Деректер базасы

1 Кіріспе
I.бөлім. Пәндік облысты зерттеу
1.1 Деректер базасы туралы ұғым, құрылымы мен түрлері
1.2 Деректерді қалыптастыру
1.3 Мәліметтер қорын басқару жүйелерінің (МҚБЖ) қасиеттері және оларды жобалау
1.4 Microsoft Access объектілері және олармен жұмыс істеу негіздері
1.5. Деректер базасының ER диаграммасы
II .бөлім. Автокөлік жөндеу шеберханасының деректер базасын жобалау 2.1 Кестелер құру
2.2 Сұраныстар құру
2.3 Қалыптар құру
2.4 Есептер құру
III . бөлім. Қолданушыға нұсқаулық
Қорытынды
Мәліметтерді сақтау, өңдеу және қолдану құндылығын азайту мақсатында мәліметтер бағасы жүйесін қолданып, ақпараттарды ЭЕМ көмегімен өңдеп сақтайды. Мәліметтер бағасының жүйесі деп – мәліметтерді сақтаудың компьютерленген жүйесін, ал мәліметтер бағасы деп – белгілі бір іс-әрекет жасауға болатын (қосу, өшіру, өзгерту, көшіру, реттеу т.с.с.) үлкен көлемді жүйелендірілген мәліметтерді сақтау.
МБ оны қолданушы программаға тәуелсіз арнайы тәсілмен ұйымдастырылған мәліметтер файлдарының жиынтығы. МБ қолданушыны қызықтырушы (кітапхана, дәріхана, қойма т.с.с.) анықталған пәндік аймақ үшін құрылады. МБ құру және қолдану үшін арнайы МБ басқару жүйесі қолданылады. МББЖ дегеніміз мәліметтер базасын құру, өңдеу және енуді жабдықтаушы программалық құрылғылардың жиынтығы. МББЖ мәліметтер базасымен жұмыс істеп қана қоймай, қолданбалы программалар өңдеуге де мүмкіндік жасайды.
Барлық ММБЖ екі топқа бөлінеді:
• жергілікті;
• желілік.
Жергілікті – бір компьютерде жұмыс істейтін МББЖ. Оларға dBase, FoxPro, Microsoft Access және т.б. жатады.
Желілік – бір мәліметтер базасын бірнеше компьютерде клиент – сервер технология көмегімен қолдануға болатын МББЖ. Оларға InterBase 6 Oracle, Microsoft CSQL Server және т.б. жатады.
Мәліметтерді сақтау принципі байланысты барлық мәліметтер базасы бірнеше негізгі типтерге бөлінеді:
• иерархиялық;
• желілік;
• реляциялық.
Иерархиялық мәліметтер базасы - 60-шы жылдардың басында
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Байжұманов М.Қ., Жапсарбаева Л.Қ. «Информатика» оқу құралы – Астана 2004, 232 бет.
2. А.Н. Мезинов, А.Е. Щебухин «Компьютер для менеджера» Ростов-на-Дону, 2003.
3. Исмагулова Б., Ережепова Э., Абдижапбарова Г., «Русско-Казахский словарь для студентов и школьников» Алматы, 2002.
4. Тиори Т., Фрай Дж. «Проектирование структур баз данных» - М.: Мир, 1985.
5. Д.Вейскас, Эффективная работа с Microsoft Access 7.0, М.: «Microsoft Press» 1997.
6. Л.Ш.Балғабаева «Мәліметтер және білім базасы» Алматы 2000ж
7. В.Н.Четвериков «Базы и банки данных» Москва «Высшая школа»1987г
8. К.Дейт «Введение в системы баз данных» Москва «Мир» 1980
9. Ю.Б.Бекареевич, И.В.Пушкина «СУБД Access для Windows 95»
10. Москва Санкт – Петербург 1997
11. Глушаков С.В., Ломотько Д.В. Базы данных. Учебный курс. – Харьков: Фолио; Ростов н/Д: Феникс; Киев: Абрис, 2000.
12. Карпова Т. С. Базы данных. Модели, разработка, реализация – СПб: Питер, 2002.
13. Корнеев В. В. и др. Базы данных. Интеллектуальная обработка информации – М.: Нолидж, 2000.
14. Ролланд Ф.Д. Основные концепции баз данных. : Пер. с англ. – М.: Вильямс, 2002.
15. Ханcен Г., Ханcен Д. Базы данных. Разработка и управление – М.: Бином, 1999.
16. Хомоненко А.Д., Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных. Учебник для ВУЗов / Под ред. проф. А. Д. Хомоненко – СПб.: КОРОНА-принт, 2000.
        
        Кіріспе
Мәліметтерді сақтау, өңдеу және қолдану құндылығын азайту ... ... ... ... ақпараттарды ЭЕМ көмегімен ... ... ... ... деп – ... ... ... ал мәліметтер бағасы деп – белгілі бір іс-әрекет
жасауға болатын (қосу, өшіру, өзгерту, көшіру, реттеу т.с.с.) ... ... ... ... оны ... ... ... арнайы тәсілмен ұйымдастырылған
мәліметтер файлдарының жиынтығы. МБ қолданушыны қызықтырушы (кітапхана,
дәріхана, қойма т.с.с.) анықталған ... ... үшін ... МБ құру ... үшін ... МБ ... жүйесі қолданылады. МББЖ ... ... ... өңдеу және енуді жабдықтаушы программалық
құрылғылардың жиынтығы. МББЖ мәліметтер базасымен жұмыс істеп қана ... ... ... де ... жасайды.
Барлық ММБЖ екі топқа бөлінеді:
• жергілікті;
• желілік.
Жергілікті – бір ... ... ... МББЖ. Оларға dBase,
FoxPro, Microsoft Access және т.б. жатады.
Желілік – бір мәліметтер базасын бірнеше ... ...... ... ... ... МББЖ. Оларға InterBase 6 Oracle,
Microsoft CSQL Server және т.б. ... ... ... ... барлық мәліметтер базасы
бірнеше негізгі типтерге ... ... ... ... мәліметтер базасы - 60-шы жылдардың басында қолданылған.
Олар қарапайым терек түрінде құрылған. Бұнда ... екі ... ... және бағынышты. Иерархиядағы ең биік объект – түпкі, ал
қалған объектілерде тәуелді деп ... ... ... ... жағы – ... көпке деген аралық
байланыстарын көрсету мүмкіндігі, мәліметтерді көзбен көретіндей анық
көрсету, мәліметтердің тәуелсіздік ... ... ... базасы кемшілігі – мәліметтер құрылымын көрсету,
яғни МББЖ бағдарламасының қиындығы, мәліметтерді ... және ... ... қиындығы.
Желілік мәліметтер базасы – ... ... ... ... ... кез-келген объект басқа объектілермен ... ... ... ... базасының жақсы жақтары – жалпы түрдегі модель, жою
және енгізу ... ... ... түрі.
Желілік мәліметтер базасының кемшілі – мәліметтерді көрсетудің
қиындығы, яғни МББЖ ... ... ... ... ... ... - ... – программалуда 70
-жылдардан бастап қолданыла бастады. Мұндай мәліметтер базасында объектілер
және олардың арасындағы ... жол және ... ... ... түрінде көрсетіледі.
Мәліметтер қоры– бұл информацияны сақтауға арналған ерекше құрылым.
Ондағы ... ... ... құнды болып есептелінеді. Бір ... ... ... ... кең ... қызметкерлері мен жай ғана
адамдар осы программаны, яғни мәліметтер қорысымен жұмыс жасай ... қоры ... ... ... және оның ... ... ... табылады. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... болады. Бұл құрылған
объектілерге шектеулік орнатуға болады, яғни кез ... ... және бұл ... ... ... ... азайтуға
болады. Дәлірек айтсақ, біріншіден қолданушылардың мәліметтерге ... зиян ... ... ... әр ... қолданушы
әртекті сауалдармен жұмыс істеп ол мәліметтерге кіру мүлдем шектеулі ... ... ... Access» ... ... ... оны оқу мақсаты кезінде әр түрлі тәсілдерді кең ... және өз ... ... ... ... ... уақытта
программалау тілінің жоғарғы денгейінде программистерге қойылатын құрлымға
мәліметтердің дерексіз типі ... Ал ... ... ... жүйесін құраушы құрал мәліметтермен тиімді келтіру кезінде
керегінше мәліметтер базасынан алып ... және ... ... ... ... ... ... облысының даму шамасына қарай көптеген
процедуралық және жарлықты ақпараттың қасиеттерін ... ... ... ... жүйе ... ... ... зерттеу көзі
беріледі және интелектуалды жүйе үшін білімді табуыға мүмкін ... мен ... ... ... Access» ... – дүние
жүзінде кең таралған тілдердің бірі ... ... Бұл ... ... және оңай математикалық–арифметикалық есептерді өзіне ... ... ... шешуге және әр деңгейлі, әртүрлі мәліметтер қорын
құруға болады. Жалпы «Microsoft Access» программасымен ... ... ... бір ... деп ... ... «Microsoft Access»
программасымен жұмыс жасау ... тек ... ... ғана емес,
пернелік тақта арқылы әртүрлі ... ... ... ... ... күрделі болып келсе де, оны өз ... ... ... ... Access» программасымен жұмыс жасау оңай болу
үшін «Microsoft Access» -тің ... ... мен ... ... ... ... ... облысты зерттеу
1.1 Деректер базасы туралы ұғым, құрылымы мен түрлері
Деректер базасы дегеніміз ақпаратты сақтауға және ... ... ... Ең ... ... базасы ұғымы жаңадан қалыптасқан
кезде онда шындығында мәліметтер сақталатын. Бірақ қазіргі кездегі көптеген
мәлімөтер базасын басқару жүйелері ... ... тек ... ... ... ... ... тұтынушымен және басқа да ақпараттық-
программалық кешендермен қарым-қатынасының әдістерінде қамтиды. ... ... ... базасында тек мәліметтер ғана емес, ақпарат ... деп айта ... ... басқару жүйесі дегеніміз жаңа мәліметтер базасын
құруға, оны ... ... оның ... ... ... ... және құрылғыларына шығаруға немесе байланыс
арналарына жөнелтуге арналған программалық ... ... ... ... базасын басқару жүйелерінің түрлері өте көп.
Олардың әрбіреуінің түрлі объектілермен жұмыс істеу ... ... ... түрінің өзгешелігіне қарамастан, оларда ортақ
ұғымдар кешені қалыптасқан. Сондықтан бізге бір ғана ... ... ... ... ... ... ... Microsoft Office
программасының құрамына енетін Microsoft Access 2003 ... ... ... ... ... ешқандай мәліметтер енгізілмеген жағдайда да, қандай да бір
ақпарат бар – бұл мәліметтер базасының құрылымы. Ол ... ... ... әдістерін анықтап береді. Мәліметтер базасы ... ... ... ... ең ... кесте болып табылады. Ең
қарапайым мәліметтер базасының ... сол ... ... ... ... салалардың ішінен әсіресе, екі салада көп
қолданылады. Бірінші сала — өте ұзақ және қолмен ... ... ... орындалуы. Екіші сала — бұл ақпаратты өңдеуге арналған
ақпараттық жүйе ... ... жүйе (АЖ) — ... ... , ... және ... бір-бірімен байланысқан құралдың, ... мен ... ... ... ... ... ретінде банк жүйесін, авиация
және теміржол билетін, ... үй ... ... ... алу және т.с.с
автоматтандырылған жүйені қарастыруымызға болады.
Жалпы ақпараттық жүйенің функциялары:
ақпаратты сақтау;
ақпаратты енгізу және өзгерту;
ақпаратты көру және іздеу;
берілген критерий ... ... ... ... есеп ... алу;
ақпараттың дұрыстығын қадағалау;
Ақпараттық жүйені екі класқа бөлуге ... ... ...... іздеу критериі бойынша жалпы жиыннан
мәліметтерді іздеуге бағытталған. Қолданушыға ... ... ... тек ... ... қана керек. Мысалы, қаладағы
анықтама бөліміне телефон шалғанда, қолданушыға накты ақпарат керек.
Мәліметтерді іздеу жүйесі — ... ... ... ... ... ... ... болмауы немесе жүйеде өнделген ақпараттың
нәтижесін ғана беру мүмкін. Мұндай жүйенің ... ... ... ... ... ... қызметінің ақпарат жүйесін
алуға болады. Қолданушыға бастапқы мәліметтер емес, олардың ... ... ... ... ... ... модельдерімен жұмыс.
Өндірісте, ауыл шаруашылғы мен оқу орындарында, ... және тағы да ... ... ... ... ... ... сақтау жиі кездеседі. Мысалы, жоғарғы оқу орындарында
дайындалатын мәліметтер:
- түрлі ... ... ... адамдардың тізімі (аты-жөні,
адресі, білім, үй телефоны т.б.);
- факультеттер оладың құрамындағы ... мен ... ... ... жөнінде мәліметтік тізімдер.
Оларды сақтаудың ең көп ... ... ... ... ... сақтау немесе деректер базасы. Деректер базасының құрылымы берілген
тәсіл бойынша ... ... ... файл. Деректер базасында
сақталынатын берілгендер кесте түрінде дайындалады. Яғни дискілік файл
деректер базасы оған ... ... ... ... ... сақталушы
объект. Объект – қасиеттері, өрістері бар, өзімен түрлі әрекеттер орындауға
болатын нәрсе, мысалы, кесте. ... ... ... ... ... ... Деректердің және ... ... ... ... ... бар:
1. иерархиялық;
2. реляциялық;
3. тораптық.
Иерархиялық деректер базасында жазба элементтері реттеліп жазылады ... бір ... ... ... ... ... деп ... элементтер нақты тізбек бойынша сатылы түрде реттеліп қойылады. Онда
берілгендерді іздеп табу саны ... ... ... ... ... ... каталогтар, білім жүйесіндегі иерархиялық кластар тізімі.
Реляциялық деректер базасы – кесте түріндегі дайындалған берілгендер.
Ол ең көп ... ... қоры ... базасы, кестелер арасындағы
байланыстар – жиі пайдаланылатын ең маңызды ұғым. ... ... ... ... жолы түсінісді, кестеде қайталанылатын бірдей жолдар болмайды.
Кесте бағанын құрайтын жазба элементтері өріс деп аталады. ... ... бір өріс ... ... ... етіп құрылады. Мыс, сандық не
символдық. Бұл реляциялық деректер қорының Excel-ден негізгі айырмашылығы.
Excel-де бір өріс элементтері түрлі ... бола ... және ол тек ... ғана ... ал ... деректер базасымен көптеген
адамдар ... ... ... ... ... ... кестелерді
байланыстырып, олардың кейбір өрістері арқылы жаңа кестелер ... ... ... сұраныстар деп атайды. Реляциялық деректер базасын құру,
онымен жұмыс істеуді басқару үшін арнайы ... ... ... Base, Fox Pro, Access т.б. ... ... базасын басқару жүйесі деп
атайды (ДББЖ). ... ... ... ... dbase – тің ... Fox Pro, т.б. ... әрі программалау тілдері, әрі ... ... ... ... және олар MS DOS ... ... ... кіші бизнестік сияқты шағын мекемелерде көп қиындық
туғызатыны белгілі. Осы себепті соңғы ... ... ... ... MS Office ... кірістірілген реляциялық ДББЖ-і, оның
ішінде Access 2000, 2003 ... ... ... ... бірнеше
нұсқалары жарық көрді. Access ... ... ... ену ... ... Access – ң ... Access 2.0, Access 2.7.0, Access 97, ... Access 2003. Бұлар жұмыс істеуге жеңіл және ... ... ... ... Access, Excel, Word ... ... ... дайындалған кестелердің ерекшеліктерінің бірі олар
бірінен екіншісін жеңіл түрде жіберіле және қолданыла алады.
1993 жылдан бері Mic. ACCESS ең ... ... ... ішінде
пайдалануға қолайлы басқару жүйесі болып табылады. Mic. ACCESS тек қана
басқару ... ғана емес ... ... ... да ... программалық
аймақ ретінде қолданылады. Ол деректі ... мен және ... ... ... ... ... ... жүйеде өңделетін деректерді, мәліметтерді жобалау әрекеті
алдағы уақытта анықталатын, мәліметтер қорын пайдаланатын ... ... ... сәйкес метадеректерді анықтауға келіп ... ... ... ... үшін қарастырылып отырған тақырып
бойынша автоматтандырылған жүйе арқылы шешілуі көзделген ... ... ... ... ... яғни ... талаптар аумағын зерттеу керек.
Тақырыпты жеке зерттеу барысында маңызды байланыс ... ... ... ... ... ... анықтауға болады.
Мәліметтер моделін жабалаудың негізгі принципі болып табылатын қалыптастыру
принципіне ... ... ... ... ... ... қайталану мен үйлесімсіз қайшылықтарын жою
арқылы бір-бірімен үйлесімді және ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Қалыптастыру
теориясы қалыпты үлгі ... ... ... ... ... ... ұсынған. Егер кесте ... бір ... ... онда бұл ... ... ... ... деп
есептелінеді. Әр үлгіге сәйкес әр түрлі талаптар қойылады. ... ... ... ... қоры ... функционалды
тәуелділік ұғымына негізделген. Деректер базасының реляциялық модельдері
Бірнеше өзара ... ... ... ... базасы
реляциялық деп аталады. Реляциялық мәліметтер моделі қалған ... ... ... ... және және ... ... кесте түрінде берілген ұсынылыммен ерекшеленеді. Реляциялық
модель өзінің қарапайым ... екі ... ... ... Деректер моделі дегеніміз – бұл өзара байланысқан деректер
құрылымы және осы құрылым амалдары. Деректер құрылымының ... да ... бар: ... ... ... ... ... қорын басқару жүйелерінің (МҚБЖ) қасиеттері ... ... ... Mic. ACCESS ... да ... дестелермен Mic. ACCESS:
Mic Word6, Exsel5, Paint3 және Mic Mail жұмыс ... ACCESS ... өсуі ... ... ... ең ... ... бірі болып
табылады. Соңғы бірнеше жылда Mic. ACCESS мәліметтер базасының негізгі әрі
жалғыз түрі болып қалыптасады.
Мәліметтер ... ... ... ... ... классикалық
қасиеттеріне Mic. ACCESS ие. Mic. ... ... ең ... Mic. ... ең ... ... ... жатқызуға болады.
Шебер көмегімен кестелер, сұраныстар, формалар құруға электронды кестелерді
енгізуге, мәліметтер құрылымдарын талдауға, ... ... ... ... ... Қосымшалардың жұмысын автоматтандыру үшін
макростар қолданылады. Үлкен мәліметтер қорын формалар мен ... ... ... бір де бір ... ... ... ... күрделі өте үлкен мәліметтер қорларын құрсаңыз V.Basic программалау
тілін қолдануға мүмкіндігі де бар.
MS Access ... ... ... мәселелерді шешуге
мүмкіндік беретін мәліметтер қорының біртұтас логикалық моделін жасағаннан
кейін, қолданушыға ыңғайлы ақпараттық жүйе құру ... ... ... ... ... соң, ... ... құрылымына байланысты
қолданушыға ыңғайлы интерфейс ... ... ... ... айтқанда деректер қорының кестелер жиынтығы және олардың құрылымы
мен өзара байланысы ... ... ... ... ... байланысты анықталады.
Көптеген есептерді шешу мақсатының түпкі мәнінде акдаратты өңдеу ... ... ... ... ... үшін ... жүйелер құрылады.
Автоматтандырылған деп — техникалық құрылғыларда, оның ішіңде ... ... ... ... ... ... ... жүйелерді өндірісте қолданылатын,
білім беру ісіңде, денсаулық сақтау, ғылымда, әскери жұмыста, ... ... және ... да ... ... ... ... функциясына қарай ақпараттық жүйлерді шартты ... ... ... ... ... элементтері конструктордың барлық элементтерін, яғни үлгі және
есептер құру үшін ... ... ... мәтіндік терезелер,
батырмалар жөне жапсырмаларды айтады. Сонымен қатар, басқару объектісі
басқару элементінің ... ... өзге ... ... біріктірілген
болуы мүмкін.
Байланысқан басқару элементі — мәліметтер қорының ... ... ... ... өрістермен байланыс жасайды.
Байланыспаған басқару элементі — мәліметтер қорының элементтерімен
байланысты емес ... ... үшін ... ... ... — мәтіндік терезені, яғни ... ... ... ... ... боп ... ... үшін формула және мәндері негізгі кестеден, сұраныстан немесе
басқа ... ... ... ... ... ... басқару элементі байланысқан немесе байланыспаған болуы мүмкін.
Мәліметтер базасы өрістерінің қасиеттері
Өрістер мәліметтер базасының құрылымын ғана ... ... ... ... ... де анықтайды. Microsoft Access ... ... ... жүйесіндегі кесте өрісінің негізгі қасиеттерін
келтірсек.
Өріс атауы (Наименование поля) - мәліметтер базасына автоматтандыру
операцияларын ... осы ... ... ... ... болу
керектігін анықтайды (жалпы жағдайда өріс атауы кесте ... ... ... типі (Тип ...... ... мәліметтер типін анықтайды;
Өріс өлшемі (Размер поля) – берілген өріске негізделген символдардың
ақырғы ұзындығын анықтайды;
Енгізу қалқасы (Маска ввода) – ... ... ... ... ... (Подпись)- берілген өріс үшін кесте бағанының тақырыбын
анықтайды (егер қолтаңба көрсетілмесе, онда ... ... өріс ... ... ... ... қабылданатын мән (Значение по умолчанию) ... ... ... ... мән ... автоматтандыру құралы);
Мәңгі қойылатын шарт (Условие на значение) – мәліметтердің енгізудің
дұрыстығын тексеру үшін қолданылатын шектеу;
Қате туралы хабар ... об ... – қате ... ... ... болатын ескерту (Мәңгі қойылатын шарт қасиеті берілген кезде
тексеру автоматты түрде жүзеге асырылады);
Міндетті өріс (Объязательное поле)- ... ... ... өрісті міндетті түрде толтыру қажеттігін анықтайтын қасиет;
Бос жолдар ... ... – бос ... ... ... ... беретін қасиет;
Индекстелген өріс (Индексированное поле) – егер өріске осы қасиет
берілсе, онда осы кірісте ... ... ... ... ... ... ... өріс үшін жазбалардағы
мәндердің қайталануын тексеруге ұйымдастыруға болады.
Жоғарыда айтылған өрістер қасиеті негізінен мәндік ... ... ... ... ... ... осы қасиеттерге ие болуы және болмауы да
мүмкін. Өрістердің кейбір типтері тек ... ғана тән ... ие ... ... нақты сандармен берілген мәліметтерге ғана тән қасиет –
үтірден кейінгі белгілер ... ... Ал ... ... ... ... ... өрістер бұл қасиеттердің көбіне ие
бола алмайды.
Кестені көру режимінде айналдырғанда бағаналар көрініп тұруы ... ... ... ... ... ... міндеті кестелер арасындағы байланыстырды
бейнелеу.
Өрістің типтері
• Егер өрістің аты ... және ... ... Ақшалық(денежный)
• Деректердің мәтіндік типі қандай деректерді енгізу үшін ... ... ... типі қандай деректерді енгізу үшін Нақты сандарды
• Деректердің OLE типі ... ... ... үшін ... ... Мемо типі ... ... енгізу үшін Көлемді мәтіндерді
Microsoft Access – бұл деректер ... құру және ... ... ... ету және ... өңдеуге арналған деректер базасын
басқару жүйесі (ДББЖ).
Деректер базасы мәліметтерді сақтау үшін ... ... яғни ... ... құбылыс және т.б. кез келген мәліметтер.
Мәліметтер материалдық әлемде болып жатырған ... ... ... және осы ... ... ... болған тіркелген белгі болып
табылады. Егер пайдаланушы ... осы ... ... ... ... және ... онда олар ақпарат болып табылады.
Бүгінде көптеген ДББЖ ... ... тек қана ... ... ... ... (бағдарламалық кодтар) орналастырады, сондықтан
Microsoft Access – бұл ... ... үшін ... кең ... ... және бұл ақпараттарды нәтижелі басқаратын ДББЖ.
1.4 Microsoft Access объектілері және олармен жұмыс істеу негіздері
Мәліметтер ... ... Access 2000 ... ... ... ... жеті түрлі
объектілерді құруға және қолдануға мүмкіндік береді.
Кестелер - бұл кез-келген мәліметтер базасының негізгі объектісі болып
табылады. Біріншіден, ... ... ... ... ақпарат
сақталады, екіншіден кестелер мәліметтер базасының құрылымын анықтайды.
1.1-сурет. Жүргізуші туралы мәлімет кестесі.
Сұраныс - бұл ... ... ... ... ... ... береді. Сұраныстың көмегімен мәліметтерді сұрыптау, сүзгілеу
амалдары орындалады. Сұраныстың кемегімен бұрыннан бар ... ... ... ... ... ... көзінен импортталады, кестелерде
қарапайым есептеулер жүргізіледі.
Жаңадан қолданушылар сұраныстың рөлін аса ... ... ... ... кестемен де жүргізуге болады деп ойлайды. ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді
байқаусызда жоғалтып алуымыз мүмкін. Ал сұраныстың көмегімен ол кестелерге
қатынау ... ... ... қызметкерлердің біреуі клиенттер
туралы мәліметі бар кестеге, ал екіншісі олардың есеп-шотына, ... ... ... ... ... ... ... сұранысына мысал.
Сұраныстың ерекшелігі — олар негізгі кестелердегі мәліметтердің
негізінде уақытша қорытынды кесте ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейміз, ал оған кез-келген кезде қатынау көп
уақытты алады. Ал ... ... ... ... ... біз ... бейнемен жұмыс істейміз, ал оған қатынау тез уақытта жүзеге
асырылады.
Реттелген кестелік құрылымдардың ең басты ... — оны ... оған ... жаңа ... ... ... табылады. Себебі ол кезде
букіл кестенің реті бұзылады, оны ... кұру ... ... Бұл ... ... ... басқару жүйесінде өз шешімін тапқан.
Мұндағы негізгі кестеден ешқандай реттілік талап ... ... ... түсу ... ... береді. Егер қолданушы қандай да бір
шарттармен ... ... ... ... ... онда ол ... пайдаланады. Егер қажетті сұраныс болмаса, онда ол жобалаушыға
тапсырыс береді.
Қалыптар егер ... ... ... мен анализдеудің
арнаулы құралдары болса, ал қалыптар мәліметтерді енгізу ... ... Оның мәні ... — ол ... тек толтыруға рұқсат етілген
өрістерді толтыру құралдарын ұсынады.
Қалыптардың ... ... ... ... ... ... көмегімен де мәліметтерді бейнелеуге болады, бірақ қалыптың
көмегімен ... ... ... ... ... Ол үшін
мәліметтерді енгізу кезінде арнаулы безендіру құралдарын қолдану қажет.
1.3-сурет. Access-те кұрылған калып.
Есептер өзінің қасиеттері мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ол мәліметтерді тек баспаға шығаруға арналған.
Сондықтан есептерде ... ... ... ... ... бар ... және ... колонтитулдар, беттердің көшірмелері,
есептің құрылуы жайындағы мәліметтер).
1.4-сурет. Қарапайым есептің үлгісі.
Беттер мәліметтер базасының осы арнаулы ... тек ... ... ғана ... ... Бұл — Web-бетте орналастырылатын және
колданушыға сол Web-беттен ... HTLM ... ... өте ... Жеке өзін алсақ бұл объект мәліметтер базасы болып есептелінбейді,
бірақ ол ... ... ... ... ... компоненттерді қамтиды. Осы компоненттерді қолдана отырып
Web-тораптағы ... ... ... жазбаларды көре алады.
Макростар пен модульдер 1993 жылдан бері Mic. ACCESS ең ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Mic. ACCESS тек қана басқару жүйесінде ғана емес сонымен қатар басқа ... ... ... ... ... Ол ... ... мен және
оларды реляциялық құрылым ретінде көрсетіледі.
Кез – келген автаматтандырылған ... ... ...
информацияны өңдеу мен сақтауға байланысты, ал қабылданатын ... ... ... ... яғни жүйенің тиімділігіне
тәуелді. Автоматтандырылған басқару жүйені ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... ... және оны ... ... Mic. ACCESS басқа да қосымша дестелермен Mic. ... Word6, Exsel5, Paint3 және Mic Mail ... ... ACCESS ... өсуі қазіргі компьютер өрісінің ең маңызды бағыттарының бірі болып
табылады. Соңғы бірнеше жылда Mic. ACCESS мәліметтер базасының ... ... түрі ... ... қорын басқару жүйелерінің (МҚБЖ) ... ... Mic. ACCESS ие. Mic. ... ішіндегі ең қарапайым,
қолайлысы. Mic. ACCESS-тың ең қуатты құралдарына шеберді жатқызуға ... ... ... сұраныстар, формалар құруға электронды кестелерді
енгізуге, мәліметтер ... ... ... ... ... ... болады. Қосымшалардың жұмысын автоматтандыру үшін
макростар қолданылады. Үлкен мәліметтер қорын ... мен ... ... ... бір де бір ... ... ... болады.
Егер күрделі өте үлкен мәліметтер қорларын ... V.Basic ... ... мүмкіндігі де бар.
Бұл категориядағы объектілер осы СУБД-мен жұмыс істеу ... ... ... және программалау арқылы жаңа
функцияларды құруға арналған. Microsoft Access мәліметтер ... ... ... ... ішкі ... тізбегінен тұрады және
мәліметтер базасымен жұмыс ... ... ... ... ... ... программалау құралдарының көмегімен құрылады.
Деректер базасында әр түрлі объектілер бар, соның бірі – ... ... ... ... ... мен ... тұратын оның
екі еселік кестелер құрылымына ... ... ... ... ... ... ... мен жазулар болып табылады.
Өрістердің негізгі өқасиеттері болып өріс аты, өріс ... оның ... ... ... ... ... ... және т.б.
Мәліметтер базасы өрістерінің қасиеттері.
Өрістер мәліметтер базасынын құрылымын ғана ... ... ... ... ... де ... ... Microsoft Access
2000 мәліметтер базасын басқару жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... Өріс атауы (Наименование поля) мәліметтер базасына автоматтандыру
операцияларын қолданғанда осы өрістің элементтеріне қандай қатынаста ... ... ... ... өріс ... кесте бағандарының
тақырыптары ретінде қолданылады);
Өріс Типі (Тип поля)- берілген өрістегі ... ... ... ... ... ... - берілген өріске енгізілетін символдардын
ақырғы ұзындығын анықтайды;
Енгізу қалқасы ... ... - ... ... ... ... кұралы);
Қолтаңба (Подпись) - берілген өріс үшін кесте бағанының тақырыбын
анықтайды (егер колтаңба көрсетілмесе, онда баған тақырыбына өріс
атауы қасиеті пайдаланылады);
Үнсіз келісім бойынша ... мән ... по ... ... автоматты түрде енгізілетін мән (енгізуді автоматтандыру
құралы);
Мәнге қойылатын шарт (Условие на значение) - ... ... ... үшін ... ... туралы хабар (Сообщение об ошибке) - қате ... ... ... ... ескерту (Мәнге қойылатын шарт қасиеті
берілген кезде тексеру автоматты түрде жүзеге ... өpic ... ... - ... ... ... ... міндетті түрде толтыру қажеттігін анықтайтын қасиет;
Бос жолдар (Пустые строки) - бос жолдан тұратын мәліметтерді
енгізуге ... ... ... өріс ... поле) - егер өріске осы қасиет
берілсе, онда осы ... ... ... ... ... ... жылдамдатылады. Индекстелген
өрістер үшін жазбалардағы мәндердің қайталануын ... ... ... ... ... негізінен мәтіндік типті өріске
қатысты. Бұдан басқа типті өрістер осы қасиеттерге ие ... және ... ... ... ... ... тек өздеріне ғана тән қасиеттерге ие бола
алады. Мысалы, нақты сандармен берілген мәліметтерге ғана тән ... ... ... ... санын көрсету. Ал ... ... ... ... арналған өрістер бұл қасиеттердің көбіне ие
бола алмайды.
Мәліметтер типі.
Microsoft Excel электрондык кестесімен ... біз ... ... ... ... ... және ... Мәліметтер
базасының кестесі көптеген ... ... ... ... ... ... ... бланкісінде көрсетілген мәліметтер типі.
Мәтіндік (Текстовый) - елшемі ақырлы кәдімгі мәтіндік ақпаратты
сақтауға арналған мәліметтер типі (255 символға ... ... ... MEMO)- (65535 ... дейінгі) үлкен көлемді
мәтінді сақтауға арналған мәліметтер типі. Шын мәнінде мәтін өрісте
көрсетілмейді, ол мәліметтер базасының басқа жерінде ... ... оның ... жері көрсетіледі, бірақ колданушыға мұндай
айырмашылық білінбейді;
Сандық (Числовой) - нақты сандарды сақтауға арналған мәліметтер
типі;
Мерзімі/уақыты (Дата/время)- күнтізбе бойынша күнін, айын және
уакытты сақтауға ... ... ... ... - қаржылық шаманы сақтауға ... ... ... - ... ... ... нөмірлеуге
арналған мәліметтер типі;
Логикалық - логикалық мәліметтерді сақтауға арналған тип (Иә
немесе Жоқ деген мәндерді қабылдайды);
OLE объектілөр ерісі (Поле ... OLE)- әр ... ... ... ... ... ... типі. Бұл да MEMO өрісі сияқты басқа жерде сақталады,
OLE объектілері өрісінде оның тұрған жері көрсетіледі;
Гипөрсілтеме (Гиперссылка) - Интернеттің ... ... ... ... ... Сілтемені тышқанның
батырмасымен шерткенде автоматты түрде браузер жүктелініп, терезеге
Web-объекті шығады;
Ауыстырулар шебері (Мастер подстановок) - бұл ... ... ... Бұл ... ... ... ... дайын тізімнен ... ... ... ... ... әр ... ... тұратын бірнеше кестелерден
тұруы мүмкін. Бұл ... ... ... өріс деп ... ... ... Кілттік өріс кестенің әрбір жазуын бірмәнді идентифицерлейді,
яғни бұл өрістегі әрбір мән бір ... ... ... ... ... мәліметтерді әртүрлі кестелерден ортақ пайдалануға
мүмкіндік береді. ... бір ... ... ... ... ... ... болсын ( Қызметкер кестесі), екінші кесте оладың
мекен-жайы ... ... ... ... ... Бұл ... ... Тегі және аты, Қызметі және Тұратын мекен –жайы
өрістерінен тұратын ... ... алу ... ... Тегі және аты ... ... де ... мүмкін, Қызметі өрісі - Қызметкер кестесінде, ал
Тұратын ... ...... жай ... ... ... ... біреуі әр жазуды бір мағынада анықтамайтын болғандықтан, кілттік
болуы ... ... Бұл ... ... өріс ретінде Access –те кесте
құрылымын құру үшін ... ... ... ... ... Код
өрісін қолдануға болады немесе ... ... ... ... үшін Табель нөмірі өрісін алуға болады. Сонда кестелер
реляциялық деп ... ... ... ДББЖ ... ... ... екі ... кестелер реляциялық кестеле деп, ал
ДББЖ өзі реляциялық деректер базасы деп аталады.
Әдетте мәліметтер базасымен жұмыс ... екі ... ... - ... ... міндеті тапсырыс
берушінің мақсатына сай мәліметтер ... ... ... ... Жобалаушы мәліметтер базасын нақты
мәліметтермен толтырмайды.
2-категориядағы мәліметтер ... ... ... ... Олар ... ... ... мәліметтер базасын
толтырумен айналысады.
Осыған сәйкес мәліметтер базасымен жұмыс істеудің екі режімі бар:
біріншісі ... ... ... оның ... ... ... ... арналған болса, екіншісі дайын мәліметтер базасын
пайдалануға арналған.
Бұл ... ... және заң ... ... ... ... мәліметтер базасын құруды үйрету емес. Соған қарамастан
біз мәліметтер базасын жобалауды қарастырып кеткенді жөн ... ... ... ... ... ... базасын қолданушы, мәліметтер
базасына тапсырыс беруші рөлін ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс беруші оны жан-жақты талқылап,
өзара тығыз байланыста болуы қажет. ... ... ... ... салдарынан мәліметтер базасы технологиясын кез-келген мекеме мен
өндіріс орнына пайдалану қажеттілігі туып ... ... қай ... иесі ... ол ерте ме, кеш пе, не ... не ... ... табылады.
Мәліметтер схемасын даярлау
Тапсырыс берушінің тұтынатын мәліметтерінің негізгі бөлігін анықтап
алып, мәліметтер базасының құрылымын ... ... ... оның ... ...... құрылымын дайындаудан
бастайды.
Жұмыс негізгі өрістер ... ... ... ... саны
жүздеген өрістерді қамтуы мүмкін).
Әр еріске қандай мәлімет орналасқанына карай ондағы мәліметтердің
типтері аныкталады.
Жалпы тізімдегі өрістерді негізгі ... ... ... ... өрісіндегі жазбалар қайталанатын болса, онда бұл
кестені екі бөлікке бөледі.
Әрбір кестеде түйінді өріс белгіленеді. Мұндай өріс ретінде ... ... емес өріс ... ... ... ... кестеде
мұндай өріс ретінде жүргізуші куәлік нөмірін алуға болады.
Егер ерістер тізімінде ... epic ... оны ... ... ... бен ... ... кестелер аралығындағы байланысты
сызып көрсөтеді.
Мысалы, келесі суретте Отырар ... ... ... ... ... байланысын карастырайық. Түйінді өрістер бұл кестелерде
майлы қаріппен көрсетілген. Бұл сызба ... ... деп ... ... ... ... ... байланыс бірнеше типті болады: бірден біреуге және
бірден көпке.
Бір жағында әрқашан да түйінді өріс тұрады (қайталанбайтын, айрықша
мәнді). Көп ... сол ... мәні ... рет ... ... ... ... Тіркелу нөмірі өрісі түйінді болып табылады.
Өйткені әрбір кітаптың ... ... ... Ал Студенттер
кестесіндегі Тіркелу немірі өрісі айрықша ... ... бір ... ... сол кітапты алуы мүмкін, соншама рет сол кітаптын ... ... ... жасаумен мәліметтер базасын құрудың негізгі қағазға
түсірілген ... ... Осы ... тапсырыс беруші жобалаушымен
келісіп бекітіп алғаннан ... ... ... ... электрондық
нұсқасын құруға кіріседі.
1.5. Деректер ... ER ... ... ... ... бұзылған көліктерді қарап, жөндеу
қызметін көрсетеді. Осыған орай ... ... ... ... қалыпты ұсынудың ең танымал құралдарының бірі ... «мән ... ... ... ... ... ... негізін келесідей болжамдарды құрайды:
- нақты әлемнің сол бір бөлігі (өзара байланысты объектілердің
жиынтығы), олар жөнінде ... ... ... ... жиынтығы ретінде ұсынылуы мүмкін;
- әрбір мағына бейнеленетін қасиеттеріне ие, оларды ... ... және оны ... ... ... ... ... типтері бойынша жіктеуге болады: мағынаның
әрбір данасы (кейбір объектіні ... ... ... ... ... ... оның әрбір данасы оларға
ортақ және оларды басқа мағыналардан өзгешелейтін ... ... ... ... ... жалпы жағдайда
типтердің иерархиялық тәуелділігін болжайды: типтің мағынасы В
мағынасының типі ... ... егер ... А ... ... В
типі мағынасының данасы болып табылады;
- объектілердің өзара байланысы ... ... ... олар екі ... ... ... ... белгілеу үшін қызмет етеді.
ЕR-моделі объектілерді және олардың арасындағы өзара байланыстарды
анықтау, яғни келесі екі типтердің байланысын орнату ... ... ... ... мен ... ... ... сол объектілерді анықтау.
2. Олардың өзара байланысының сипатын және қызметтік табиғатын
беретін ... ... ... облысты ЕR-моделдеу графиктік диаграммаларды ... ... ... өте ... ... ... табылады.
Онда қызметтік және ақпараттық тәсілдер теңестіріледі, ол орындалатын
қызметтермен, ... ... ... базасымен берілетін жүйенің
элементтері арасындағы қатынастардың жиынтығын ұсынуға көмектеседі. ... ... ... шеберханасының деректер базасындағы ER-диаграмасы
көрсетілген.
1.8-сурет. «Автокөлік жөндеу шеберханасы» деректер базасының
ER-диаграммасы.
ЕR-диаграммасындағы мағынаның әрбір типі мағынаның ... ... ... көрінеді. Аты ретінде әдетте жекеше түрде зат ... ... ... ... ... үшін ... ... жақтары екі сызықпен салынады.
Қасиеттері. Қасиеттер мағынаның немесе байланыстың жағдайын ... ... ... бейнелеу үшін қызмет етеді. Қасиеттер оның атын
құрайтын эллипс түрінде бейнеленеді. Эллипс ... ... ... байланысымен теңестіріледі. Қасиеттердің аттарының астары
сызылады. Егер қасиет көп ... ... онда ... контуры екі
сызықпен сызылады, мысалы, Автотранспорттық мекеме мағынасының ... ... ... ... онда ... ... ... сызықпен
сызылады, мысалы, Жүргізуші мағынасының «Т.А.Ж» қасиеті.
Егер қасиет шартты болса, онда ... ... ... теңестіріледі,
мысалы, Жүргізуші мағынасының «Туған күні» қасиеті.
Егер қасиет құрамды болса, онда оны құрайтын ... ... ... ... эллипстермен бейнеленеді, мысалы,
Автотранспорттық мекеме мағынасының «Көлік» ... ... ... ... ... «орташа жылдамдық» сияқты қасиеттерден тұрады.
II -бөлім. Автокөлік жөндеу шеберханасының деректер ... ... ... Access-те кез-келген объектімен жұмыс істеу ... ... ... Оның сол жақ ... Access-тің негізгі
объектілері орналасқан. Кестені құру үшін сол жақ ... ... ... ... ... жақ ... жаңа кестені құруға арналған басқару элементтері мен
мәліметтер базасында бұрыннан бар кестелер тізімі келтірілген. Шебердің
көмегімен кестені құру ... ... ... ... ... ... ... Access-тің негізгі құрылымдары мен әдістерін игеру қиын. Бұл
режим Access-те жұмыс істеп үйренген профессионалдарға арналған. Сондықтан
біз кестені ... ... ... асыратын Конструктор режімінде бастаймыз.
Кестелердің Конструктор терезесі 2.1-суретте керсетілген. Осы суретте
көрсетілген терезе кестенің құрылымын дайындау мен редакциялауға ... ... ... табылады. Бірінші бағанға өріс атаулары енгізіледі.
Егер қолтаңба қасиеті енгізілмесе, онда болашақ кестенің сәйкес бағаны ... ... ... ... ... жанында мәліметтер типі бағанында
оның типі көрсетіледі. Ол үшін сол ұяшыққа тышқан ... ... ... ... ... пайда болады, оның ішіне кіріп тізімнен
қажетті типті таңдап аламыз.
Бланкінің төменгі ... өріс ... ... ... ... өзі ... ... Жалпы алғанда өріс қасиеттерін енгізу
міндетті емес. Оны өз қалауымызша баптауымызға ... ... ... ... ... енгізген дұрыс. Сол арқылы
кестелер арасындағы ... ... ... ... да бір ... өріс ... беру ... epic атауына тышқанның оң жақ батырмасын
басып, шыққан жанама менюден Түйінді өріс (Ключевое ... ... ... ... ... ... болған соң, бланкіні жабу батырмасын
басамыз. Жабу ... жаңа ... ... ... ... ... сақтау
жайлы программанын сұранысы пайда болады. Жаңа кестеге мағыналы ат ... ... ... ... ... ... терезесіндегі кестелер тізіміне
қосылады. Құрылған кесте осы терезеде тышқанның батырмасын екі рет басу
арқылы ... Жаңа ... ... ... жоқ ... атауынан
тұрады (2.2-сурет). Мәліметтер әдеттегідей толтырылады. Ұяшықтан ... TAB ... ... ... Кестенің төменгі жағында өту
батырмалары ... ... ... ... ... саны өте ... жағдайда кестеде жылжу үшін осы панельдің элементтерін пайдаланған
дұрыс. Енгізу ... ... ... ... ... ... бізге
белгілі әдіспен, яғни тышқанның ... ... ... ... ... Жүргізуші кестесі.
Кестеге мәліметтер енгізілгеннен кейін оны сақтаудың қажеті ... ... ... түрде сақталынады.
Кестенің құрылымын өзгерту қажеттілігі туған жағдайда, оны Конструктор
режімінде ашу қажет.
Кестеаралық байланыстарды құру
Егер мәліметтер базасының құрылымы ... ... ... ... ... ... болса, онда кестеаралық
қатынастарды құру қиынға түспейді. Ол үшін ... ... ... ... командасын орындап немесе аспаптар панеліндегі батырмасын ... ... ... ... данных) терезесінде кестеаралық
байланыстарды орнатамыз.
Осы тереземен қатар ... қосу ... ... ... ... Оның ... ... қыстырмасынан өзара
байланыстырылатын ... ... ... ... схемасы (Схема
данных) терезесінде таңдап алынған кестелердің өрістер ... ... ... бір немесе бірнеше өрісті ерекшелеп, тышқан нұсқағышымен іліп
алып, екінші ... ... ... ... ... Байланыстарды
өзгерту (Изменение связей) терезесі ашылады. Байланыстарды ... оң жақ ... ... ... ... таңдалынып
алынады. Байланыстарды өзгерту терезесін жауып, Мәліметтер ... ... ... ... ... ... схемасы
терезесінде әр кестенің екі өрісінің арасындағы сызық түрінде бейнеленеді.
Оның ішінде бір кесте ... ал ... ... ... ... ... деп байланысқа өзінің түйінді өрісімен қатынасқан ... ... ... ... ... ... майлы қаріппен керсетіледі.
Бұл жерде мынадай сұрақ туады: «Кестеаралық байланыс не үшін қажет?»
деген. Байланыстар мынандай екі ... ... ... ...... тұтастығын қамтамасыз ету;
екіншісі — мәліметтер базасына қызмет көрсетуді автоматтандыру.
Байланыс қасиеттерін баптау үшін Мәліметтер схемасы ... ... екі ... ... ... ... ... оған тышқанның оң
жақ батырмасын шертіп, байланыстың жанама менюін ашу ... ... ... ... (Изменение связей) бөлімін таңдап алсақ, Байланыстар
(Связи) ... ... ... ... өзара байланыс орнатылған
кестелердің атаулары мен ... ... ... ... ... ... мәліметтер тұтастығын қамтамасыз ету шарттары көрсетілген
басқару элементтері берілген.
Егер Мәліметтердің тұтастығын қамтамасыз ету (Обеспечение ... ... ... болса, онда негізгі кестенің түйінді өрісінен
мәліметтерді өшіру мүмкін емес.
Егер Байланысқан өрістерді ... ... ... ... ... полей) және Байланысқан жазбаларды ... ... ... ... ... записей) жалаушалары қойылған ... ... ... ... ... өрісінде жүргізілген езгерістер
автоматты түрде онымен байланысқан кестелерде де жүргізіледі.
2.2 Сұраныстар құру
Кестелер мәліметтер базасының ең ... ... ... оған тек ... ... адам ғана қатынай ... ... Ал ... ... базадан мәліметтер алу үшін сұраныстарды
қолдануы қажет. Мәліметтер базасын жобалаушы барлық қажетті ... ... ... Егер ... өзіне қажет мәліметтерді таба
алмаса, онда ол жаңа ... ... ... ... ... ... сұраныс мәліметтер базасында бар болса, оны
Мәліметтер базасы (База данных) терезесіндегі Сұраныс (Запрос) ... ... ... әдісі арқылы таңдап аламыз.
Сұранысты конструктордың көмегімен даярлау
Ол үшін ... ... ... ... ... сол жағындағы
Сұраныс (Запрос) элементін таңдап алып, оң жақ ... ... ... ... командасын таңдасак, үлгі бойынша сұраныс
бланкі терезесі ашылады.
2.3-сурет. ... ... ... ... ... 2.3-суретте көрсетілген. Жоғарғы белігінде
сұраныс жіберілген кестенің құрылымы бейнеленген. Ал ... ... ... Оның ... ... болашақ кестенің бір-бір өрісіне
сәйкестендірілген.
Үлгі бойынша сұраныс даярлау өте оңай ... ... ... ... ... ... ... кестелерді ашып алады.
Соның ішінен құрылатын сұранысқа қажет орістерді тышқанның көмегімен
таңдап алады. Сол ... ... ... ... бағандар автоматты
түрде толтырылады. Сұраныстың құрылымын даярлап болған соң, оны жаңа атпен
сақтап қояды. Осылайша құрылған ...... ... ... ... деп аталады.
Таңдамаға сұраныс нәтижесінде алынған мәліметтерді қандай да бір өріс
бойынша реттеп орналастырғыңыз ... ... ... ... сол ... ... ... деген жол орналасқан. Сол
батырмаға екі рет басу арқылы ашылған тізімнен сұрыптау әдісін ... ... өсуі ... кемуі бойынша. Төменгі бланкінің Экранға шығару (Вывод
на ... ... ... ... ... ... үшін экранға шығарылсын
деген (/) жалауша қойылған. Егер қандай да бір өрістің мәліметтерін ... ... қалу ... ... онда ... жалаушаны алып тастауға
болады.
2.4-сурет. Тандамаға ... ... ... ... ... да бір критерий бойынша сұрыптауды ... ... ... болып Сұрыптау шарты (Условие отбора) есептеледі.
Оған ... ... жол үлгі ... сұраныс бланкісінің ең төменгі жағында
орналасқан. Әрбір өріс үшін осы жолда жеке дара шарт беруге болады.
Есептеулері бар сұраныс.
Бұл ... ... ... ... да бір ... жүргізу қажет
болғанда құрылады. Ол үшін мәліметтер базасын ашқан соң пайда ... ... ... ... ... оны Конструктор режімінде
құрамыз. Сұраныс ... ... ... ... ... сәйкес формуланы жазу қажет. Ең дұрысы, өрнектерді дайындауды
Өрнектерді ... ... ... ... жүргізу.
Тұрғызу терезесі төрт аймақтан тұрады:
■ бірінші аймақта ... ... ... ... ... төменгі үш аймақ дайын стандартты функцияларды таңдап алу үшін
қолданылады:
екінші ... ... ... ... түптектер тізімі
көрсетіледі;
үшінші ...... ... ... түптектің
элементтері бейнеленеді;
төртінші ...... ... ... ... ішкі элементтер жиыны жатады.
2.5-сурет. Өрнектерді тұрғызушы терезесі.
Өрнөктерді тұрғызушы (Построитель выражений) терезесін ашу ... ... ... ... ... ... Тұрғызу
(Построить) батырмасын басамыз.
Өрнектерді тұрғызушы терезесіндегі формулаға стандарттық функцияларды
енгізуге және ол туралы ... ... ... ... сол ... мәндерін енгізсе болғаны.
Өрнектерді тұрғызушы терезесінде өріске стандартты функцияны енгізу
үшін мәліметтер түптегі тізімінен ... ... ... ... ... функциялар (Встроенные функции) қаптамасын таңдап ... Ал ... ... яғни ... аймақтан функция категориясын
таңдап алып, ең соңғы аймақтан өзімізге қажетті функцияны ... ... ... ... басу ... базасын қолданушы тек дайын сұраныстармен жұмыс істей
алады. Егер жобалаушы қүрған ... ... 80 ... ... ... ... ғана қарастырса, онда біз бағасы 400 теңгеден
аспайтын кітаптарды іріктеп ала алмаймыз. ... оған ... ... Осы ... параметрлі сұранысты пайдаланамыз, яғни
параметрдің мәнін өзіміз ... ... ... ... ... кем
кітаптар санын шығарып аламыз. Параметрлі сұранысты құру үшін ... ... ... Экранға шығару жолындағы жалаушаны алып
тастаймыз. Сұрыптау шарты (Условие отбора) жолындағы ... ... ... ... (Введите значение параметра) деген мәтінді теру қажет.
Қорытынды сұраныс электрондық ... ... ... ... атқарады. Топтау амалдарының көмегімен қайсыбір
өрісте қорытындылау функцияларын ... ... ... — avg ... ... табу), sum (қосындыны есептеу), max (ең
үлкен ... ... min (ең кіші ... ... count ... ... ... т.б. жатады.
Қорытынды сұраныс даярлау үшін Сұраныс конструкторының аспаптар
панелінде Топтау ... ... ... ... басып,
сұраныс бланкісінің төменгі жағына Топтау операциясы жолын енгізу ... ... ... ... ... ... ... аламыз.
2.3 Қалыптар құру
Қалыптар мәліметтерді енгізудің, алдын-ала ... ... ... ең ... әдістерін ұсынады. Олар қамтитын ... ... ... ... қатынау жүзеге асырылады.
Мәліметтерді енгізу мен ... ... ... ... ... ... жазбалар, графиктік мәні OLE объектілерін бейнелеуге
арналған қоршаулар басқару элементтері деп ... ... ... ... ... ... ... қатынай аламыз.
Қалыптар үшін негізгі мәліметтер көзі кесте немесе сұраныс болып
табылады.
Қалыптарды құрастыру.
Автоқалып. Кестелер мен сұраныстардан ... ... ... ... ... ... ... Соның ішінде,
толығымен автоматтандырылған кұрал Автоқалып ... ... ... үш түрі бар:
бағандық;
кестелік;
ленталық.
2.6-сурет. Ленталық автоқалып.
2.7-сурет. Кестелік автоқалып.
Автоқалып дайындау үшін, мәліметтер ... ... ... (Формы) қыстырмасын ашып, Құру (Создать) ... ... Жаңа ... ... ... сұхбат терезесінен автоқалыптың түрін және
сол қалып негізделетін кестені (немесе сұранысты) таңдап ... ... ... кейін дайын автоқалып пайда болады. Оған мәліметтерді
енгіземіз.
Қалыптарды шебердің көмегімен даярлау.
Қалыптарды ... ... ... ... ... Мәліметтер базасы (База данных) терезесіндегі Шебердің
көмегімен қалып даярлау ... ... с ... мастера) таңбашасына
тышқанды шерту арқылы іске қосылады. Оның жұмысы ... ... ... ... ... ... ... сатысында болашақ
қалыпқа кіретін кестелер мен олардың өрістерін таңдап алады;
қалыптар шеберінің жұмысының екінші сатысында қалыптың
сыртқы түрі ... ... ... ... ... таңдалынады;
соңғы сатыда құрылған қалыпты берілген атпен сақтап қояды.
Қалыптарды конструктор режімінде даярлау
Қалыптарды конструктор режімінде даярлау үшін ... ... ... (База данных) терезесіндегі Қалыптар (Формы)
қыстырмасын ашу арқылы калыптар тізімін аламыз.
Сол терезеде Конструктор батырмасын бассақ, ... ... ... ... бір ғана ... тұратын бос қалыптың макетін аламыз.
Access-тің бас ... Түр ... ... ... ... тағы екі бөлім қосып аламыз.
Түр► Колонтитул ... ... ... қалыптар
макетінің 2.9-суретте көрсетілгендей түрін аламыз.
Қалыптың құрылымы.
Қалыптың құрылымы мынандай бөліктерден тұрады:
Қалыптың тақырыбы (заголовок формы) оның жоғарғы ... ... ... ... ... және ... орналастыруға болады. Егер қалып бірнеше беттен
тұратын болса, онда ... ... ... ... ғана бейнеленеді.
Жоғарғы колонтитул (верхний колонтитул) — қалыпты баспаға
жіберердегі беттің ... ... ... ... ... колонтитул) — қалыпты баспаға
жіберердегі беттің төменгі колонтитулын анықтайды.
Мәліметтөр аймағы (область данных) — түптектерден алынған
мәліметтерді ... ... ... ... табылады. Бірнеше беттен
тұратын қалыптарда бұл бөлім барлық беттерде орналасады.
2.9-сурет. Қалыптың кұрылымы.
■ Ескертулер (примечание) — қалыптың ең төменгі бөлігін ... ... ... ... бөлімімен бірге енеді. Көп бетті қалыптарды
дайындаған кезде ... ... тек ... ... кейін шығады.
Жобалаушы пайдаланатын басқару элементтері Элементтер ... Оны ашу үшін Түр - ... ... (Вид ... ... ... ... панеліндегі (Панель элементов) басқару
элементін таңдап алып, ... ... ... қоямыз. Элементпен бірге
қалып өрісіне оның біріктірілген таңбасы қойылады. ... ... бұл ... болып табылады. Мысалы, батырмалар үшін Кнопка1, Кнопка2 ... ... ... ... ... ... ... оған
сәйкесінше ат беруге болады (қасиеттерін ашуды ... ... ... ... қалып жобалау
Мәтіндік жазбалар мен суреттер калыптарды ... ... ... ... Қалыптарда мәтіндік жазбаларды құру үшін ... ... ... таңба (надпись) және өріс.
Сурет(Рисунок), Объектінің еркін ... ... ... ... Объектінің біріктірілген қоршауы (Присоединенная рамка объекта) атты
басқару элементтері безендірудің графиктік элементтерін ... үшін ... ... ... ... ... таңдалынып алынып, қалыпқа
кірістіріледі. Ал ... ... ... ... ... ... объект немесе мультимедиалық объектілерді алуға болады.
Беттер — Access 2000 версиясына ғана енетін жаңа ... ... бұл ... мәліметтерге қатынауды қамтамасыз ... ... ... ... ... арқылы жүреді.
Қатынау беттерінің көмегімен базадағы мәліметтерді өте қашықта
орналасқан ... ... ... ... Мәліметтер базасында
өлшемдері өте ... ... ... баяу қозғалатын байланыс арналары
арқылы жіберу өте қолайсыз. Оның үстіне қазіргі кездегі ... ... ... істеу функциялары жоқ. Бұл ... ... ... ... ... кішірек, HTML пішімінде жазыла алады
және баяу байланыс тораптары ... ... ... ... ... ... пішімі бойынша ол Web-құжат болады және оны кез-
келген Web-құжатқа ... ... ... объектілерден айырмашылығы
қатынау беттерінің екі түрлі табиғаты бар. Мәліметтер ... ... ішкі ... ... ... ... кестені (немесе
сұранысты, қалыпты) біз жеке файл ретінде қарастыра алмаймыз.
Олар мәліметтер базасы файлының ... ... ... ... ... ... істей алмайды, өйткені олар жеке файл емес.
Олармен тек мәліметтер ... ... ... ғана ... ... ... ... беттерінің екі түрлі объект ретінде бейнелену ... ... ... ішкі объектісі ретінде оларды редакциялауға болады
және сыртқы операциялық жүйедегі HTML ... ... файл ... ... ... ... ... мен қатынау беттеріне өте ұқсас келеді. Бірақ есептер
мәліметтерді баспа кұрылғысына шығаруға арналған. Қалыптарға ... ... ... ... де ... да жобалаудың автоматтандырылған және қолмен енгізілетін түрлері
бар. Автоматтандырылған жобалау ... ... ... ... (Автоотчеты) де автоқалыптар сияқты бағандық және ... ... ... іске қосу үшін ... ... Құру -
Жаңа есеп Бағандық автоесеп (База данных ►Создать ►Новый отчета ... ... ... ... ... ... екінші бір әдісі — Есептер шебері(Мастер
отчетов). Оны іске қосу ушін ... ... ... данных)
2.11-сурет. Бағандық есеп.
терезесіндегі Шебердің көмегімен есеп ... ... ... ... ... таңбашасын тышқан батырмасымен екі рет шерту қажет.
III – бөлім. Қолданушыға нұсқаулық
Бұл бөлімде біз алдағы уақытта Microsoft Access ... ... ... ... жеке ... ... ... нұсқаулық болып табылады. Алдымен дискідегі Курстық жұмыс
папкасындағы Автокөлік жөндейтін шеберханасының толық ... ... ... ... ... ... ... ашылған терезеден 3.1-
суреттегідей көріністі көре аламыз.
3.1-сурет. Жобаны жүктеген кезде ашылатын ... ... ... ... ... жүргізуші туралы толық мәлімет
кестесін ала аламыз 3.2-суретте көрсетілген. Осы кестеде ... ... ... аты, ... ... ... автомбилі, бұзылған жері,
жөнделген күні толық көрсетілген.
3.2-сурет. Жүргізуші туралы толық мәлімет кестесі
Жобаны жүктеген кезде ... ... Форм ... ... жөндеу шеберханасының кестесін аша аласыз ... ... ... шеберханасының толық жұмыс кестесін көре аласыз. Жүргізуші
жөнінде мәлімет, ... ... ... мәлімет, жүргізуші жөнінде мәлімет
есебі, көлік жөндеушілер тізімі, Ехсеlге де көшіріп алып, шығаруға болады,
ол үшін ... ... ... ... көлік жөндеуші жөнінде
мәліметтерінің қасында орналасқан Ехсеl белгісі бар батырман ... ... ... ... ... ... ... ашылу кестесі.
Көлік жөндеуші жөнінде мәлімет батырмасын басып көлік жөндеуші жөнінде
толық мәлімет ала аласыз, бұнда тегі, аты, ... аты, ... ... ... ... күні ... ... жөнінде мәлімет батырмасын басып 3.5-суреттегідей жүргізуші
жөніндегі толық міләмет кестесін көре аласыз,
3.4-сурет. Көлік жөндеуші жөнінде толық мәлімет.
3.5-сурет. Жүргізуші жөнінде толық мәлімет.
. ... ... ... ... ... мен ... берілген,
екінші механник Абдрахманов Е. батырмасын басыныз 3.6-суреттегідей сұраныс
ашылады. Бұл ... ... ... аты, біліктілігі, жұмыс күні,
жөндеген автомабимлі, жөндеген автомабилінің бұзылған жері көрсетіледі.
3.6-сурет. Абдрахманов Е. сұраныс кестесі.
Жобадан шығу үшін Автокөлік жөндеу ... ... ... оң ... ... бар ... басасыз.
Қорытынды
Мәліметтер базасын құрудың және мәліметтерді автоматты өңдеу ... және ... ... ... “Мәліметтер базасы және білім
базасы” пәнінде қарастырылады.
“Мәліметтер базасы және білім базасы” пәні ... ... ... ... базасын және ақпараттарды автоматты өңдеу жүйесі ... ... ... ... ... жұмысты орындау кезінде мен қажетті ... ... және ... ... ... ... МББЖ ... МББЖ негізінде ақпараттық жүйелерді жобалау принциптері, нақты МББЖ
ортасында жұмыс ... ... ... ... басқару жүйесі Microsoft Access-тің маңызы өте ... ... ... ... ... жүйесі бар. Олар әр түрлі
объектілерімен әр түрлі жұмыс жасайды. Мәліметтер қорын басқару ... ... ... ... Бұнда мәліметтер қорын басқару жүйесінің әр
түрлісі қабылдаулар мен ... ... ... ... ... ... ... қорын басқару жүйесі өзінің құрамына ... ғана ... ал ... ... ол өзінің құрамына сәйкес әр
түрлі функционалдық әдістерді де сыйғызады.
«Microsoft Access» программасы арқылы әр деңгейдегі есептерді ... кең ... ... ... ... ... ... «Microsoft
Access» программасы дүние жүзінде ең көп ... ... ... оны ... қолдана білу – аса бір жетістіктердің бірі болып
саналады. Бұл программа қазіргі ... ... ... кең ... яғни қоғамдық қатынастың барлық бөлімінде қажет болып саналады.
“Microsoft Access” – ... ... ... ... құру – ... уақытымызды аз мөлшерде қолдануға және аз мөлшерде шығым шығаруға
маңызы зор.
Қолданылған әдебиеттер ... ... М.Қ., ... Л.Қ. ... оқу ...... 232 ... А.Н. Мезинов, А.Е. Щебухин «Компьютер для менеджера» Ростов-на-Дону,
2003.
3. ... Б., ... Э., ... Г., ... для студентов и школьников» Алматы, 2002.
4. Тиори Т., Фрай Дж. «Проектирование ... баз ... - М.: ... ... ... ... с ... Access 7.0, М.: «Microsoft
Press» 1997.
6. Л.Ш.Балғабаева «Мәліметтер және білім ... ... ... ... «Базы и банки данных» Москва «Высшая школа»1987г
8. К.Дейт «Введение в системы баз данных» Москва «Мир» 1980
9. ... ... ... Access для Windows ... Москва Санкт – Петербург 1997
11. Глушаков С.В., Ломотько Д.В. Базы данных. Учебный курс. – ... ... н/Д: ... ... ... 2000.
12. Карпова Т. С. Базы данных. Модели, разработка, реализация – СПб:
Питер, 2002.
13. Корнеев В. В. и др. Базы ... ... ... ... М.: ... 2000.
14. Ролланд Ф.Д. Основные концепции баз данных. : Пер. с ...... ... ... Г., ... Д. Базы ... ... и управление – М.: Бином,
1999.
16. Хомоненко А.Д., Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы ... ... ... / Под ред. ... А. Д. ... – СПб.: ... ... өтілі
Жөндеген күні
Бліктілігі
Жалақы
Мекен жайы
Жөні
Аты
Бұзылған жері
Келген ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Деректер базасы және оның объектілері"4 бет
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет
Access - деректер базасы13 бет
Access ортасындағы деректер базасы8 бет
Excell кестелік программасы.Деректер Базасы (Access)11 бет
Microsoft Access арқылы деректер базасын құру12 бет
Ms access-деректер базасын басқару жүйесі50 бет
Mіcrosoft Access арқылы деректер базасын құру туралы16 бет
SQL тілінде деректерді өңдеудің негізгі операторлары. Деректер базасын құру13 бет
«Магазин» Visual FoxPro деректер базасын басқару жүйесі27 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь