Ауған дағдарысының сабақтары


Ғасырлардың негізгі қайшылықтары мен басымдықтары жаңа ғасырға өтті. Жаһандану жағдайында олар өзгеше сипат пен мазмұнға ие болуда. Дамыған мемлекеттер өздеріндегі өркениет белгілері мен сапапарын әлемнің басқа артта қалған мемлекеттеріне таңуға ұмтылуда. Бірақ өркениет белгілерін әкелген өзгерістер әлемдегі шиеленістер мен тұрақсыздықты тоқтата алмады. XXI ғасырға адамзат түрлі этникалық діни және саяси қарсыластық пен соғыс жағдайында кірді. Ғасырлар тошсындағы соғыстар салдары - терроризм, сепаратизм, экстремизм, кайыршылық, наркобизнес сияқты әлемдік деңгейдегі зиянды кұбылыстар болды.
Осындай әлемдік қайшылықтарға толы елдік бірі — Ауғанстан. Бұл елдің ресми атауы Ислам Мемлекеті Ауғанстан. Ауған елі Оңтүстік Батыс Азияда орналасқан. Халқының саны — 24 миллиондай, жер көлемі 652 мың шаршы шақырым. Экономикалық қуаты әлсіз, халқы тым кедейленіп кеткен.
Ауған дағдарысының негізгі себебі елдегі билікке талас, тұрақсыздық пен соғыс. Сондықтан Ауғанстан мәселесі XX ғасырдың екінші жартысынан бастап әлі күнге дейін шешімін таппай келеді. XXI ғасыр басында да Ауған мәселесі күн тәртібінен түспей тұр. Бұл елдегі саяси ахуал тұрақтанбайынша көрші отырған елдерге және жалпы әлемдік бейбітшілік пен тыныштыққа қаупін төндіре бермек..
Империялық мүдделерін қорғауды мақсат тұтқан Кеңес Одағы Компар-тиясының басшылығы 1979 жылы 25 желтоқсанда Ауғанстан жеріне 50 мыңдай әскери қорғанысын енгізді. Бірнеше дивизиядан тұратын Кеңес әс-керлері аз уақытта Ауған астамасы Кабулды, ірі қалалары Баграм. Кандагар. Герат. Термез. т.б. басып алды. 27 желтоксанда "Дауль Аман" сарайы, сынып сол кездегі Ауған басшысы Хафизулла Амин өлтірілген. Кабулдың маңызды объектілері түгелдей Кеңес Одағы әскерлерінің бақылауына көшті. Осылай басталған Кеңес-Ауған соғысы 10 жылға жуық мерзімге созылды. Ауған дағдарысының тууына кінәлі Кеңес Одағы басшылығының империялық саясаты десек те қате емес. Наджибулла бастаған Ауғанстан Халық

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ауған дағдарысының сабақтары
Ғасырлардың негізгі қайшылықтары мен басымдықтары жаңа ғасырға өтті.
Жаһандану жағдайында олар өзгеше сипат пен мазмұнға ие болуда. Дамыған
мемлекеттер өздеріндегі өркениет белгілері мен сапапарын әлемнің басқа
артта қалған мемлекеттеріне таңуға ұмтылуда. Бірақ өркениет белгілерін
әкелген өзгерістер әлемдегі шиеленістер мен тұрақсыздықты тоқтата алмады.
XXI ғасырға адамзат түрлі этникалық діни және саяси қарсыластық пен соғыс
жағдайында кірді. Ғасырлар тошсындағы соғыстар салдары - терроризм,
сепаратизм, экстремизм, кайыршылық, наркобизнес сияқты әлемдік деңгейдегі
зиянды кұбылыстар болды.
Осындай әлемдік қайшылықтарға толы елдік бірі — Ауғанстан. Бұл елдің
ресми атауы Ислам Мемлекеті Ауғанстан. Ауған елі Оңтүстік Батыс Азияда
орналасқан. Халқының саны — 24 миллиондай, жер көлемі 652 мың шаршы
шақырым. Экономикалық қуаты әлсіз, халқы тым кедейленіп кеткен.
Ауған дағдарысының негізгі себебі елдегі билікке талас, тұрақсыздық
пен соғыс. Сондықтан Ауғанстан мәселесі XX ғасырдың екінші жартысынан
бастап әлі күнге дейін шешімін таппай келеді. XXI ғасыр басында да Ауған
мәселесі күн тәртібінен түспей тұр. Бұл елдегі саяси ахуал тұрақтанбайынша
көрші отырған елдерге және жалпы әлемдік бейбітшілік пен тыныштыққа қаупін
төндіре бермек..
Империялық мүдделерін қорғауды мақсат тұтқан Кеңес Одағы Компар-
тиясының басшылығы 1979 жылы 25 желтоқсанда Ауғанстан жеріне 50 мыңдай
әскери қорғанысын енгізді. Бірнеше дивизиядан тұратын Кеңес әс-керлері аз
уақытта Ауған астамасы Кабулды, ірі қалалары Баграм. Кандагар. Герат.
Термез. т.б. басып алды. 27 желтоксанда "Дауль Аман" сарайы, сынып сол
кездегі Ауған басшысы Хафизулла Амин өлтірілген. Кабулдың маңызды
объектілері түгелдей Кеңес Одағы әскерлерінің бақылауына көшті. Осылай
басталған Кеңес-Ауған соғысы 10 жылға жуық мерзімге созылды. Ауған
дағдарысының тууына кінәлі Кеңес Одағы басшылығының империялық саясаты
десек те қате емес. Наджибулла бастаған Ауғанстан Халық Демократиялық
партиясының тобы ғана Кеңес Одағы саясатын жақтады. Налжи-булла Ауғанстанды
Кеңес әскерлері күшімен ғана басқарды. Оның билігі тек Кеңес әскерлері
тұрған қалалар мен елді мекендерде жүрді. Марионеткалық үкіметті халқы
мойындаған жоқ. Ру, ( тайпа басшылары өз аумағында тәуелсіз саясат
жүргізді. Әсіресе, Пәкістан мен АҚШ-тан қаржылық көмек және қару-жарақ алып
отырған "Талибан" қозғалысы Кеңес әскерлеріне қатты қарсылық көрсетті.
Ауған соғысының 10 жылында 620 мың Кеңес Одағы әскері осы соғысқа қатысты.
Кеңес Одағының
соғысқа жұмсаған шығындары 50 миллиаря АҚШ долларынан асты. КСРО Кабул
үкіметіне 40 млрд. доллар әскери көмек көрсетті. Сарапшылардың ай-туынша.
Ауған соғысы Кеңес Одағы экономнкасын тұралатып кетті. 10 жыл-ға созылған
мәнсіз соғыс шығындары КСРО дағдарысын терендетіп, оның кейінгі күнреуіне
себеп болды. 620 мың солдаттар мен офицерлердің 14860-ы ауған жерінде қаза
болды, 35478 адам жараланды және 311 әскерилер хабар-ошарсыз кетті. Осымен
коса Ауғанстанда 585 КГБ қызметкерлері, 28 МВД қызметкерлері. 180 әскери
кенесшілер опат болды.
Ауған соғысына қазақстандықтарда қатысты. Бұл соғыста болған 22000
қазақстандықтардың 789-ы қаза тапса, 1000-дей жерлестеріміз мүгелек болып
қалды. Сонымен Ауған соғысы Кеңес халықтарына тек шығын мен қайғы әкелгені
сөзсіз. Кеңес Одағы өзінің геостратегиялық басымдылығын бұл аумақта
толықтан сақтан алған жоқ. Бұл соғысты бүгінгі күн көзқарасы тұр-ғысынан
басқыншылық әділетсіз соғыс болды деп бағаламасқа лаж жоқ.
Кеңестік империялық саясат ауған халықтарына аса ауыр қайғы әкелді.
10 жыл бойы соғыс қимылдары нәтижесінде 1 миллионнан астам ауғандықтар қаза
болды.
1989 жылы 15 ақпанда Кеңес Одағы әскерлері Ауғанстан жерінен
шығарылғаннан кейін де ауған елінде тыныштық орнай қойған жоқ. Кеңес
әскерлеріне қарсы күрескен "Талибан" қозғалысы мен моджахедтерді АҚШ пен
Пәкістан қару-жарақпен, ақшамен қолдауын күшейтті. Кейбір мәлімет-терге
қарағанда ауған моджахедтері АҚШ-тан 10 миллиард доллар көле-мінле қарулар
мен түрлі көмектер алған. АҚШ басшылығы ауған халқын Кеңес әскеріне қарсы
қаруландырып, Вьетнам соғысы тәжірибесін пайдаланды. Ол соғыста Вьетнам
халқын АҚШ әскеріне қарсы Кеңес Одағы қаруландырған болатын. Қаруланған
халықты шетел басқыншыларының жеңуі қиын екендігін әлемдік шиеленістер
тарихы талай рет дәлелдеген.
Күшейген "Талибан" қозғалысының көсемі Мұхаммед Омар молла билікке
келді. Кеңес әскері шығарылды. Бірақ ендігі күрес ауғандықтардың өз ішіне
ауысты. Билікке ауғандық өзбектер мен тәжіктердің пуштундармен таласуы
басталды. Олар Иран, Кеңес Одағы қолдауына сүйеніп "Солтүстік альянсты"
құрды. Солтүстік Альянс пен "Талибан" арасындағы азамат соғысы 1990 жылдан
2001 жылға дейін жүріп ел халқын одан әрмен күійзелтті. Ауғанстанның басым
державалардың геостратегиялық мақсаттары үшін құрбан болуы тоқталмады.
Елдің негізгі этникалық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
КСРО-ң сыртқы саясатындағы Ауғанстан ( ХХ ғ. 70-80 ж.ж.)
Қазақстан-Қырғызстан қарым-қатынасы мен бауырлас елде болған революция тақырыбын қазақ басылымдары қаншалықты шынайы, анық та, айқын жазатынына талдау жасау
Қазақстан Республикасының қауіпсіздік жүйесіндегі терроризммен күрес саясатын қалыптастыру
Екінші дүниежүзілік соғыс. «Қырғи-қабақ» соғысының ақырғы белесі
Қырғызстанның саяси жүйесі
Халықтың маньчжур үстемдігіне наразылығы өршіді
Бағалы қағаздар нарығының даму жолдары
Ұжымдастыру қарсаңындағы қазақ ауылы
Африка континенті
Соғыстан кейінгі ирак жағдайы
Пәндер