Минералдар

Кіріспе
1. Минералдар туралы жалпы түсінік
Негізгі бөлім.
1. Минералдардың түрлері, типтері
2. Минералдық агрегаттар
3. Моосттың қаттылық шкаласы
Қорытынды.
1. Минералдардың қолданылуы
Жер қыртысының минералогиялық құрамы. Минерал дегеніміз, табиғи жағдайда жер қыртысында немесе жер бетінде өтіп жатқан әр түрлі физика - химиялық әрекеттердің нәтижесінде пайда болатын, өзіндік физика -химиялық қасиеттерінің ерекшеліктерімен ажыратылатын, ал құрамы жағынан алғанда, көпшілік жағдайда кемінде екі элементтен құралған табиғи қосындылар. Ал кейбір минералдар кейде жеке элементтер түрінде де кездеседі. Минерал деген термин латын тілінде “минера”— руда деген мағынада қолданылады. Жер қыртысында кездесетін минералардың жалпы саны ~ 2500-ден астам. Олардың ішінде жетпіске жуығы тау жыныстарының құрамына кіреді. Сондықтан оларды тау жыныстарын құрайтын минералдар деп атайды. Минералдардың көпшілігі кристалданған қатты заттар түрінде жиі кездеседі. Тек санаулы минералдар ғана сұйық (су, сынап) және газ күйінде (көмір қышқыл газы) болады. Қатты заттар жоғарыда айтылғандай көпшілік жағдайда кристалдық минералдар түрінде болумен қатар, кейде аморфтық (грекше “аморфос” — пішінсіз деген мағынада) заттар (мысалы, опал) түрінде де кездеседі. Кристалдық заттар (аморфтық заттармен салыстырғанда) өзіндік ерекшеліктерімен ажыратылады. Оларды құрайтын бөлшектер (иондар, атомдар) белгілі бір заңдылық бойынша және белгілі бір ретпен орналасып, өзіндік геометриялық жеке пішіндерге бірігеді (ішкі кристалло-химиялық құрылыс ерекшеліктеріне байланысты). Ал аморфты заттарды құрайтын бөлшектер ретсіз орналаскан. Сондықтан олардың өзіндік пішіні болмайды. Мұндай заттардың қай бағытын алсаңызда, барлық жақтарында олардың физикалық қасиеттері бірдей болады. Осындай заттар изотропты (біркелкі қасиетті) заттар (шыны, қатайған желім, кейбір қорытпалар) деп аталады. Әрбір жеке бағытта физикалық қасиеттері әр түрлі болып келетін заттарды анизотроптық заттар деп атайды. Мұндай қасиет барлық кристалдарға тән ортақ қасиет болып саналады. Кристалдардың анизотропты қасиеті әр түрлі оптикалық, техникалық құралдар жасауда пайдаланылады. Минералдар көпшілік жағдайда кристалдық агрегаттар түрінде жиірек, ал көп жақты болып жақсы жетілген жеке кристалдар түрінде сирек кездеседі. Олар тау жыныстарының әр түрлі жарықтары мен жарықшақтарында және сол секілді тау үңгірлері мен қуыстарында өсіп жетіледі. Кристалдардың сыртқы пішіндері минералдың ішкі кристалло-химиялық құрылыс ерекшеліктері мен химиялық құрамына қарай қалыптасады. Кейбір кристалдардың барлық жақтары бірдей болып, изометриялық пішінде кездеседі (мысалы, куб және т. б.). Ал басқа бір кристалдар бір бағытта ғана ұзынша созылып қалыптасса, үшінші бір жағдайда олар екі бағытта да созылып өзіндік пішінге ие болады. Кристалдардың сыртқы пішіні минералдарды анықтауда пайдаланылады. Кристалдар жан-жағынан әр түрлі жазықтықтармен шектеледі. Олар кристалдың жақтары деп аталады. Жақтардың өзара қиылысқан сызықтарын кристалдың қырлары деп атайды. Ал қырлардың қиылысу нүктелері кристалдың ұштарын кұрайды. Мысалы, куб пішінді кристалдың 6 жағы, 12 қыры және 8 ұшы (бұрыштық төбесі) болады. Сонымен, кристалдардың табиғи жағдайда пайда болуын, өсіп-даму заңдылықтарын зерттейтін ғылым кристаллография деп аталады. Оны минералогиянның негізгі бір саласы десек те болады.
1. Қазақ энциклопедиясы «6 том»
2. «Минералдар түрлері» оқулығы
3. Интернет ресурсы
        
        Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті
Химия факультеті
Реферат:
Минералдар
Орындаған: ХЕ - 31 ... ... ... ... Р. Б.
Қарағанды 2012 жыл
Жоспар:
Кіріспе
* Минералдар туралы жалпы түсінік
Негізгі бөлім.
* Минералдардың түрлері, типтері
* Минералдық агрегаттар
* Моосттың қаттылық шкаласы
Қорытынды.
* Минералдардың қолданылуы
Жер қыртысының ... ... ... ... табиғи жағдайда жер қыртысында немесе жер бетінде өтіп ... әр ... ... - ... ... ... ... болатын, өзіндік физика -химиялық қасиеттерінің ерекшеліктерімен ажыратылатын, ал құрамы ... ... ... ... ... екі элементтен құралған табиғи қосындылар. Ал кейбір минералдар кейде жеке элементтер түрінде де кездеседі. Минерал деген термин латын тілінде ... -- руда ... ... ... Жер ... кездесетін минералардың жалпы саны ~ 2500-ден астам. Олардың ішінде жетпіске жуығы тау жыныстарының құрамына кіреді. Сондықтан оларды тау ... ... ... деп ... ... ... кристалданған қатты заттар түрінде жиі кездеседі. Тек санаулы минералдар ғана ... (су, ... және газ ... ... ... ... болады. Қатты заттар жоғарыда айтылғандай көпшілік жағдайда кристалдық минералдар түрінде болумен қатар, ... ... ... "аморфос" -- пішінсіз деген мағынада) заттар (мысалы, опал) түрінде де кездеседі. ... ... ... ... салыстырғанда) өзіндік ерекшеліктерімен ажыратылады. Оларды құрайтын бөлшектер (иондар, атомдар) белгілі бір ... ... және ... бір ... ... ... ... жеке пішіндерге бірігеді (ішкі кристалло-химиялық құрылыс ерекшеліктеріне байланысты). Ал аморфты заттарды құрайтын бөлшектер ретсіз орналаскан. Сондықтан олардың өзіндік пішіні болмайды. ... ... қай ... алсаңызда, барлық жақтарында олардың физикалық қасиеттері бірдей болады. Осындай заттар изотропты (біркелкі қасиетті) заттар (шыны, қатайған желім, кейбір қорытпалар) деп ... ... жеке ... физикалық қасиеттері әр түрлі болып келетін заттарды ... ... деп ... ... қасиет барлық кристалдарға тән ортақ қасиет болып ... ... ... ... әр ... ... ... құралдар жасауда пайдаланылады. Минералдар көпшілік жағдайда кристалдық агрегаттар түрінде ... ал көп ... ... ... ... жеке кристалдар түрінде сирек кездеседі. Олар тау жыныстарының әр түрлі жарықтары мен ... және сол ... тау ... мен қуыстарында өсіп жетіледі. Кристалдардың сыртқы пішіндері минералдың ішкі кристалло-химиялық құрылыс ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... кристалдардың барлық жақтары бірдей болып, изометриялық пішінде кездеседі (мысалы, куб және т. б.). Ал ... бір ... бір ... ғана ұзынша созылып қалыптасса, үшінші бір жағдайда олар екі бағытта да созылып ... ... ие ... ... ... ... минералдарды анықтауда пайдаланылады. Кристалдар жан-жағынан әр түрлі жазықтықтармен ... Олар ... ... деп ... ... өзара қиылысқан сызықтарын кристалдың қырлары деп атайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... куб пішінді кристалдың 6 жағы, 12 қыры және 8 ұшы ... ... ... ... ... ... ... пайда болуын, өсіп-даму заңдылықтарын зерттейтін ғылым кристаллография деп аталады. Оны минералогиянның негізгі бір саласы десек те болады.
Минералдық агрегаттар ... ең көп ... ... ...
1. ... агрегаттар -- минералдардың ұсақ түйіршіктерінің ... ... ... ... Олар ... су ... ... балқыған ыстық магмадан минералдық көп түйіршіктердін, бір мезгілде кристалданып, қалыптасуына байланысты ... ... ... қатаюы кезінде олар бір-біріне кедергі келтіріп, жетілген кристалдық пішіндер құрай алмайды.
Кристалдық түйіршіктердің азды-көпті жетілген пішіндерінің ерекшеліктеріне қарай әр ... ... ... ...
а) ... түйіршіктерден құралған агрегаттар;
б) жапырақ пішінді немесе қабыршақтардан құралған агрегаттар;
в) ине (немесе қылтанақ) тәрізді ... және т. б.
2. ... -- ... жетілген кристалдардың ортақ табанға бір шетімен қадалып, қатар өсіп-жетілуімен сипатталады. Олар бос кеңістікте, тау ... ашық ... мен ... және тау ... ... Мысалы, кварц минералы друзалар түрінде жиі кездеседі (тау хрусталі).
3. Қосақтар -- белгілі бір ... ... ... ... ... екі кристалдан құралған агрегаттар. Мысалы, гипс минералының қосағы "Қарлығаш кұйрығы" деген атпен ... ... ... көп ... ... түрінде бірігіп өсуінен құралады.
4. Дөңгелек пішінді ... ... ... ... конкрециялар және оолиттер жатады. Секрециялар -- тау жыныстарының ... ... ... ... ... ... Олар осы айтылған үлкенді - кішілі қуыстарды перифериялық шетінен бастап ортасына қарай біртіндеп толтырады, ... ... ... ... ... ... Секрециялық пішіннің орталығы бос қуыс күйінде қалуы да мүмкін. Секрецияның ұсақ ... (10 ... ... ... ал ірі ... жеодалар деп атайды. Конкрециялар -- белгілі бір кристаллизациялық орталықтан оның ... ... ... өсіп минералдық заттармен толып, дөңгелек пішінді болып құралады. Олар көбінесе бір орталықтан шашырай таралған радиальды сәуле тәрізді ... ... ... ... ... Олиттер -- дөңгелек пішінді концентрациялық құрылысы айқын байқалатын ұсақ (10 мм-ге дейін) дене түрінде кездеседі. Олар минералдық заттардың сулы ... ... ... ... ... ... лимониттер мен пиролюзиттер).
5. Сауыстанған агрегаттар -- ... - ... ... мен ... ... су ... олардың өте баяу жылдамдықпен булануы кезінде біртіндеп кристалдануы нәтижесінде құралады. Олар әр ... ... ... тәрізді, мұзға айналған су тамшысындай және т. б.) ...
6. ... ... және ... агрегаттар -- экзогендік әрекеттерге байланысты құралады. Оларды құрайтын минералдық заттар жай ... ... өте ... және өте тығыз түйіршіктерден тұрады (мысалы, халцедон). Топырақ тектес агрегаттарды құрайтын минералдық түйіршіктердің арасындағы байланыс өте әлсіз, сондықтан олар оңай ... ... ...
7. ... ... ... тау жыныстары жарықшақтарының тік қабырғаларының ішкі бет жақтарын түгелдей жауып, өзіндік жұқа қабық (пленка) құрайтын немесе әр ... ... ... ... ... ... ... де болады. Солардың бір түрі -- дендриттер, Олар минералдық заттардың жұқа жарықшақтарда кристалдануынан пайда болады; сыртқы пішіндері өсімдік ... ... өте ... болып келеді. Минералдардың физикалық қасиеттері. Минералдардың көпшілігі өзіндік физикалық қасиет ерекшеліктеріне ... ... ... (жай ... ... ... оңай ажыратылады. Ол үшін ең алдымен әрбір жеке минералдың физикалық қасиеттерін білу ... ... бұл ... ... белгілер деп те атайды. Сонымен бірге минералдардың физикалық қасиеттерін жете білу -- ... ... ... толық қолдана білу үшін өте қажет. Минералдардың ең ... ... ... түрі мен ... ... ... ... жылтырлығы мен мөлдірлігін, сынғыштығын, иленгіштігін, серпімділігін, жымдастығын, кристалдың құрылыс ерекшеліктерін, сыртқы пішінін және т. б. ... ... ...
1. ... Минералдар химиялық құрамына, құрылыс ерекшелік-теріне және қоспаларына ... әр ... ... боялады. Қейбір минералдардың түрі мен түсі тұрақты болып келеді (мысалы, пирит -- ашық сары, малахит -- ... ... -- көк және т. б.). ... ... минералдар өзіндік бояу түсіне қарай ажыратылады. Бірақ, көбінесе бұл белгі тұрақты емес (мысалы, дала шпаттары -- ақ, ... ... ... ... ... ... ал кальцит -- ақ, сары, жасыл, көгілдір, кейде қара түсті болып та кездеседі). ... ... ... тек бояу ... ғана ... ... ... оның қосымша басқа белгілеріне де көңіл аудару керек. Практика жүзінде, минералдардың түсі ... көп ... ... өмірде жиі қолданылатын таныс заттармен салыстыра отырып анықталады (мысалы, сүт түсті -- ақ, ... ... -- ... ... ... -- ... Кейде жылтырлығы металл тектес минералдардың түсін анықтағанда, минералдың бояу түсіне қосымша кең таралған металдардың атын ... ... ... ... сұр, жездей сары, темірдей қара, қалайыдай ақ, мыстай қызыл-сары және т. б.). Минералдардың бояу түсін дәл ... ... ... оның таза жаңа ... ... ... қарау керек.
2. Сызылу түсі (дағы). Кейбір минералдардың сызылу түсі ... ... ... оның ... ... ... ... келмейді. Сондықтан минералдардың сызылу түсін де ажырата білу керек. Минералдың сызылу түсі таза ... ... ... ... көру арқылы анықталады. Егер анықталатын минералдың қаттылығы фарфор (6) сынығынан артық болса, онда ол минерал ұнтақталмайды, сондықтан ... ... тек ... ізі ғана ... Ал ... егер оның ... ... қаттылығынан кем болса, онда ол минералдың ұнтақталған ізі (дағы) фарфор бетіне жұғады. Мысалы, ақ бормен қара тақтаға жазғанда, бордың ұнтағы ақ ... ... ... із ... ... ... түсі ... минералдың өте майда тозаң түріндегі (ұнтақталған кездегі) жұққан ізінің (дағының) бояу түсі деп түсінеміз. ... ... ... ... ... үшін өте ... ... темір тотықтарының кесек қалпындағы түстері көбінесе қоңыр-қара болып келеді, ал сызылу түстері қара ... ... ... және сары ... ... ...
3. Жылтырлығы. Минералдардың жылтырлығы олардың жарық сәулесін жұту, ... ... ... қабілеттеріне қарай анықталады. Олардың шағылыстыру қабілеті неғұрлым ... ... ... онда ... ... да ... болмақ. Жылтырлық қасиетіне қарай барлық минералдарды үш топқа, яғни ... шала ... және ... жылтырлығы жоқ минералдарға ажыратура болады. Металдық жылтырлық көбінесе металдарға тән ... ... жоқ ... жылтырлығы металдық болып саналады (мысалы, жеке кездесетін металдар және сульфидтердің көпшілігі). Шала ... ... ... беттері көмескіленген, күңгірт бояулы металдарға ұқсас болып келеді (мысалы, графит, гематит). Үшінші топқа ... ... ... жоқ) ... шыныша (мысалы, тау хрусталі, кальцит, галит және т. б.); сабынша (мысалы, ... ... ... ... ... гипс); жібекше (мысалы, асбест); алмазша (мысалы, алмас, сфалерит); топырақша (мысалы, ... ... ... ... топтарға жіктеледі.
4. Мөлдірлігі деп, минералдардың жарық өткізгіштік қасиетін айтады. Олар ... (тау ... шала ... ... және ... емес (пирит) минералдар болып бөлінеді.
5. Сынғыштығы. Минералдардың сынғыштығы оның қаттылығымен ... Бұл ... ... ... ролі ... Алайда, кейбір минералдарды анықтағанда бұл қасиетті де ескеруге болады. Минералдың ... ... ұрып ... оның ... ұсақ бөлшектері әр түрлі пішінде байқалады. Мысалы, ұлу қабыршақтары секілді болып (кварц) немесе тікенек тәрізді болып (алдамшы мүйізше -- ... ... ... ... саз ... ... секілді (каолинит) немесе ұсақ түйіршіктер түрінде шашырай сынады.
6. Жымдастығы. Минералдардың белгілі бір бағытта параллель жақтар құрап, жекеленген жұқа ... ... ... ... жымдастық деп атайды. Минералдардың жымдастығы өте жақсы жетілген, жақсы жетілген, орта, нашар жетілген және жымдастығы жоқ ... ... ... ... ажыратылады. Өте жақсы жетілген жымдастық жұқа қабаттарға оңай және тез бөлшектеніп, жеке пластинкалар түрінде жіктелетін ... ... ... ... ... ... жымдастық балғамен ұрып қалғанда минералдың ірілі-ұсақты жеке ... ... ... ... ... құрап, ыдырауынан байқалады (кальцит). Орта дәрежелі жымдастық минералдардың бөлшектеніп ыдырауы кезінде олардың кейбір жақтары тегіс пішінді болып, ал кейбіреулерінің қалай ... ... ... ... (пироксендер). Нашар жетілген жымдастық минералдардың сынық бөлшектерінін, көпшілігі жетілмеген пішінде, ал ... ... ... ... ғана ... жағдайда байқалады (апатит, оливин). Жымдастығы жетілмеген минералдарда жымдастық жоқ болады немесе өте сирек ... ... ...
7. ... ... ... механикалық әсеріне (тырнап сызу, қысу және т. б.) минералдардын, қарсыласу (қарысу) дәрежесін қаттылық деп атайды. Әдетте, қаттылықты анықтау үшін бір ... ... ... сызып көреді. Неміс ғалымы Моостың ұсынысы бойынша минералдардың салыстырмалы қаттылығын анықтау үшін ... үлгі ... он ... таңдап алынған. Осы минералдардың ішіндегі ең жұмсағы -- бірінші болып ... де, ең ... ... ... нөмірленген. Моостың қаттылық шкаласы Бұл шкаладағы әрбір үлкен нөмірлі ... ... ... кіші ... ... минералдың бетіне сызық түсіре алады. Моос шкаласын пайдаланып, белгісіз бір минералдыц қаттылығын анықтау үшін оның тегіс жағын ... алып ... ... ... ... көреді (мысалы, кварцпен делік). Егер кварц анықталатын минерал бетінде ... ... ... онда ... орындағы минералмен (ортоклазбен) сызып қарайды. Анықталатын минерал ортоклазбен сызылмай, ... оның ... ... қалдырса, анықталатын минералдьщ қаттылығы жетіден төменде, алтыдан жоғары, яғни 6,5 деуге болады. Практика жүзінде минералдардың қатгылығын анықтау үшін, күнделікті ... жиі ... ... пайдаланады. Мысалы, қарындаш ұшының қаттылығы -- 1, тырнақтың -- 2 -- 2,5, қола ... ... ... -- 3,5 -- 4, ... -- 5, ... ... -- 6. ... түрде барлық минералдарды қаттылығына карай (шамамен) төрт топқа бөлуге болады:
1) Жұмсақ минералдар (тальк, графит, гипс) тырнақпен оңай сызылады.
2) ... ... ... ... ... ... және т. Б ... сызық түсіре алмайды, ал тырнақпен сызылмайды.
3) Қатты минералдар (кварц, дала ... және т. б.) ... ... ... ал ... сызық қалдыра алмайды.
4) Өте қатты минералдар (топаз, корунд, алмас) кварц бетінде сызық қалдырады.
8. Меншікті салмақ туралы ұғым ... ... және ... да белгілі. Алайда еске түсіре кетелік. Заттың салмағын оның көлеміне бөлу арқылы меншікті салмақты анықтайды. ... ... ... ... ... заттың жеке-дара бірлік көлеміне келетін салмақтың сыбағалы мөлшері деп білеміз. Минералдардың меншікті салмағы 1 -- 23,0 ... ... ... дәл шамасы тек лабораторнялық жағдайда ғана анықталады. Ал шамамен айтқанда (алақанға салып, салмақтап көру арқылы) барлық ... ... ... 4 ... ...
1) ... минералдар (меншікті салмағы -- 2,5 - ға дейін);
2) салмағы орташа ... ... ... 2,5 -- 4-ке дейін);
3) ауыр минералдар (меншікті салмағы 4 -- 10-ға дейін);
4) өте ауыр минералдар (меншікті салмағы оннан ... ... ... шығу тегі ... ... шығу ... қарай эндогендік және экзогендік (жер бетілік) болып екіге бөлінеді.
Эндогендік минералдардың түзілуі ең алдымен магмалық әрекеттерге байланысты:
1. Магманың (негізгі құрамы ... ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте түзілген минералдар (алғашқы магмалық) жетік пішінді кристалдар түрінде ...
2. ... ... үлесінсн екінші кезекте пайда болған минералдар, әдетте ірі кристалдар құрайды (пегматиттер).
3. Магмадан бөлініп ... ... су мен су буы және газ ... ... ... ... ... "пневма" -- газ, "гидротерма" -- ыстык су ... ... ... ...
4. ... әрекеттердің ең соңында (жер қыртысының жоғарғы қабаттарында) тау жыныстарының үлкенді-кішілі жарықтары мен ... ... әр ... ... ... орта және ... ... гидротермалық минералдар тобы түзіледі. Экзогендік минералдар сулы ортада тұнбалар түрінде және эрозиялық-денудациялык үгілу (физикалык, химиялық және биохимиялық) ... ... ... ... ... ... болған алғашқы магмалық немесе шөгінді минералдар кейінірек, жердің ішкі терең қабаттарында термодинамикалық жаңа жағдайда (үлкен қысым, жоғары температура) азды-көпті ... ... мен ... және ... ... ұшырап, жаңа типті минералдар (метаморфтық) құралады. Минералдардың жіктелуі.
Жер қыртысында ... ... ... ... ... және ішкі кұрылыс ерекшеліктеріне қарай жеке топтарға ... Жеке ... ... бір ғана ... элемент түрінде жеке-дара кездесетін минералдарды (алтын, платина, күміс, алмас, графит, мыс, күкірт және т. б.) жатқызады. Олар табиғатта ... ... ... пен ... басқалары). Мұндай минералдардың қоғам өміріндегі маңызы орасан зор. Сондықтан өте қымбат бағаланады.
2. ... ... ... ... ... ... ... сфалерит, борниг, халькопирит, пирит, арсенопирит, пирротин, пентландит, киноварь, антимонит, молибденит жәнет. б.) түсті металдардың рудасы болып саналады. Олардың маңызы өте зор.
3. ... ... ... ... ... иодты-сутекті қышқылдардың тұздары (галиг, сильвин, карналлит, флюорит) түрінде кездеседі. Олардың ішінде хлорлы қосындылар кең таралган. 4. ... ... және ... ... ... -- ... элемснттердің оттегі мен гидроксильдік топ (ОН) қосындысы түрінде кездеседі. Олардың кейбіреулері ғана (кварц, диаспор және т. б.) тау ... ... ... ал ... ... ... ... касситерит, псиломелан, пиролюзит, корунд, ильменит, гематит, магнетит, лимонит, куприт және т. б.) қатарына жатады.
5. ... ... ... ... ... ... ... азурит, церуссит, смитсонит және т. б.) көмір қышқылының тұздары болып саналады. Олардың кейбіреулері шөгінді және ... тау ... ... ... ... ... кальцит) ретінде белгілі.
6. Сульфаттар күкірт қышқылының тұздары (ангидрит, англезит, барит, ... ... гипс және т. б.). Олар суда ... ... ... ... ... түрінде жиі кездеседі.
7. Фосфаттар фосфор қышқылының тұздары (фосфорит, монацит, ксенотим, апатит вивианит) түрінде түзіледі.
8. ... ... ... минералдар (оливин, гранат, дистен, эпидот, берилл, пироксендер, амфиболдар, слюдалар, хлориттер, тальк, серпентин, дала ... ... және т. б.) жер ... кездесетін-барлық минералдардың үштен бірін қамтиды және олардың жалпы массасының ~85%-ін құрайды. Силикаттардың, ... мен ... ... ... ... салыстырғанда өте күрделі. Олардың негізгі құрамы кремний тотығынан тұратын тетраэдрлер [SіО4]4- тобынан құралады. Егер кремний алюминий мен азды-көпті ... орын ... ... онда олар ... деп ... ... ... (өзіндік кристаллохимиялық құрылыс ерекшеліктеріне қарай) мына төмендегідей топтарға ажыратылады:
1. ... ... ... ... ... силикаттар (мысалы, оливин, гранат, циркон, топаз және т. б.)
2. Тетраэдрлердің жеке топтарынан түзілген силикаттар (берилл, турмалин және т. б.) ... ... ... ... ... арал ... құрылым құрайды. Олардың төрт түрі бар:
а) екі тетраэдрден ... ... топ -- ... б) үш тетраэдрден тұратын сақиналы топ -- ... төрт ... ... ... топ -- ... г) алты ... ... сақиналы топ -- [Sі6018]12- 3.
Үздіксіз тізбек құрайтын тетраэдрлерден түзілген ... ...
а) жеке ... ... ... -- [SіО3]2-
б) қос тізбекті (ленталы) силикаттар (амфиболдар) -- [Sі4О11]6- болып ажыратылады.
4. Тетраэдрлердің ... ... ... ... ... ... хлориттер және т. б.) [Sі^Оз]2 жымдастығы бір бағытта өте жақсы жетілген, қабатталған қабыршақтар немесе жапырақтар түрінде түзілген минералдар құрайды.
5. ... ... ... (қанқасынан) тұратын силикаттар мен алюмосиликаттар (альбит, олигоклаз, андезин, лабрадор, битовнит, ... ... ... ... және т. б.). ... тау ... құраушы минералдар деп те аталады.
Минералдар алмасуының бұзылуы минералдық дистрофиялар деп аталады.
Минералдар жасушалар мен ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіреді. Олар - биокатализаторлар , сондықтан зат алмасу үдерісінің біразына қатынасып ... - ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарып, организмнің қалыпты тіршілігін қамтамасыз етуде де ... орын ... ... гистоспектрографиямен сабақтастыра қолдану
тіндердегі кальцийді, темірді, магнийді, ... және ... ... дәл анықтауға мүмкіндік береді. Радиоавтографиялық тәсілмен организмге изотопы енгңзңлген ... ... ... ... ... Сонымен қоса, белокты қоспадан босап, тінге жиналған элементтердің біразын ... үшін ... ... ... қолданылады.
Кальций, калий, мыс және темір алмасуы ... ... ... зор. ... минералды зат алмасуының бұзушылықтары мына себептерден ... ... :
- ... мегаполистардағы тұруы,
- кернеулi өмiр, стресстер,
- қоршаған ортаның қолайсыз факторларының ... ... ... ... ... ... ... алкогольді шектен тыс пайдалану.
Бұның барлығы қазiргi адамның организмінде дисбалансқа алып келедi. Эссенциялық микроэлементтердiң ... ... ... ... ... , май ,көмiрсутектер, витамин және ферменттердiң өндiруi, эндокрин және жүйке ... ... ... ... ... өзгерiстерiне септігін тигізеді.
Минералдардың өндірісте қолданылуы олардың түрлі ... ... ... Өте ... ... ... ... гранат, т.б.) абразивтер ретінде, пьезоэлементтік қасиеті барлары радиоэлектроникада қолданылады; қатты әдемі түстілерінен зергерлік бұйымдар ... ... ... қасиеттері олардың кендерін іздеуге, кентастарды байытуға мүмкіншілік береді. Қазақстанда кездесетін минералдардан ... ... ... 60-тан астамы өндіріледі. Қазақстанның әр жерінен жиналған минералдардың таңдаулы коллекциялары Қазақстанның геологиялық мұражайларына ... ... ... ... мекеменің мұражайында Семізбұғы кенінің корунд минералы сақтаулы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Қазақ энциклопедиясы
* ... ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Минералдар мен олардың түзілімдері5 бет
Сүрме минералдары38 бет
Төменгі және жоғарғы мантиясының мәртебесі мен заттардың құрамы. «Тектоносфера» тұжырымдамасы3 бет
Төменгі және жоғарғы мантиясының мәртебесі мен заттардың құрамы. «Тектоносфера» тұжырымдамасы. Минералдар тіркемелер жіктелуі16 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
Агрекаттық күй8 бет
Алтынды циандау7 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет
Ауыр металдар13 бет
Біріншілік өлшеу түрлендіргіштерін монтаждау7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь