мен сипаты
Неміс католик дін ... ... ... қарсы жүргізілген
күрес, котолик шіркеуіне жасалған оппазиция және чех ... ... ... ... чех ... әр түрлі әлеуметтік сатыдағы ... ... ... қала мен ... ... феодалдардың
бір бөлігін, әсіресе ұсақ және орташа феодалдарды біріктірген кең қоғамдық
қозғалысқа айналды.
Бұл қозғалысқа ... ... ... университетінің профессоры Ян Гус
еді. (1369-1415 жылдар мөлшерінде ) Ол ... дін ... ... әшкереледі, шіркеу байлығына ... ... ... ... ... ... Джон ... кейбір ережелерімен келісе
отырып Гус адамдарды мәңгілік қорғап отыру алланың ісі, ... ... көп дін ... ... ... деп ... [6;78]
Гус котолик шіркеуінің папа Иса пайғамбардың ... ... ... ... ... ... қолданатын иерархияның керегі жоқ деп
есептеген, индульгенцияны сатуға қарсы шықты. Римге ... ... ... ... ... деп ... Гус қарапайым халыққа жаны аши
уағыздады. Гус ... ... ... ... сонда да неміс
озбырлығынан азат ету жолындағы чехтар ... ... ... Ол өз
шығармаларын тілінде жазды, сол ... ... ... ... ... ... Прага университетін билеп-төстеп немістерге қарсы күресті
Гус ... Бұл ... ... басқару ісін чехтардың қолына алып
беріп (1409ж.) Ян Густің университеттің ректоры етіп ... ... ... неміс дін иелері Гуске қарсы қиян-кескі күрес жүргізді.
Ең әуелі ол дінсіз ... ... ... ... ... көшіп
кетпекші еді (1412 ж.), бірақ біраз ... ... оны папа ... ... ... ... ... Осы жерде Густі өзінің нанымы
үшін еретик деп тауып соттап, 1415 жылдың 6 ... күні отқа ... [6; ... ... Чехияда адам айтқысыз ашу-ыза туғызып, оның идеяларының
одан ары кең тарауына мүмкіндік берді.
Котолик шіркеуімен күреске ... Чех ... ... ... ... жылы ... гусшілердің соғысы басталды. Бүкіл Чехия екі лагерьге –
феодал - котоликтер және гусшілерге бөлініп ... ... ... ... ... ... дін иелері, чехтардың ірі-ірі феодалдары, яғни пандары,
қала патрициаттары және төменгі дворяндар жатты, екіншісіне – ... ... ұсақ және ... саудагерлер, жалдамалы жұмысшылар,
орташа және төменгі дін иелері, ұсақ және орташа дворяндар, ... Көп ... ... ... ... радикалды топ шықты, оны
табориттер деп атады (солардың орталығы болған, Чехияның ... ... ... ... ... Оның ... құрғандар шаруалар мен
қолөнершілер еді. Олар әскер құрды, оны басқарған тәжірибелі қолбасшы ... еді. ... ... басқа гусшілер қозғалысына
қатысқандардан радикалдау болды. Олар феодалдық тәртіпке, алым – ... ... ... ... ... шіркеуінің иерархиялық
құрылысын қабылдамай, оның ... дін ... ... ... ... бір ... ... қоғамдық жағдай орнатқысы келді.
Табориттер күресті революциялық жолмен жүргізуді тіледі. Гусшілер жүргізген
соғыстарда табориттердің шаруа плебейлерден құралған ... ... ... ... ... ... ақылға қонымды көзқарастары,
табориттерден бюргерліктер мен рыцарьлардың бөлініп ... әкеп ... ... ... ... реформа жасап, шіркеу жерлерін
секуляризациялау жағында болды, ... ... ... ... ... Гусшілер қозғалысындағы осы бір қалыпты лагерь ... атқа ие ... ... ... негізгі ұрандарының бірі шіркеуге
келушілерді нанмен шоқындырып, алласына құлдық еткізіп қана ... ... ... енді ... ... ... ... деген талап
қойған (котолик шіркеуінің тек діни иелері ғана осылай шоқынған).
Тобориттер Германияға шабуылға шығып, оның ...... тағы ... ... ... бұл ... Германия бұқара халқының
арасына өз ілімін тарата ... ... ... жағалауына жетті. Олар
Австриядағы Венаға да барып қайтты.
Неміс шабуылдары табориттердің армиясына кіріп, өздерінің ... ... ... күреске аттанды. Герман феодалдарының алдында өз елінде
кең антифеодалдық шаруа ... ... ... әрі олар бұл ... ... ... Шаруа көтерілістері тек Германияның түрлі бөліктерінде ғана
емес, сондай-ақ Венгрияда, Польшада, Францияда, Фландрияда және ... ... бұрқ ете ... ... да ... ... еуропа гусшілер
қозғалысын басуға ынталы болды. Осы мақсатты көздеп ... ... ... «екі ... ... ... чашкадан кісілердің дәм татуын
және шіркеу мүліктерін секуляризациялауды мойындап (1433 жылғы ... ... ... ... ... ... Бұл келісім
біртоға бюргер-рыцарь лагерінің гусшілер қозғалысының революциялық шаруа-
плебей лагерімен түпкілікті ажырасуы, чашниктердің ... ... ... ... ... мен котолик пандарының біріккен ... ... 30 ... ... түбегіндегі ұрыста таборит әскерін талқандап, құртып
жіберді. Жеке таборит қауымдары аман қалып, XV ... ... ... өмір ... ... бұл жеңіліс таборит қозғалысының ақыры
болды. [4;245]
Сонымен, гусшілер қозғалысының ... ... ... дін ... ... ... ... Гусшілерге бағытталған крест жорықтары
Чехияда гусшілер қозғалысы 1420 жылы рим папасының гусші-еретиктеріне
крест ... ... ... ... ... императоры Сигизмунд Чехияның
өз ішіндегі де, одан сырт ... де ... ... ... ... қарсы алғашқы крест жорығы басталды.
Габсбургтер жағынан және чехтік котолик шіркеуінің лагері Кутна Гореда
шоғырланды. ... ... ... 1420 жылы ... рим ... ... жариялады. Император Сигизмунд Силезиядан немістерден әскер
жасақтады, сондай-ақ польшалық және ... ... ... жаяу
әскер, сонымен қоса олардың ... ... ... мен ... ... ... ... Олардың әскері сәуір айының соңында
Чехияда ... ... ... Кутна тауына қарай жылжып әскерімен
бірікті. Осы ... ... ... ... ... ... әскери отряд тағы да жорыққа дайындалып жатқан еді, ал солтүстік
батыс шекарада Барденбург, Пфальца, Триа, Кельна және ... ... ... [4;557]
Мамыр айының соңында Сигизмунд ... ... ... ... Прага
тұрғындарын сонымен бірге қала цитаделін қоршауға алады, мұнда ... ... еді. ... ... ... ... сұрап сонда
қуылды. Ян Жижканың қолбасшылығымен 9 мың ... ... ... ... ... Жорық кезіндегі жойқын ... ... ... ... бере ... ... олар сол ... отты қаруды, сонымен бірге
вагенбургтардың садақшылары мен аркебузшыларымен қорғанған еді. 20 мамырда
Жижка ... ... ... ... ... ... ... Прагадан
шығып шығысқа кетті, 25 мамырда болатын жорықты кейінге шегерді. Осы
кезде ... ... ... ... алып ... ... ... Бірақ
олар отты қарумен қаруланғандықтан бұл жолғы жоспар сәтті ... ... ... ... ... ... ... Осы
кезде Сигизмунд Прагаға батыстан кірді.
Неміс жаяу әскері отряды маусым айының соңында ... ... ... Бұл ... ... ... герцог әскері кірді. Жан-тәнімен
берілген Жижка әскері ерекше ерлік көрсетеді, бірақ ... ... ... ... бере ... ... қала және әскер толығымен
талқандалады.
Бұл оқиғадан кейін Сигизмунд австриялықтарды ... ... ... береді. 1420 жылы 14 шілдеде ... тауы ... ... ... арасында шешуші шайқас өтті. Егер бұл шайқаста Сигизмунд әскері
Витков тауын иеленетін болса , онда Прага ... ... ... ... ... ... ... соңында крестшілер әскері шегінуге мәжбүр
болады. [2;37]
Крестшілердің шегіну себептері, ұсақ тактикалық ... ... ... өз ... ... болды.
Сигизмунд 1421жылы 30 ... ... ... ... тура ... ... бастап гусшілер әскері Вышеград ... ... ... осы ... ... ... және ... көп бөлігі
гусшілер қолына көшеді.
1421 жылы күзде тобориттер мен гашниктер арасында ... ... ... біріккен гусшілер жасағы іс жүзінде құлдырау алдында тұрды.
Бұл жағдайды дер кезінде аңғарған Сигизмунд Чехияда ... ... ... ... 1421 жылы ... ... шекарасының маңындағы Жатец
қаласын қоршауға алды. ... ... ... бірге қоршау шеңберін
бұзып шығып, қааланы азық-түлікпен қамтамасыз етуге бар ... ... және ... ... жойқын шабуылы тобориттерді Прагадан
ығыстырды. Жижка Владарь тауының маңайындағы орналасқан ... ... ... ... ... вагенбург тұрғызып, қорғаныс орнатты.
Польшалық және венгрлік рыцарьлар артилериясы ... үш күн ... ... ... ... әскері Жлутецте ұрыс қимылдарын жүргізе алды.
Сосын жуық арада крестшілер белгілі бір қиындықтарға тап ... ... ... ... ... елге ... ... жасап Кутна тауына дейін
жетті. Мұнда Сигизмунд ... ... ... ... ... Жижка екінші көзінен де айырылып толығымен соқыр болып қалады, бірақ
бұл жағдай көтеріліске қолбасшылық жасауға кедергі келтірмеді.
1422 жылы 8 ... ... ... ... жаулап алуға сәт туды, бұл
Габра шайқасында айқын байқалды. Тобориттер Сигизмунд әскерін немістің
Бродо ... ... ... ... ... өзені арқылы өткенде
мұздыққа тап болып қиындыққа ұшырайды. Бұл жағдай тобориттерге оң ... ... екі күн ... ... Бродо қаласын басып алды.
[9;56]
Бірнеше ай өткеннен кейін ... Ұлы ... ... ... ... ... келгендер орыс проваславтары еді), олар өз ... ... ... ... еді. Олар ... бірлесіп
сегіз жыл бойы польша, неміс және венгер әскерімен ... ... ... ... ... ... Моровияда және Венгрияда көптеген шайқастар
жүргізді. Қазан айының ортасына таман олар Дунай арқылы ... ... ... ... ... көпсанды венгр әскерімен кездеседі. Жижка
олармен шайқасудан бас тартып әскеріне шегінуге бұйрық береді. ... ... ... ... әскері бұл кезде шашыраңқылау болды,
бірақ әскердің негізгі бөлігі Чехияға шегінуге тура келеді. ... ... бола ... да, ... мен ... ... қарама-қайшылықтар
орын ала берді. 1424 жылы 7 маусымда гусшілердің бір ... ... ... ... ... тобориттер атты әскерінің тұтқиылдан
жасаған шабуылына төтеп береді. Жижкаға өз әскерін қайта біріктіріп барлық
гусшілер әскеріне өзінің ... ... ... ... ... ол 1424 жылы 11 қазанда оба індетінен көз ... ал оның ... ... ... – тобориттердің жоғары гетманы ... ... Бұл ... чех ... ... ... ... жерлерге жаңа жорықтар
жасаудан бас тартуға тура ... 1425 жылы ... ... ... да ... кетеді. Мұнда ең
негізгі рөлді эрцгерцог Альберхт басқарған австриялық әскер атқарды. Олар
Моравия жерінде ұрыс ... ... ... ... ... ... ... саксон әскерлері жаулап алған ... ... ... ... Бұл ... ... Прокоп әскерінің саны прагалықтармен және
тобориттер отрядымен қосқанда 25 мың адам ... ... ... ... ... жағынан Саксондық әскер, Мейндік және Тюрингтік ... ... ... 15-20 мың адам ... ... яғни чех ... ... Немістер 500 ат арбадан құралған әскери құраммен чехтік
вагенбургкке қарсы шабуыл жасады. Соңында ... ... 4 мың ... ... ... ... [8;267]
1427 жылы гусшілерге қарсы бағытталған төртінші крест жорығына курфюрст
Барденбург Фридрих басшылық жасады. Үлкен Прокоп және ... ... Кіші ... бұл ... көбінесе Австриялықтармен соғысты.
Гусшілермен австриялықтар Тахова жерінде шайқасты. Сосын ... ... және ... бірнеше жорықтар жүргізіп, тіпті Венаны да
қоршауға алады, ... бұл ... ... ... ... ... жылы Нюрнбергте өткен императорлық сеймде Чехияға бесінші крест
жорығын ұйымдастыру ... ... ... Бұл ... Герман князьдігі 8200
атты рыцарь және жаяу әскердің көп бөлігін, 150 аса ... жеке ... ... ... ... чехия шекарасының маңына Фридрих Барденбург
қолбасшылық жасаған ... ... ... ... ... ... жасады. Гусшілер лагерді тастап қашып кетеді. Сосын чехтар Тахова
маңында саксондық және баварлық феодалдарды талқандайды.[7;87]
Жалпы, ... ... ... мен ... да белсенді
қатысады. Польшалықтардың мұндағы ұстанған ... ... олар ... ... крест жорығы кезінде рим папасының ұрандарын дереу
қолдауға ... Мұны мына ... ... ... осы ... ... маңына тақап тұрған неміс рыцарьлары интервенциясы қауіп
төндіріп ... ... Яғни ... ... ... одақтық
қатынаста бейтарап саясат ұстанды.
1434 жылы 30 мамырда Липана маңында белсенді қорғанған котолик әскері
тобориттер ... ... Осы ... ... гусшілер көтерілісі
дағдарысқа ұшырап, құлаудың алдында тұрған еді, польшадағы көтерілісті III
Владислав Варнский Гротник жерінде жаншып, ... ... папа және ... ... ... қарсы бес рет крест
жорығын ұйымдастырады, бірақ солардың ... ... ... ... қозғалысы таза чехтарға ғана тән құбылыс болып қалмай,
ол Чехиямен іргелес жатқан ... ... ... ... ... ... ... гусшілер қозғалысына, тіпті Чехиядан алыс
жатқан басқа да көптеген елдер (Англияда, Францияда, Испанияда), сондай-ақ
Балқан түбегіндегі славян елдері, ... т.б. үн ... ... ... ... ... жорықтарының ең соңғы нәтижесі екі
жаққа да жақсы нәтиже ... ... ... ... ... ақыр
соңында герман императоры номиналды басшылыққа алады. ... ... ... ... гусшілердің бірқалыпты гусшілер деп аталатын
тобының империямен және шіркеумен ымыраластық келісімімен аяқталады.
II. Гусшілер қозғалысындағы бағдарламалық ... ... ... ... мен тактикасы
Күллі Чехия елі 1419 жылдан бастап феодалдық-католиктік және гусшілер
болып екі лагерге жарылды. Екі лагерден ... саны ... ... ... ... ... деректерде осы құрылған лагерлердің құрамы, қай жақтан
көтерілісшілер ... ... ... ... мәліметтер келіріледі. Феодалдық
католиктік лагерге чех ... мен ... дін ... ... қоса ... ... ... гусшілдікке қарсы күрес жүргізудің басында
Темір деген лақап атпен эпископ Ян ... Ол ... ... ... шаралар кезінде де (1415 жыл 6 шілде) Гуске және оның жақтастарына үнемі
қарсы пікірде болды. ... бұл ... ... ... ... және ... нағыз қарсыластары еді, олар шіркеулерді
бірінен соң бірін батыл түрде жаулап алуға әрекет ... деп ... ... ... ... ... пайда болып
олар гусшілердің қас жауы католиктік ... ... ... Дворяндар жағына
шығып қарсы әрекеттер ұйымдастырушылар, ... ... да ... дворяндық тектен табориттер жағына шығушылар аз, бірен-саран ғана
болды. ... ... ... Кіші ... ... феодалдық-
католиктер лагері жағында болса, ал ... ... ... ... болды. Сондай – ақ Вильхартиялықтар да екі топқа бөлініп кетті;
Стракоництік Генрих католиктер жағында болса, ал оның ... ... ... оның ұлы Мейнгард гусшілер тобында болды. [7;89]
Яғни, жоғары тап, сол ... ... ... - ... ... ... дін иелері мен дворян ... де осы ... дем ... ... болған еді.
Феодалдық – католиктік лагер және чехтік реакция батыс еуропа елдерінің ірі
діни – феодалдық елдеріне, римнің католиктік ... ... ... яғни, немістік, венгрлік князьдар т.б. Сонымен қоса ... ... ішкі және ...... ... ... ... жағына елдегі көтерілушілердің көпшілігі енді. Мұнда шаруалардың
барлық сатысы – қала ... ... ... көмекшілері,
оқымыстылар, қалаға әр жерден ... ... ... яғни ... ... ... ... (Кутна тауындағылар) ұсақ
және ... ... ... ... дін ... ... ... университеттің көптеген магистрлері, орташ және төменгі деңгейдегі
дворяндардың көп бөлігі. Алғашқы кездерде гусшілер арасында аздаған пандар
(ірі ... да ... олар ... ... ... дер ... түсініп,
өздерінің нағыз орындарының қайда екенін сезіп гусшілер арасынан ... ... тобы ... ... ... ... ... жақсартып байи түскісі келді. Осы кезде ... ... ... өмір ... ... ... өзгертіп, қоғамдық
сословиеден мүлдем шығарып тастауды көздеді. Чех ... ... ... және ... талаптары, қозғалыстың түрлі міндеттері,
әдісі, жоспарлары қозғалыс барысында айқын көрініс береді. [5;123] Сонымен
бұл көтеріліс, қарқыны ... ... ... ... ... қоғамның барлық әлеуметтік таптары мен топтарын ... ... ... ... ... ие ірі ... ... әлеуметтік құрамы жайлы шығу тегі чехтік және чехтік
емес көптеген жазба ... бар. Бұл ... ... әсте ... болмайды. Өйткені бұл сол кезең берген түпнұсқа ... ... ... ... құрамы шаруалар мен қолөнершілер ... ... ... ... ... ... ... ол гусшілердің ең алғашқы орталығы Бехин облысы аймағында болған
дейді, яғни ... 1419 ... ... ... ... кейініректегі
халықтар өздерінің революциялық орталықтарының ... ... ... Бұл ... ... ... ... ашу-ызасын
туғызды. [7;256]
Енді көтеріліс қарқын ала бастады, табориттер Собеслав қаласындағы
священниктерді, шіркеу ... ... ... киім ... де ... ... Олар бұл ... қаланы тастап қашып
кетуге мәжбүр болады. Осы ... ... ... ... деп санайтын Табор
тауына топтаса бастады. 1420 жылы 23 сәуірде табориттер ... ... ... ... ... ... ... монастыры жанында
ұстап, оларды өртеп ... ... ... қосып барлық әскери
жорықтардың жоспарын бекіткен Ян ... ... ... ... ... ... және ... облыстарында өршіп тұрды. Жижканың ... еш ... жоқ тек ... бірен-саран найзамен қаруланған ... ғана ... ... ... жайлы жылнамашылардың көптеген түп
деректері олардың отрядтарының қандай қару-жарақпен ... ... ... 1420 ... ... ... ... көмекке
аттанады. Олар феодалдық отрядпен соғыс қимылдарын түн ішінде жүргізеді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... болды. Жылнамашының хабарлауынша табориттер ... ... ғана ... ... деп ... ... шайқастардың көбінде
табориттер отряды қарапайым ... ... ... ... ... т.б. Рыцарьлық қару түрлері жайлы ешқандай сөз айтылмайды.
[1;45,46]
Табориттердің гусшілер қозғалысының ... ... ... негізгі
ортақ идеясы – қоғамда үстемдік етіп отырған феодалдық күштеушілікті
түбімен жою және ... ... ... ... ... Бұл идеяның
негізі Апокалипсистің пайғамбарлық библиясында айтылады.
Енді табориттердің әлеуметтік экономикалық талаптарына келетін болсақ,
олар (табориттер) ең біріншіден ... ... ... ... ... ... ... орнату болды. Табориттер қоғамның таптарға
сословиелерге бөлінуін жою үшін ... ... ... қоса ... ішінде бүгінгі дамыған қоғамның өзі аңсап отырған, азаматтық
қоғам мәселесі де тың көтеріледі. Алайда сол ... ... ... ... ... ең ... талап, ол жоғарыда айтылып өткен феодалдық
мемлекеттегі әр түрлі феодалдық міндеткерлікті ... жою ... ... ... орта ... дәуірінің теңдік
идеясына да соғып өтеді. [3;45,89]
Табориттердің ... ... ... кезеңіндегі ең маңызды
талаптарының бірі мемлекет және ... ... ... Табориттер өздері
құрған жаңа қоғамдағы құқықтық нормалар жүйесі мүлдем басқаша болады ... Олар ең ... ... ... бағыттады. Негізгі дерек болып
саналатын хилиастардың 36 мақаласында дін иелерімен ... ... ... яғни дін ... ... ... құқықты иемденбей ел басқару
ісінен мүлдем аулақ болуы тиіс деп көрспетеді.
Чехияның бүкіл ... ... ... мен ... ... болды. Сондай-ақ табориттердің аса ірі тірек орындары ... ...... ... ... ... ... оңтүстікте – Табор,
Воднян, Писек; батыста – Слани, Жатец, Лоуни, Клатови сияқты тірек ... Г. ... ... ... қаласының өзі төрт бөлікке бөлінген.
Табордағы әскер де төрт ... ... ... ... деген төрт
әскербасы тағайындалған. Қалаларда консул басқаратын азаматтық басқару
сақталады. Ал ... ... ішкі ... ... ... ... табориттердің бағдарламалық талаптарының ең негізгі міндеті
феодализмді түпкілікті жою екені белгілі болды. Соңында ... ... ... ... ... ... келе бастады. Табориттер мен
феодалдық-католиктік лагер арасындағы ... ... ... қауымына оң
өзгерістер алып келді.
2.2. Бюргерлік оппозицияның бағдарламалық талаптары мен ... ... ... ... ... қоса ... лагері айтарлықтай маңызды рөлді ... Енді ... ... ... ... талаптары жайлы
жазылған зерттеулер жайына сәл тоқтала ... ... ... ... жайлы арнайы талданып зерттелген еңбектер ... Бұл ... ... Ф. ... «Чех ... ... ... 3 – ші томында біраз айтылады, сондай – ақ В. В. ... ... ... атты ... 3 – 4 – ші ... , ... қоса И.
Пекаржаның «Ян Жижка және оның дәуірі» деген еңбегінде аздап айтылады. Бұл
тарихшылар қозғалысты терең ... ... оң ... береді.
Ол гусшілердің бюргерлік оппозициясы бағдарламасының жоспарлары ... ... ие деп атап ... ... ... ... біздің байқағанымыз, олар
біршама ұйымдасқан және ... ... ие ... Ал енді ... маңызды орынды иеленген бюргерлердің оппозициялық лагері
болды. Бұл топтың құрамына бірінші кезекте қала халқының ... аз ... ... көпестердің үлкен бөлігі, цех шеберлерінің негізгі ... ... ие ... ... ... де ... Осы ... құрамына дворяндардың төменгі табы да кіре ... ... ... ... ... билеп – төстеуіне ... ... ... ... ... ... ... Ф. Энгельс былай
деп жазады: «Оңтүстік Франциядағы сиақты, сонымен қоса Англия мен Чехияда
да дворяндықтың төменгі ... ... ... ... ... ... біріккен күрес жүргізді». [9;243]
Яғни, бұдан біздің байқайтынымыз осы кезде бүкіл ... ... ... ... қарқынды жүрді.
Табориттер лагерімен бюргерлер лагері біртұтас болмады. Мұны біз ... ... ... ... ... – олар көбінесе сол қапталды
иеленді, ... бір ... ... ... ... ... қапталын ұстады және консервативті бағыт олар феодалдық – католиктік
лагердегілердің халыққа жасған сатқындықтарын дереу ... көп ... еді. ... бағытына магистр Ян Пршибрам қолбасшылық
жасады. Олармен құрамында ... ... бар ... және ... ... ... ... бюргерлік оппозицияның бағдарламалық талаптарына тоқталатын болсақ.
Олардың ең негізгілері праждық төрт мақалада ... ... ... «чех корольдігінде құдай сөзіне адамдардың сенуінің еркіндігі
және бұған христиан шіркеуі дінбасыларының еш ... ... ... ... Осы ... ішінде ең маңызды болып саналатын үшінші мақала,
мұнда гусшілер шіркеудің қомақты мүлкін секуляризациялау және ... ... ... ... ... ... ... Ал енді төртінші мақалада
– шіркеудің барлық жалған істері, жалған анттар, түрлі ... ... үшін ... ... ... ... ... қойылады. [3;230]
Праждық төрт мақала гусшілер көтерілісінің соңына ... өз ... 1420 жылы 3 ... ... табориттер көтерілісінен кейін
тіптен жергілікті халыққа тарай бастайды. Гусшілерге қарсы ... ... ... ... талаптар мен шарттар феодалдық көрші
елдерге латын, неміс, венгр, чех тілдеріне тәжімаланып, еуропа халықтарының
назарын аудартып, ... ... ... ... ... ... соғысы кезінде Чехияда феодализмнің экономикалық негізі ретінде
феодалдық жерге өзіндік иелік болып қала берді. Елде феодалдық жүйе ... ... ... ... ... ... жоюға түрлі
шарттар жасады, күн тәртібіне әлі де ... ... ... түп ... ... қойылмады. Экономикалық жағынан әлі де болса кенже қалған
буржуазия болып қалыптаса қоймаған чех ... ... ... ... ... шешуге әлі толық дайын емес еді. Көптеген
артықшылықтарды иеленген ... және ... ... дворяндар әлі де
болса сақталып қалып, феодалдық құрлысты жоюға ... ... де ... ... қоса бюргерлер де өздерінің кейбір жеке бас қажеттіліктері
үшін үстемдік етіп тұрған қоғамдық жүйені бұзғылары келмеді. [7;456,457]
Яғни, сол кездегі қоғамдық ... ... ... ... әр ... ... етіп ... жаңартуға, өзгеріс енгізуге асыға қоймады.
Бюргерлік оппозицияның феодалдық ... ... ... ... ... ... ... келетін болсақ. Әуел бастан-ақ ... ... ... ... ... істерінде
феодалдық құрлысқа қарсы сөздер көп ... ... Олар ... ... ... ... шыға алмады және олардың ірі жер иеленуші
помещиктер және ... ... ... ... ... ... жасай
алмады. Мұндай тәртіпті олар қалыпты және ... деп ... ... ... ... ... ... таптық жүйені,
сословиелік бөлінушілікті құртатып, тапсыз жаңа ... құру ... ... ... ... қабылдайды. Табориттердің 22 мақаласының 72
санында Христің патшалығына қарсылықтың болатынын ... – ақ діни ... ... ... болмайды деп айтылды. Бржезовейлік Вавржинец бұл илеяны
еретиктік деп атады. Ал Ян ... ... ... ... ... ... ... Христ патшалығы қайтадан құрылады, соңында діни үстемдік орнайды
деген мағынадағы ілімдерін жүргізді. [9;218]
Яғни бұл жерде біздің байқағанымыз, бюргерлік оппозицияның өз ... етіп ... діни – ... ... ... ... ... отыр.
Енді бюргерлік оппозицияның көпжылдық күрестен кейін ... ... ... ... ... ... ... байлардың бүкіл
қатары тәуелді қаладағы қарапайым халыққа артықшылықтар беруге міндеттелді,
әсіресе экономикалық жағынан арасында саяси ... ... ... 1423 жылы 5 ... ... ... Ян ... сұрауы
бойынша Тржебниц қаласының тұрғындарына өз іштерінде 12 ... ... ... ... жекелеген азаматтық қалаларға корольдік ... ... ... олардың қатарына гусшілер қалалары Прахатицы,
Чештік ... ... ,ал ... ... өз ... шығарып алды.
[9;229]
Гусшілер қозғалысының жалпы – ұлттық ... ... ... құру ... ... ... ... Қозғалыстың алғашқы
жылдарында әсіресе крестшілер жорығы ... ... ... ... орынға шыққан болатын, дегенменде шешуші рөлді әлеуметтік –
экономикалық себеп айқындап ... ... ... ... әуел ... негізгі идеясы – ертедегі христиандық
жүйені жаңарған түрде орнату болды. Осы шіркеу мәселесінің жалғасы ретінде
XVI ғасырдағы ... ... өріс ала ... ... ... өзінің антифеодалдық мәнімен тарих
қойнауына енген әлемдік ... еді. Бұл ... чех ... үшін ғана ұлы ... ... еуропадағы барлық көршілес феодалдық елдер үшін ұлы оқиға
болып есептеледі. Чехия үшін ... ... ... ... 1) чех ... үшін сәл ... да ... мүмкіндіктерге жол
ашты; чехияда гусшілердің революциялық қозғалысы жылдары шіркеулік жер
иелену едәуір мөлшерде ... ... ... жер ... ... ... Шіркеулік жер иеленуге жасалған соққы католицизмнің ... ... және ... ... ... әкелді. Гусшілер
қозғалысы кезінде шаруаларға еңбекпен ... ... ... ... ... және деревняларда тап күресінің алдағы дамуына жол ... чех ... тап ... ... жаңа ... ... дейінгі чех деревняларының шаруа халқы феодалдарға қарсы
салыстырмалы түрде аз ... еді. Енді ... ... ... ... бұқаралық сипат алғаннан кейін,үстемдік етуші тапқа қарсы
өздерінің идеологиялық және бағдарламалық ... қоя ... ... болса да демократия нышандары көріне бастады, ел ... ... ... өсе ... қала ... құрамы қарапайым
халық есебінен өзгеріп, оларға да саяси ... ... ... ... да ... бір тармағын иеленуге құқығы болды, ... ... ... аз ... да ... жайып келе жатқанын
аңғаруға болады. 4) қалаларда ... ... ... ... ... экономикалық өмірінде неміс феодалдарының үстемдігі жойылуы, ... ... ... ... ... азая бастауы, халықтың өзіндік
саяси сана сезімі ... ... ... даму ... қарқынды жүруі сезілді;
5) римдік – католиктік шіркеудің саяси және ... ... ... ... ... қозғалысы еуропа елдерінің қоғамдық өміріне
орасан зор ... ... ... ... ... ... сана-сезімі
жанданды, сондай-ақ жалпыеуропалық реформацияға негіз салып берді және
белгілі бір деңгейде ... ... ... ... тежеді. Сонымен
қоса сол кездегі еуропа елдерінің әскери мәдениетінің дамуына түрткі болды.
Сонымен жалыны күллі еуропаны шарпыған гусшілердің ... ... ... ... ашық қанаушылығын түп тамырымен ... ... бір ... ... ... ... деп айтуға толық негіз бар.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1) Бадак А. Н. Войнич Н. М. Волчек Н. М. История ... ... ... ... М...к; Харвест. 2000. 655 стр.
2) Грацианский Н. П. Из истории Заподноевропейского феодализма. М.;
Соцэкгиз. 1934. 132 стр.
3) Егер О. ... ... ... ... М..; Луч. 2004. 420 ... ... европы в 8 т – III т. Средневековая Европа. М.; «Наука» ... ... ... В. О. Непубликованные пройзведение. М.; «Наука» 1983. 416
стр.
6) Краткая история Чехословакии с древнейших времен до наших дней. М.;
«Наука» 1988. 576 ... Ли. Г. Ч. ... ... в ... века. С..к; Русич. 2002. 640
стр.
8) Неусыхин А. И. Проблемы европейского феодализма. М.; 1974. 583 стр.
9) ... А. И. Из ... ... ... движения. С.в;
Саратовский университет. 1962. 304 стр.
10) Сказкин С. Д. Орта ғасырлар тарихы. 2 – I. М.; 1977. 520 ... 1. ... ... ... ... Ян ... 2. Қосымша
Қозғалыс қолбасшысы Ян Жижка
№ 3. Қосымша
Констанцтағы собор жиналысы
№ 4. Қосымша
Густің отқа өртелуі (орта ... ... 1485 ... 5. ... ... Ян ... ... ескерткіш
№ 6. Қосымша
Ян Жижка (Богемия)
№ 7. Қосымша
Вацлав Владивой Томек (1818-1905 ... ... ... Ян Жижканы зерттеп «Ян ... ... ... Чех ... 8. ... Плацкий
(1798 - 1876)
Чех тарихшыларының атасы, 5 томдық «История народа чешского в Чехии и
Моравий» еңбегінің ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
1905-1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы21 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет
XVIII ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қазақстанды еуропа және орыс ғалымдарының зерттеуі37 бет
XХ ғасырдағы батыс еуропа музыкасы48 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь