Ағыбай батыр Қоңырбайұлы

Ағыбай батыр Қоңырбайұлы, Шұбыртпалы Ағыбай (1802-1885) – Кенесары Қасымовтың Ресей отаршылығына қарсы көтеріліс басшыларының бірі, қолбасшы.
Ағыбай батыр Ұлытау тауының етегіндегі ауылда дүниеге келген. Орта жүз құрамындағы қаракесек-шұбыртпалы – арғын руынан шыққан. Әкесінен ерте айрылған. Шешесі Абылай ханның сенімді батырларының бірі Наймантайұлы Байғозының қызы. Жазушы І.Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясында Ағыбай батыр алып денелі деп сипатталады.
Жорықта үнемі жолы болатындықтан ол «Ақжолтай батыр» атанды. Сарбаздары Абылай есімімен қатар Ағыбай батырды да ұранға айналдырды. 13 жасынан қолына қару алып, 1824 жылы Қарқаралы аймағында Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтеріліске белсене араласты. Қасым сұлтан қаза тапқаннан кейін Ағыбай батыр бастаған қазақ әскері Шу өзенінің бойында өзбектердің Түркістан өлкесіндегі билігін әлсіретті. Ағыбай батыр бастаған қол 1826-1846 жылдары аралығында Ресей әскерлерімен бетпе-бет шайқасып, бірнеше рет күйрете соққы берді. Ресей империясының Қазақстандағы тірек-орталықтары – Қарқаралы, Ақтау, Ақмола бекіністеріне шабуыл жасап, патша әскерлерін Ырғыз, Тобыл өзендері бойындағы ұрыстарда, Қызылжар, Көкшетау шайқастарында тас-талқан етіп жеңді. Қырғыз манабы Орманға қарсы соғыстарда ерекше ерлік көрсетті. 1847 жылы Кенесары ханның Кекілік тауындағы қырғыздармен айқасында Наурызбай батырмен бірге дұшпан шебін бұзып өтті.
Кенесары өлгеннен кейін де Ресей өктемдігіне қарсылығын тоқтатпай, Сыздық төре қолы құрамында соғыс жүргізді. Кейінірек, 1849 жылға дейін Ресей өкіметінің қамалдарына өз бетінше шабуылдар жасады.
        
        Ағыбай батыр Қоңырбайұлы
Ағыбай батыр Қоңырбайұлы, Шұбыртпалы Ағыбай (1802-1885) – Кенесары
Қасымовтың Ресей отаршылығына қарсы көтеріліс ... ... ... ... ... ... ... ауылда дүниеге келген. Орта жүз
құрамындағы қаракесек-шұбыртпалы – арғын руынан ... ... ... ... ... ... сенімді батырларының бірі Наймантайұлы
Байғозының ... ... ... ... ... Ағыбай
батыр алып денелі деп сипатталады.
Жорықта үнемі жолы болатындықтан ол ... ... ... ... ... ... Ағыбай батырды да ұранға айналдырды. 13
жасынан қолына қару алып, 1824 жылы Қарқаралы аймағында ... ... ... ... ... ... араласты. Қасым сұлтан қаза
тапқаннан кейін Ағыбай батыр бастаған қазақ әскері Шу өзенінің ... ... ... ... әлсіретті. Ағыбай батыр бастаған
қол 1826-1846 жылдары аралығында Ресей әскерлерімен ... ... рет ... ... берді. Ресей империясының Қазақстандағы тірек-
орталықтары – Қарқаралы, Ақтау, Ақмола ... ... ... ... ... Тобыл өзендері бойындағы ұрыстарда, Қызылжар, Көкшетау
шайқастарында тас-талқан етіп жеңді. Қырғыз манабы Орманға ... ... ... ... 1847 жылы Кенесары ханның Кекілік тауындағы
қырғыздармен айқасында ... ... ... ... ... ... өтті.
Кенесары өлгеннен кейін де Ресей өктемдігіне қарсылығын тоқтатпай,
Сыздық төре қолы құрамында ... ... ... 1849 ... ... ... қамалдарына өз бетінше шабуылдар жасады. Өмірінің соңғы
кезеңінде егіншілікпен, балық аулаумен айналысты. Дүниеден ... ... ... оның мәйітін Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кешеніне ... ... ... мен ... ... ... деген
жерінде жерленді.
Кенесарының бас батыры Ағыбай батырдың өмір жолы қазақ тарихшылары мен
қаламгерлерінің шығармаларына арқау ... ... ... ... ... хан мен Ағыбай батыр қатысқан барлық
ұрыстар ... ... ... ... ... ... ... қалай
алғанын, Сырдария өзенінің бойындағы Меркі қаласын азат ету барысында Қоқан
хандығымен қалай ұрыс жүргізгенін толық суреттеген. 1914 жылы Есім ... ... ... ... ... ... Тектұрмас» деген
кітабын шығарса, С.Сейфуллин «Ақжолтай батыр» романын жазды. Заңғар жазушы
М.Әуезов «Қазақ әдебиетінің ... ... ... ... ... ... арнады. И.Байзақовтың бір поэмасы да батыр ... Ал ... ... ... Е.Бекмахановтың 19 ғасырдың тарихи оқиғалары
туралы жазылған монографиясында ... ... ... ... жылы ... облысының Жезқазған қаласында Ағыбай батырдың 190
жылдығы, 2002 жылы Балқаш қаласында 200 жылдығы республикалық ... ... ... ... ... ескерткіш орнатылды.
ҚОҢЫРБАЙҰЛЫ АҒЫБАЙ
Қоңырбайұлы Ағыбай (1802-1885) – қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ханы Кенесары Қасымовтың Ресей
отаршылығына қарсы жүргізілген көтеріліс басшыларының бірі. Туып өскен жері
Қарағанды ... ... ... ... ... ... ... Ортау, Ақтау, Ұлытау деп аталатын сілемді таулары.
Топырақ бұйырған жері - Ағадыр елді ... ... 80-90 ... ағып ... ... өзенінің бойы, Тайатқан, Шұнақ тауларының
алқабы. Ағыбай батырдың шыққан тегі Орта жүз ... оның ... ... ... Нағашы жұрты Орта жүздің ноқтағасы Тарақты елі. Абылай
ханның сенімді серігі, әрі ту ... ... ... ... ... қызы ... ... анасы. Тарихтан белгілі Абылайханнан
тараған ұрпақтың ішінде ... қызы ... ... ... ... ... амалсыздан Ресей отаршылдығына мойын ұсынды да ... ... ... ... ... бастаған балалары Ресей отаршылдарына қарсы
бітіспес күрес жүргізіп өтті. Қасым сұлтан өз ... ... ... ... қысым көріп, Арқаның бетпақ даламен жапсарлас өңірін қоныс
ететін Қаракесек, Шұбыртпалы, Тарақты руларының ... ... ... ... ... да ... ... ертерек араласуы осы Қасым
сұлтанмен, оның баласы Кенесары ханмен етене ... ... ... империясының отаршылдың саясатына қарсы 1824 жылы Қарқаралы
аймағында болған көтеріліске ... ... ... ... рет ерлік-
батырлығымен, тапқырлық-табандылығымен көзге түседі. Мұнан екйін де ... 1829, 1832 ... ... әскерімен болған қақтығыстарда Ағыбай батыр
өзін ел үшін белін бекем буған қаһарман батыр, ... ... ... ... ... ... Орта ... түркі тілдес халықтармен
бірігіп, күрес жүргізу мақсатымен елшілік ... ... ... ташкенттік Бегдербектің қолынан қаза тапқан соң, Шу бойындағы
Бесқұлан ... ... ... ... ... қосындары өзбек әскерлерін тас
талқан етіп жеңіп, Түркістан аймағын өзбек ықпалынан ... ... ұлт ... ... қарқын алған кезде, 1837 ... ... ... Орта ... хан етіп ... ... ... бір ауыздан бас сардар әскер басы болып тағайындалады.
Кенесары ханның тікелей басшылығымен Ағыбай батыр ... ... ... ... ... ... орталықтары Қарқаралы,
Ақмола, Ақтау, Екатеринбург бекіністеріне шабуыл жасап, орыс әскерлеріне
Ырғыз, Тобыл бойындағы ұрыстарда, ... ... ... ... ... ... ... хан бастап, 1847 жылы Кекілік тауында
қырғыздармен ... ... ... ... қолы ... бұзып шығады. Осы
шайқаста Кенесары өлген соң да Ағыбай батыр Ресей өктемдігіне қарсы күресін
тоқтатпайды. ... ... ... өз ... ... ... ... төре бастаған отаршылдыққа қарсы бағытталған қозғалысқа
қосылады. Салт атты ... ... ... ... ... ... батыр» деп атап, оның есімін ұранға қосқан. Ағыбай қартайып
бойынан қуат қайтқан ... ауыл елін ... ... бас көз болған. Қазақ халқының тәуелсіздігі үшін барлық өмірін
арнаған Ағыбай батырдың өмір жолы ... ... мен ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Қымыз құюға арналған ыдыстар7 бет
Наурызбай батыр4 бет
«Алпамыс батыр» жырының зерттелуі6 бет
«Арқалық батыр» жырының нұсқалары42 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
«Қырымның қырық батыры» жырлар циклінің зерттелуі, тарихи орны55 бет
Абылай және қазақ батырларының ерліктері58 бет
Алпамыс батыр80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь