Жер құқық қатынастары

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Жер құқығы қатынастарының дамуы, объектісі мен субъектілері ... ... 4
2 Жер құқығы қатынастарының мазмұны, пайда болу, өзгеру жəне
тоқтатылу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
КІРІСПЕ
Құқықтық қатынас түсінігі «құқық» және «қатынас» түсініктерін, яғни құқық нормаларымен реттелген қатынастарды білдіреді. Жер құқығы қатынастарын түрлерге бөлу жер туралы заңнаманың табиғатынан туындайды. Жер туралы заңнама жер құқығы қатынастарының объектілері мен субъектілерін, жер қорының жекелеген санаттары бойынша нысаналы мақсаттарының түрлерін қарастырады. Сонымен қатар бұл заңнаманың мазмұнынынан материалдық және процессуалдық нормаларды ажыратуға болады.
Материалдық нормалар – бұл меншік, басқару, бақылау объектілерін, субъектілердің аталған мәселелер бойынша құқықтарын және т.б. реттейтін жер туралы заңның нормалары.
Процессуалдық нормалар – бұл жер туралы заңнаманың материалдық нормаларын қолдану тәртібі.
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 – маусымдағы Жер кодексіне сəйкес, жер құқығы қатынастары — бұл жерге меншік құқығын жəне өзге де құқықтарды жүзеге асыра отырып, жер ресурстарын басқаруға, жекелеген субъектілерге жер учаскелерін бекітіп беруге байланысты жерді пайдалану мен қорғау жөніндегі құқықтық қатынастар (ҚР ЖК 12-бабының 10-тармағы).
Мұндай анықтама жер құқығы қатынастары объектілерінің шеңберін тарылтады. Себебі, жер құқығы қатынастары жер туралы заңнаманың «қазақстан республикасының жер қоры», «жерге меншік құқығы», «жер пайдалану құқығы», «сервитуттар», «жер қорын мемлекеттік басқару», «жерді қорғау», «меншік құқығы мен жер пайдалану құқығын қорғау», «жекелеген жер санаттарының құқықтық режимі» жəне т.б. нормаларын қамтиды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Стамқұлов Ə. С., Стамқұлова Г. Ə. ҚР Жер құқығы. Алматы: 2004. – 334 б. 2. Еркінбаева Л.Қ., Айгаринова Г.Т. ҚР Жер құқығы. Алматы: 2010. – 312 б.
3. Сопыханова А.Б. ҚР Жер құқығы. Қарағанды: 2004. – 220 б.
4. ҚР Жер кодексі (2013.08.01. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
1 Жер құқығы қатынастарының дамуы, объектісі мен субъектілері........4
2 Жер құқығы қатынастарының мазмұны, пайда болу, өзгеру жəне
тоқтатылу негіздері.............................................................................................15
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... және ... яғни ... ... ... қатынастарды білдіреді. Жер құқығы қатынастарын түрлерге бөлу жер туралы заңнаманың табиғатынан туындайды. Жер туралы заңнама жер ... ... ... мен субъектілерін, жер қорының жекелеген санаттары бойынша нысаналы мақсаттарының түрлерін қарастырады. Сонымен қатар бұл ... ... ... және ... нормаларды ажыратуға болады.
Материалдық нормалар - бұл ... ... ... ... субъектілердің аталған мәселелер бойынша құқықтарын және т.б. ... жер ... ... ... нормалар - бұл жер туралы заңнаманың материалдық нормаларын қолдану тәртібі.
Қазақстан ... 2003 ... 20 - ... Жер ... сəйкес, жер құқығы қатынастары -- бұл жерге меншік құқығын жəне өзге де ... ... ... ... жер ресурстарын басқаруға, жекелеген субъектілерге жер учаскелерін бекітіп беруге байланысты жерді пайдалану мен қорғау жөніндегі ... ... (ҚР ЖК ... ...
Мұндай анықтама жер құқығы қатынастары объектілерінің шеңберін тарылтады. Себебі, жер ... ... жер ... ... , , , , , , , жəне т.б. нормаларын ... Жер ... ... ... ... мен ... құқығының теориясында жер құқығы қатынастары ерекше орынды иеленген. Себебі, олар жер ... ... ... ... қатынастарды құқықтық реттеудің жағдайын көрсетеді. Жер құқығының мұндай маңызды институтының түсінігі мен құрылымын зерттеу құқық теориясындағы ... ... ... ... Оның ... ... жəне оқу пəні ретіндегі жер құқығы үшін ғана ... ... үшін де ... ... ... ең ... жер ... реттеудің міндеттерін жəне жер туралы заңнаманың қағидаларын анықтаған (ҚР ЖК 4, ... ... жер ... ... ... ... тек Жер ... мен оған сəйкес нормативтік актілер ғана емес, сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен басқада құқықтық актілері жатқызылған. Бұл жер ... ... ... ... жəне ... ... өзгерістермен, соның ішінде, Қазақстан Республикасындағы жер реформасы туралы заңдарымен тығыз байланысты екендігін көрсетеді.
Жер құқығы қатынастары ... мəні жер ... ... ... ... жер ... пəнінен туындайды. Бұл заңнамалық базамен жер құқығы қатынастарының пəні, əдістері, түрлері жəне ... да жер ... ... ... кешені анықталады.
Жер құқығы қатынастарының түсінігі, құрылымы, объектілері, ... жəне ... да ... ... жер ... ... ... ал ол, өз кезегінен, заң шығару мен құқық қолданудың тəжірибесіне негізделеді.
Жер құқығы қатынастары ең алдымен жер, ... жəне ... ... қатынастары болып табылады. Жерге қатысты туындайтын қатынастардың барлығы жер туралы заңнаманың нормаларымен реттеле бермейді. Тек жер ... ... ... ... жəне реттелген қатынастар ғана жер қатынастары болып ... Сол ... ... жер ... деп ... өйткені, жер -- бұл, ең алдымен, табиғат объектісі. Жердің табиғи сипаты Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабында бекітілген: . Ал жəне э жер ... ... ... ... ... ... (ҚР ЖК 4-бап).
Жер құқығы қатынастары біржақты (мысалы, жеке меншік құқығынан, жер ... ... бас ... əрі көпжақты (мысалы, жер учаскесіне қатысты ... жер ... ... ... ... ... үлестік меншік, кондоминиум жəне т.б.) болуы мүмкін. Жер қатынастарының қатысушысы жер туралы заңнаманың талаптарын, оларды жүзеге асыру жағдайларын құқықтық ... ... ... өз қатынасын білдіреді, осы арқылы оның саналы ерікті сипаты, яғни, заң ... ... оң ... ... қалыптасады. Құқықтық нормалардың əрекет ... ... ... ... қолданудың, орындаудың жəне сақтаудың тиімділігін көрсетеді. Заңда əрқашанда ... бір ... ... ... ... ... ... болады. Азаматтар заңның талаптарын ұстанып оларға бағынуы тиіс. Даулы мəселелер мемлекеттің сот ... ... ... құқығы қатынастары өз ... ... ... əрі ... ... ... қатынастардың қатысушылары ретінде жер учаскелерінің меншік иелері, мемлекеттік басқару органдары, жер пайдаланушылар жəне ... да ... ... ... ... құқықтық жағдайлары мен жер құқығы қатынастарының объектілері əртүрлі ... ... ... ... ... ... ... ажырата білу үшін осы құқықтық құбылыстарды зерттеуде жүйелі тəсіл қажет. ... ... ... бұл ең ... жер ... реттеу механизмінің əрекет етуі. Жер құқығы қатынастарына қатысушы кез келген тұлға белгілі бір ... ... ... өз ... ... асырады. Ол үшін тұлға өзінің құқықтық ... ... ... ... білуі, яғни, жер туралы заңнаманың нормаларынан ... тиіс ... жер ... ... ... жер пайдаланушы, жалға алушы, меншік құқығын, жер пайдалану құқығын алушы, жер ... ... ... ... ... ... ... органның өкілі жəне т.б. болуы мүмкін). Өз кезегінде, жер туралы заңнама жер құқығы қатынастарының ... ... ... нормаларына ие болуы тиіс.
Басты заңшығарушы актілерінде құқық олқылықтары болмауы керек. Жер туралы заңнама барлық жер қатынастарын ... айна ... ... ... жер ... ... ... реттеуді ұйымдастырушы ретінде Қазақстандағы жер қатынастарын қоғамның əрбір ... жер ... ... мақсаттар мен міндеттерге сəйкес дамытуына, жер туралы заңнаманың барлық талаптарының ... ... Сол ... жер ... ... жер туралы заңнаманың нормаларымен тығыз байланыста болады. Алайда, құқықтық нормалар мен жер құқығы ... бір ... ... ... ... ... ... статикалық, ал жер құқығы қатынастары динамикалық сипатқа ие. Жер құқығы қатынастары ... ... ... ... ... ... ... нормалардың жүзеге асырылуы барысында жер ... ... ... емес. Жер құқығы қатынастары қатысушысының (субъектісінің) әрекеті, əрекетсіздігі, ... ... жəне ... ... қатынастардың пайда болуына əкелуі мүмкін.
Егер жер құқығы қатынастарының қатысушысы өз көзқарасын жер құқығының нормаларына сəйкес дəлме-дəл білдірсе, онда жер ... ... ... ... жəне қағидаларына жауап беретін позитивтік (оң) əрекеттер туындайды. Құқық теориясында ... ... ... ... қатынастар деп атайды. Бұларды қатысушылардың əрекеттерінің ... ... ... (оң) деп ... ... болар еді. Жер құқығы қатынастарының ... жер ... ... мен талаптарын бұзған жағдайда қорғаушы құқықтық қатынастар туындайды. ... ... жер ... ... бұзған тұлғаға қажетті əсер ету шаралары қолданылады (ҚР ЖК 92-94, 168 баптар).
Сонымен ... ... жəне ... ... ... тек ... реттеудің нəтижесінде ғана емес, құқықтық нормаларды орындау, сақтау жəне пайдалану (жүзеге асыру) барысында да ... ... жөн. ... ... - бұл заң ... қызмет, ал құқық нормаларын жəне оның барлық нысандарын ... ... жер ... ... ... ... ... қорын мемлекеттік басқару жер құқығы институттарының бірі болып табылады. Оның мақсаттары мен міндеттері жер туралы заңнаманың мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... ... -- ... ... ... қамтамасыз ету жəне оларды қорғау.
Жер ... ... ... процедуралардан тұрады:
1) құқыққолданушы жер құқығы процедуралары;
2) ұйымдастырушы жер құқығы процедуралары;
3) жер құқығының ... ие емес ... заң ... ... асыруына жағдай жасаушы жер құқығы процедуралары (жерге орналастыру жұмыстарын орындау процедурасы). ... ... ... ... заңды мəні бойынша жер процесінің ... ... ... ... элементі болуы мүмкін.
Сонымен, жер процесі -- бұл жер ... ... ... ... ... ... ... институты.
Жалпы қорытынды: жер құқығы қатынастары - жерге жəне жер ... ... жер ... ... нормаларымен көзделген жəне реттелген іс жүзіндегі қоғамдық қатынастар.
Жер ... ... ... мен ... ... да ... ... Жер кодексі жер қатынастары объектісінің анықтамасын қарастырады, оған сəйкес жер ... ... ... ... ... аумағының шегіндегі бүкіл жер, онда не орналасқанына жəне ... ... ... бекітіліп берілуінің құқықтық негіздеріне қарамастан жекелеген жер учаскелері, сондай-ақ жер учаскелері мен жер үлестеріне құқықтар (ҚР ЖК ... ... ... ... объектісі болып таза табиғи түрдегі жер емес, жердің бекітілген құқықтық режимі табылады. Сол ... де, жер ... ... объектісі болып Қазақстан Республикасындағы барлық жерлерге бекітілген құқықтық режим табылады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жер пайдаланудың, басқарудың жəне қорғаудың түрлеріне қарамастан жер қорын құрайды. Қазақстан Республикасындағы барлық жерлерді біртұтас жер қоры ... ... ... ... ... ... ... Конституциясындағы ереже табылады, оған сəйкес (ҚР Конституциясының 2-бабы). Аумақ -- бұл ... бір ... ие жер ... ... ... ... ... жер қоры негізгі шаруашылық ... ... ... ... ... біртұтас жер қорының заңды мəртебесі өзгеріссіз қалады. Сол себепті, , , ... ... ... ... ... ... ... мəртебесін білдіреді.
Жер туралы заңнамада əртүрлі жер қорлары бар: арнайы жер қоры, иммиграциялық жер қоры, ... ... ... су қорының жерлері.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 1-бабында ... жер қоры ... ... -- ... ... ... Жер қоры -- Қазақстан Республикасындағы жер құқығыт қатынастарының аса маңызды ... ... атап ... ... Республикасының Конституциясы Қазақстан Республикасының егемендігі бүкіл аумағына таралатын барлық жерлерді ... ... ... ... басты құқықтық базасы болып табылады.
Аумақ та жер, бірақ оның ... ... ... ... ... ... жер құқығы қатынастарының объектісі болып табылады (мысалы, аймақтарға бөлудің объектісі ретінде). Жер кодексінің 8-бабына сəйкес, ... ... бөлу ... -- жер ... оның ... ... мен ... режимін белгілей отырып айқындау.
Жерлерді аймақтарға бөлудің мақсаттары ... ... ... ... ... бөлу арқылы жер ресурстарын басқару ... ... ... ... ... ... аймақтарға енген жерлерді пайдалану режимі мен тəртібін, аймақтардың шекаралары мен ... ... ... ... мен ... аймақтық жəне жергілікті бағдарламаларын жасау. ... ... ... жер ... ... ... тиіс. Жерді аймақтарға бөлуді аудандық ... жəне ... ... бар ... ... ... мен ... маңызы бар қалалардың тиісті атқарушы органдары жүзеге асырады.
Жер қоры жерге меншік құқығының, жекелеген жер ... жер ... ... ... ... ... мен ... объектісі болып табылады.
2. Жерге меншік Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабына ... жер ... ... ... ... жер, ... ... белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте болуы мүмкін.
Жер қорының құрамына барлық жер санаттары, соның ішінде, ауыл ... ... ... елді ... жерлері, орман қоры жерлері жəне босалқы жерлер ... ... ... жер ... жеке ... заңда көзделген тəртіп бойынша беріледі. Азаматтар мен мемлекеттік емес заңды тұлғаларға ... ... жеке ... ... жерге мемлекеттік меншік құқығынан туындайды деп санауға болады. Бұған дəлел ... ... жер ... ... ... ... ... қорғау мен ұтымды пайдалануды ... жəне ... ... ... тексеруін атауға болады. Жеке меншікке берілетін жер ... ... ... да мемлекеттің функциясына жатады. Бұл функция да барлық жерлерді ... жəне ... ... ... ... асырылады.
3. Жер құқығы қатынастары саласындағы мемлекеттік басқару мемлекеттің табиғи ресурстарға, соның ... ... ... маңызды функциясы болып табылады. Ол мына ... ... ...
1) Жер учаскелерін меншік құқығына немесе жер пайдалану құқығына беру жəне алып қою (ҚР ЖК ...
2) Жер ... ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғаларға берілетін жер учаскелерінің ... ... (ҚР ЖК ...
3) Мемлекеттік бақылау.
Мемлекеттік органдардың жер қатынастары ... ... ... бұл ... ... Ол жер ... ... жеке құқықтық институт ретінде қарастырылып отырған жер құқығы қатынастарының барлық кешенін ...
4. Жер ... ... бұл ... жер ... ... аса маңызды институттардың бірі. Жер пайдалану құқығы -- бұл ... ... ... жер ... ақылы жəне (немесе) ақысыз негізде шектеусіз мерзімге (тұрақты жер пайдалану) немесе белгілі бір ... ... ... жер ... ... жəне ... құқығы (ҚР ЖК 12-бабының 30-тармағы).
Жер пайдалану құқығының ... ... ... ... Жер ... ... жер учаскесі меншік иесінің жəне тұрақты немесе уақытша жер пайдаланушының құқықтарының бірі ... ... ... Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 21-бабына сəйкес, меншік ... ... ... жер учаскесін иеленуге, пайдалануға жəне оған билік етуге құқығы бар. Сол себепті де, ҚР ЖК 12-бабының 30-тармағындағыдай жер ... ... тек жер ... ... ... ... Жалпы алғанда, жер пайдалану құқығы -- бұл субъектінің жер учаскесін заңда ... ... ... сəйкес пайдалану құқығы жəне міндеті.
Жер пайдалану құқығы ... ... ие, ... ол бір ... ... жер ... басқа меншік иесіне, жалға алушыға жəне басқа да жер ... жер ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 25-бабының 2-тармағында айтылған, яғни, жер учаскесіне меншік құқығы басқа адамға мəміле жасалған кездегі ... ... ... Жер учаскесіне қатысты сату-сатып алу шарты жер учаскесіне ... ... ... жер ... құқығының өз субъектілерінің еркі бойынша тоқтатылу негіздерінің бірі болып табылады.
5. Сервитут. Сервитут жер ... жəне ... ... 1995 ... бері əрекет етуші жер туралы заңнаманың жаңа ... ... ... Сол ... ол Жер ... ... тарау ретінде қарастырылған (ҚР ЖК ... ... жер ... қатынастарының дербес объектісі болып табылады. Сервитут бөтеннің учаскесін пайдаланудың айырықша түрі болғандықтан жер ... ... ... ... өзгеше болып келеді. Сервитуттың субъектісі иелену мен пайдалану ... жəне жеке ... ... ... ие ... Жер ... қатынастары объектілерінің ішнде ол өзінің түрлерімен, құқықтық режимі жəне жер пайдалану құқығының түрлі субъектілерімен нысаналы пайдалануымен ...
6. ... ... мен жер ... құқығын қорғау жəне зияндарды өтеу. Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 139-бабының 1-тармағына сəйкес, ... ... ... ... бір ... ретінде жерді қорғауға, жерді ұтымды пайдалануға, жерді ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... алып ... ... сондай-ақ топырақтың құнарлығын қалпына келтіру мен арттыруға бағытталған құқықтық, ұйымдық, экономикалық, технологиялық жəне ... да ... ... ... ... Жер кодексінің 12-бабының 38-тармағына сəйкес, жер құқығы қатынастарының ... -- жер ... ... ... ... табылатын жəне соған орай құқықтары бар əрі осы ... ... ... атқаратын жеке жəне заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекеттер.
Жер құқығы қатынастарындағы құқық субъектіліктің негізгі белгілері болып ... ...
1) ... жер құқығы қатынасына қатысуы;
2) осы құқықтық қатынаста құқықтар мен ... ... ... ... ... ... мынадай қорытынды шығады: жер құқығы қатынастарының субъектісі ... кез ... ... ... тек жер ... ... белгілі бір құқықтар мен міндеттерге ие немесе жер құқығы қатынастарына қатысумен байланысты құқықтарға ие ... ғана ... Заң жер ... қатынастарындағы құқықсубъектіліктің басқа белгілерін атамайды. Жоғарыда атап өткеніміздей, жер құқығы қатынастары институты -- бұл ... ... ал оның ... ... мен ... ... емес. Олардың бұл құқықтық қатынастардағы құқықтары жер мен жер учаскелерінің құқықтық режиміне сəйкес ... ... ... ... ... жер қатынастарының объектілеріне жəне жер ... ... жəне ... ... ... институттарына қарай анықтауға болады. Алайда, субъектілерді объектілер бойынша анықтаған дұрысырақ болар. Себебі, жер құқығы қатынастарының ... ... өте ... байланыста болады, жəне ерекше бөлімнің институттары ... ... ... ...
1. Жер ... ... болып Қазақстан Республикасы (мемлекет) табылады. Мемлекетке ҚР Конституциясы жер қатынастарын ... ғана ... ... ... ... ... қол сұғылмаушылығын жəне бөлінбейтіндігін қамтамасыз етуге, адамның өмірі мен денсаулығы үшін қолайлы қоршаған ортаны ... ... ... де жүктейді. Орталық атқарушы орган жəне жергілікті мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының барлық жерлерін аймақтарға ... жəне жер ... ... ... ... да ... ... асырады (ҚР ЖК 14-бабы).
2. Меншік құқығының субъектілері:
-- ... ... ... ... ... ... субъектісі -- Қазақстан Республикасы;
-- Жер кодексінде белгіленген ... ... мен ... жер ... жеке ... ... ... -- азаматтар мен мемлекеттік емес ... ... (ҚР ЖК ... 2-тармағы).
3. Жер құқығы қатынастарының басқару саласындағы субъектілер болып Қазақстан ... ... жер ... ... жөніндегі орталық орган жəне оның ... ... ... жəне ... ... ... ... жəне атқарушы органдар) табылады (ҚР ЖК 13-19-баптары).
4. Жер құқығы қатынастарының жер ... ... ... ... ... ... (ҚР ЖК ...
1) мемлекеттік жəне мемлекеттік емес субъектілер; 2) ұлттық жəне ... ...
3) жеке жəне ... ...
4) ... жəне уақытша субъектілер:
5) бастапқы жəне кейінгі субъектілер.
Мемлекеттік жер ... ... ... ... ... ... тауарлы ауылшаруашылығы өндірісі, орман өсіру, ғылыми-зерттеу, тəжірибе жүргізу жəне ... ... ауыл ... ... үшін ... ауыл ... ... жерлердегі мемлекеттік республикалық жəне коммуналдық заңды тұлғалар (ҚР ЖК ... ... ... 6-тармағы).
Мемлекеттік емес жер пайдаланушылар болып азаматтар жəне ... ... емес ... ... ... ... жер ... Қазақстан Республикасының азаматтары, Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес құрылған заңды тұлғалар, соның ішінде, шетелдік қатысушылары бар ... ... ... жер ... -- бұл шет ... ... ... жоқ адамдар, шет мемлекет ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар), шет мемлекеттер, халықаралық бірлестіктер мен ұйымдар.
Тұрақты жер пайдаланушылар -- жер пайдалану құқығының ... ... ... ... ... (ҚР ЖК ... ...
Бастапқы жер пайдаланушылар -- жер ... ... Жер ... ... ... тəртіппен тікелей мемлекеттен не осы құқықтан айыру тəртібімен басқа да бастапқы жер пайдаланушылардан алған ... ... жер ... -- ... бастапқы жер пайдаланушы мəртебесін ... ... жер ... ... жер ... ... шарт негізінде уақытша жер пайдалану ... ... ... ... ... ... ерекше субъектісі болып қызметтік жер телімін пайдаланушы тұлғалар табылады. Мұндай жерлер экономика ... ... ... ... беріледі. Олардың тізімі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 23-мамырдағы № 634 ... ... ... ... жер ... қатынастарының субъектілері болып жер туралы заңнамада көзделген тəртіпке сəйкес, бөтен жер учаскелерін шектеулі ... ... ... иелері мен жер пайдаланушылары табылады.
6. Жерді қорғау мен меншік иелері мен жер ... ... ... ... ... ... бақылау органдары мен олардың лауазымды тұлғалары жəне құқық қорғау органдары табылады.
Сонымен, жер құқығы қатынастарының субъектісі болып тек жеке ... мен ... ... ғана ... ... қатар екі жəне одан да көп тұлғалар табылады. Бұл ... ... ... Жер ... ... (Жер ... ... субъектілері) атап өткен дұрыс болар еді. Бұл қажет те, себебі, жоғарыда атап ... екі ... одан көп ... да ... жер учаскелерін пайдалануға қатысты дербес құқықтар мен міндеттерге ие болады.
Жер құқығы қатынастарының ... ... ... құқықтық мəртебесі жер қоры санаттарына немесе оның негізгі шаруашылықтық мақсатына байланысты.
а) Ауыл ... ... ... субъектілері. Оларға жеке жəне ... ... ... жəне ... ... -- ... (фермер) қожалықтары, өзіндік қосалқы шаруашылыққа, бағбандыққа жəне саяжай құрылысына арналған жерлердің жеке ... ... ауыл ... ... ... ... берушілер, оралмандар жəне заңнамада көзделген басқа да тұлғалар жатады. ... ... ... ... ... ... ... мəртебеге ие.
Шаруа (фермер) қожалықтарының келесі нысандары болады:
1) кəсіпкерлік қызметі ортақ бірлескен меншікке ... ... ... ... жүзеге асырылатын шаруа қожалықтары;
2) ... ... ... ... ... ... ортақ үлестік меншіктің негізінде жай серіктестік нысанында ұйымдастырылған фермер қожалығы;
3) өзіндік кəсіпкерлікті ... ... үшін ... ... қожалық;
ə) Елді мекендер жері субъектілері, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 107-бабында аталған елді мекендердің (қала, ... ... ... ... жер ... ... ... күрделі құрамы туындайды. Сонымен қатар, елді ... ... ... ... түрі (мемлекеттік жəне жеке меншік) орнықтырылуы мүмкін.
Елді мекендер жерінің құрамының ... ... мен ... ... жер ... қатынастары субъектілерінің құқықтары мен міндеттері туындауы мүмкін. Мысалы, елді ... жері -- ауыл ... ... ... ... ... ф(ермер) қожалығы үшін; алаңдар, көшелер,тротуарлар, өтпе жолдар, жолдар, жағалаулар, ... ... ... ... ... су ... жағалайлар, зираттар жəне халықтың қажеттіктерін қанағаттандыруға арналған өзге де ... (су ... ... құбырлары, тазарту құрылыстары жəне ... жұрт ... ... да инженерлік жүйелер) орналасқан жəне соларды ... ... ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғаларға ортақ пайдалануына ... ... ... ... құрылыстарды (сауда жасайтын шатырларды, киоскілерді, жарнама құрылғыларын жəне басқа да сервис объектілерін) ... үшін жер ... ... ... ... ... байланыс, қорғаныс жері жəне ауыл шаруашылығынан өзге мақсатқа арналған жерлер субъектілері. Бұл ... ... мен ... ... ... ... пайдалану үшін белгілі бір тəртіпке ... ... ... бұл ... ... ... ... заңдармен белгіленеді. Мысалы, Көлік жəне коммуникация министрлігі туралы ереже Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы ... ... ... ... ... ... ... жерлерін пайдалану тəртібі Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 17-шілдеде қабылданған заңымен3 жəне ... ... ... 1998 ... ... № 845 ... жəне ... Автомобиль жолдарының бойынан жалпы пайдаланыстағы қызмет көрсету, ... жəне ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің жоғарыда аталған № 845 ... ... 1998 ... ... заң ... ... ... бойынша жұмыстарды жүргізу кезінде жерлерді беру мен пайдалануды жəне ... ... ... ... ... табиғи аумақ жерлерінің субъектілері, бұл жерлер толығымен мемлекет меншігінде болады, ... алып ... жер ... ... мəмілелер жасауға жол берілмейді. Бұл жерлерді қорғауды жүзеге асыратын ... жəне ... ... ... ... тұлғалар -- қорықтардың, ұлттық табиғи жəне басқа да парктардың жəне ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау саласындағы құқықтары мен міндеттері Қазақстан Республикасының Жер кодексімен, ҚР , ... ...
г) ... қоры ... жер ... ... ... қорының жерлері мемлекеттік əрі жеке меншікте де болуы мүмкін. ... ... қоры ... ... жер ... ... ... Ал орман шаруашылығымен айналысатын мемлекеттік ұйымдар жер пайдалану ... ... ... ... ... ... ... Жекеше орман қоры жеріне жеке жəне мемлекеттік емес заңды ... ... ... ... жəне олардың жеке меншігіне берілген жасанды ... бар жер ... (ҚР ЖК ... ... қоры жеріндегі орман шаруашылығының қажеттілігіне пайдаланылмайтын ауыл шаруашылығы алқаптары Қазақстан Республикасының ... ... ... ауыл ... ... үшін жеке жəне ... тұлғаларға берілуі мүмкін.
д) Су қоры жерлеріндегі меншік құқығының субъектілері, су қоры жерлерінде меншік құқығының ... ... ... ... жəне ... емес ... ... болуы мүмкін.
Су айдындары (өзендер жəне олармен теңестірілген каналдар, көлдер, су қоймалары, ішкі су айдындары, аумақтық су көздері), мұздықтар, ... ... ... жəне ... ... бар су ... ... алып жатқан су қорының жері, сондай-ақ осы ... су ... ... жəне ауыз ... ... ... ... да жүйелерінің санитарлық күзет аймақтарына ... жер ... ... ... Босалқы жерлердің субъектілері. Босалқы ... ауыл ... ... ... жəне басқа да ... үшін ... ... жер ... ... Республикасының Жер кодексінде көзделген тəртіпте жəне жағдайларда беріледі. Ядролық қару ... ... ... ... ... ... ... босалқы жер құрамына ауыстырылады. Ядролық қару сынақтары жүргізілген учаскелерді беру Қазақстан ... ... 1996 ... ... № 73 ... сəйкес жүзеге асырылады. Бұл қаулыға сəйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығына өз қарамағындағы ... мен ... ... жер ... ... ішінде, санитарлық-қорғау аймақтарына арналған жерлер мен ядролық ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығы берілген.
2 Жер құқығы қатынастарының мазмұны, пайда болу, ... ... ... ... ... қатынастардың, соның ішінде, жер құқығы қатынастарының мазмұны олардың құқықтары мен ... ... ... тұрғысынан қарастырылады.
Құқықтық қатынас субъектілерінің өзара байланысқан бұл құқықтар мен міндеттері ... ... ... қатысты субъектілердің өкілеттіктерінің мазмұны болып табылады. ... да, жер ... ... ... ... ашу үшін жер құқығы қатынастары субъектілерінің өкілеттіктерінің мазмұнын қарастыру ... Ол ... ... тұрады: иелік ету, пайдалану жəне билік ету, яғни, объектіге ... ... ... ... мен ... ... ... қатысты құқықтар мен міндеттер жəне объектіге билік етуге ... ... мен ... Бұл ... өзара байланыста болғанымен, өзінің мазмұны бойынша əртүрлі сипатта болып ... ... жер ... ... тарту жер учаскесі меншік иесінің немесе жер ... ... ... табылады. Ал жерлерді ұтымды жəне нысаналы пайдалану -- жер ... ... ... ... ... қатысты құқықтары мен міндеттері болып табылады. Бұл меншік ... -- ... ... жер ... ... иелік ету мен билік ету құқықтарына кедергі жасамайды.
Жер ... ... ... ... ... ... негіз болып Қазақстан Республикасының Конституциясының, Жер ... ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтар туралы" заңдардың жəне Қазақстан Републикасының басқа да заңдары мен ... ... ... ... ... ... Жер ... қатынастарының субъектілері объектіні иелену, пайдалану жəне
билік етуге қатысты құқықтардың шегінен шығып кетпеуі тиіс. ... ... ... жер ... ... субъектілерінің басқа тұлғалардың мүдделерін жəне табиғаттың басқа объектілерін ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 6-бабының 3-тармағына сəйкес, жер қатынастары субъектілерінің өздеріне тиесілі құқықтарды ... ... ... ... ... ... жəне ... ортаның өзге де объектілеріне, сондай-ақ басқа тұлғалардың құқықтары мен ... ... зиян ... тиіс.
Жер туралы заңнамада жəне ... да ... ... ... ... заңнамамен белгіленген тəртіп немесе лааузымды тұлғаның нұсқауы жер құқығы қатынастары ... үшін ... ... табылады. Мысалы, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 8-бабының 4-тармағына сəйкес, жерді аймақтарға бөлу ... ... ... пайдаланудың нысаналы режимі осы баптың 2 жəне 3-тармақтарында көзделген тəртіппен белгіленеді, жер ... ... ... үшін ... ... ... ... жер құқығы қатынастарының мазмұны ретінде осы құқықтық ... ... ... мен ... ғана ... жер құқығы қатынастары мазмұнының элементтері ... ... тиіс жер ... заңнаманың басқа да нормаларын түсіну қажет.
Жер құқығы қатынастарының негізгі мазмұнын жер ... ... ... жер туралы заңмен жəне басқа да заң ... ... ... жəне осы ... нормаларын жүзеге асырудың негізінде пайда болатын құқықтары мен міндеттері құрайды.
Жер құқығы қатынастары қатысушыларының құқықтары мен міндеттерінің түрлері олардың құқықтық ... ... ... заңдарында көзделген жерлердің құқықтық жағдайына сəйкес ... ... ... ... ... ... еркінен тəуелсіз пайда болады. Олар табиғи процестермен тығыз байланыста болуы мүмкін. Жер табиғи объект ретінде өндірістік күштің, ... ... жəне ... ... ретінде əрқашанда қоғамдық қатынастардың пайда болуының ... ... ... ... жəне ... ... да. ... нормасының пайда болуымен бұл қоғамдық қатынастар заңды фактілер деп атала бастады. ... факт ... ... еркінен тəуелсіз орын алған ... мен ... ... ерік ... ... болып табылатын əрекеттерді (заңды əрекеттер) түсінуге болады.
Адамдардың ... ... ... ... əрқашанда қандай да бір жер құқығы ... ... ... жəне жер ... ... ... аталған белгілі бір мақсаттарды көздейді.
Жер туралы заңнаманың нормаларына ... ... ... ... келесі түрлерге бөлуге болады:
1) құқық орнықтырушы фактілер;
2) ... ... ...
3) ... ... фактілер.
1. Құқық орнықтырушы заңды фактілерге Қазақстан Республикасы Жер ... ... ... ... ... ... меншік құқығын жүзеге асыруды ... ... Осы ... ... жер ... ... меншіктегі жерлерден жеке меншікке тегін немесе ақылы түрде ... ... ... ... жер ... ... мүмкін жəне Жер кодексінде, Қазақстан ... ... да заң ... ... халықаралық шарттарда көзделген жағдайларда, басқа да құқықтық ... ... ... ... Жер учаскелеріне жеке меншік құқығының жүзеге асырылуы Қазақстан ... Жер ... ... ...
2. ... ... фактілердің əсерімен пайда болған жер құқығы қатынастарында өзгерістер орын алады. ... ... ... жер ... ... объектісіне, субъектісіне жəне мазмұнына қарай орын алуы мүмкін.
Мысалы, жер ... ... ... ... өзгерту жер учаскесіне құқыққа мүдделі тұлғаның меншік иесімен немесе жер пайдаланушымен жасасқан сервитутты орнықтыру туралы ... ... ... ... ... ... ... негізінде не сот шешімінің негізінде жəне заң шығару актілерінде ... ... да ... орын алуы ... (ҚР ЖК ...
Құқық өзгертуші фактілерге жер құқығы ... ... ... мына ... ... ... Республикасының заң актілерінде көзделген негіздер бойынша тұлға жер учаскесіне осы Кодексте белгіленген нормаларға сəйкес оған ... ... ... ... ... жағдайларда, аталған құқық Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарында белгіленген ережелер ... бір жыл ... ... ... тиіс ... ... мерзімде осы Кодекске сəйкес жерге сондай субъектіге ... ... ... етіп ... ... тиіс (ҚР ЖК ...
ҚР Жер кодексінің 46-бабының нормалары да құқық өзгертуші сипатқа ие.
3. Құқық ... ... ... ... жер ... ... ... құқық тоқтатушы фактілер ҚР Жер кодексінің 81-бабында көзделген. ... ... ... жер ... ... ... ... өзгеруі жəне тоқтатылу негізі ретіндегі құқықтық актілер жеке дербес мəндегі актілер санатына жатады. Олар нормативтік мəнге ие ... ... ... мен жер пайдалану құқығының тоқтатылу негіздерін құқық объектісіне ж(ер учаскесіне) ... ... ... факт ... ... ... ... Республикасы Жер кодексінің 81-бабының атауы заңды фактілерді көздеп қана қоймай, олар ... ... ... жер ... ... да. Егер ... объектісі -- жер учаскесі болмаса, онда аталған заңды фактілер де ... ... ... Жер ... ... ... 2-тармақшасында айтылған деген сөйлемнің орнына деп атаған дұрыс болар еді.
ҚР Жер ... ... ... жер құқығы қатынастары құқығының тоқтатылу объектісі ... жеке жəне ... ... ... құбылыс түріндегі құқығын емес, жеке меншік жəне жер пайдалану ... ... ... ... жер ... ... ... болар еді. ҚР Жер кодексінің 81-бабының 1-тармағының 2, 3-тармақшаларында аталған жағдайларды есептемегенде, қалған барлық фактілер жер ... ... ... ... ... ... жер учаскесін атаған. Яғни, жер учаскесі жер құқығы қатынастарының пайда болу, өзгертілу жəне тоқтатылу объектісі ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді: оқиға жəне жүріс-тұрыс.
Оқиға құқықтық қатынастар субъектісінің ... тыс орын ... (жер ... ... ... немесе жер пайдаланушының өлімі, ҚР ЖК 140-бабында көзделген жердің бүлінуіне əсер ететін факторлар, ... жер ... ... ... ... міндеттерді орындау барысында қайтыс болуы).
Жүріс-тұрыс жер құқығы қатынастары субъектілерінің əрекетінен немесе ... ... ... жəне ... сай ... ... қайшы болуы мүмкін.
Құқыққа қайшы жүріс-тұрыс жер учаскелерінің меншік иелері мен жер ... ҚР ЖК 65, ... ... ... ... ... ... орындамауынан көрініс табады. Сонымен ... ... ... ҚР Жер ... жəне ... да заң актілерінде көзделген тыйымдар мен міндеттерге қатысты орын алуы мүмкін. Мысалы, ҚР Жер кодексінің 6, 8, 71, 143, 165-166 жəне т.б. ... ... ... ... кінəлі жеке жəне заңды тұлғалар, мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдары Қазақстан ... заң ... ... ... ... ... (ҚР ЖК ...
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, жер құқық қатынасы дегеніміз - бұл, шынайы қоғамдық жағдай яғни, ... ... ... ... мен ... ... ... оны мемлекет қорғайды.
Жер құқық қатынастары жер құқығының әртүрлі субъектілерінің арасындағы жерді қорғау пайдалану және орындауда ... ... ... түсінігінің мəні жер туралы заңнаманың нормаларымен реттелетін жер құқығының пəнінен ... Бұл ... ... жер ... ... ... əдістері, түрлері жəне басқа да жер құқығы қатынастарының барлық кешені анықталады. Жер ... ... ... ... ... ... жəне басқа да мəселелері негізінен жер құқығының теориясына жатады, ал ол, өз кезегінен, заң ... мен ... ... ... ... құқықтық қатынастың нақты объектісі жер категориясы, жер учаскесі, жер қатынасы пайда болып жерге деген ... ... ... жер құқығы қатынастарының субъектілері -- жер құқығы қатынастарына қатысушылар болып табылатын жəне соған орай құқықтары бар əрі осы ... ... ... ... жеке жəне ... тұлғалар, сондай-ақ мемлекеттер.
Құқықтық қатынас субъектілерінің өзара байланысқан бұл құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... мазмұны болып табылады. Сондықтан да, жер құқығы ... ... ... ашу үшін жер ... ... ... ... мазмұнын қарастыру қажет. Ол мынадай өкілеттіктерден тұрады: иелік ету, пайдалану жəне билік ету, ... ... ... ... ... ... мен міндеттер, объектіні пайдалануға қатысты ... мен ... жəне ... ... ... ... құқықтар мен міндеттер.
Осылайша, жер құқық қатынасы дегеніміз - бұл, шынайы қоғамдық жағдай яғни, субъектілер арасында өзара ... мен ... ... ... оны мемлекет қорғауын айтамыз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Стамқұлов Ə. С., Стамқұлова Г. Ə. ҚР Жер ... ... 2004. - 334 б. 2. ... Л.Қ., ... Г.Т. ҚР Жер құқығы. Алматы: 2010. - 312 б.
3. Сопыханова А.Б. ҚР Жер ... ... 2004. - 220 ... ҚР Жер ... ... ... өзгерістер мен толықтырулармен)

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
1991-2000 жылдардағы Қазақстан-Ресей қарым-қатынастары34 бет
XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының сыртқы саяси қатынастары76 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
XVII – XVIIIғғ. Қазақ-жоңғар қарым-қатынастары16 бет
XVII-ші ғасырдың соңы – XVIII ғасырдың ортасына дейінгі қазақ-қалмақ қатынастары79 бет
«Қазақстан Республикасында көші-қон қатынастарын реттеудің мемлекеттік-құқықтық негізі» тақырыбына69 бет
Азаматтық іс-жүргізу құқық қатынастарының алғышарттары23 бет
Азаматтық құқық қатынастары56 бет
Азаматтық құқық қатынастары туралы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь