Басқару құрылымы

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 ТАРАУ
ЖҰМЫС КҮШІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жұмыс күші ұғымы және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Кәсіпорындағы жұмыс күшінің сандық және сапалық
көрсеткiштерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Жұмыс күшінің мәдени.техникалық деңгейi және оны сипаттайтын көрсеткiштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2 ТАРАУ
«МЕТАЛЛ БҰЙЫМДАРЫ» ЖШС МЫСАЛЫНДА КӘСІПОРЫНДА ЖҰМЫС КҮШІНІҢ МӘДЕНИ .ТЕХНИКАЛЫҚ ДЕҢГЕЙІН ТАЛДАУ
2.1 Кәсіпорындағы жұмыс күші және оған деген қажеттілікті анықтау ... ... ... ..17
2.2 «Металл бұйымдары» ЖШС мысалында кәсіпорындағы жұмыс күшін пайдаланудың тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3 «Металл бұйымдары» ЖШС.де біліктілік деңгейі бойынша жұмысшылардың құрамын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Қазақстан Республикасында әлеуметтiк-экономикалық қатынастар өзгерген жағдайда жұмыс күшін пайдалану мәселесi күрделенiп отыр. Қазақстан Республикасында осы уақытқа дейiн еңбек нарығы болған жоқ. Рыноктық экономикаға көшу осындай нарықтың болуын қарастырады. Еңбек нарығы–бұл жұмыс күшiн тауар ретiнде сату мен сатып алу туралы экономикалық қатынастардың жүйесi. Еңбектiң тiкелей әсер етуiнiң арқасында жоғары бiлiктiлiктi еңбектiң дәрежесi көтерiледi, әрбiр жұмыс орындарының бағасы өседi, жұмыскерге және оның еңбегiне талап күшейедi. Еңбек нарығында өте қабiлеттi және iскер жұмыскерлерге қатаң әрi қатал таңдау жүргiзiледi. Рынок еңбекке қабiлетсiздердi, жалқау мен әлсiздердi ешқашан аямайды. Ол еңбектiң жоғары шапшаңдығын қамтамасыз етiп, iскерлiк пен бастамашылдықты ынталандырады.
Қазақстан Республикасындағы қалыптасып отырған еңбек нарығы нақты еңбек нарығынан өзгешелеу. Мұнда әзiрше жұмыс күшiн еркiн сату жүзеге аспай отыр және оның болуы әкiмшiлiк, құқықтық және экономикалық факторлармен шектелуде: әлi де болса паспорттық – құжаттық режим сақталуда, жұмыс күшiнiң еркiн аумақтық құйылуын тоқтататын нақты тұрғын жай нарығы болмай тұр. Мысалы, көмiр және тау-кен өндiру, мұнай өңдеу аудандарында ерлер еңбегi басымдау. Себебi, мұнда әйелдер еңбегiн қолданатын кәсiпорындар нашар дамыған, осыдан байқалатыны елдегi жұмыссыздардың үштен екiсiн әйелдер құрайды.
Кәсіпорындарда өнімдерді көбейту, сол арқылы елдегі сұранысты қамтамасыз ету ең әуелі жұмыс күшін тиімді пайдалануға байланысты. Сондықтан, кәсіпорындардағы жұмыс күшінің мәдени-техникалық деңгейін көтеру, жұмыс күшін тиімді пайдалану деңгейі және тағы басқа осыған байланысты мәселелер әдейі қарастыруды қажет етеді. Кәсіпорындарда жұмыс күшін реттеудің тиімді заңнамалық, ұйымдастыру және әлеуметтік - экономикалық механизмдерін іздестіру, жұмыс күшін тиімді жұмыспен қамтудың тұжырымдамасын жасау бүгінгі күні өзекті мәселе.
Мәдени-техникалық деңгейдің негізгі көрсеткіші еңбеккерлердің біліктілік дәрежесі. Ол белгілі бір жұмыстың орындалуына қажетті арнайы білім мен өндірістік машықтың қосындысымен анықталады. Біліктілік жұмыскердің кәсіптік дайындық дәрежесін, күрделілігі әртүрлі жұмысты орындаудағы оның қабілетгілігін білдіреді. Сонымен қатар жұмыскердің мәдени-техникалық денгейі ғылым мен техниканың қазіргі заманғы жетістіктерін, өндірістегі технологиялық процестерді ұйымдастыру принциптерін білуді анықтайды, бұл өз кезегінде еңбек өзгерісі заңының әрекет етуімен көрінеді. Бұл заңдылық ірі машина өндірісінің белгілі бір сатысында еңбек кызметінің сапасына жоғары
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы. Егемен Қазақстан. 2005 ж.
2. “Экономикалық теория негіздері және Ресейдегі нарықтық реформа тәжірибесі” Оқу құралы./М.М. Загфульно, В.И. Овчинкова: 2-ші бөлім, М., 1997 жыл, 320 б.
3. Маслова И.С. “Жұмыс күшін қолданудың тиімділігі (теория мен әдістемелік мәселелер)”/ вопросы экономики, 1978 жыл, №8, 56-65 б.
4. “Экономика” Оқулық/А.С.Булатовтың редакциясы – 2-ші басылым, М., 1999 жыл, 816 б.
5. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан - 2030” Қазақстан Халқына Жолдауы\Егемен Қазақстан,1997. 11 қазан.
6. ҚР Статистика жөніндегі Ұлттық Агенттігі материалдары.
7. Нұрышев Г.Ж., Сабирова Р.Қ. Еңбек экономикасы. Алматы, 1998. 144 б.
8. Аньшин В.А. Оплата труда в современных условиях. М.ВНТИЦ, 1990 ж. 123б.
9. Катульский Е. “Ресейлік еңбек нарығында мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары”/Человек и труд, 1998 жыл, №1, 47-49 б.
10. Мамбетов, Байжомартов “Нарықтық экономиканың негіздері” Ақтөбе, 1998ж
11. Зайцев Н. Экономика промышленного предприятия и предпринимательства , Москва, Софит,1994, С.114.
12. Берешов С. Регулирование заработной платы в Республике Казахстан. Алматы, 2001.19 б.
13. Рахметов Б.А. Персоналды басқару.Алматы, Экономика. 2005. 45 б.
14. Об оплате труда работников отраслей экономики Республики Казахстан. Постановление Правительства Республики Казахстан от 9 января 1996 г.№ 31.-//Вопросы труда.-1997. №2-С.24-25.
15. Қазақстан Республикасы “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы” Заңы, /Егемен Қазақстан, 20 қараша 1999 ж
16. Кенжалина Ж. Оплата труда на промышленных предприятиях.Алматы , Экономика, 2002ж.16Мельдаханова М. “Аймақ бойынша жұмыспен қамтуды реттеудің негізгі белгілері”/ “Жұмыспен қамту саласындағы үш жақты келісім” семинарының материалдары, Алматы, 1999 жыл, 28-3 б.
17. Ливниц Р.З. “Еңбек қатынастарын реттеу/КСРО-да нарықтық қатынастарды құқықтық реттеу” Москва, 1990 жыл, 16-17 б.
18. Димитрова С.А. “еңбек пен халықты жұмыспен қамтудың құқықтық мәселелері” Алматы, 1997 жыл, 120 б.
19. Габдуллина К.Ғ. “Социология” Оқу құралы, Алматы, 1997 жыл, 192 б.
20. “Қазақстанның нарықтық экономикасы: қалыптасу және даму мәселелері” Екі томдық/М.Б. Кенжеғазиннің редакциясымен, том 2, Алматы, 2001 жылы, 388 б.
21. Қошанова А.К., Мельдеханова М.К. “Елдің тұрақты экономикасының даму жағдайындағы еңбек нарығы мен жұмыспен қамтудың тұжырымдамасын жаңарту”/ Саясат, 2002 жыл, №3, 9-18 б.
22. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан - 2030” Қазақстан Халқына Жолдауы\Егемен Қазақстан,1997. 11 қазан
23. Засловский И. “Реседегі өтпелі экономикадағы еңбек нарығы. Ресей Федерациясындағы еңбек қатынастар реформасының негізгі бағыттары”/Вопросы экономики, 1998 жыл, №2, 74 б.
24. Сарыкулова Л. “Еңбек қатынастарының үлгілері”/Транзитная экономика, 1999 жыл, №2, 117-119 б.
25. Алимбаева Р.Н. “Нарықтық экономикаға өту жағдайында жұмыспен қамтуды реттеу”/ “Қазақстан жаңа үлгідегі даму жолында: үрдістер, әлеует және өсу императиві” Халықаралық ғылыми – практикалық конференция материалдары, Алматы, 2001 жыл;3 Б, 234-239 б.
26. “Экономика және бизнес”/ Камаев В.Д. редакциясы, М.,1993 жыл, 464б.
27. Човушян Э.О. Сидоров М.А. Управление риском и устойчивое развитие. М.ИИЦ,2000. 54 б.
28. Куликов Г.В. Японский менеджмент и теория международной конкурентоспособности. М. Рассиана, 2000. 101 б.
29. Экономика предприятия, Под ред. Е.Куприянова, Москва,ЮНИТИ, 1996, С.101.
30. Волкова О.И. “Экономика предприятия” Москва, 1998ж, 145 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………...…………..3
1 ТАРАУ
ЖҰМЫС КҮШІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Жұмыс күші ұғымы және оның
құрылымы......................................................6
1.2 ... ... ... ... және сапалық
көрсеткiштерi……………………………………………………………….............9
1.3 Жұмыс күшінің мәдени-техникалық деңгейi және оны сипаттайтын
көрсеткiштер................................................................
..............................................12
2 ТАРАУ
«МЕТАЛЛ БҰЙЫМДАРЫ» ЖШС МЫСАЛЫНДА КӘСІПОРЫНДА ЖҰМЫС КҮШІНІҢ МӘДЕНИ
-ТЕХНИКАЛЫҚ ДЕҢГЕЙІН ТАЛДАУ
2.1 ... ... күші және оған ... қажеттілікті
анықтау..............17
2.2 «Металл бұйымдары» ЖШС мысалында кәсіпорындағы жұмыс күшін пайдаланудың
тиімділігін
талдау......................................................................
.......23
2.3 ... ... ... ... ... ... ... талдау
.........................................................................29
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында әлеуметтiк-экономикалық қатынастар өзгерген
жағдайда жұмыс күшін ... ... ... ... Қазақстан
Республикасында осы уақытқа дейiн еңбек нарығы болған жоқ. ... көшу ... ... ... қарастырады. Еңбек нарығы–бұл
жұмыс күшiн тауар ретiнде сату мен сатып алу ... ... ... ... ... әсер етуiнiң арқасында жоғары
бiлiктiлiктi еңбектiң дәрежесi көтерiледi, әрбiр жұмыс ... ... ... және оның ... ... ... ... нарығында өте
қабiлеттi және iскер жұмыскерлерге қатаң әрi ... ... ... еңбекке қабiлетсiздердi, жалқау мен әлсiздердi ешқашан аямайды. Ол
еңбектiң жоғары шапшаңдығын ... етiп, ... пен ... ... қалыптасып отырған еңбек нарығы ... ... ... ... ... жұмыс күшiн еркiн сату жүзеге аспай
отыр және оның ... ... ... және ... ... әлi де ... ... – құжаттық режим сақталуда, ... ... ... ... ... ... ... жай нарығы болмай
тұр. Мысалы, көмiр және тау-кен өндiру, мұнай өңдеу ... ... ... ... ... ... еңбегiн қолданатын кәсiпорындар
нашар дамыған, осыдан байқалатыны ... ... ... екiсiн
әйелдер құрайды.
Кәсіпорындарда өнімдерді көбейту, сол ... ... ... ету ең әуелі жұмыс күшін тиімді ... ... ... жұмыс күшінің мәдени-техникалық деңгейін
көтеру, жұмыс күшін ... ... ... және тағы ... осыған
байланысты мәселелер әдейі қарастыруды қажет етеді. Кәсіпорындарда жұмыс
күшін реттеудің ... ... ... және ... -
экономикалық механизмдерін іздестіру, жұмыс күшін тиімді ... ... ... ... күні өзекті мәселе.
Мәдени-техникалық деңгейдің негізгі көрсеткіші еңбеккерлердің
біліктілік дәрежесі. Ол ... бір ... ... ... ... мен өндірістік машықтың қосындысымен анықталады. ... ... ... дәрежесін, күрделілігі әртүрлі ... оның ... ... ... қатар жұмыскердің мәдени-
техникалық денгейі ғылым мен техниканың қазіргі заманғы жетістіктерін,
өндірістегі технологиялық ... ... ... ... бұл өз кезегінде еңбек өзгерісі заңының әрекет етуімен көрінеді.
Бұл заңдылық ірі машина өндірісінің белгілі бір сатысында еңбек ... ... ... ... ... ... ... жаңа
техниканың ролі бүгінгі таңда енбектегі ақыл-ой қызметінің үлесін арттыруда
ғана емес, дегенмен бұл негізгі және міндетті алғы ... ... ... ... ... мен техниктерді
айтпағанда) кибернетика, телемеханика. автоматика, электроника ... ... ... ... ... ... мен мамандықтардагы біліктіліктен өту, өзгеріп ... ... ... ... ... ... және жалпы
техникалық дайындықтары жоғары болған жағдайда табысты ... ... ... жалпы білімдік дайындық жұмыскерлердің өндірісті басқаруға
қатысуына мүмкіндік береді
1 ТАРАУ ЖҰМЫС КҮШІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. ... күші ... және оның ... өмір ... ... адам ... ойдың даму процесі
барысында бірқатар ұғымдар пайда болды: «жұмыс күші», «еңбек ... ... ... ... ... күші дегенiмiз ел халқының дене және
ой еңбегiнiң қабiлетi бар және ... ... ... жұмыс
жасауға қажеттi белгiлi бiр мөлшердегi әдет-дағдыны иеленген бөлiгi ... Оған ... ... ... ... 63 ... ... ерлер мен
58 жасқа дейiнгi әйелдер жатады. Жұмыс күшіның саны тек ... ... ... ... жұмыс күшін жалпы тұрғындардан бөлудiң тек
алғы ... ... ... жасының күнделiктi өмiрдегi шегi ... ... ... ... ... анықталады[2].
Бүгiнгi таңда жастардың көпшiлiгi 16-жасында араласқанымен олар ... бiлiм ... ... ... ... ... оқу орындарында)
айналысады. Жұмыс жасының жоғарғы шегiн де дұрыс ... ... ... ... Жұмыс жасының ұзақтығын өсiру еңбекке қабiлеттiлiк ... ... ... ... жасы ... ... ... - қартаң кезеңi; 75 жас – кәрiлiк кезеңi; 90 жастан бастап ұзақ өмiр
сүрушi деп ... ... жасы ... ... ... еңбектiң
зейнетке шығатын уақыт жасқа ғана емес, сонымен қатар көптеген жағдайларға
байланысты болады.
Нарықтық кезеңде ... денi сау ... ... ... ... Ол тек өмiр сүру ... көзi ғана болып қоймайды, белгiлi-бiр
дәрежеде еңбек өмiр сүру ... ... ... ... ... ... адам өмiрiнiң активтi, жұмыс жасау кезеңiн ұзарту еңбеккер үшiн
жақсы нысан болып табылады. ... ... ... әлi ... ... зиянды элементтер сақталған жағдайда басты назарды еңбектi
жеңiлдетуге және осының негiзiнде ... ... ... ... аудару керек. Жұмыс күші республикамызда 2007 жылы 9,1 млн. адамға
жеттi. Бұл республиканы мекендейтiн барлық халықтың 54 ... ... ... келетiн болсақ, барлық жұмыс күшіның құрамындағы еңбекке
қабiлеттi жастардың жұмыс күшіның үлес ... 98,1 ... ... ... етiп ... жасы ұлғайған адамдар мен
жасөспiрiмдердiң үлес салмағы- 1,9 пайыз. Бұдан он жылғы ... ... ... 100 ... зейнеткерлiк жастан үлкен адамдар
мен балалар мен жасөспiрiмдер саны ... ... ... ... ... болу ... ... ол
пайда болу кезеңіне қарай 1- ... ... ... ... өмір ... ... ойдың дамуы
|Категориялар |Отандық ғылымда ... ... ой |
| ... ... | |
| ... | ... күші |ХІХ ғ. – бүгінге |Адам еңбек процесінде қолданылуы |
| ... ... ... мен қасиеттерді |
| | ... ... ... |20-ж. ...... сыртқы басқарудың енжар |
|ресурстары |бүгінге дейін ... ... – есеп ... |
|Еңбек |ХХ ғ-ң 70-80 жылдары-|Еңбек аясында адам өзіне тән ... ... ... ... мен ... бар ... |
| | ... ... ... |80-90 жж. аяғы мен ...... өндірістің басты |
| ... ... ... күші, оның тиімділігін |
| | ... ... ... |
|Адам капиталы |90- ж. басы - ...... ... жасау объектісі |
| ... ... ... күші – ... ... ... деген қабілеттілігі, яғни бүкіл
әлеуметтік белсенді халық. ... ... ... ... ... және ... ... құрайтын адамдардың көп бөлігі кіреді,
олардың еңбек ету қабілеті болашақта қолдануы мүмкін. ... ... күші ... салалық, кәсіби біліктілік ... ... мен ... ... ... олардың бірдей ұғым
еместігін көруге болады. Бірақ олар бір-бірімен ... ... ... деген қабілеттілігінсіз жүзеге аспайды, ал еңбекке деген қабілеттілік
тек еңбек процесінде ғана жүзеге ... ... ... ... және ... ... ұғымдар бар.
Экономикалық белсенді халық – қоғамдық өндіріске қатыса алатын адамдар
жиынтығы. Халықаралық еңбек ұйымы ... ... ... ... ... ... үш категориядан тұрады: жұмыспен қамтылғандар,
жұмыссыздар және жұмыс күшінен тыс ... = ... күші + ... ... тыс ... күші = ... ... + Жұмыссыздар
Жұмыспен қамтылғандарға жалдамалы қызметкерлер және өз бетінше жұмыспен
айналысатындар кіреді. ... (ақы ... ... ... ... немесе қандай да болмасын меншік түріндегі кәсіпорындар, мекемелер,
ұйымдар басшыларымен ... жеке ... ... ... ... қожалықтарының иелерімен ақшалай немесе заттай түрде ақы төленетін
еңбек қызметінің жағдайы туралы шартқа отырған жұмыскерлер.
Өз бетінше ... ... - ... кіріс әкелетін жұмыспен
қамтамасыз еткен ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын жұмыс берушілер, жеке кәсіпкерлікпен айналысатын
адамдар, жанұяда ақы төленбейтіндер, өндірістік кооперативтер мүшелері
жатады. Шетелдік ... ... ... ... елдерде өз бетінше
жұмыспен қамтылған халықтың негізін фермерлер, қолөнершілер, өнер адамдары,
адвокаттар т.б. яғни жеткілікті білімі бар салыстырмалы ... ... ... ... ... ұғымын түрлі белгілеріне қарай нақтылауға болады. Бұндай
жіктемелеу ... ... ... ... әлеуметтік қорғау
жүйесін жасауда, жұмыссыздықты азайту жолдарын анықтауда қажетті.
Жұмыссыз деп кімді айту керек деген сұрақ ... ... ... ... ... ішінде Қазақстан да) жұмыссыздар санын анықтауда Халықаралық
еңбек ұйымдарының (ХЕҰ) стандарт ... ... ... ... байланысты емес себептер бойынша табыс әкелетін еңбек қызметімен
айналыспайтын, жұмыс ... ... және ... ... әзір ... ... адамдар.
Жұмыс күшінен тыс адамдар деп жұмысы жоқ, жұмыс іздемейтін және жұмыс
жасауға дайын емес адамдар ... ... оның ... ... ... еңбек
ету қабілетінен төмен жастағылар да бар. Яғни бұл топ экономикалық ... ... ... жұмыс күшінің сандық және сапалық көрсеткiштерi
Жұмыс күшінің сапасы жұмыс iстейтiн адамдардың кәсiби және бiлiктiлiк
құрылымымен анықталады.
Соңғы он жыл iшiнде ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады(бұрынғы КСРО шеңберiнде алғанда).
Халықтың бiлiм деңгейi көтерiлдi. ... ... ... деп ... Бiздiң басты оң игiлiктерiмiздiң ... ... ... ... адам ресурстарының сапасы тұр.”(5(
Мәлiметтермен сөйлейтiн болсақ, оқу жылының орташа саны 9,3-тен 10,4
жылға ұлғайды. Жоғары бiлiмдi қызметкерлер саны 10 ... 14,3 ... орта ... ... саны да арта ... 15,6 ... ... жеттi. Ал орта жалпы бiлiмi барлардың саны 27,6-дан 37,1 пайызға
көтерiлдi[6].
Жұмыс күшінің құрылымында екi бiлiктiлiк топ бар. ... ... ... ... ... оған ... жоғарғы орындардағы
мамандар,орта буын мамандар, қосалқы еңбекпен ... ... ... ... дене еңбегiмен шұғылданатындар жатады, олардың
қатарында күрделi ... ... ... еңбекпен, қарапайым жұмыстармен
айналысатындар бар.
Соңғы он жыл iшiнде жұмыс күшінің бiлiктiлiк ... ... ... ой ... ... саны өстi, ол бұрын 23,3
пайыз болса, ендi 39,1 ... ... дене ... ... ... ... 68,1 пайызға төмендедi[7].
Сонымен қатар осы уақыт iшiнде бiлiктiлiксiз адам саны 1,2 ... ... және ... ой ... ... саны 0,3 ... кемiдi. Кәсiби құрылымы бойынша ... ... үш түрi ... ... және ... ... ... түрi шет елдегi барлық дамыған елдерде 1970-
80 жылдар iшiнде құрылды. Ол өнеркәсiп пен ауыл ... ... ... саласы мен халыққа қызмет көрсету саласында еңбек
ететiндер мен арадағы бөлiнiсiнiң қарқындылығымен сипатталады. Мысалы, АҚШ-
та ... ... ... ... 3,6 ... ауыл шаруашылығында,
индустриалды еңбекпен 28,3 пайыз, ақпараттық салада 22,3 пайыз, ... ... ... ... 45,8 ... еңбек етедi.
ТМД елдерiнде көбiне адамдардың кәсiби еңбекке қамтылуында ... түрi тән ... ... Тек бiр ... елде ғана ... ... ... айналысатындар саны басым[8].
Қазақстанда ауыл шаруашылығы мен ... ... ... үлесi 1995 жылы 22,0 пайыз болса, индустриалды ... саны 22,2 ... ... Ақпараттық жүйеде 18,9 пайыз, халыққа
қызмет көрсету саласындағылар үлесi 36,9 ... ... ... ... ... еңбекпен айналысатындар
санының 50 ... ... асып ... ... ... ... көрсетедi деп саналады. Сондықтан еңбекке қамтудың кәсiби,
бiлiктiлiк құрылымында жұмыс күшiн ақпараттық және қызметтiң ... ... ... ... алға ... ... бағдары болған жоқ.
Жұмыс күшiнiң басты-басты сапалық сипаттамалары еңбеккерлердiң ... ... ... ... ... даярлығы болып табылады.
Елбасымыз былай деп атап көрсеттi:”… Бiздiң ... және ... ... ... бiлiм ... биiк халқымыз бар. Мұның өзi -
бiздiң халқымыз бен ... ... аса iрi ... Бiз ... баға ... капиталды жан-жақты дамытуға, өркениеттi жағдай
туғызуға тиiспiз”(5(.
Адамдардың бiлiмi мен ... ... өсуi, ... ... ... ... ... сапасының артуы себеп болып отыр.
Дегенмен, жұмыс күшiн даярлауда бiздiң елiмiзде ... ... ... де ... Мамандар кең көлемде даярланғанымен, елде
жоғары бiлiктi жұмысшылар жетiспедi. Мұның өзi еңбек өнiмдiлiгi мен ... әсер ... ... ... ... даярлаудағы экстенсивтiк
тенденциялар ғылыми-техникалық прогрестi жеделдетумен ... ... ... прогресс бұрын алынған бiлiмдер мен
машықтардың тез ескiрiп қалуына әкелiп соқтырады, ... жаңа ... ... ... мамандықтар дәрежесiн арттыруды талап етедi. Ғылым
мен техниканың қазiргi заманғы қарқынында жұмыскер өзiнiң барлық ... ... ... 3-4 рет ... ... өтiп, ... ... керек.
Қазiргi жағдайда кадрлар даярлаудың бүкiл жүйесiн қайта құру қажет.
Бұл жүйе еңбек процесiнiң өз ... ... ... мен ... ... етуi, экономикалық бiлiмдi, кәсiптiк даярлықтың
ажыратылмас ... ... тиiс. ... ... жағдайда жұмыс
күшiнiң сапалық сипаттамасының ... ... ... ... күшейедi. Мұның өзi таяу уақыттың iшiнде оны жүзеге асыруға үлкен
кедергi болуы мүмкiн.
Өндiрiстi интенсивтендiругк бет бұру ... ... ... ашу, жұмыскерлердiң үздiксiз бiлiм алу жүйесiн жасау арқылы
қамтамасыз етуi ... бар ... ... бар”,-деп Бенджами Франклин айтпақшы,
бiлiм мен кәсiптiк дайындық еңбек өнiмдiлiгiн ... және ... ... ... ... ... ... бередi. Адам капиталын
инвестициялау-еңбек өнiмдiлiгiн жоғарылатудың маңызды құралы. Жұмыс ... ... ... ... табыстың өсiмiн бередi[9].
1.2 Жұмыс күшінің мәдени-техникалық деңгейi мен оны ... ... ... ... өнiмдiлiгiн арттыру факторы
арнайы дайындалған жұмыс күшi болып табылады. Өндiрiсiтiң объективтi шарты
ретiнде көрiнетiн техника мен оның ... ... күшi ... ... Қазiргi ғылыми-техникалық революция жағдайында ... ... ... ... және ... ... талаптар қойылады.
Арнаулы бiлiм, жоғары кәсiптiк дайындық, жалпы мәдениетжемiстi еңбек етудiң
барған сайын мiндеттi шартына ... ... ... ... ... ... ықпал етедi.
Жұмыс күшінің мәдени-техникалық деңгейi олардың жалпы және ... ... ... ... және ... жиынтығын бiлдiредi.
Мәдени-техникалық деңгейiнiң негiзгi көрсеткiшi ... ... Ол ... ... ... ... арнайы
бiлiммен өндiрiстiк машықтың қосындысымен анықталады. Классификация немесе
бiлiктiлiк ... ... ... күрделiлiгi әртүрлi
жұмысты орындаудағы оның қабiлеттiлiгiн бiлдiредi.Сонымен қатар жұмыскердiң
мәдени-техникалық деңгейi ... мен ... ... заманғы
жетiстiктерiн, өндiрiстегi технологиялық процестердi ... ... ... Бұл өз ... ... ... заңының
әрекет етуәнен көрiнедi. Бұл заңдылық iрi ... ... ... ... ... ... жоғары талаптар қояды. Еңбектiң
мазмұнын байытудағы жаңа техниканың рөлi ... ... ... ... ... арттыруда ғана емес, дегенмен бұл негiзгi және мiндеттi
алғышарт[11].
Бүгiнгi таңда бiлiктiлi жұмысшыдан, ... мен ... ... ... ... ... ... таныс болуын талап етедi.
Жаңа кәсiптер мен мамандықтардағы бiлiктiлiктен өту, өзгерiп жатқан
өндiрiстiк жағдайларға бейiмделу жұмыскерлердiң ... ... және ... ... ... ... ... табысты болады. Сонымен қатар
жоғары жалпы бiлiмдiк дайындық жұмыскерлердiң өндiрiстi басқаруға қатысуына
мүмкiндiк бередi.
Жұмыс күшіның мәдени-техникалық ... ... ... еңбекке
қатынасы, олардың рухани қажеттiлiктерiнiң даму ... бос ... ... ... маңызы болып табылады.
Жұмыс күшіның мәдени-техникалық деңгейi сияқты ... ... ... ... ... ғана толықтай әрi жеткiлiктi сипатталады.
Бiрiншi кезекте бұл елдiң жалпы және ... ... ... ... ... ... сауаттылығы, әртүрлi оқу
орындарында оқып жатырған және жыл ... ... ... жыл ... ... өтетiн жұмысшылар мен қызметкерлер саны, бiлiктiлiктi
жоғарылату бойынша оқыған жүмысшылар мен қызметкерлер саны.
Мәдени-техникалық деңгейдi ... ... ... ... құрылым көрсеткiштерi сипаттайды. Олардың iшiнде маңыздысы:
жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... үлесi, ой және дене еңбегiмен айналысатын еңбеккерлердiң
арасындағы арақатынас, өнеркәсiптiк-өндiрiстiк персоналдағы инженер-техник
жұмыскерлердiң ... ... ... ... ... iшiнде жоғары
және орта бiлiмi бар мамандардың үлес салмағы.
Жұмыс күшіның мәден-техникалық деңгейi еңбек ... ... ... арттыру арқылы әсер етедi.
Жұмыскерлердiң бiлiктiлiгi үш ... ... ... ... дайындық, өндiрiстiк тәжiрибе. Олардың әрқайсысы еңбек өнiмдiлiгiн
арттыруға ықпалын ... ... ... ... ... де ... өз бос ... мақсатты бағытта өткiзедi, осының нәтижесiнде жұмыс аптасында
еңбектiң қалыпты режимiн сақтайды, бұл өз ... ... ... ... жасайды. Дегенмен жалпы бiлiм ... ... ... ... дайындықтың орнын ауыстыра ... ... ... ... өнiмдiлiгiне мынандай бағытта әсер
етедi[12].
Ең алдымен бiлiктiленген және жоғары ... ... ... ... ... ... жұмыстарды атқарады, мысалы,
автомат жүйелерiн жөндеу және реттеу. Жоғары бiлiктiлi ... ... ... ... құрал-жабдықтардың үзiлiссiз жұмыс iстеуiн қамтамасыз
ете алады, ал мұны ... ... ... жасай алмайды. Бiрдей
техниканы қолданған жұмысшылардан жоғары бiлiктiлi ... ... ... ... бар. Ол ... ... жоғарылату жұмыс уақытының құрамын
өзгертуге әкеледi; жұмыс уақытының жалпы шамасындағы ... ... ... ... пен бай ... арқасында жоғары бiлiктiлi
жұмысшылар техникалық ... сызу ... тез ... ... тез ... ... ... алып –салу, өнiм
сапасын бақылау, т.б.)кететiн ... ... ... ... бiрге
жоғары бiлiктiлi жұмысшылардың жұмыс уақытын жоғалту аз болады. ... ... ... ... ... ... болғандықтан, оның үлес
салмағының өсуi жұмыс күнiнiң бойында жасалатын заттардың, детальдардың,
жартылай фабрикаттың өсуiне әкеледi, яғни ... ... ... ... ... ... ... бiлiктi жұмысшылар жеке өндiрiстiк
операциялардың алдыңғы қатарлы экономикалық тәсiлдерiнiң ... етiп, ... ... ... қозғалыстарын қолданады.
Практика көрсеткендей, кең кәсiптiк бiлiмге сүйенген жоғары бiлiктi
жұмысшылар жұмыс жасайтын құрал-жабдықтарының ... ... ... ... ... ... ... жұмыскерлер жоғары кесу
жылдамдығын қолданса, металлургияда балқыту жылдамдығын көбейтедi. Мұнай
өнеркәсiбiнде бұрғылау жылдамдығын жоғарылатады және ... ... ... өзiн ... ... ... өнiмдi пайдаланады. Салыстырмалы
өнiмнiң әрбiр данасын өндiруге олар ... ... ... аз
жiбередi, бұл олардың еңбектерiнiң жоғары өнiмдi екендiгiн көрсетедi.
Жоғары бiлiктiлiк жұмысшылар көп станокты ... ... ... қажеттi
шарты. Сонымен, басқа тең жағдайда төмен ... ... ... ... ... ... уақыт бiрлiгiнде өнiмнiң санын
арттыра отырып, жұмыста жақсы сандық ... ... ... бiр ... ... ... орташа есеппен еңбек өнiмдiлiгiн
6,8 пайызға өсуiн ... ... ... ... олардың жалақы шамасыда
өседi.
Жоғары бiлiктiлi ... ... ... жағы да ... ... ... ... жоғары бiлiктiлi жұмысшылардың өндiрiстiк
операцияларды орындауы жоғары ... ... ... Олар ... ақау ... шығарған өнiмдерiнiң мықты болуын, әрi ұзақ
мерзiм қолданылуын қарастырады. Бiлiктiлiк жоғарылаған ... ... ... ... ... және ... өнiмдердiң
сапаларының жақсаруы ең аяғында қосымша өнiм шығарғанмен пара-пар.
Бiлiктiлiгi еңбек өнiмдiлiгiн арттыруға ықпал ететiн ... ең ... ... ... дамуымен байланысты. Қазiргi заманғы
ғылыми-техникалық революция жағдайында бiртiндеп өндiрушiнiң бақылаушы мен
ұйымдастырушыға айналуына байланысты ... ... ... ... басқаруға қабiлетiнiң жетуi әсерiн тигiзедi.
2 ТАРАУ КӘСІПОРЫНДА ... ... ... ... ... ... ... жүмыс күші және оған деген қажеттілікті анықтау
Кәсіпорынның кадрлары немесе еңбек ресурстары сол ... ... және оның ... ... ... әртүрлі кәсіптік
-квалификациялық топтарындағы жұмыскерлер жиынтығы. Тізім құрамына жұмысқа
алынған, ... және ... емес ... ... барлық жұмыскерлер
кіреді.
Кәсіпорын кадрлар құрамының сандық, ... ... ... бар.
Еңбек ресурстарының сандық сипаттары- мынандай ... ... ... саны ... бір күнде негізгі және
уақытша тізім құрамындағы жұмыскерлердің саны.
Келгендер саны - жұмысқа ... ... ... ... ... ... құрамының арасындағы айырма бір күндік жұмысқа ... ... бір ... ... ... ... үшін ... саны көрсеткіші қолданылады. Бір айдағы жұмыскерлердің орташа тізім
саны ... ... ... ... ... және ... ... кіреді)
жұмыскерлердің тізім құрамын қосып, айдың календарлық күндерінің
санына бөлу арқылы табылады.
Орташа ... ... ... анықтау үшін жұмысқа алу жөніндегі бұйрық
басқа жұмыстарға ауыстыру, еңбек келісімін доғару ... ... ... жұмыскерлердің тізім құрамының күнсайын есебін жүргізу қажет.
Кәсіпорынның еңбек ... ... ... ... қоры (Қер) ... ... ... ол мына формуламен
анықталады:
Қер=Ротх Тор ... ... ... ... ... кезеңінің орташа ұзақтығы (күн,сағат)
Сандық құрамы, біліктілік деңгейі бойынша кәсіпорын ұжымы тұрақты шама
емес,ол әрдайым өзгереді:бір қызметкерлер ... ... ... ... ... ... саны мына ... бойынша анықталады:
Рор=1/2Р1+Р2+...Р11+1/2Р12/12, ... Р1 ,Р2,Р3 ,-Р11 , Р12 - ... ... ... ... ... коэффициенті (Кқ) белгілі бір ... ... ... ... ... сол ... ... күшінң орташа
тізім санына бөлу арқылы табылады:
Кқ=Рқ/Рорх 100 ... ... ... ... - жұмыс күшінң орташа тізім саны,адам.
Жұмыстан шыққан кадрлар коэффициенті (Кш)
Барлық себептер бойынша жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... санына қатынасы:
Кш=Рбос/Рорх100 ... ... ... (Кт) ... ... ... -ақ жеке ... өндірісті басқаруды ұйымдастыру деңгейін
анықтағанда қолданылады:
Кт=1-Рбос /Б +Рқ х 100, Кт=1-Рбос/Б+Рқ х 100, ... ... ... өз қалауы бойынша және еңбек тәртібін
бұзғаны үшін жұмыстан шыққандар саны.
Сапалық ... ... ... жеке ... ... ... мен сандық қатынастарымен анықталады.
Өндірістік кәсіпорындарда жұмыскерлердің ... ... ... ... мен топтарға бөлінеді.
Кәсіпорынның балансыда тұрған сауда мен қоғамдық, тамақ, медициналық және
сауықтыру мекемелерінің, ... ... ... ... ... ... жатады.
Кәсіпорында тікелей өнімді өндірумен айналысатын адамдар өнеркәсіптік
-өндірістік персоналға жатады.
Оған барлық кәсіпорынға негізгі, көмекші, ... ... ... ... ... ұйымдар мен
лабораториялардың, заводты басқаратын барлық ... мен ... ... құралдары күрделі және ағымдағы жөнделуін
қамтамасыз ... ... ... ... жатады.
Өнеркәсіптік-өндірістік жұмыс күшінқ жұмыскерлері 2-ге бөлінеді:жұмысшылар
және қызметкерлер.
Жұмысшыларға тікелей материалдық ... ... ... жөндейтін, жүк тиейтін, таситын, материалдық қызмет көрсететін
және т.б. адамдар жатады.
Олар ... және ... ... ... бөлінеді.
Қызметкерлер тобына басшылар, мамандар және қызметкерлер жатады.
Басшыларға - кәсіпорын басшысы, оның бөлімшелерінің басшылары, олардың
орынбасарлары, бас ... (бас ... ... бас механик, бас эконом,
бас технолог және т.б.)
Қызметкерлерге құжатты ... оны, ... ... ... ... ... ... кассир, контролер, есепшілер, сызу сызатындар
және т.б.)
Еңбек қызметтерінің сипатына қарай кәсіпорын кадрлары кәсібіне және
мамандығына ... ... ... (профессия) жоспарлаушы, маркетинг, финансист
т.б.бөлінеді.
Токарь ... ... ... ... ... - ... құрылым штат кестесінде көрсетіледі.
Адам факторының кәсіпорын жұмысының тиімділігін жоғарылатуға ... ... ... таңдау және олардың қозғалысы
-кадрларды дайындау және оларды үздіксіз оқуы
-жұмыскерлер құрамының тұрақтылығы және икемділігі
-жұмыскерлердің ... ... және ... ... таңдау мен олардың қозғалысының екі белгісі бар:
1) жоғары кәсіби біліктілік және оқып үйренуге қабілетінің болуы
2) қарым-қатынас тәжірибесі мен ... ... ... ... ... ... ... кеткен қаражат шығын емес, тұрақты
жетіліп тұрудың, ... ... ... ... ... ... азайтудың бірден-бір құралы.
Жұмыспен қамтудың кепілі, кадрлардың кетуінің азаюы экономикалық
эффекті қамтамасыз етеді және жұмыскердің өз ісін ... ... ... деген оймен алаңдамауға жағдай жасайды.
Қазіргі кезде еңбек өнімділігін және тиімділігін ... үшін ... ақы ... ... ... ... ресурстарына қажеттілікті анықтау және оның санын жоспарлауды
«Металл бұйымдары» ЖШС кәсіпорны бойынша қарастырайық.
Персоналға қажеттілікті анықтау жұмыс күшін ... ... ... ... ... ... қажетті санын анықтау үшін қажетті мәлімет
олардың кәсіби және біліктілік құрамы, өндірістік ... ... ... ... өнімділігінің жоспарланған өсуі, жұмыс құрылымы
болып табылады. Кәсіпорынның ... ... ... ... С ... ... К ... өнімділікке Ө бөлу арқылы табады.
С=К | Ө немесе Ч=О| В; ... ... дәл ... үшін ... ... еңбек ақы алатын, мерзімді
еңбек ақы алатын жұмысшылар, маман-қызметкерлер, қызмет көрсету ... саны ... ... ... жұмысшылардың санын анықтау.
Жұмысшылардың санын жоспарлауда бір жұмысшының бір ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаның жоспарлы еңбек сиымдылығы өнім ... ... ... ... ... өнімге көбейту арқылы
табылады.
Осы мәліметтер негізінде және ... ... ақы ... ... саны ... Фж х Кө.н ... ... еңбек ақы алатын негізгі жұмысшылардың саны
Тжос,тех- жоспарлы ... ... ... ... ... уақытының балансы
Көн-жұмысшының өнімділігін (уақыт) ... ... ... өндірістік еңбек сиымдылығы бір жылда 2.100 мың норма-
сағат, бір ... ... ... ... ... бір жылда -1870
сағат, өнімділік нормасының жоспарлы орындалуы -110%
Кесімді еңбек ақы алатын өндірістік жұмысшылардың санын ... /1870 х 1,1 =1021 ... ... қызмет көрсету нормасы мен жұмыс саны бойынша
анықтайық:
Қызмет ... ... ... ... саны мына ... ... =М х С / Ну.н х ... ... Аж - ... ... ... обьектілер саны
С- тәулігіне сменаның саны
К пер- келгендер санын тізім санына ауыстыру коэффициенті
«Металл бұйымдары» цехында ... ... ... ... қызмет
көрсету нормасы-8 станок, смена саны-2, бір жылдағы бір жұмысшының номинал
жұмыс уақыт қоры-262 күн, ... 232 күн. ... ... жұмысшылардың
қажетті тізім санын анықтасақ, ол былай болады:
Аж= М хС /Нқ.к х ... 120 х 2 /8 х 1,13 =34 ... орны саны ... ... ... ... = М х С хКауыс ... ... ... саны
Басшылардың, мамандар мен қызметкерлердің санын анықтау
Олардың санын жоспарлау нормативтік әдіс негізіне жүзеге асады.
Әкімшілік- басқару персоналының ... ... үшін ... формуласы
қолданылады:
п
А= ∑ х mі-tі /Т х ... х ... ... бір ... ... ... басқару персоналының
саны
П- мамандардың белгілі бір категориялар жүктемесін ... ... ... саны
Т- маманның есептеуде алынған календарлық уақыт ... ... ... ... ... ... ... уақытты бөлу коэффициент
Кн.у.б.- қажетті нақты уақыт бөлу коэффициенті
tр-алдын-ала ... ... ... емес ... ... ... уақыт ішінде (мысалы 1 жыл ішінде) і-ші ... ... түрі ... ... бір ... орташа саны
tі-і-ші ұйымдық басқару жұмыс түрі шеңберіндегі жұмыс түрін орындауға
қажет уақыт
Жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... екі ... қолданылады: орташа тізім құрамы
коэффициенті бойынша және жұмысқа шықпау проценті ... Акел х ... ... ... жұмысшылардың саны,адам
Ко.тізім-орташа тізім құрам коэффициенті
Кот= Фн/Фр;
Фн- номинал жұмыс уақытының қоры,күн(кәсіпорынның жұмыс істеген күндері)
Фр- нақты жұмыс уақытының қоры (жұмысшының ... ... ... Zш.ж х 100/100-Н ... ... ... ... ... ... бұйымдары» ЖШС мысалында кәсіпорындағы жұмыс күшін пайдаланудың
тиімділігін талдау
2-кестенің мәлеметтері бойынша ... ... ЖШС ... ресурстарын тиімді пайдалануын бағалау қажет. Еңбек өнімділігінің
өзгеруі мен сатылған өнімнің жалпы шығарылған өнімге қарағандағы ... ... ... ... ... ... ... керек.
2-кесте
«Металл бұйымдары» ЖШС 2006-2007 жылдар бойынша техникалық-экономикалық
нәтижелері
|Көрсеткіш ... ... | |+,- |
| |2006 |2007 | ... сатудан түскен таза табыс, мың тенге |15477 |17417 |+1940 |
|Есеп беру ... ... ... ... |80000 |100320 |+20320 |
|өнімнің жалпы көлемі, мың тенге | | | ... ... ... табыс, мың тенге |82410 |96530 |+14120 ... ... ... адам |200 |200 |- ... ... рентабелділігі, % (Rсату) | 18,78 |18,04 |-0,74 |
|Өндірілген өнімнің құнындағы ... ... |1,0301 |0,9622 |-0,0679 ... ... | | | ... ... орташа жылдық өнім шығаруы |400 |501,6 |+101,6 ... ... мың ... (ООЖ) | | | ... ... ... таза ... мың |77,385 |87,085 |+9,7 ... | | | ... ... ... ... жұмысшылар саны үлесінің
әсерінен жылдық бір ... ... ... ... ... жұмыс
күнінің ұзақтығының, бір сағатта бір адамның шығарған ... және ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында кәсіпорынның еңбек ... ... ... үшін ... рентабельділік көрсеткіші
өте маңызды болып ... ... ... орта мерзімдік ӨӨП санына
қатынасы).
Rөөп = Өнімдер мен қызметті сатудан түскен таза ... × 100 ... ... ... ... ... факторлық моделін келесідей етіп ... = ... ...... ... - ... сатудан түскен таза табыс;
ӨӨП - өнеркәсіп-өндірістік персонал құрамының орташа тізімдік саны;
ӨСТ - өнімді сатудан тускен табыс;
ӨӨ - ағымдағы баға бойынша өнім ... ...... ... ...... шығарылған өнім көлеміндегі сатылған өнім үлесі;
ОЖӨ - ағымдағы бағалар бойынша бір қызметкердің орташа өнім шығаруы.
Бұл байланысты келесі турде ... ... ... ... ... ... ... рентабелділігі (RӨӨП)
жұмыскерпдің ағымды бағамен санағандағы жылдық ... ... ... ... ... рентабелділігіне (RӨӨ) көбейткендегі нәтижеге тең
екенін табамыз, ал өндірілген өнімнің ... (RӨӨ) ... ... ... ... үлесін (Сүлесі) өткізілген өнімнің
рентабельділігіне (Rсату) көбейткенге тең.
Персонал рентабельділігін табу үшін мынадай формуланы пайдаланамыз:
RӨӨП =ОЖӨ× Сүлесі× Rсату
Персонал ... ... = (бір ... орташа жылдық
өндірген өнім көлемі) × (өнім өндірудің рентабельділігі (RӨӨ)).
Өнім өндірудің рентабельділігі (RӨӨП) = ... ... ... ... ... ... (Сүлесі)) × (сату рентабельділігі
(Rсату))
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| | | | | |
| | | |
| | ... ... |
| | ... |
| | |(RӨӨ) ... ... ... | | ... өнім ... | | ... | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... өнім | ... ... сатылған өнім үлесі | |рентабельділігі ... | ... ... ... ... ... факторлық
моделі
Бұл берілген персонал рентабельділігінің құрылым-логикалық факторлық
моделі бір ... ... таза ... сату ... ... ... өнім ... сатылған өнімнің үлесі және өнімділігі
есебінен ... ... ... ... береді.
2-кестенің мәлеметтері таза табыстың бір қызметкерге ... ... ... ... абсолюттік айырма әдісі ... ... ... ... өнім ... сатылған өнім үлесінің,
сату рентабельділігі өзгеруінің оған ... әсер ... табу ... ... ... = ∆ОЖӨ × Сүлесі × Rсату = 101,6×1,030×18,78/100 = +19,70 мың
теңге;
ә) жалпы шығарылған өнім ... ... өнім ... ... ... әсер етуші жылдық өндіру
деңгейінің өзгеру факторларын есептеу
| ... | |Бір ... ... |Әсер есебі ... ... | ... |
| ... | ... табыс |
| |∆ЖӨ | ... |
| | | |мың ... ... ... | ... ... | |
|құрамындағы |+10 ... |+1,9 ... ... | | | ... жылдағы бір | ... | ... ... |-18,2 ... |-3,5 ... күндері | | | ... ... |-15,1 ... Сүлесі0×Rсату0=(-15,1)×|-2,9 |
|орташа ұзақтығы | ... | ... ... |+41,3 ... ... |
|өндіру | ... | ... ... ... ... |16,2 ... | ... |
| | ... | ... | | |+19,7 ... RӨӨП ... Сүлесі×Rсату=501,6×(-0,0679)×18,78/100=-6,4 мың теңге;
б) сату рентабельділігі:
∆ RӨӨП =ОЖӨ1×Сүлесі×∆Rсату=501,6×0,9622×(-0,74)/100=-3,6 мың теңге.
Берілген модель еңбек ... ... әсер ... ... ... өсім ... ... мүмкіншілік береді.
I фактор есебінен өнім өнімдерінің орта ... ... ... үшін ... базалық деңгейіне және жалпы шығарылған өнім көлеміндегі
сатылғанөнім үлесіне көбейту керек[15].
3-кестенің берілгендері бір ... ... ... көлемінің
өзгеруіне қандай факторлар әсер еткенін көрсетеді. Кейбір факторлардың
әсерінен алынған теріс ... ... ... ресурстарын қолданудың
тиімділігін жоғарылатуға қолданылмаған резерві ... ... ... ... ... ... біліктілік деңгейі бойынша жұмысшылардың
құрамын талдау
Кәсіпорынды еңбек ресурстарымен қамтамасыз ету мен оны ... ... ... ... мен ... машиналарды,
механизмдерді қолдану деңгейі байланысты болады, осының себебінен ... ... оның ... құны, таза табыс және тағы басқа экономикалық
көрсеткіштері өзгеріп отырады.
Кәсіпорынның еңбек ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... санын, категориясын, мамандығын жоспар бойынша қажеттілікпен
салыстыру арқылы анықталады. Көбінесе кәсіпорындарды аса маңызды, қажетті
мамандармен қамтамасыз ету ... ... көп ... ... бұйымдары» ЖШС-де еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілуі
|Жұмыскерлер категориясы |Саны ... ... % |
| ... ... | ... ... |200 |170 |85,5 ... орташа саны | | | ... ... |160 |134 |83,8 ... ... |30 |22 |73,3 ... | | | ... |90 |74 |82,2 ... ... |40 |38 |95,0 ... |40 |36 |90,0 ... мен | | | ... | | | ... «Металл бұйымдары» ЖШС-де токарьлардың, фрезеровщиктердің
жетіспейтіндігі анықталды, яғни ... ... ... бойынша 30 адам, нақты
жұмыс жасайтыны 22 адам, яғни жоспармен салыстырғанда орындалу ... ... ... 19,8 ... төмен.
Сонымен қатар, персоналдың сапалық құрамын біліктілік деңгейі бойынша
талдау қажет (5-кесте).
5-кесте
Біліктілік ... ... ... құрамы
|Жұмысшылар разряды ... |Жыл ... ... |
| ... ... адам |
| | ... жыл ... беру жылы |
|1 |1,00 |10 |9 |
|2 |1,30 |15 |13 |
|3 |1,69 |20 |25 |
|4 |196 |50 |66 |
|5 |2,27 |35 |33 |
|6 |2,63 |20 |25 ... | |150 |170 ... ... ... | |3,96 |4,08 ... | | | ... ... ... | |1,95 |1,99 ... «Металл бұйымдары» ЖШС-де жұмыс жасайтын еңбек ресурстарының
сапалық құрамы ... ... ... ... ... және ... қарай топтаған.
Енді соларға тоқталып кетейік:
«Металл бұйымдары» ЖШС-де» жұмысшылар жасына қарай 20 ... ... ... ... ... топтастырылған. ҚР Еңбек Кодексіне байланысты
әйелдер 58 жасқа дейін, ... 63 ... ... ... ... зейнеткерлікке
шығады. Кестеден көргендей, есепті жылы еңбек ресурстарының ең көп пайызын
(30 пайыз) 30-40 жас аралығындағы жұмысшылар алады екен. Ал ... ... ... ... ... ... бар жұмысшылар өткен жылмен
салыстырғанда жоқ деп ... ... ... ... орта ... ... ... саны жоғары білімді жұмысшыларға қарағанда жоғары.
Бұдан көп жыл ... ... бар осы ... орта ... білімі бар
жұмысшылардың біліктілігін көтеру қажеттілігі туындайды.
6-кесте
Кәсіпорын еңбек ресурстарының сапалық құрамы
| ... ... жыл ... ... ... % |
| ... жыл ... беру жылы|өткен жыл |Есеп беру |
| | | | ... ... |15 |9 |10 |5 ... жасына | | | | ... 20 ... | | | ... | | | | ... 30-ға |15 |25 |10 |13 ... | | | | ... 40-қа |30 |81 |20 |30 ... | | | | ... 50-ге |30 |34 |20 |20 ... | | | | ... 60-қа |38 |34 |26 |20 ... | | | | ... үлкен |21 |17 |14 |10 ... |150 |170 |100 |100 ... ... |- |3,3 |- ... | | | | ... |30 |34 |20 |20 ... | | | | ... орта |105 |119 |70 |70 ... | | | | ... ... |10 |17 |6-7 |10 ... |150 |170 |100 |100 ... ... |15 |20 |10 |12 ... | | | | ... | | | | |
|5 ... ... | | | | ... 10-ға |22 |22 |15 |13 ... | | | | ... 15-ке |30 |43 |20 |25 ... | | | | ... 20-ға |45 |46 |30 |27 ... | | | | ... ... |38 |39 |25 |23 ... |150 |170 |100 |100 ... жұмысында жүргiзiлген зерттеу қазiргi кезде ... ... ... ... мынандай қорытынды жасауға мүмкiндiк
бередi:
1. Нарықтық экономика жағдайында жұмыс ... ... ... ... ... ... ... өндiрiледi. Оның қатарына ... өсуi, ол тек ... ... ... ғана ... сонымен бiрге экономикалық және ... ... ... ... ... Бұл жағдайда жұмыс күшін қолдану мәселелерiн
шешуде ... ... ... ... экономикалық дағдарыстан шығуы.
2. Бiздiң қоғамымыз экономикалық ... ... ... адамдар
санының, олай болса ... ... ... ... мүдделi. Өйткенi,
еңбекке қабiлеттi адамдар ... ... тек ... ... ... ғана ... болады. Бiрақ мұндай өсудiң шамасы мынана есепке алуды
талап етедi: ... ... ... ... ... ... ... жоғарылатуда жұмыс күшiн қалыптастырудың сапалық
факторына үлкен мән берiледi, демек болашақ ... ... ... ... ... тұруы басты назарда болуы керек.
3. Еңбек нарығының қалыптасуында экономиканың ресми емес секторының
ролі өсуде, бұл ... ... ... ... әсер етті. Бүгінгі күнде
өзіндік жұмыспен қамтылғандар үлесі қалалықтарға қарағанда ... ... ... келген, мысалы, 2000 жылы өзіндік жұмыспен қамтылғандар жалпы
жұмыспен қамтылғандар санының 53,6%-ын құрады. Бірақ ... үш ... ... ... жұмыспен қамтылғандар саны қысқару тененциясында көрінді:
2001 жылы – 40%, 2002 жылы - 36%. ... ... ... ... ... ... ... қожалықтарында жұмыс жасайтындар санының өсуімен
түсіндіруге болады. 2001 жылы – 2,5%, 2002 жылы – 2,7 ... ... оның ... шағын кәсіпорында жұмыс күшін
басқару үшiн елдегi ... ... ... сандық және
сапалық өзгерiстердi қолдану мен есепке алудың үлкен маңызы бар. Рыноктағы
келеңсiз ... ... тұру үшiн екi ... ... ... ... ... және оны жүзеге асыру қажет етiледi.
Оның бiрiншiсi-еңбек нарығындағы жұмыс күшiнiң бәсекеқабiлеттiлiгiн
арттыру. Жұмыскерлердiң кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ашу, ... қайта оқыту, бiлiктiлiктi
көтеру. ... ... ... ... тиімді жұмыспен қамтуға, сапалы
жұмыс күшіның қалыптасуына, жұмыссыздарды әлеуметтік қорғауға ықпал ететін
белсенді шаралардың ... ... ... берудің ролі артуда: кәсіби
ақпарат беру, кәсіби кеңес беру, кәсіби таңдау және ... ... ... ... ... ... мақсаты – жұмыссыз қалған
азаматтарға бағыт беруге көмектесу. Бұған бірлесіп ұйымдастырылған ... ... ... курс ... ... бағдар беру кабинеті,
жұмыс табуға қатысты басқа да курстар, сондай ақ барлық оқу ... ... ... өз ... тигізген болар еді.
Екiншi бағыт-жұмыс күшiне сұранысты жоғарылату. Жаңа жұмыс орындарын
құру бойынша әрекетті ... және ... ... пен жеке кәсіпкерлікті
дамытуға ықпал жасау ... ... ... және жұмыссыздықты
қысқартуды қамтамасыз етудегі ... ... Ұсақ ... ... ... жағдайда тұралап бара жатқан ауылдардың,
шағын ... ... ... алғы ... ... ... ... жерлер мен шағын қалаларда шағын кәсіпорындарды құру және
олардың жергілікті халықтың қажеттіліктерін қамтамасыз етуі, ... пен ... ... ... сол ... мен ... ... және әлеуметтік жағынан қайта жаңғыруына ықпалын
тигізген болар еді.
5. Нарық жағдайында жұмыс күшін ... мен ... ... үш
бағытты қамтиды, жұмыс ... ... ... ... ... ... ... халықтың санының өсуiне
бағытталуы тиiс, ол туу ... ... ... ... ... ең алдымен бiлiктi мамандардың келуiне ықпал ететiн
заңнамалық, нормативтiк-құқықтық базаны жетiлдiру ... ... ... ... ... күшіның қолданылуын қарастырады және жұмыспен қамту
саясатына негiзделедi. Атап айтқанда өңдеу ... ... ... ... ... тыңайтқыштар өндiру салаларында, сондай-ақ,
ауыл шаруашылығын дамытумен байланысты салаларда жұмыс орындарын жасап,
жұмыспен ... ... ... керек. Жұмыс орындарын қалпына келтiру және
жаңа өндiрiстер құру импорт алмасу бағдарламасын жүзеге асырумен қамтамасыз
етiледi.
Жұмыс ... ... ... мен ... үлгiсiнiң үшiншi бағыты
еңбек нарығы саясатын көтеру мен дамыту. Оның ... ... ету және ... ... ... нарығы тауар өндірушілердің кәсібилігін және
олардың еңбек нарығындағы бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... мен ... ... ... оларды
дайындаудың жаңа нысандары мен ... ... ... ... және ... ... ... жақтардың – жұмыс беруші,
жұмыскерлер – кәсіби оқу орындарының өзара тығыз ... алға ... ... ... ... басым бағыттар: негізгі мамандықтан басқа
еңбек нарығында сұраныс бар қосымша мамандықтарды игеруге жағдай жасау;
ауыл шаруашылығы ... ... ... үшін ауыл ... ... базасын құру; еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... көбейту, т.б.;
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы. Егемен Қазақстан. 2005 ж.
2. “Экономикалық теория ... және ... ... реформа
тәжірибесі” Оқу құралы./М.М. Загфульно, В.И. Овчинкова: 2-ші бөлім, М.,
1997 жыл, 320 ... ... И.С. ... күшін қолданудың тиімділігі (теория мен әдістемелік
мәселелер)”/ вопросы экономики, 1978 жыл, №8, 56-65 ... ... ... ... – 2-ші ... М., 1999
жыл, 816 б.
5. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан - 2030” Қазақстан Халқына ... 11 ... ҚР ... жөніндегі Ұлттық Агенттігі материалдары.
7. Нұрышев Г.Ж., Сабирова Р.Қ. Еңбек ... ... 1998. 144 ... ... В.А. ... труда в современных условиях. М.ВНТИЦ, 1990 ж. 123б.
9. Катульский Е. ... ... ... ... саясаттың негізгі
бағыттары”/Человек и труд, 1998 жыл, №1, 47-49 б.
10. Мамбетов, Байжомартов “Нарықтық ... ... ... 1998ж
11. Зайцев Н. Экономика промышленного предприятия и ... ... ... ... Берешов С. Регулирование заработной ... в ... ... 2001.19 ... ... Б.А. ... ... Экономика. 2005. 45 б.
14. Об оплате труда работников отраслей экономики Республики Казахстан.
Постановление Правительства Республики ... от 9 ... 1996 г.№ ... ... ... Қазақстан Республикасы “Қазақстан Республикасындағы еңбек ... ... ... 20 ... 1999 ... ... Ж. ... труда на промышленных предприятиях.Алматы ,
Экономика, ... М. ... ... ... ... ... белгілері”/ “Жұмыспен қамту ... үш ... ... ... ... 1999 жыл, 28-3 б.
17. Ливниц Р.З. “Еңбек қатынастарын ... ... ... ... Москва, 1990 жыл, 16-17 б.
18. Димитрова С.А. “еңбек пен ... ... ... ... ... 1997 жыл, 120 ... Габдуллина К.Ғ. “Социология” Оқу құралы, Алматы, 1997 жыл, 192 б.
20. “Қазақстанның нарықтық экономикасы: ... және даму ... ... ... ... том 2, Алматы, 2001 жылы, 388 б.
21. Қошанова А.К., Мельдеханова М.К. “Елдің тұрақты ... ... ... ... мен жұмыспен қамтудың тұжырымдамасын жаңарту”/
Саясат, 2002 жыл, №3, 9-18 б.
22. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан - 2030” ... ... ... 11 ... ... И. ... ... экономикадағы еңбек нарығы. Ресей
Федерациясындағы еңбек ... ... ... ... 1998 жыл, №2, 74 ... ... Л. ... қатынастарының үлгілері”/Транзитная экономика,
1999 жыл, №2, 117-119 б.
25. Алимбаева Р.Н. “Нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... жаңа ... даму ... үрдістер, әлеует және өсу
императиві” Халықаралық ғылыми – ... ... ... 2001 жыл;3 Б, 234-239 ... ... және бизнес”/ Камаев В.Д. редакциясы, М.,1993 жыл, 464б.
27. Човушян Э.О. Сидоров М.А. ... ... и ... ... 54 ... ... Г.В. Японский менеджмент и ... ... М. ... 2000. 101 ... Экономика предприятия, Под ред. Е.Куприянова, ... ... ... О.И. ... ... ... 1998ж, 145 б.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Арлан» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы және оның басқару құрылымы48 бет
«Шымкент май» ААҚ-ның басқару құрылымы21 бет
Білім беру мекемелерінің басқарудың құрылымы5 бет
Баскарудағы жүйелілік кезқарас, баскару функциялары мен кұрылымы21 бет
Басқарудағы жүйелілік көзқарас, басқару функциялары мен құрылымы15 бет
Коммерциялық банктерді құру, олардың қызметтерін ұйымдастыру және басқару құрылымы32 бет
Коммерциялық фирмалар және оны басқару құрылымы6 бет
Кәсіпорындағы еңбек қорғауды басқару жүйесінің құрылымы51 бет
Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздері52 бет
Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздері туралы65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь