Төтенше жағдайлардың психологиялық аспектілері

Төтенше жағдайлардың психологиялық аспектілері
Төтенше жағдай, апат төңірегінде қалыпты қал ахуал, оның басты көрсеткіші бүлдіру процесінің жиілігі болып табылады. Бұл процестерді қалпына келтіру үшін қосымша күшпен қаражатты тарту және айрықша шешім қабылдауды талап етеді.
Дегенмен, төтенше жағдайдың ең басында бірінші кезекте адамдық фактор тұрады. Төтенше жағдайға тап болған адам біреулері денсаулықтарын жоғалтса, екіншілері ауыр жарақат пен жазылмас дертке ұшыраса, үшіншілері өмірмен қоштасады.
Төтенше жағдайларды жою кезінде техногендік, табиғи және психологиялық факторлардың адамға зиянды әсер етуі нәтижесінде денсаулығының бұзылуына; жаралану (контузия, жарақат алу, мертігу), радиациялық, химиялық және бактериологиялық зақымдану; асқынған соматикалық және жұқпалы аурулар, созылмалы аурулардың асқынуы, психоэмоционалдық және психосоматикалық бұзылулар жатады.
Төтенше жағдай кезінде денсаулыққа зиянды әсерлерден де маңыздысы – оның психикасы мен санасының жарақаты. Оның көлемі, әсері неғұрлым көріністі болса, ол көрініс адамның жанында ұзақ уақыт өмір сүреді.
Бірақ, жаратылысына қарай төтенше жағдайға тап болған барлық адамдардың қабылдау психикасы бірдей болмайды.
Біреулер тез өзінің ішкі өмірлік ресурстарын жинақтап, оған шешім қабылдауға дайын болса, басқаларының жұмыс қабілеті төмендеп немесе жойылып, денсаулығы нашарлап, физиологиялық және психологиялық жағынан төмендеу құбылысы пайда болады.
Бұл көптеген факторларға;
- адам ағзасының жеке ерекшелігі
- тұқым қуалауға
- тәрбиеге
- тіршілік және еңбек жағдайына
- темпераментке
- эмоционалдық көңіл күйге байланысты.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Катаев-Смык. Л.А Психология стресса. Издательство «Наука». Москва, 1983.
2. ҚР ТЖ жөніндегі Агенттігі Төтенше жағдайлар және Азаматтық қорғаныс жөніндегі материалдардың ақпараттық-әдістемелік жинағы. №4 шығарылымы. 2003 ж.
3. Тіршілік қауіпсіздігі. І-ІІ бөлім. // АҚ және ТЖ жөніндегі республикалық курстары. Алматы, 2003 ж.
4.Успанова.З., Дәрібаева.С., Нұрмұқышова.А. Жеке адамның индивидуалды-типологиялық ерекшеліктері.( Темперамент, мінез, қабілет), Алматы, 1999
        
        Төтенше жағдайлардың психологиялық аспектілері
Төтенше жағдай, апат төңірегінде қалыпты қал ... оның ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл процестерді қалпына келтіру үшін қосымша күшпен ... ... және ... ... ... талап етеді.
Дегенмен, төтенше жағдайдың ең басында бірінші кезекте адамдық фактор тұрады. Төтенше жағдайға тап болған адам біреулері ... ... ... ауыр ... пен ... дертке ұшыраса, үшіншілері өмірмен қоштасады.
Төтенше жағдайларды жою кезінде техногендік, табиғи және психологиялық факторлардың адамға зиянды әсер етуі нәтижесінде ... ... ... ... ... алу, ... ... химиялық және бактериологиялық зақымдану; асқынған соматикалық және жұқпалы аурулар, созылмалы аурулардың асқынуы, психоэмоционалдық және психосоматикалық бұзылулар жатады.
Төтенше жағдай кезінде ... ... ... де ... - оның ... мен ... жарақаты. Оның көлемі, әсері неғұрлым көріністі болса, ол көрініс адамның жанында ұзақ ... өмір ... ... ... төтенше жағдайға тап болған барлық адамдардың қабылдау психикасы ... ... тез ... ішкі ... ... ... оған шешім қабылдауға дайын болса, басқаларының жұмыс қабілеті төмендеп немесе жойылып, денсаулығы ... ... және ... ... ... ... пайда болады.
Бұл көптеген факторларға;
* адам ағзасының жеке ... ... ... ...
* ... және еңбек жағдайына
* темпераментке
* эмоционалдық көңіл күйге байланысты.
Адамдардың бір топтары әр түрлі кездейсоқ жағдайларға жиі тап ... ... ... өмір салтымен өмір сүруге бейім келеді. Алғашқы топтағыларда шартсыз рефлекстер қозуға дайын ... ... ... ... ... ... ... қозуға дайын болмайды.
Төтенше жағдайларда адамның өзін-өзі билеуінде темпераменттердің атқаратын ролі зор.
Темперамент адамның жалпы қозғалысын сипаттайды, ... ... ... ... тез ... ал енді ... ... сөзіне, әрекетіне баяу реакция береді. Біреулер жұмысқа тез кірісіп кетеді, кей-біреулер қызметтің бір түрінен екінші баяу не тез ауысады, бұл да әр ... ... әр ... ... көрсетеді.
Темперамент жеке адамның биологиялық іргетасы, тікелей жүйесіне негізделген тума ... ... ол ... ... ... Темперамент адамның қозғалысынан, психикасының күшімен тереңдігінен, эмоциялық ... ... ... дегеніміз нерв жүйесінің табиғи типтік қвсиеттеріне тәуелді жеке адамның меншікті тума қасиеттеріне негізделген адамның өзгешеліктерінің бірі.
Темперамент ... ... ... ... ... ара ... дегенді білдіреді.
Адамдардың осы өзгешеліктерінің себебін ең алғаш ... грек ... ... ... эрамызға дейін (б.э.д) 460-356 жыл) болды. Онын ойынша ... ... ... ... ... ... ... қан (латынша ) денені жылытады; сөл (грекше ) салқындатады; өт (грекше ) ... қара өт ... ) ... ... ... ... ... мен жануарлар темпераменті организмді құрайтын қай сұйықтың басым болуына байланысты. Мысалы: қанның ... ... көп ... - сангвиник, денеден бөлінетін сөл (шырын) көп болса - ... ... ... өт көп ... - ... көк бауырдан (талақтан) бөлінетін қара өт көп болса - меланхолик деп төрт ... ... ... кезде темперамент типтерінің аттары сол Гиппократ атауын ... ... ... ... ... 200-130 жыл) ... санын көбейтіп 13-ке жеткізді.
XVIII ғасырда Кант деген кітабында төрт ... ... ... және ... ... ... арасын байланыстырып жақындатты.
Кейде темпераментті дене құрылысынан (Э.Кречмер), кейде адам ағзасында болатын алмасу процестеріне жатқызады (Шелдон).
ХІХ ғасырда неміс ... ... ... нерв ... ... байланысты, ал орыс антропологы Зеланд - ми қабықшасындағы молекулалық қозғалыстың жылдамдығымен біркелкілігіне ... ... ... ... Орыс ... ... қан ... жуандығымен кеңдігіне байланысты деп тұжырымдады.
Нерв жүйесінің типі шыдамсыз болса - холерик - жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... келмейді, қозуы ылғи басым, ерекше қозғалыстағы тип. Жігері мен эмоциялық дағдарысқа жиі ұшырауымен, аумалы-төкпелі мінезімен, ұшқалақтығымен ... ... ... - ол ... ... Ол басшы ретінде ұйымдастырушы, сондай-ақ басқа түскен жағдайға байланысты ол жан ... ... ... ширақ болса) - қозу мен тежелу процестері бір-біріне теңесіп келіп, тез ... ... ... күйі ... әрі ... ... пен сәтсіздікті қиналмай жеңетін жылы жүзді көпшіл адам. Сангвиник - қауіпті жағдайларда ... ... ... шығарады, артық энергия, күш жігерін жұмсалуынан дұрыс емес әрекетке ұрынуы мүмкін.
Флегматик (тыныш, бояу ... - қозу мен ... ... ... тең, ... ... ... бояу қозғалатын тип, байсалды кісі, қайғысын сыртқа білдіре бермейді, көңіл-күйінің ауысуы бәсең. ... - ол да ... ... ... ... шығарады және шешім шығаруына белгілі бір уақыт керек.
И.П.Павлов бұларды деп айтқан Меланхолик (әлсіз болса) - қозу мен ... ... баяу ... ... ... төмен, тез шаршағыш, сезімі ауыр, сырт көзге байсалды, ұялшақ, қорқақ, батылсыз, ... ... өте баяу ... ... - бұл ... қауіпті жеке бас ерекшелігімен көрініп қалуы, көп жағдайда ұйымдастыру орнына жанайқаймен дегбірсізденеді.
Темперамент жеке нерв жүйесі типтерінің ... ... ... типтері
Күшті
Әлсіз
Ұстамсыз
Сергек
Тыныш
Нерв процестерінің өзгешеліктері
Күш Теңдестік
Қозғалғыш
Күшті
Алшақ
Қозғалғыш
Күшті
Теп-тең
Қозғалғыш
Күшті
Тепе-тең
Енжар
Әлсіз
Алшақ
Қозғалғыш немесе енжар
ТЕМПЕРАМЕНТ
Холерик
Сангвиник
Флегматик
Меланхолик
Темпераменттің негізгі компоненттері:
-жалпы психологиялық белсенділігі;
-моторикасы (қозғалтушы);
-көңіл-күй.
Темпераментке ... ... ... болу жылдамдығы және олардың тұрақтылығы (орнықтылығы);
-іс-әрекетпен мінез құлықтың ырғағы;
-психикалық процестердің интинсивтілігі.
Темперамент жеке адамға тән ... ол ... жеке ... байланысты жан-дүниесімен ұштастырылып зерттелуі қажет. Бір адамның өзінде әр ... ... ... ... ... ... жағдайда түрі жоқ. Демек темпераменттің жақсы да, жаман да түрі болмайды, адам өзінің темпераментін ... да, ... да ... игеруі не дұрыс, не бұрыс пайдалануы жеке басына баланысты. Темпераменттің қай түрі болса да, оның да ... - ... ... ... ... ... (ұнамды)
Жаман (ұнамсыз)
Холерик
Шапшаң, белсенді
Ұстамсыз, күйгелек
Сангвиник
Пысық, оңтайлы
Тұрақсыз
Флегматик
Ұстамды, сабырлы
Баяу, сылбыр
Меланхолик
Сезімтал
Тұйық
Темперамент - жеке адамның жалпы мінездемесі. Негізгі анық ... жеке ... ... ... ... және кез ... ... адам ақылды не ақымақ, адал не арам, мейірімді не ... ... не ... ... мүмкін. Сондай-ақ, жеке адамның мамандық таңдаудағы іс-әрекетіне темпераменттің тікелей қатысы бар. Мысалы: меланхолик адамнан ұшқыш, ғарышкер шығуы екіталай. Темперамент тәжірибенің ... ... ... ... ... ықпалымен дамып жетіледі. Бірақ, темперамент адамның әлеуметтік тұрпатын анықтай алмайды.
Төтенше жағдайларда эмоционалдық көңіл күйдің көрініс беруі әрбір адамның ... ... ... ... ... орта үшін өте ... ойламаған нәрселерге алып келеді, немесе қауқарсыз.
Төтенше жағдайлардағы психогендік реакцияларға аса ... ... ... өз-өзінен қашу, жан-жағындағы болып жатқан нәрселерді естімеу, ... ... ... ... ... ... рефлекс негізінде жүзеге асады, өз-өзінен шартсыз автоматты түрдегі қорғаныс реакцияларының қозғалысы нәтижесінде істеген ісіне есеп ... ... ... ... ... ... бар. Себебі ішкі секреция гормондарының психологиялық көңіл күйге айтарлықтай әсері болады. Психологиялық көңіл күйге сыртқы орта ... тек ... ... ғана реттелмейді, сонымен бірге гумаральдық жолмен де реттеледі. Осы кезде бүйрек үсті безінен адреналиннің ... ... көп ... ... оның мөлшері жүйке жүйесінде айтарлықтай көбейіп, бас мидың нейрон жасушалары ... бір ... ... ... да, істеген іске есеп беру қиындайды. Осы кезде ашуланған, ... ... ... ... адасқан - аффект жағдайындағы уақиға иесін көруге болады.
Адамның эмоционалдық көңіл күйінің шектен асуына - ... ... ... ... мен сананың бақылаусыз әсерінің іс-қимылсыз қалуы да жатады. Бұл кезде керісінше, ... ... ... ... ... ... еттерді жансыздандырады да әрекетсіз, мелшиіп қатып қалады.
Бұл жағдайларда басты нәрсе - маңызды ... ... Ол үшін ... ... және ... дағды қалыптасуы қажет.
Өмірде болып жатқан оқиғаларды теориялық жағынан бағамдай ... оны ... және де бол ... ... ... шешім қабылдап, ең аз шығын жоғалтуды зерттеп ойластыруда. Төтенше жағдайлар саласындағы мекемелер мен қызмет ... ТЖ ... ... және осы ... ... ... ... зақым ошағындағы жарақаттануды санитарлық жоғалтуларды ауырлығына қарай жеңіл, орташа, ауыр дәрежелерге бөледі.
Жаппай ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Жеңіл дәрежесінде - 65%, ауыр дәрежесінде 100% зақымданушы көмекті қажетсінеді.
Тәжірибелер көрсеткеніндей, зақымданушыларға алғашқы дәрігермен және дәрігерге дейінгі көмекті ... ... ... психикалық қозудағы зақымданушының қауіптілігі соншалық, ол жан-жағындағы адамдар ... ... ... ... ... ... да ... болмасын адамдар зардап шегуі қайтыс болуы, материалдық құндылықтардың бүлінуі заңды құбылыс.
Мемлекет тарапынан жыл ... ... ... ... залалын азайту мақсатында және оның алдын-алу үшін іс-шаралар мен ... ... ... ... ... ... ... жатқанмен факторлар бірінші орынға қойылады. Мысалы: Республикадағы табиғи, техногендік ... ... ... ... ... есепке алып қана қоймай, оған жан-жақты талдау ... ... ... ... ... мен ... ... отбастарына әлеуметтік, психологиялық оңалту жұмыстарын жүргізіп, материалдық жағынан қолдау көрсетіледі.
Республикадағы өндірістік апаттардан ... ... және ... ... ... мәліметі)
Жылдар
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
Апаттан зардап
шеккендер
185
187
194
133
207
200
234
440
Қайтыс болғандар
113
106
127
87
137
130
146
62
Құтқару шұғыл жұмыстарды жүргізуге қатысқандарға да психоэмоционалдық жағдайын түзетуге арналған ереже дайындалып, қаулымен бекітіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... Л.А ... ... ... . ... 1983.
2. ҚР ТЖ жөніндегі Агенттігі Төтенше жағдайлар және Азаматтық қорғаныс жөніндегі материалдардың ақпараттық-әдістемелік жинағы. №4 ... 2003 ... ... ... І-ІІ ... // АҚ және ТЖ ... ... курстары. Алматы, 2003 ж.
4.Успанова.З., Дәрібаева.С., Нұрмұқышова.А. Жеке адамның индивидуалды-типологиялық ерекшеліктері.( Темперамент, мінез, қабілет), Алматы, 1999

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әскери қызметкерлердің жұмысын атқару кезеңіндегі кездесетін эмоционалды ауыртпалықтарының психологиялық мәселелері35 бет
Төтенше жағдайдың психологиялық аспектілері5 бет
Халықтық наным-сенімдердің этнолингвистикалық сипаты81 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
Авариялық-құтқару қызметi мен құрамаларының мiндеттерi4 бет
Азаматтық қорғаныс мәселелері14 бет
Алматы қаласы «құтқару қызметінің» төтенше жағдайлар кезінде құтқару жұмыстарын ұйымдастыруы және өткізуі40 бет
Апаттық-құтқару қызметтері мен құрылымдарының міндеттері туралы7 бет
Байланыс және құлақтандыру құралдары: авариялық жағдайлардың алдын алу. Жеке мүлік қорғанысы. Видеобақылау жүйелері. Күзет-өртке қарсы дабыл.9 бет
Техногенді сипаттағы апаттар.14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь