Каспий теңізінің экологиялық құқықтық мәселелері

Мазмұны:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
I. Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
IІ. Каспий теңізінің экологиялық құқықтық мәселелері ... ... ... ... ... ... ..8
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
Кіріспе
Каспий теңізінің экологиялық құқықтық мәселелері, бұл тақырыптың өзектілігі әлемдік деңгейдегі проблемаға айналып бара жатыр десек артық айтқанымыз емес. Өйткені Каспий теңізі бес мемлекетпен шектесіп жатыр, шектескен мемлекеттердің барлығы дерлік теңіздің мұнайын сорып, балығын аулап, суын пайдасына жаратып ал сол теңіздің тазалығына экологиялық мәселелеріне келгенде немқұрйлы қарап жататыны жасырын емес. Мысалы: Теңізден мұнай өндіру кезінде қауіпсіздік шараларын сақтамағандықтан қаншама мұнай суға ағып суды ластап қала берсе ондағы ит балықтар мен балықтардың көптеп қырылуына әкеліп соғады. Каспий теңізінің алып жатқан географиялық орнына байланысты (шөл зонасы) еліміздің шаруашылық саласында атқаратын маңызы өте зор. Сонымен қатар сол маңдағы шөлді алапқа ылғал әкелуші су айдыны ретінде де үлкен рөлі бар. Солтүстігіне құятын Еділ өзенінде бөгендердің салынуы, мұнай кәсіпшілігінің өркендеуі теңіздің экологиялық жағдайын нашарлатты. Соңғы жылдары бұл аймақ мұнай мен газды өндірудің маңызды экономикалық ауданына айналды. Теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты бұл аймақ табиғи апат жағдайына ұшырады. Табиғи қорларын игеруде де, бұл аудандағы табиғат компоненттерінің өзгеруіне байланысты мынадай проблемалар туындауда:
 экологиялық апатты аймаққа жататындықтан, негізгі әрекет етуші Капустин Яр, Азғыр полигонының ұзақ уақыт бойы жұмыс істеуіне байланысты тұрғын халықтардың денсаулығының күрт нашарлауы;
 мұнай мен газдың өндірілуіне байланысты тіршілік дүниесінің өзгеруі, балықтардың (бекіре) қырылуы, уылдырық шашатын көксерке балықтарының кеміп кетуі;
 осы теңізге ғана тән (эндемикалық) итбалықтың мезгіл-мезгіл қырылуы;
 аңызақ жерлердің шаруашылыққа тигізетін кері әсері (жел эрозиясы).
Пайдаланылғын әдебиеттер:

1. «Атамекен», Алматы, 2004 жыл 24 маусым
2. «Атамекен», Алматы, 2001 жыл 11 мамыр
3. «Дүние», Астана, №5 2004 жыл
4. «Дүние», Астана, №1,2 2005 жыл
5. «Дүние», Астана, №8 2003 жыл
6. «Дүние», Астана, №11 2003 жыл
        
        Мазмұны:
КІРІСПЕ.....................................................................
.........................................3
I. Каспий теңізінің құқықтық
мәртебесі.......................................................4
IІ. Каспий теңізінің экологиялық құқықтық
мәселелері..........................8
Қорытынды...................................................................
....................................12
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
..........14
Кіріспе
Каспий теңізінің экологиялық құқықтық ... бұл ... ... ... ... ... бара жатыр десек артық
айтқанымыз емес. Өйткені Каспий теңізі бес ... ... ... мемлекеттердің барлығы дерлік теңіздің мұнайын сорып, балығын
аулап, суын ... ... ал сол ... ... ... келгенде немқұрйлы қарап жататыны жасырын емес. Мысалы:
Теңізден мұнай ... ... ... ... ... мұнай суға ағып суды ластап қала берсе ондағы ит ... ... ... ... ... соғады. Каспий теңізінің алып жатқан
географиялық орнына байланысты (шөл ... ... ... саласында
атқаратын маңызы өте зор. Сонымен қатар сол маңдағы шөлді алапқа ылғал
әкелуші су ... ... де ... рөлі бар. ... ... ... бөгендердің салынуы, мұнай кәсіпшілігінің өркендеуі теңіздің
экологиялық жағдайын нашарлатты. Соңғы жылдары бұл аймақ ... мен ... ... экономикалық ауданына айналды. ... ... ... бұл ... ... апат ... ұшырады. Табиғи
қорларын игеруде де, бұл аудандағы табиғат компоненттерінің ... ... ... ... ... ... аймаққа жататындықтан, ... ... ... ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... күрт нашарлауы;
▪ мұнай мен газдың өндірілуіне байланысты тіршілік дүниесінің өзгеруі,
балықтардың (бекіре) қырылуы, ... ... ... осы ... ғана тән ... ... ... қырылуы;
▪ аңызақ жерлердің шаруашылыққа тигізетін кері әсері (жел эрозиясы).
1. Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі
Каспий теңізінің солтүстік жағасы, Еділ мен ... ... ... жері ... ... Құрманғазы ауданына қарайды. Теңіз жағасының
шекарасын Еділ өзенінің теңізге құятын Қиғаш саласы анықтайды. Осы ... ... ... ... елді ... дейінгі жағалық аймақ
түгелдей Құрманғазы ауданының жері. Бұл ... ... ... сөз
қозғау үшін оның бұрынғы жағдайы қандай екеніне көз жеткізу керек.
Бұрын бұл ... ... ... ... онан ... де ... ... және
оның құрлыққа суғына кіріп жатқан шалқыған саналуан сулы шығанақтары мен
теңізден бөлініп қалған көлдері көп ... Қай ... де осы ... жергілікті халық балық аулап, олардың ... ... ... да ірі ... ... ... балықшылардың
тілімен айтсақ «Балық батағалары» дейтін.
1925 жылдан бастап Каспий теңізінің суы тартылып, барған сайын азайды.
1930 жылы бұл су ... ... ... ... ... ... суы 100 ... қашықтаса, кейіннен ол одан екі ... ... ... Балық батағалары жабылды. Аудандағы кеңестік кезеңде
құрылған ... ... ... ... ... ... ... кеме-
қайықтарын Астрахань облысы аумағына қарасты теңіз жағасындағы «Тұмақ»
аралына күзде тастап, көктемде сол ... ... ... ... ... ... ротасындағы Белужий, Трешкин, Дементьев, Қарабөлек,
Ленкоса, Комсомольск, Бесшифер, Жаркөсе, Әбу аралдары қара ... ... ... ... 30-40 ... бойы Атырау облысы мал ... мал ... ... ... ... ... ... Забурын елді мекеніне дейігі 200 километрге жуық жердегі
халықтың байырғы қонысы сусыз қалды. Оншақты ... ... ... Қиғаш, Шарон өзендерініңбойына қоныс аударды. Бірақ бұл сусыз
қалған мыңдаған гектар жерді малшылардың қонысына, жайылымға ... ел ... ... 1946 жылы ... ... зауытының қасынан
Қиғаш өзенінен басын алатын Қиғаш-Кобяков каналы, одан басын алатын Көкарна-
Белужий-Трешкин, кейін Кобяков-Жанбай каналдары, мал су ... ... ... ... кйін ... Забурынға жететін жоғары жақпен
Сурхан каналының желісі іске қосылды. Бұл ... тұщы ... ... ... ... желісімен бұрынғы арналар ізімен теңізге құятын
болды және осы ... ... суды ... ... ... ... ... да қазылды. Мысылы «Белужий» арнасы ... ... ... балығы) балығының ішкі суға кіретін, уылдырық шашатын
бұрынғы терең арна ... Бұл ... ... ... жерлерге,
малшыларға Еділдің тұшы суын жеткізіп қана қоймай, бұрынғы ... ... ... құйып, теңіз балықтарының ... ... ... мыңдаған суды мекендейтін құстардың көбеюіне мыңдаған жол ... бәрі ... ... ... ... ... жағасын мекендеген
Құрманғазы ауданы жерінің келбеті еді. Теңіз жағасының қазіргі ... ... ... өнеркәсіптік, ауыл шаруашылықты ... көбі ... ... экономикасы төмендеді. Табиғаты қорғалмай,
экологиясы бұзылды.Өткен 30 жыл ... ... бір де бір ... ... бітелді. Қамыс, қоға, су балдырлары ... ... су ... ... құм ... Теңізбен байланыс үзілді.
Көлдерде тұрып қалған су бұзылып, мыс купросының ... ... Ауру ... ... ... Мыңдаған гектар шабындық,
жайылымдық жер шөпшықпай, пайдаланудан қалды. ... ... ... ... 200км, ... километрге созылатын теңіз
жағалауын нар қамыс, қоға басты, су арналары жойылды. Өзен суы ... ... ... ну орман болып шыққан қамыс, қоға, ... ... бері ... ... ... айналды, су
балдырларымен қопаға айналып шіріді. Қопа үстінен қайталап ... ... ... ... ... ... ... мысықтарының, борсықтын,
күзен, жанат, ... және ... ... ... ... айналды. Жылма-жыл олардың санының ұлғаюына
сай жұқпалы да, қатерлі аурулар туу ... ... ... ... ... ... адамға, малға шабатын болды. Тышқандар осы оңірде 1920
жылдарда болған оба ауруының қайталануына ... ... ... ... және су ... жеке ... мұнай компаниялары қожа болып,
мұнай ұңғымаларын қаптата ... ... ... «Ленкоса», «Трешкин»
аралдарында жиырмашақты мұнай ұңғымылары жұмыс ... ... ... ... ... сай ... үкіметінің мұнай-шылары
біздің аудан жері болып ... ... ... ... ... мұнай
ұңғымасын орнатып жатыр. Мұнай ... ... ... қопа, балдыр
үйіндішірінділердің ортасына орналасуда. Бұлар теңіз жағасының ... одан ... ... ... жағынан қураған қамыс мұнай көздерінің
өртену ... ... ... үшін ... және ... балық көзі-Каспий теңізінің
балығы мен жер астының мұнайы. Оларды бұрынғы қалпына ... ... ... үшін төмендегідей шараларды шұғыл іске асыру қажет деп
санаймыз:                                 1. ... ... ... ... ... ... ... қазып, Қиғаштын мол тұшы суын Каспий
теңізіне ... ... ету ... Ол үшін ... каналының Қиғаш
–Кобяков каналынан бастау алатын ... 15км ... ... ... Онан ... Кобяков-Жанбай-Забурын каналының бойындағы бұрын теңізге
құятын Ленкоса каналын, ... ... ... каналдарының бітелген
жерлерін қазып, кейбіреулерін теңізге қарай ұзартып, ... ... ... ... құюына мүмкіндік беруміз керек. Бұларды аршып, қазғаннан
қандай пайда бар?           ... ... ... ... көктемде уылдырық шашу үшін үйірімен теңізді жағалап келіп, дағды
бойынша өзен суы ... ... ... ... өрлейді, көлдерге
жайылған суға шығады, тұшы суда балық жақсы өседі. Мұның өзі ... ... ... мен ... ... кәсіпшіліктердің өркендеуіне,
аудан экономикасын котеруге, халықтың әл-ауқатын ... ... ... ... ... өзенінің теңізге құяр тамағы тайыздалған. ... ... ... ... ... толық шыға алмайды. Біздің ауданның
тұсындағы теңізге құятын негізгі арналар бітелген, балықтар кіре алмайды.
Соның салдарынан ... ... ... ... Кейде онан да асып
Мақашқалаға қарай асады. Сондықтан да Каспий ... өз ... ... ... ... Еділ-Қиғаш суы өте көп. ... ... ... мол ... ... ... теңізіне жібермесек ең адымен ... ... су ... Селоны бірнеше жылдар бойы богет салып қана аман алып
қалып отырмыз, ал биыл ... өте ... Су ... ... ... ... ел баспанасыз қалады.               Төртіншіден, су келсе каналдар
бойындағы көлдер жағасы мен жайылымдарға шөп шығады, егін егіледі, халықтың
күнкөрісі, ауа райы ... ... ... ... ... ... құқықтық мәселелері
Теңіз жағасына жағалай шыққан, адам жүре алмайтын, ит тұмсығы өтпейтін,
жүздеген гектар жерді алып жатқан ... ... ... ... және күзде өртеу керек. Өйткені олар ... ... ... ... ... көп ... аңдар мен тышқандардың сүйегінен улы
заттар, газдар ... ... ... аурулар тарайды. Оның елге
келтіріп отырған зияны көп. ... да ... ... ... өртесе
жер тазарады, қажетті аралдар мен су өз арналарын табатын болады. Оны ... ... ... алып ... ... ... жүзеге асыра алар еді.
Ал бұған бақылауды облыстық ... ... ... ... одан жоғары
министрлік жургізуге тиісті. Каспий экологиясына мұнай ... ... және ... аймағының ахуалы.
 Каспий теңізі қайраңында кең көлемде басталған бұрғылау жұмыстары
теңізге қауіп төндіре ме? ... ... әр ... ... ... ... ащы сабағынан оң қорытынды шығармасақ, ... де ... ... ... мұнда тек іздестіру шаралары ғана
жүргізілуде. Осындай геологиялық жұмыстардың барысында-ақ ... ... орын ... ... ... соңынан құстардың жаппай
қырғынға ұшырауы теңіздің қазақстандық ... ... ... жағдайдың
қазір-ақ қалыптасып келе жатқанын аңғарды. Ең сорақысы – сол апаттардцың
аяғы анықталмай, себебі сараланбай қалғандай. ... ... ... ... бұл осымен іс тыңды деген сөз емес. Бізге “қара алтын”
игеру ... ... ... ... ... ... таза күйіде
сақтау жолындағы шараларды қолға алатын кез ... ... адам ... ... ... ... қалыптасқан. Адамзат өзінің өмірлік
қажеттілігін қоршаған ... ... Бұл үлес ... ... ... ... ... 80%-ы табиғи қорлардан алынады. Осы қарқын алдағы
уақытта да ... ... арты ... ... азуына, яғни деградацияға
апарып соқтырады. Бұл – табиғаты күрделі аймақта орналасқан Атырау облысы
үшін ... ... ... ... теңізінің су алып, су басып кеткен аймақтарындағы
ұңғымаларды жою проблемасы тұр. Ұңғымаларды жою жөнінде ... ... ... ... үшін ... ... әкеп соқтыруы
мүмкін.
Аймақта үш басты экологиялық проблемасын атап өтуге тболады:
1.   Қошқар-Ата ... ... ... проблемасы, онда 105 млн тонна
улы және радиоктивті қалдықтар сақталады. СКЗ және ХГМЗ ... ... ... байланысты 1988 жылдан бастап ағынды ... ... Сұық ... деңгейі төмендеуде. Қазіргі уақытта жалпы көлемі
77км жер тазартылып, көлемі 30км жағажайлар пайда ... ... ... ... ... ... шешу үшін миллиондаған қаражат
қажет.
2.   БН-350 реакторлық зауытының істен шығуы, оны радиациялық қауіпсіз
жағдайға келтіру.
3.   Каспий ... ... ... қайраңында мұнай операцияларын
жүргізу және Каспий теңізінің теңіз қайраңын игеру кезінде ... ... ... ... шешудегі негізгі проблемалардың бірі ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін тиісті база жасақталмаған.
Аймақтың тағы да бір проблемасы қоршаған ортаны қорғау компоненттеріне
жасалған толыққанды мемлекеттік мониторингтің жоқтығы болып ... ... ... ... ... ... ... ортасына, оның
флорасы мен фаунасына әсері өрши ... ол ... ... ... ... экологиялық мониторинг жүргізуді талап етеді. Каспий теңізі
жағалауының 1350 км бақылаусыз қалып отыр. ... ... ... ... ... 5 млн мұнады тасу жүзеге асырылатын теңіз портының жұмысына
тұрақты бақылау ... ... мен ... ... ... ... акваториында, сондай-ақ Каспий теңізінің қалған
аумағындағы теңіз ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын жағдай жоқ. Соңғы жылдары кәрі Каспийден мұнай өндіру мәселесі
қатты қолға алынып жатыр. Мол ... ... шет ел ... дедектетіп
біздің республикамызға алып келгеніне де бірнеше жыл болды. Олар қазір ақ
тер, көк тер ... ... ... соратын қондырғыларды орнатып жатыр.
Пиғылы белгілі – оларға мұнай керек. Және көп мұнай керек. Ал ... ... ... ... ... не ... Алтынға парапар бекіре
балығы мен қара уылдырық өндіре аламыз ба? ... да ... ... ... ма? Айталық, ана жылы итбалықтар қырылды, балықтар да
өлді. Сонда осы мол ... ... ... соры ... ма? Себебі
деректер бойынша Каспийдің Қазақстан жақ ... ... ... ... ... Ал ... тіршілігі жойылса, халықаралық сот жыл сайын
сондай мөлшердегі айыпты біздің елге ... да ... ... ол ... ... Осы ... еріксіз ойландырады. Ең қиыны, теңізіміздің
ертеңі не болады? Теңіздің жерасты қойнауында байлықтың мол қоры ... жақ та ... ... үкіметін ойландырған бұрғылау кезіндегі
теңіз экологиясын сақтау болатын. Оған ... ... ... ... ... ... бірлестігі компаниясы мамандарды Мексика шығанағы мен
Кариб теңізінің ... ... ... ... ... апарып,
сонда жіберілген крокодильдерді көрсеткен. Оның себебі мұнай араласқан
ортаға ең төзіімсіз ...... ... Ал ... ... ... өсіп жатқан. Сол кезеңде АҚШ-тың КСРО-дан ... ... ... ... ... қолға алағаны белгілі. Алайда кеңес үкіметі ... ... сол ... де ... асты ... ... жөнінде әңгімелер
болды. Оған екі жақтың космостан түсірілген бейнематериалдарындағы ... ... ... керек. Алайда негізгі ... ... ... ... ... Теңіз астын геологиялық-геофизикалық
зерттеу жөніндегі «Қазақстан-Каспийшельф» компаниясын құру ... ... ... 13 ... ... келді. Сол жылдың 3 желтоқсанында ... ... ... болып қайта құрылды.
Қазақстан шельфінің теңіз асты қайраңының ... ... ... ... Ал бұл екі ... ... ... бойындағы
шекалармен тұтас келеді. Шельф орналасқан аймаққа қарай судың тереңдігі ... ... 9 ... ... ... ... бетін құрайтын Түрікменстан
шекарасыа дейінгі тереңдік 20 ... 400 ... ... ... Мұнай
өндіретін бөліктің тайыз болуы жұмыстың жеңілдеуіне, құрылыс бөлшектерінің
аз жұмсалуыне әсерін тигізері хақ.
Сейсмикалық барлау ... ... 1994 ... тамыз айында
Ақтауға «Вестерн Джеофизикалдың» келуі айтарлықтай роль атқарды. Осы жерде
сейсмикалық ... ... ... ... ... ... құрылды. Ол әуелі Атырауда, кейін Алматыда дүниеге келді. Сол
кездегі тағы бір ... – 1995 жылы ... ... акционерлік қоғамы болып қайта құрылуы еді. ... ... ел үшін ... тұтқасына ие болуға жол ашатындай көрінді. Алайда
ол ... жай ... ғана ... шықты. Біртіндеп ол өзге компаниялардың
қолына көше бастады. Оған Қазақстанның бұл консорциумға қаражат қоспауы да
әсер ... ... ... қаласында консорциумның мониторингі өтті. ... ... ... ... басым болды. Негізгі ... ... ... ... ... Геология-минерология
ғылымдарының докторы, академик Қ.Аманиязов өз сөзінде «егер ... ... ... ... ... ... оның ... консорциум
есебінен өндірілетін болсын» деген пікір айтты. Алайда бұл мәселе хақында
шешім алынған жоқ. Тек консорциумның ... 200 млн ... ... 20 млн ... салаға, 6 млн мамандар дайындауға кететіні белгілі
болды.
Мұнай өндірісі еліміздің қазіргі дамуы үшін ең ... ... ... ... ... ол – Қазақстан экономикасының ең басты көзі. Осыдан
он жыл бұрынғы сараптама-салыстыруларға ... ... ... қоры теңіз астында болып отыр. Есепші экономистердің пайымдауынша
қайраңның Қазақстан жақ бөлігіндегі мұнайдың қоры бүкіл Қазақстандағы ... тең ... деп ... ... ... шельфтегі мұнай
қорының ондай болжамнан әлдеқайда көп екендігі анықталып отыр. Олай ... ... ... ... теңізасты мұнай қоры 7 млрд тонна делінсе,
Шығыс Қашағанды қазғанда оның мөлшері 50 млрд-қа артып кетті. Ал ... ... ... ... ... көрсеткіштің әлі де еселей өсетіндігінде
дау жоқ. Олай ... бұл ... ... ... ... алып жатыр деген сөз.
Теңіздің тайыз бөлігі мен терең бөліктеріндегі атқарылатын жұмыстардың
ауқымы әрқилы болып келеді. Әсіресе оны ... ... ... ... ... ... Жүз мың шаршы шақырым алаң зерттеліп шықты. Сол
кезеңдердегі ақпарат ағымдарының хабарлауына жүгінсек, теңіз ... о ... ... ... ... ... қарағанда
жер асты дүмпулерінен теңіз тіршіліктері үнемі зақымдалып отырған. Оның
шындығын кейінгі кезең толық дәлелді. ... ... ... ... ... ... жаппай етек алуда. Әрі оның көрініс бергеніне де
бірнеше жылдың жүзі болды.
Екінші мәселе, Солтүстік теңіздердегі мұнай ... ... ... ... болмайды. Ең алдымен екі жақтың тіршілігі екі басқа. Ауа-
райы мен табиғи ортасы да екі ... ... ... ... мұнай
өңдіруге басқаша қарау керек. Экваториялық өзгешеліктерін де естен шығаруға
болмайды. Бұл ... ... ... ... ... да ... ... астынан мұнай өңдірген кезде өзге теңіздердегі әдістерді басшылыққа
алудың пайда бермесі хақ. ... ... ... ... ... ... әсер ... Себебі Қазақстанның табиғаты олар үшін көк
тиын.
Өткен жылдың шілде айында БҰҰ-ның шешімімен бекіре ... ... ... жарияланды. Қара уылдырықты экспорттауға да ... ... ... ... ... ... 4 ... уылдырық
қалды. Ал сол уылдырықтың Америкадағы құны 14 млн доллар. 2002 ... ... күні ... ... ... ... бес мемлекеттің уылдырықты
экспорттау мөлшері көрсетілді. Сонда ... 23,5 ... ... ... ... ... Бұрынғы кездерде сондай уылдырық бір
самолетке тиеліп, шетелдерге жөнелтіліп отырған.
  
Қорытынды
Қысқасы, қазір теңіз тіршілігіне қатер төнуде. Балық қоры ... ... ... ... Олар ... ... моторларға мініп алып, балық
сақшыларын маңайлатпай кетеді дейді. ... ... ... ... неге мінбейді? Балық инспекторларының тікұшақтар алуына ... де бар. Осы ... ... ... ... броконьерлер
тауысып жатыр деген пікір – алдамшы сөз. Биылғы ... ... ... ... ме? Жоқ, оның бір ғана ... бар, ол – ... Шығыс
Қашағанды қазу кезіндегі теңізге жіберілген лай су, ыссы ... ... ... инертті газ. Нәтижесінде теңіз тіршілігі қырғынға ұшырауда.
Оны басшылар көрсе де көрмеген, ... де ... ... ... ... ... теңіз табиғаты құрыса, ол байлықтың құны көк тиын. Теңіз
тіршілігі қалай болғанда да жойылуға ... ... ... ... ... 2004 жыл 24 маусым
2.   «Атамекен», Алматы, 2001 жыл 11 мамыр
3.   «Дүние», Астана, №5 2004 ... ... ... №1,2 2005 ... ... ... №8 2003 жыл
6.   «Дүние», Астана, №11 2003 жыл

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Каспиий теңізінің экологиялық мәселесі3 бет
Каспий теңiзiн бөлiктерге бөлу туралы теория25 бет
Каспий теңізі13 бет
Каспий теңізі жағалауындағы елдердің мұнай – газ проблемалары75 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Каспий теңізі туралы10 бет
Каспий теңізі құрлықтық шельфінің минералды ресурстарын игерудің құқықтық мәселелері55 бет
Каспий теңізі, құқықтық мәртебесі бойынша келіссөздердің жаңа кезеңі69 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь