Еңбек құқығының қайнар көздерінің жүйесі

Мазмұны
Кіріспе
1 Еңбек құқығының қайнар көздерінің мазмұны
1.1Еңбек құқығының қайнар көздерінің түсінігі
1.2 Еңбек құқығының қайнар көздерінің түрлері
2 Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесінің ұғымы
2.1 Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесінің ерекшеліктері
Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Еңбек құқығының қайнар көздері ретінде мемлекеттің құзыретті органдарының еңбек жəне өзге де қоғамдық қатынастарды реттеу саласындағы құқық шығарушы қызметінің нəтижелерін тануға болады. Басқаша айтар болсақ, еңбек құқығының қайнар көздері – бұл жалданбалы қызметкерлердің еңбегін пайдалану жəне ұымдастыру жөніндегі қатынастарды, еңбек нарығын реттейтін нормативтік құқықтық актілер.
Қазақстандық құқықтың, соның ішінде, еңбек құқығының қайнар көздерінің арасында ерекше орынды Қазақстан Республикасының Конституциясы иеленген. Конституцияның ең жоғары заңдық күші бар жəне Республиканың бүкіл аумағында ол тікелей қолданылады. Қазақстан Республикасында қабылданатын заңдар мен өзге де құқықтық актілер ҚР Конституциясына қайшы келмеуі тиіс.
Конституцияның жоғары заңды күші мынадан көрініс табады:
1) Конституция заңдар мен заңға сəйкес актілерге қарағанда артықшылық рөлге ие;
2) Конституция тиісті мемлекеттік органдардың заңдар мен заңға сəйкес актілерді қабылдау тəртібін белгілейді.
Еңбек құқығының маңызды қайнар көздері болып Қазақстан Республикасының заңдары табылады.
ҚР Конституциясына жəне ҚР 1998 жылғы 24 наурыздағы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» заңына сəйкес заңдардың келесі түрлерін атап өтуге болады:
1) ҚР Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізетін заңдар. Олар ҚР Конституциясында белгіленген тəртіппен қабылданады. Мысалы: мемлекеттік қызметшілердің жасына қойылатын талапты жойған ҚР 1998 жылғы 7 қазандағы «ҚР Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы.
2)ҚР конституциялық заңдары. Конституциялық заң ретінде ҚР Конституциясында осылай танылған жəне Конституцияда белгіленген тəртіпте қабылданған заң танылады. Мысалы, ҚР 1991 жылғы 16 қазандағы «ҚР мемлекеттік тəуелсіздігі туралы» конституциялық заңы;
3) Жай заңдар. Мысалы, ҚР 1999 жылғы 10 желтоқсандағы «ҚР еңбек туралы» заңы, ҚР 1998 жылғы 30 желтоқсандағы «ҚР халқын жұмыспен қамту туралы» заңы жəне т.б.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1.Ахметов А., Ахметова Г.Еңбек құқығы.2005ж.

2.Қағазов О. Еңбек құқығы 2003ж.
3. Шойбеков К.А. Тукеев А.Ж. ҚР еңбек құқығы Алматы 1992 ж.
4. Айымханова Н.М. Еңбек заңдарының негізгі ережелері. Алматы 1998
5. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Еңбек құқығының қайнар көздерінің мазмұны
1.1Еңбек құқығының қайнар көздерінің түсінігі
1.2 Еңбек құқығының қайнар көздерінің түрлері
2 Еңбек құқығы ... ... ... ұғымы
2.1 Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесінің ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Еңбек құқығының қайнар көздері ретінде мемлекеттің құзыретті органдарының ... жəне өзге де ... ... ... саласындағы құқық шығарушы қызметінің нəтижелерін тануға болады. Басқаша айтар болсақ, еңбек құқығының қайнар көздері - бұл ... ... ... ... жəне ... ... ... еңбек нарығын реттейтін нормативтік құқықтық актілер.
Қазақстандық құқықтың, ... ... ... ... ... көздерінің арасында ерекше орынды Қазақстан Республикасының Конституциясы иеленген. Конституцияның ең жоғары заңдық күші бар жəне Республиканың ... ... ол ... ... ... ... ... заңдар мен өзге де құқықтық актілер ҚР Конституциясына қайшы ... ... ... ... күші ... ... ... Конституция заңдар мен заңға сəйкес актілерге қарағанда артықшылық рөлге ие;
2) Конституция тиісті мемлекеттік органдардың заңдар мен заңға ... ... ... тəртібін белгілейді.
Еңбек құқығының маңызды қайнар көздері болып Қазақстан Республикасының заңдары ... ... жəне ҚР 1998 ... 24 ... ... сəйкес заңдардың келесі түрлерін атап өтуге болады:
1) ҚР Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізетін заңдар. Олар ҚР ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілердің жасына қойылатын талапты жойған ҚР 1998 жылғы 7 қазандағы заңы.
2)ҚР конституциялық заңдары. Конституциялық заң ... ҚР ... ... ... жəне Конституцияда белгіленген тəртіпте қабылданған заң танылады. Мысалы, ҚР 1991 жылғы 16 ... ... ... Жай заңдар. Мысалы, ҚР 1999 жылғы 10 желтоқсандағы заңы, ҚР 1998 жылғы 30 желтоқсандағы заңы жəне ... ... ... ... көздерінің мазмұны
1.1Еңбек құқығының қайнар көздерінің түсінігі
Еңбек құқығының қайнар көздері - бұл қай органның қандай мəселелерге ... ... ... ... ... ... ... құқықтық актілері. Еңбек құқығы қайнар көзінің түсінігі тура мағынада еңбек құқығының ... ... ... ... ... нормаларды туындататын жəне олардың мазмұны анықталатын қасиеттен тұрады, сондықтан еңбек құқығының қайнар көздерін 2 құрамдас бөліктің: ... ... ... нормалардың материалдық мазмұнының жəне нысанының бір тұтастығы ретінде ... ... ... ... қайнар көздерінің материалдық мазмұны еңбек қатынастарымен байланысты. Еңбек қатынастары барысында бірлескен еңбек жүзеге асырылған кезде қызметкер мен жұмыс ... ... ... жəне ... ... ... ... қарама- қайшы болуы мүмкін. Мұндай жағдайда оларды ... ... ... жүйесіндегі белгілі бір құқықтық нормаларды, жүріс- тұрыс ережелерін анықтаудың қажеттігі туады. Еңбек ... ... бұл ... ... ережелерін мемлекеттің арнайы органдары анықтайды. Яғни, еңбек құқығы қайнар көздерінің түсінігі мемлекеттік органдардың құқықты қалыптастыру, оған ... ... ... жəне өзге ... ... ... ... беру жөніндегі тікелей қызметімен байланысты. Бұл жерде біз ... ... ... ... ... ... немесе заңды мағынасын байқаймыз.
Сонымен, еңбек құқығының қайнар көздері ретінде мемлекеттің құзыретті органдарының еңбек жəне өзге де ... ... ... ... ... ... қызметінің нəтижелерін тануға болады. Басқаша айтар болсақ, еңбек құқығының қайнар көздері - бұл жалданбалы қызметкерлердің еңбегін пайдалану жəне ... ... ... ... ... ... ... құқықтық актілер.
1.2 Еңбек құқығының қайнар көздерінің түрлері
Нормативтік ... ... екі ... ... негізгі жəне туынды. Еңбек заңнамасы саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілерге ҚР Конституциясы, конституциялық заңдар, еңбек ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық жарлықтары, ҚР Үкіметінің, Конституциялық Кеңесінің жəне Жоғарғы Соттың ... жəне өзге де ... ... ... ... ... ... еңбек мəселелері жөніндегі мемлекеттік комитеттердің жəне өзге де ... ... ... ... ... ... мен ... еңбекті ұйымдастырудың жергілкті мəселелері жөніндегі нормативтік шешімдері жатады. Еңбек заңнамасы саласындағы туынды нормативтік құқықтық актілерге əр ... ... ... ... жəне т.б. ... ... актілер негізгі нормативтік құқықтық актілердің негізінде қабылданады жəне олармен бірге біртұтас жүйені құрайды. ҚР 1998 жылғы 24 наурыздағы № 213 ... ... ... ... ... өзге нормативтік-құкықтық актілердің заң күшінің арақатынасы мынадай төмендей беретін ... ... ... ... ... ішінде, еңбек құқығының қайнар көздерінің арасында ерекше орынды Қазақстан Республикасының Конституциясы иеленген. Конституцияның ең ... ... күші бар жəне ... ... ... ол тікелей қолданылады. Қазақстан Республикасында қабылданатын заңдар мен өзге де құқықтық актілер ҚР Конституциясына ... ... ... ... ... күші ... көрініс табады:
1) Конституция заңдар мен заңға сəйкес актілерге қарағанда артықшылық рөлге ие;
2) Конституция тиісті мемлекеттік органдардың заңдар мен ... ... ... ... тəртібін белгілейді.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы ағымдағы заңнама үшін негізгі база, құқықтың ... ... көзі ... ... Ол ... ... ... ішінде, еңбек құқығының қайнар көздеріне қатысты бірқатар жаңа ... ... ҚР ... адам жəне ... ... бостандықтарын жəне міндеттерін, заң мен сот алдында жұрттың бəрінің теңдігін ... ... ... Тегіне, əлеуметтік, лауазымдық жəне мүліктік жағдайына, жынысына, нəсіліне, ұлтына, ... ... ... ... ... ... байланысты немесе кез келген өзге жағдаяттар бойынша ... ... ... ... Конституция əркімнің еңбек ету бостандығын, қызмет пен кəсіп түрін еркін таңдау құқығын; ... ... ... жəне ... пен ... ... сай еңбек ету құқығын; еңбегі үшін нендей бір кемсітусіз сыйақы ... ... ... ... қорғалуға құқығын жариялады. Конституция қызметкерлердің заңмен белгіленген тəсілдерді пайдалана отырып, жеке жəне ұжымдық еңбек дауларын шешу құқығын мойындады. ... ... ... бар. Еңбек шарты бойынша жұмыс істейтіндерге заңмен ... ... ... ұзақтығына, демалыс жəне мереке күндеріне, жыл сайынға ақылы демалысқа кепілдік беріледі. Конституциялық нормалардың мазмұны ... ... ... жəне ... сəйкес актілерде сипатталады. Еңбек туралы заңдар жүйесінде заң шығарушы ... ... ... ҚР 1998 ... 24 наурыздағы заңына сəйкес заң шығарушы актілерге мыналар жатады:
· Конституцияға өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... ҚР Президентінің конституциялық заң күшіне ие жарлықтары;
· Қазақстан ... ... ... ҚР ... заң ... ие ... Қазақстан Республикасы Президентінің нормативтік жарлықтары;
· ҚР Парламентінің нормативтік қаулылары;
· министрлердің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың нормативтік бұйрықтары жəне қаулылары;
· мəслихаттар мен əкімдердің нормативтік шешімдері.
Еңбек құқығының маңызды қайнар көздері болып Қазақстан Республикасының ... ... ... жəне ҚР 1998 ... 24 ... ... сəйкес заңдардың келесі түрлерін атап өтуге болады:
1) ҚР Конституциясына ... мен ... ... ... Олар ҚР ... (62-б. 3-т.) ... тəртіппен қабылданады. Мысалы: мемлекеттік қызметшілердің жасына қойылатын талапты жойған ҚР 1998 жылғы 7 ... заңы (33-б. ... ... ... ... заң ретінде ҚР Конституциясында осылай танылған жəне Конституцияда белгіленген тəртіпте қабылданған заң ... ... ҚР 1991 ... 16 ... ... ... Жай заңдар. Мысалы, ҚР 1999 жылғы 10 желтоқсандағы ... ҚР 1998 ... 30 ... заңы жəне ... ... ... ... қайнар көздері ретінде еңбек қатынастары саласындағы заңға сəйкес актілер де танылады. ... ... ... заң ... ... табылмайтын өзге де нормативтік құқықтық актілер жатады. Бұл - ҚР ... ... ... ҚР ... жəне Үкіметінің нормативтік қаулылары, министрлердің нормативтік бұйрықтары, əслихаттар мен əкімдердің нормативтік шешімдері. Заңға сəйкес нормативтік актілер 2 белгімен ... ... ... ... заңдарға қайшы келмеуі жəне шегінен шықпауы тиіс;
2)олар заңдарды орындауды ұйымдастыруға бағытталған. ҚР Конституциясының 62-бабына сəйкес, ... ... ... аумағында міндетті күші бар Қазақстан Республикасының заңдары, Парламенттің қаулылары, Сенат пен Мəжілістің қаулылары түрінде заң ... ... ... ... ... ... қол ... кейін күшіне енеді. Республиканың заңдары, Парламент пен оның Палаталарының қаулылары Конституцияға қайшы келмеуге тиіс. Парламент пен оның ... ... ... қайшы келмеуі тиіс.
Еңбек құқығы қайнар көздерінің арасында Қазақстан Республикасының ... орны ... Бұл акт ... ... ... кіретін қоғамдық қатынастардың бүкіл кешенін реттейді. Еңбек саласындағы маңызды заңдарға Қазақстан Республикасы еңбек құқығының ... ... ... ... сипаттама. Қазақстан Республикасында еңбек мəселелері бойынша маңызды заңдарға мыналар жатады:
Халықты еңбекпен қамту туралы заң. ... ... ... ... ... жұмыссыздардың саны көбейіп келе жатқан жағдайда қабылданған бұл акт - біздің республикамыздағы халықты еңбекпен қамтуға бағытталған алғашқы заң. ... заң ... ... ... ... , , ... ... анықтады, сонымен қатар, мемлекеттік органдардың жұмыс берушілермен жəне жұмыссыздармен қарым-қатынастарын реттеді. Осы заңға сəйкес еңбекпен қамту жəне ... ... ... да жұмыс істейді. Қызметкерлер еңбек шартын бекітпестен бұрын аталған органдармен қатынасқа түседі.
Ұжымдық шарттар туралы заң кəсіпорын, ұйым деңгейінен жоғары əлеуметтік-əріптестік ... ... ... ... бұл заң ұжымдық
шарт жəне оның бекіту тəртібін реттейді жəне де алғаш рет ... ... жəне ... ... ... ... ұжымдық келіссөздерді жүргізудің тəртібін бекітті.
Еңбекті қорғау туралы заң еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты бекітті. Бұл ... ... ... барысында қызметкерлердің өмір жəне денсаулық қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... заң ... Республикасында кəсіптік одақтарды құрудың құқықтық негіздерін орнықтырды, олардың негізгі құқықтары мен қызмет кепілдіктерін бекітті, кəсіптік одақтардың ... ... ... ... ... ... жəне олардың бірлестіктерімен, мемлекеттік билік органдарымен жəне жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен, заңды тұлғалармен жəне азаматтармен қарым- қатынастарын ... ... ... ... заң ұжымдық еңбек дауының түсінігін, ұжымдық келіспеушіліктерді шешу мерзімін жəне тəртібін бекітті. Заңда ереуілге шығудың анықтамасы, ... ... жəне ... ... жариялап, ұйымдастыруға болатыны, кімдердің ереуілге қатыса алмайтыны көрсетіліп, ереуілге қатысушылардың кепілдіктері мен заңсыз ереуілге ... үшін ... ... ... ... заң - ... қызметшілердің арнайы еңбегін реттеуге бағытталған алғашқы заң. ... ... ... ... ... ... қызметке алу жəне босату тəртібі, олардың құқықтары мен міндеттері анықталған. Бұл заң мемлекеттік ... үшін ... ... ... ... ... ... бірқатар шектеулер) жəне демалыс уақыты, қосымша ақы төлеу бойынша жеңілдік-нормалар жəне т.б. белгіленген. Бұл актіде мемлекеттік қызметшілерге Қазақстан ... ... ... ... (заңдардың өзінде аталып өткен кейбір ережелерді санамағанда) əрекеті ... ... ... ... заң ... ... тəртіппен алуды жəне біліктілік емтихандарын енгізді. Заңдардан өзге барлық қайнар көздер заңға сəйкес актілер ... ... ... ҚР ... ... ҚР ... ... министрліктер мен ведомстволардың нормативтік бұйрықтары, ҚР Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің қаулылары жəне ... ... ... өз ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдары, ҚР Президентінің жарлықтары, ҚР Үкіметінің қаулылары - егер осы актілердің өздерінде не олардың күшіне енуі ... ... өзге ... ... ресми түрде алғаш жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң;
2. ҚР Парламентінің жəне оның Палаталарының қаулылары - егер осы ... ... өзге ... ... ресми түрде алғаш жарияланған күннен бастап;
3. ҚР Конституциялық Кеңесінің қаулылары - ... ... ... ҚР ... ... ... жəне кірмейтін орталық атқарушы жəне өзге де орталық мемлекеттік органдардың, соның ішінде, ҚР Жоғарғы Сотының, ҚР Ұлттық Банкісінің нормативтік құқықтық ... - егер осы ... ... өзге ... ... ... ... алғаш жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң.Бұл ... тек ... ... сəтінен бастап қана құқықтық қатынастарды реттеп, белгілі бір заңды салдарды тудыратынын білдіреді.
Еңбек ... ... ... ... ... актілерден туындайтын бірқатар туынды нормативтік құқықтық актілер бар. Мұндай актілердің қатарына ... ... ... - ... да бір ... ... ұйымдастыру жəне жүзеге асыру тəртібін белгілейтін нормативтік құқықтық акт;
2) ереже - ... да бір ... ... ... оның ... бөлімшесінің мəртебесі мен өкілеттігін белгілейтін нормативтік кұқықтық акт;
3) регламент - қандай да бір мемлекеттік ... мен оның ... ... ... ішкі тəртібін реттейтін нормативтік құқықтық акт;
4) нұсқаулық - заңдардың коғамдық қатынастардың қандай да
бір саласында қолданылуын егжей-тегжейлі көрсететін ... ... ... нормативтік құқықтық актілердің барлығы туынды сипатқа ие жəне негізгі актілерге ... ... ... ... ... құқығы қайнар көздерінің жүйесінің ұғымы
2.1 Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесінің ерекшеліктері
Еңбек құқғы қайнар көздерінің жүйесінің ... ... ... ... ... ... осы сала ... өздері қатысады (қызметкерлер өз еңбек ұжымдары, кəсіптік одақтар жəне өзге де өкілдік органдар арқылы; жұмыс берушілер локальдық нормаларды шығару кезінде жəне өз ... ... ... көздер жүйесіне еңбек құқығының біртұтастығын жəне əр түрлілігін көрсететін жалпы (барлық қызметкерлер үшін) жəне арнайы (қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... құқығы қайнар көздерінің барлығы заңдарға жəне заңға сəйкес ... ... ... өз ... ... Конституция), өзге де конституциялық (Адам құқықтарының жалпы декларациясы) жəне ... ... заң) деп ... ... ... ... мен ҚР заңы ... Республикасының аумағында жоғарғы күшке ие.
4) бұл жүйеде мамандандырылған органдардың (мысалы, ҚР ... жəне ... ... ... ... ... мен ... қорғауға, еңбек заңнамасына бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын мамандандырылған мемлекеттік инспекциялардың нормативтік бұйрықтары, ережелері, нұсқаулықтары бар;
5) ҚР еңбек құқығы ... ... ... сонымен қатар, Қазақстан Республикасы таныған еңбек мəселелері жөніндегі халықаралық-құқықтық актілер жəне ... ... өзге ... ... ... ... ... халықаралық шарттары жатады. ҚР Конституциясында осы халықаралық нормалардың ұлттық заңнамадан үстемдігі атап көрсетілген. Еңбек құқығының барлық ... ... ... ... ... мен заңға сəйкес актілер деп қана емес, олардың əрекет ету ... ... ... ... ... ... жарғылар, ережелер) жəне еңбек құқығының жүйесі, яғни, институттар бойынша да бөлуге болады. ҚР заңының 3-бабы
1. Осы Заң ... ... ... ... ... ... Егер Конституцияда, заңдарда жəне Қазақстан Республикасының бекіткен ... ... ... көзделмесе, осы Заңның күші Қазақстан Республикасының аумағында еңбек қызметін жүзеге асыратын шетелдіктерге жəне азаматтығы жоқ адамдарға да ... ... ... ... ... ... ... меншік иелері (толығымен немесе ішінара) шетелдік заңды немесе жеке ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының еңбек туралы заңдары қолданылады.
Нормативтік құқықтық актілердің уақыттағы күші. Еңбек құқығының қайнар көздері ... ... ... ... актілер үшін олардың əрекет ету күшінің басталу жəне ... ... ... ... ... ... ... тəжірибелік маңызы зор. ҚР Конституциясының нормалары мен ережелері оны ресми түрде жариялаған күннен бастап күшіне енеді. 1995 жылға 30 тамызда ... ... ... ... күн ... ... ... күні деп саналады. ҚР Конституциясы күшіне енгенге дейін ҚазақстанРеспубликасының аумағында қолданыста болған заңдар мен өзгеде құқықтық актілердің Конституцияға қайшы келмейтін ... ... ... жəне оның жекелеген нормативтік ережелері белгіленген тəртіп ... жаңа ... ... ... немесе осы ережелерге өзгертулер мен толықтырулар енгізетін конституциялық заң қабылдағанға дейін ... ... ... ... ... ҚР Президентінің жарлықтары жəне ҚР Үкіметінің қаулылары, егер осы актілердің өзінде не ... ... енуі ... ... өзге ... ... ... рет ресми түрде жариялаған күннен бастап күнтізбелік он күн өткен соң күшіне енеді. Мысалы, Қазақстан ... заңы 1999 ... 10 ... ... ал ... ... негізінде 2000 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. ҚР Парламентінің жəне оның ... ... егер осы ... ... өзге ... ... ... түрде алғаш жарияланған күннен бастап, ал ҚР Конституциялық Кеңесінің қаулылары қабылданған күннен бастап күшіне енеді. Орталық ... жəне өзге де ... ... ... ... ... актілері, егер осы актілердің өзінде өзге мерзім көзделмесе, ресми түрде алғаш жарияланғанна кейін күнтізбелік он күн ... соң ... ... Дəл ... мерзімдер жергілікті өкілдік жəне атқарушы органдардың ормативтік құқықтық актілерінің күшіне енуі үшін де белгіленген. Нормативтік құқықтық актілердің күшіне ену ... ... өте зор, ... ол осы актілерде көзделген заңды жауапкершіліктің туындау мерзімдерімен жəне осы актілердің кері күші туралы ... ... ... ... ... ... ... құқықтық актінің күші бұл акт күшіне енгенге дейінгі қатынастарға таралмайды. Тек актінің ... ... осы ... күшіне енуі туралы арнайы заңда нормативтік құқықтық актінің не оның ... кері күші ... ғана ол өзі ... ... ... қатынастарды реттеуде қолданылуы мүмкін.
Нормативтік құқықтық актілердің кеңістіктегі күші.Нормативтік құқықтық актілердің кеңістіктегі күші деген түсінікпен тығыз байланысты. ... ... ... ... ... шекара шегіндегі жер қабаты, жер қойнауы, су жəне əуе ... ... Бұл ... ... ... аумағы нормативтік құқықтық актілердің əрекет ету күшінің құқықтық кеңістігі болып табылады. Егер актілердің өзінде немесе осы актілердің күшіне енуі туралы ... ... ... ҚР ... ҚР ... жəне ҚР ... ... атқарушы жəне өзге де орталық уəкілетті органдары қабылдаған нормативтік құқықтық актілердің күші ... ... ... ... ... ... ... актілердің кеңістіктегі күші туралы сөз қозғай отырып, олардың күші Қазақстан ... ... ... ... ... жəне ... өзге де аумақтық құрылымдарына таралатынын ескеріп өткен жөн. Себебі, түсінігі жер- аумақтық, теңіз жəне əуе шектерімен ғана ... ... ... ... халықаралық-құқықтық актілермен де анықталады. Атап өтетін тағы бір жайт, егер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы еңбек туралы нормативтік құқықтық актілерінің күші өзге мемлекеттерде жұмыс істеп ... ... да ... Жергілікті өкілдік жəне атқарушы органдар қабылдаған нормативтік құқықтық актілердің күші тиісті əкімшілік-аумақтық бірліктің аумағына ғана таралады. Қазақстан Республикасының жекелеген ... ... елді ... сусыз жерлер, таулы өлке жəне т.б.) еңбек жағдайының ерекшеліктерін ескере отырып, қызметкерлердің жекелеген санаттарының жалақысына қатысты аудандық ... əр ... ... ... жəне т.б. ... ... ... актілер қабылданады.
Нормативтік құқықтық актілердің тұлғалар шеңбері бойынша күші. Бұл ерекшелік белгілі бір тұлғалар санатына қандай да бір нормативтік құқықтық актіні ... ... ... ... ... Егер ҚР ... ... жəне Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, нормативтік құқықтық актілердің күші Қазақстан Республикасында еңбек қызметін жүзеге асырушы ҚР ... ... ... жəне азаматтығы жоқ тұлғаларға таралады.
Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан, ... ... ... ... ... ... ішінара) шетелдік заңды жəне жеке тұлғалар болып табылатын ұйымдардың қызметкерлеріне ҚР еңбек заңнамасының нормалары қолданылады. Қазақстан ... ... ... ретінде Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын жəне өздерінің өзге мемлекетке тиесілігі жөнінде дəлелдері бар тұлғалар танылады. ... ... ... ... ... жəне ... өзге ... тиесілігі жөнінде дəлелдері жоқ тұлғалар азаматтығы жоқ тұлғалар ретінде танылады. Шетелдік азаматтар еңбек қатынастарында Қазақстан Республикасының азаматтарына ... ... ... ... ... Егер ... ... заңнамасына сəйкес осындай лауазымға тағайындалу немесе еңбек қызметімен айналысу Қазақстан Республикасының азаматтығына тиесілігімен ... ... ... ... ... бір ... ... алмайды немесе белгілі бір еңбек қызметіменайналаса алмайды (ҚР Президентінің 1995 жылғы 16 маусымдағы заң күші бар жарлығы). ... ... ... қатысушы-мемлекеттер азаматтарының Қазақстан Республикасы аумағындағы еңбек қызметі осы мемлекеттер арасында екіжақты, сонымен қатар, көпжақты ... ... ... жəне заңға сəйкес жүзеге асырылады (ҚР 1997 жылғы 13 желтоқсандағы заң). Еңбек саласындағы құқықтық нормалар екі ... ... ... ... ... ... ... факторлар, соның ішінде, Қазақстанның əр түрлі аудандарындағы ауыр табиғи-климаттық жағдайлар алынған):
1) экономика саласына жəне еңбек жағдайына ... ... ... ... барлығына таралатын жалпы нормалар. Мысалы, ҚР заңының күші тек Қазақстан Республикасының азаматтарына ғана ... ... ... Қазақстан Республикасы аумағында еңбек қызметін жүзеге асырушы ... ... мен ... жоқ ... да ... ... ... санаттарына (əйел адамдарға, кəмелетке толмағандарға, бюджет саласының қызметкерлеріне, ауыр жəне зиянды өндіріс жұмысшыларына, уақытша жəне ... ... жəне т.б.) ... ... ... Осы ... қызметкерлердің белгілі бір санаттары - еңбек құқық қабілеттігі шектеулі тұлғалар, кəмелетке толмағандар, жасы кіші
балалары бар əйелдер үшін ... ... ҚР ... 4-тарауы деп аталады. Бұл заңда 18 жасқа толмаған қызметкерлер үшін еңбек ... ... ... ... ... түнгі уақытта жұмыс істеуге қатысты, қосымша жұмысқа жəне т.б. қатысты тыйым-нормалар бар. Мұндай қызметкерлер санатының еңбек қатынастарын реттеу ... де, ... ... ... тиісті санаттарының еңбек жағдайын анықтайтын өзге де заң шығарушы актілермен де жүзеге асырылады. ... ... ... ... үшін ... жеңілдіктер көзделген. ҚР 1991 жылғы 21 маусымдағы заңында мүгедектердің ... ... ... ... ... Олар үшін жеке сауықтыру бағдарламасына негізделген еңбек жағдайы жасалады. Ұжымдық шартта мүгедектер үшін еңбек ... ... ... ... ... ... жұмыс уақыты мен демалыс уақыты жəне өзге де жағдайлар көзделіп өтуі тиіс. Бұл жағдайлар өзге ... ... ... құқықтарын шектемеуі немесе олардың жағдайын нашарлатпауы керек. Жекелеген қызметкерлер санатының еңбек жағдайы тек ҚР ... ғана ... ... ... өзге де ... құқықтық актілермен реттелуі мүмкін. Мысалы, ҚР заңы ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларға төмендегідей талаптар қойылады:
1) Қазақстан Республикасының азаматы болуы керек;
2)жекелген лауазымдарға қатысты Қазақстан ... ... ... ... жасы ... ... болмауы тиіс;
3)қажетті білімі, кəсіби дайындық деңгейі болуы жəне белгіленген біліктілік талаптарына сай болуы тиіс (ҚР ... ... ... ... ... - бұл қай органның қандай ... ... ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілері.
Республиканың заңдары Республика Президенті қол қойғаннан кейін күшіне енеді. ... ... ... пен оның ... қаулылары Конституцияға қайшы келмеуге тиіс. Парламент пен оның Палаталарының қаулылары заңдарға қайшы келмеуі тиіс.
Еңбек құқығы ... ... ... ... ... заңының орны ерекше. Бұл акт еңбек құқығының жүйесіне кіретін қоғамдық қатынастардың бүкіл кешенін реттейді. ... ... ... ... ... ... ... қайнар көздері болып табылатын нормативтік құқықтық актілер үшін олардың əрекет ету күшінің басталу жəне аяқталу уақытын, яғни, олардың ... ... ... ... маңызы зор.
Нормативтік құқықтық актілердің кеңістіктегі күші.Нормативтік құқықтық актілердің ... күші ... ... ... ... Жалпы алғанда аумақ ретінде мемлекеттік шекара шегіндегі жер ... жер ... су жəне əуе ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының аумағы нормативтік құқықтық актілердің əрекет ету ... ... ... ... ... құқықтық актілердің тұлғалар шеңбері бойынша күші. Бұл ерекшелік белгілі бір тұлғалар санатына қандай да бір ... ... ... ... ... ерекшелігінен көрініс табады. Егер ҚР Конституциясында, заңдарда жəне Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, нормативтік құқықтық ... күші ... ... еңбек қызметін жүзеге асырушы ҚР азаматтарына, шетелдік азаматтарға жəне азаматтығы жоқ тұлғаларға ... ... ... А., ... ... ... О. Еңбек құқығы 2003ж.
3. Шойбеков К.А. ... А.Ж. ҚР ... ... ... 1992 ж.
4. Айымханова Н.М. Еңбек заңдарының негізгі ережелері. Алматы 1998
5. ... ... ... 30 тамыз 1995 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек құқығы қайнар көздерінің жүйесі56 бет
Еңбек құқығының қайнар көздері13 бет
Жер құқығы12 бет
Жер құқығының қайнар көздері13 бет
Ислам діні және мұсылман құқығы80 бет
Рим құқығы19 бет
Рим құқығының қайнар көздері25 бет
Халықаралық ғарыш құқығы6 бет
Халықаралық құқықтың түрлері, қайнар көздері94 бет
Қазіргі кездегі негізгі құқықтық жүйелер4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь