ХХ ғасыр Қазақстандағы саяси – құқықтық ойлар

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 ХХ ғасырдың басы қазақ зиялыларының саяси, құқықтық ойлары ... .4
2 Алаш партиясы бағдарламасындағы саяси, құқықтық ойлар ... ... ... ... 9
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
КІРІСПЕ
ХІХ – ғасырдың аяғынан бастап Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық және қоғамдық – саяси өмірінде күрделі өзгерістер болды. Қазақ қоғамында демократиялық ой – пікір, ұлттық сана өсті. Отаршылдық – әкімшілік басқару жүйесі қазақ халқының алдыңғы қатарлы азаматтарының сана – сезімі, ұлттық намысы оянуына түрткі болды. Ұлттық езгіге қарсы қозғалыстарының басында енді қазақ зиялыларының талантты тобы тұрды. Олар Ресей демократиялық саяси қозғалысымен таныс болып, орыстың озық ойлы демократтарының еңбектерін оқып білді.
Патша үкіметінің Қазақстандағы саяси тәртібі, оның салдары және соған байланысты қазақ қоғамында саяси ой – пікірдің қалыптасуы, дамуы туралы ғылыми зерттеулер жазылып, кеңестік дәуірге сәйкес бағасын алды. Бірақ оларда қазақ ағартушыларының және зиялыларының еңбектеріндегі саяси – құқықтық идеяларына ұлттық мүдде тұрғысынан баға берілмеген.
ХХ ғасырдың алғашқы ширегінде әлемдік тарихта ірі оқиғалар болып өтті. Ірі империалист державалар арасындағы қайшылықтардың түбіне жете шиеленісуі бір – біріне қарсы екі әскери одақтың (Үштік Одақ және Антанта) құрылуына әкелді. Ғасыр басында империализм дәуіріндегі алғашқы ірі қақтығыс – орыс – жапон соғысы болған еді. Ірі елдердің отарлық бұғауындағы халықтардың ұлт – азаттық күресі жандана түсті. Тәуелсіздік үшін күрескен ұлттық буржуазия өкілдерімен қатар осы елдерде пайда болған ұлттық интеллигенция өкілдерін, жұмысшыларын және шаруалары мен қолөнершілерін қамтыған алғашқы ұлттық ұйымдар пайда болды, жергілікті баспасөз дамыды. Отаршылдарға наразылық көрсету неғұрлым саналы, әрі ұйымшыл түрде өтіп, ұлт – азаттық сипатқа ие болды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мухамедов М., Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б. Саяси – құқықтық ілімдер тарихы. Алматы: 2005 ж. – 340 б.
2. Ахметова Н.С., Оралбаев Н.К., Бирманова А.И. Саяси – құқықтық ілімдер тарихы. Қарағанды: 2009 ж. – 117 б.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
1 ХХ ғасырдың басы қазақ зиялыларының саяси, құқықтық ойлары.....4
2 Алаш партиясы ... ... ... ... ... ... - ... аяғынан бастап Қазақстанның әлеуметтік - экономикалық және қоғамдық - ... ... ... ... ... Қазақ қоғамында демократиялық ой - пікір, ұлттық сана өсті. Отаршылдық - ... ... ... қазақ халқының алдыңғы қатарлы азаматтарының сана - сезімі, ұлттық намысы ... ... ... ... ... ... ... басында енді қазақ зиялыларының талантты тобы тұрды. Олар Ресей демократиялық ... ... ... болып, орыстың озық ойлы демократтарының еңбектерін оқып білді.
Патша үкіметінің Қазақстандағы саяси тәртібі, оның салдары және ... ... ... ... ... ой - ... қалыптасуы, дамуы туралы ғылыми зерттеулер жазылып, кеңестік дәуірге сәйкес ... ... ... ... ... ... және ... еңбектеріндегі саяси - құқықтық идеяларына ... ... ... баға ... ... ғасырдың алғашқы ширегінде әлемдік тарихта ірі оқиғалар ... ... Ірі ... ... ... ... түбіне жете шиеленісуі бір - біріне қарсы екі әскери одақтың (Үштік Одақ және Антанта) құрылуына ... ... ... ... дәуіріндегі алғашқы ірі қақтығыс - орыс - жапон ... ... еді. Ірі ... отарлық бұғауындағы халықтардың ұлт - азаттық күресі жандана ... ... үшін ... ... ... ... ... осы елдерде пайда болған ұлттық интеллигенция өкілдерін, жұмысшыларын және шаруалары мен қолөнершілерін қамтыған алғашқы ұлттық ұйымдар пайда болды, жергілікті баспасөз ... ... ... ... ... ... әрі ұйымшыл түрде өтіп, ұлт - азаттық сипатқа ие болды.
1 ХХ ... басы ... ... ... ... ... ... басындағы Қазақстанның әлеуметтік - экономикалық және ... ... XIX ... екінші жартысымен салыстырғанда едәуір өзгерістер болды. Осы өзгерістермен қатар ел өміріндегі саяси оқиғалар да ... ... ... ... ... тигізді. XIX - XX ғасырлар тоғысында пайда болған ұлттық интеллигенция тобы өлкедегі азаттық жолындағы ... ... ... рөл ... ... ... даласында оқу - ағарту, мәдени шараларды дамытудағы еңбектері де ... ... ... ұмтылысы мен талпынысын білдіреді.
Жаңа ғасырдың бастауымен бірге Ресей өкіметінің отаршылдық ... ... да ... ... ұлт - ... ... жас қазақ интеллигенциясының рөлін күшейте түсті. Бұл кездегі қазақ интеллягенциясы өзінің құрамы, бағыты, мақсаты және қоғамдық - ... ... ... ... әртүрлі топтарды біріктірді және олардың негізгі бөлігін әдебиетшілер, мұғалімдер, адвокаттар, дәрігерлер және тағы басқалар құрады.
Қазақ интеллигенциясының осы кезеңдегі ... орны ... ... ... ... ... әділ шешілуімен, оқу - ағарту ісінің дамуымен және отарлық езгіге қарсы күресімен тығыз байланыста айқындалды. Ұлт - ... ... ... ... ... және табанды өкілдері Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Бақытжан Қаратаев, Мұхаммеджан Тынышбаев, Міржақып Дулатов, Мұстафа Шоқай, Әлімхан Ермеков және т.б. ... ... да ... ... көзкарастарымен, іс - әрекеттерімен айрықшаланды. Олардың кейбірі социалистік идеяларды ұстанды, социал - демократтармен ... ... ... ... ықпалы жағынан неғұрлым басым екінші бір бөлігі ... - ... ... бол - ды. Бұл ... жұрт ... өкілдері Ә. Бөкейханов, Б. Ка - ратаев және тағы басқалар либералдық - ... ... ... - 1907 ... Ресейде болған алғашқы орыс революциясы да қазақ даласының саяси оянуына, өлкеде езгінің отаршылдық, әлеуметтік және ... да ... ... ұлт - ... ... ... және ... да қозғалыстардың өрістеуіне едәуір дәрежеде серпін берді. XX ғасырдың алғашқы ширегін қазақстандық тарихшылардың бір тобы "саяси күрестер мен ... ... ... деп ... ... лайық екендігін атап көрсетті. Саяси күрестер мен рухани ... ... ... 1905 - 1907 ... орыс революциясынан басталатынын айту әбден орынды болмақ. Өйткені, осы жылдардағы орыс ... ... ... ... ... ... ... өз ықпалын тигізді. А. Байтұрсынов айтқандай осы кезеңде "Бұл дала саясат ісіне тартылып, азаттық қозғалысының ... ... жылы 25 ... ... ... таяу ... ... алаш қозғалысы жетекшілерінің бастамасымен өткен қазақ съезінде әлеуметтік - экономикалық талаптармен ... ... ... да ... ... Министрлер Кеңесінің төрағасы атына жазылған петиция қабылданды. Ә. Бөкейханов пен Ж. ... ... ... бұл ... ... ... талаптар қойылды:
1) Діни сенімге қысым жасауды тоқтату;
2) Қазақ ... ... ... оқыту, интернат, пансионат, жоғары оқу орындарының жайы;
3) Қазақ тілінде газет ...
4) ... ... ... ... ... ... деп жариялау;
5) Қазақтарды атамекен қоныстарынан көшіруді тоқтату;
6) "Далалық билеу Ережесін" өзгерту;
7) ... ... мен ... ... істі ... ... ... өтініштерді қазақ тілінде қабылдау құқығын қалпына келтіру, қызметке қазақ тілін білетін тілмаштарды алу;
8) Сот ісін қазақ тілінде ... ... мен ... ... ...
10) ... - ... бұйрығымен жер аударуды тыю;
11) Жоғары үкіметте қазақ депуттарының болуы. Революцияның ... ... ... - ақ ... ... ... талаптар қойған Қарқаралы петициясы қазақ өлкесінің оянуына едәуір себепкер болған аса зор саяси оқиға ретінде тарихта ... ... ... күресінде Ресей Мемлекеттік Думасына сайлау жүргізу және оған қатысу айтарлықтай рөл атқарды. Олар өздерінің саяси күресінде Мемлекеттік думаның мінбесін де ... ... ... ... ... 1907 жылғы 16 мамырда өткен мәжілісінде Орал облысынан сайланған депутат Б. Қаратаев қоныс аудару саясатының ... ... ... ... ... ... жасады. Ол өз баяндамасында "біздің мемлекетте ұйыққан аграрлық ... ... ... атап айткаңда, Орал, Торғай, Ақмола және Семей облыстарының жеріне шаруаларды қоныс аудару арқылы шешкісі келеді. Үкіметтің ... ... ... ... ... қырылу қаупі төніп тұр" деп атап керсетті. Дума төрағасы депутаттың сөзін ... Б. ... Дума ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін жеке меншік жерлерді тәркілеу жөніндегі кез - ... ... ... ... ... ... ... қолдайды деп батыл мәлімдеме жасады. Мұның өзі сол жылдардағы ұлт - ... ... ... ... ... мен көзқарастарының қаншалықты өскендігін көрсете алады.
Екінші Мемлекеттік Думаға қазақ халқынан сайланған депутаттар кадеттерге ... және ... ... партиялар өкілдерімен бірге орыс шаруаларын шеткері аймақтарға қоныс аударуын ... ... ... ... Мемлекеттік Думасы белгілі дәрежеде ұлт зиялыларының саяси - ... ... ... ... етті, қазақ даласының саяси - әлеуметтік және мәдени - рухани дамуына серпін берді.
1913 ... ... ... көрген "Қазак" газеті либералдық - демократиялық ... ... ... ... А. ... болған "Қазақ" газетінде ұлт зиялыларының сол кездегі жарық ... ... Ә. ... М. ... X. ... М. ... ... және басқалар жұмыс істеді. Осы газет төңірегінде болашақ "Алаш" партиясының белсенділері мен ... ... ... ... ... ... қарсы сипаттағы мақалалары жергілікті әкімшілікті мазасыздандырды, сондықтан да отаршылдық әкімшілік "Қазақ" газетін үнемі бақылауға алды, 1913 - 1916 ... ... ... 26 рет ... редакторы А. Байтұрсыновты бірнеше рет қамауға да алды.
Саяси - құқықтық идеялар мен ... ... ... ... бірі ұлт - ... ... жетекшісі, әйгілі мемлекет кайраткері, ғалым - әдебиетші Әлихан Бөкейханов еді. Оның ... ... ... ... ... бөлігі - орыс тілінде жазылған монографиялық, энциклопедиялық сипаттағы еңбектері және "Қазақ" газетінде ана тілінде жазылған мақалалары.
"Қазақ" газеті арқылы Ә. ... ... ... ... ... оқиғалармен таныстырды және саяси - құқыктық сауатын ашты. Газеттің 1913 - 1914 жылдардағы сандарында ол "Бе - ... "Жан ... ... сөз", ... ... жіне ... соғыс" мақалаларында саясат пен соғыс мәселелерін сөз етеді. 1910 жылы жазған "Қазақтар" дейтін зерттеуінде Ә.Бөкейханов қазақ халқының ... оның ... ... орыс бодандығын, отаршылдықтың зардаптарын айтады. Қазақ әдет - ... ... ... ... ... ... оның ... патша өкіметі енгізген заңдардан кейін әділетсіздік пен парақорлықтың белен алғаны сыналады.
Ә. Бөкейхановтың ойынша ... ... алып ... ... ... бастаған қазақ зиялылары екі бағытқа бөліне бастаған. ... бірі - ... ... ... түрікшілер, ал екіншісі европалық дамуды қолдайтын батысшылдар. Саяси екі ағымның пайда болуын атап көрсеткен Ә.Бөксйханов оларға ғылыми сипаттама да ... және бұл екі ... әлі ... ... болып қалыптаспағандығын ескертті. Өзінің саяси қызметінің бастауында батысшылдар жағында болған ол саяси бостандық мәселелерінде діни ағымдарға да ... ... ... ... ... ірі ... ... саяси - әлеуметтік тақырыпта өндіре жазған ақын, публицист, қазақ алфавитінің тұңғыш реформаторы, ағартушы - ... ... ... 1873 жылы ... Қостанай облысында дүниеге келді. Оның түрлі оқиғаларға, халықаралық жағдайға, заң, ел билеу, сот, жер, ... ... ... "Бұл заманның соғысы" (1914), "Қазақ халқын билеу туралы 1868 жылы шыққан Уақытша Ереже" (1914), "Соғысушы патшалар" (1914), "Заң жобасының баяндамасы" (1914), ... ... (1915), ... ашық хат" (1916), "Қазақ жерін алу тураласындағы ни - зам'' (1916), және тағы ... ... ... ... ... - ... ... эволюциясын, қайраткерлік қабілетін, отан сүйгіштігін жан - жақты көрсете алады. ... ... сан ... ... ... ... етіп жазған оның мақалалары алғашқы кезде "Айқап" журналында, 1913 - 1918 жыл - дары өзі ... ... ... ... жеке жинақтарында, кейіннен кеңестік баспасөзде жарияланды.
Ахмет Байтұрсыновтың аталған мақалалары мен басқа да еңбектерінде құқықтық мемлекет принциптеріне сай ... ... ... ... Ол ... мемлекетте өкімет билігін, ең алдымен заң шығарушы жоғарғы орган - ... ... заң ... ... ... ... ... басты назар аударады. Сайлауға қатысуда жеке бастың немесе ағайынның, ... ... үшін ғана ... беру азаматтыққа жатпайды. Билік басына немесе заң шығару қызметіне келетін адам үшін ... ... ... ... пен ... ... салыну, Ахмет Байтұрсыновтың айтуынща "ол сайлау емес, құр талас немесе сауда".
Халықтың сайлауға қатысуы және ... ... ... мәселеде ол былай деп жазады: "Пайдалы адамды сайлаумен залалды адамды сайлау арасында ешбір парық болмаса, жұрт неге ... Яғни өз ... ... бар ... ... ... Сайлау көп үшін берген нәрсе, көп пайдасын көздеп сайланса... сайлау ... өз ... ... ... ... ... қаралмай, мынау туғаным - тұқымдасым... - деп сайланса, ол ... ... ... ең ... көрінісі сайлау болып табылатындығын ескерген қазақ ойшылы "Тағы да ... соты ... ... ... деген - өзіңе берген құқықтар" деген қорытынды жасайды.
Рим заңгерлерінің "заң жиі ... ... "заң ... болса ғана оны шығарушылар халық құрметіне ие болады", "заң халық үшін қызмет етеді" деген қағидаларына сүйенген А. Байтұрсынов ғасырлар бойы ... ... ... ... бұзып, халыққа таныс емес заңдарды күштеп танудын қаншалықты ... ... ... ... басында империялық саясат билер сотының аясын тарылтуға барынша ынталылық танытты, ... сот ... ... ... ... насихат күшейтілді. Осы кезде қазақ халқының ұлттық мүддесіне сай келетін билер сотының өз дәрежесінде іс ... ... - бір сот ... ... дәлелдеп, оны барынша қорғағандардың бірі А. Байтұрсынов еді.
Қазақтың тұңғыш құқык, магистрі ... ... (1876 - 1934) ... күресі мен құқықтық идеялары қазақ халқының ұлттық, ... ... ... "Алаш" партиясының бағдарламасы мен қазақ автономиясының басты саяси бағытын ... ... зор рөл ... ұлттық құқықтану ғылымының негізін қалады. Оның саяси - құкықтық көзқарастарының ... және ... ... ... бой - ынша ... еңбектері ұлттық мемлекет құрудағы ғылыми доктрина дәрежесіне дейін көтеріле алды.
1903 жылы Санкт - Петербург университетінің заң факультетін алтын ... ... Ж. ... осы ... ... Омбы сот ... ... тұрып, онда палата хатшысы болып істейді және көп ұзамай осы қаладағы 2 - ші ... ... ... ... ... болып тағайындалды. Революциялық оқиғаларға байланысты ол 1905 жылы қараша ... бұл ... өзі ... және ... болып істейді. 1908 жылдан бастап өмірінің соңына дейін созылған жер аударулар, қылмыстық ... ... ... қоса жүрген азаптың жоқшылыкка толы ауыр өмір кезеңі - саяси күресі басталады.
1917 жыл Ж. Ақбаев және оның ... үшін ... ... болды. Бұл кезеңде "Алашорда" идеологиясы айкын қалыптасып, тұңғыш саяси ұйым "Алаш" партиясы дуниеге келді. "Алаш" ... ... ... ... Ж. Ақбаев Алашорда үкіметін құруға да белсене ат ... ... ... ... ... ... Алашорда үкіметінің мүшесі болып сайланады. Жоғары білімді құқықтанушы ретіңде ол мемлекеттік құрылысты белгілеуде, алаш автономиясының ... ... мен ... құруда, оның құқыктық мәртебесін айқындауда белсенді рөл атқарды.
1922 жылдан бастап Ж. Ақбаев "Алаш" буржуазиялық - ұлтшылдық партиясында және ... ... ... үшін ... ұшырайды. 1922 - 1924 жылдары кеңестік түрме азабын тартқан ол 1925 - 1930 ... ... және ... сот жанындағы адвокаттар алқасының мүшесі болып істейді. 1930 жылы қыркүйекте "контрреволюциялық әрекеті" үшін айыпталып қамауға алынады, ал 1932 жылы ... ... 58 - 10 және 59 - 3 ... ... ... ол 5 жыл ... ... облысына жер аударылады. Қазақтан шыққан тұңғыш құқық ма - гистрі Алашорда үкіметінің бас ... ... ... күрескер Жақып Ақбаев 1934 жылы 4 шілдеде мәңгілікке көз жұмады.
Ж. Акбаевтың құқықтану саласындағы басты еңбегі Алаш бағдарламасының жобасы мен ... ... ... туралы идеялары болып табылады. Ол қазақ зиялыларының озық ойлы өкілдері Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатовтармен бірге ұлт - ... ... ... және ... ... ... Алашорда үкіметінің саяси және құқықтық құжаттарын дайындауға қатысты.
2 Алаш партиясы бағдарламасындағы ... ... ... үкіметі құлатылғаннан кейін 1905 жылдан өмір сүрген алаш ... ... ... 1917 жылы 21 - 28 ... алаш ... ... ... бірінші жалпықазақ съезі болып өтті. Съезге Семей, ... ... ... ... ... ... облыстарынан және Бөкей Ордасынан делегаттар қатысты. Съездің күн тәртібінде 14 мәселе қаралды. Олар: мемлекеттік басқару ісі, қазақ облыстарының ... ... ... ... жер ... сот, дін және ... мәселесі, жергілікті басқару, халыққа білім беру және т.б.
Съезде бұрыннан айтылып келе жатқан саяси ұйым - "Алаш" партиясы ... оның ... ... ... ... ... ... бағдарламасын Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Е.Ғұмаров және тағы басқалар ... Он ... ... ... ... 1917 жылы 21 ... ... газетінде жарияланды.
Алаш қозғалысы қайраткерлерінің 1917 жылғы ақпан төңкерісіне дейінгі ұсынған демократиялық идеялары ... ... ... көрініс тапты. Жобада атап керсетілгендей, партияның басты ... ... ... ... ... ... ... автономиясын құру болды.
Бағдарламаның бірінші бөлімі "Мемлекет қалпы" деп ... ... ... ... ... ... республика болуы тиіс деп атап көрсетіледі және демократия мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, билеуі", яғни халық билігі, ал "федерация мағынасы құрдас мемлекеттерге бірлесу, ...әр мемлекеттің ... ... ... бір ... ... өз тізгінін өзі алып жүреді". Мұндағы негізгі айтылмақ идея өзін - өзі басқаратын тең құқылы мемлекеттер ... ... ... бұл идеяны Кеңес өкіметі де Ресейдің федерациялық құрылысында пайдаланды. Алаш ... ... ... ... ... қол ... ұмтылуының өзіндік себептері де бар еді. Оның ең ... сол ... ... ... ... тәуелсіз Қазақстан мемлекетін құруға мүмкіндік берген жоқ. Сондықтан да партия бағдарламасына іргесі бөлек, ынтымағы бір ... ... ... ... ... демократиялық Ресей туралы қағида енгізілді.
Мемлекеттік құрылыс мәселесінде ... ... - ... ... оның ... ... ... мен Мемлекеттік Дума белгілі бір мерзімге сайлаған Президент тұрды. ... ... ... ... ... ол ... - ... сессия түрінде ғана жұмыс істейді. Оның сессиялары арасында ... ... ... ... қолында болады. Ол халықты Құрылтай жиналысы мен Мемлекеттік Дума алдында жауапты Министрлер Кеңесі арқылы басқарды.
Жоғары өкілді ... екі ... ... - парламенттік республиканың ұсынуы сол кездегі жағдай үшін бірден - бір ... ... ... Екі ... ... ... сайланған Президент жоғары өкілді орган алдында жауапты болмады. Егер Парламент алдында ... ... ... онда бұл ... ... абсолютті болар еді. Сондықтан да партия бағдарламасында мемлекеттік құрылыс үшін билікті бөлісу идеясы енгізілді. Партия ... ... заң ... ... Дума ... ... және атқарушы орган қызметіне бақылау жасау мүмкіндігі берілетін сауал салу құқығы да ... ... ... ... деп аталатын бөлімінде қазақтар мекендейтін облыстарда тұратын ... ... үшін ... құру туралы мәселе ең бірінші кезекке қойылады. Онда былай деп аталады: "Қазақ жүрген облыстардың бәрі бір байланып, өз тізгіні өзінде ... ... ... ... бір ... болуы. Реті келсе, қазақ автономиясы достас халықтармен әзірге ... ... реті ... ... - ақ өз ... жеке болуы. Қайткенде де осы күнгі земствалықты қабыл ... ... ... ... ... би, болыс, ауылнайлары сияқты орындарда қызмет ететін адамдарының халыққа пайдалы да, адал қызмет ... ... ... ... ... ... және оны ... енгізу үшін күресетіндігі туралы да сөз болады. Ал земство басқармалары мен милицияларында адал адамдардың ... етуі үшін ... ... ... ... ... идея ... басқарудың таза демократиялық түрін біддіреді. "Алаш" партиясы әділдікке жақ, нашарларға жолдас, жебірлерге жау болады. Күш - қуатын игілік ... ... ... ... ... ... пен ... жол бермеуді басты мақсаттың бірі ретіңде көрсеткен бағдарлама жобасынан әділдік пен адамгершілік желінің қалай есетінін де байқау қиын емес. Жоба ... ... ... деп ... ... ... ... зорлық көрсеткен, әдідеттің ақ жібін аттағандарды меңзеп отыр. Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... мақсат тұтқан "Алаш" партиясы әлеуметтік - әділеттілік саясатын жүргізуге ұмтылды.
Бағдарлама жобасының үшішлі ... ... ... ... таза ... және ... ... құрылып жасалған. "Ресей республикасында дінге, қанға қарамай, еркек - әйел демей барлық адам тең ... ... ... жасауға, қауым жасауға, жария сөйлеуге, газет шығаруға, кітап бастыруға - ... ... ... және саяси құқықтарының сақталуын қамтамасыз ететін мұндай ең демократияшыл, ізгілікті идеялар сол кезде Ресейдің бірде - бір ... ... ... ... ... жасаушылар мемлекеттің зайырлық негізін бекітудің қажеттігін де атап көрсетті. "Дін ісінің мемлекет ісінен бөлінуі" бағдарлама ... ... ... ... ... ... Мұндағы ең басты нәрсе - діннің ... ... ... дін ... араласпауы. "Дін біткенге тең құқық, дін жаюға ерік, кіру - шығу жағына бостандық". Яғни, әркім діни ... ... тең және ... діни ... бойынша артықшылық немесе кемсітушілікке жол берілмейді.
Ислам дінінің Қазақстанға сырттан енгенін және оны таратуда Орта Азия мен Татар діни ... ... рөл ... ... қазақ зиялылары қазақтардың өз алдына мүфтиі немесе діни орталығы болуы қажет деп есептеді. Неке қию мен ... ... ат кою ... ... ... ... неке ... прогресшіл жақтарын ескергендіктен енгізілген болса керек.
Бағдарлама жобасындағы жер мәселесінде бұрынғы жылда - ры ... ... ... ... ... ескеріліп, жер - біріншіден ең алдымсн тұрғылықты халыққа қайтарып беруде әділ шешу міндеті қойылған және ... ... ... - кесілді тиым салынған. Жердің бүкіл байлығы, кені, қазынасы, өзендер мен көлдері және ағаштары мемлекет ... ... тиіс ... ... атап ... аса ... ... болып табылатын бұл принциптер тіпті алғашқы Кеңестік заңдарда да ... ... ... ... көрсеткен, тарихи тұрғыдан алғанда өз уақытынан идеялық жағынан озып кеткен бұл прин - ... 78 ... ... ғана 1995 ... ... Республикасының Конституциясында өз орнын тапты. Тұрғын үйге қол сұғылмаушылық принципі де бағдарлама жобасынан қалыс калмаған. Мемлекеттік қызметкерлердің үй ... ... үйге кіре ... ... ... да ... ол ... бойы өрескел бұзылып келді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, XX ғасырдың басындағы Қазақстанның әлеуметтік - экономикалық және мәдени ... XIX ... ... ... ... ... ... болды. Осы өзгерістермен қатар ел өміріндегі саяси оқиғалар да ... ... ... ... ... ... XIX - XX ... тоғысында пайда болған ұлттық интеллигенция тобы өлкедегі азаттық жолындағы күрестің өсуінде айтарлықтай рөл атқарды. Олардың қазақ даласында оқу - ... ... ... ... ... де әлемдік өркениетке деген ұмтылысы мен талпынысын білдіреді.
Патша үкіметі құлатылғаннан кейін 1917 жылы 21 - 28 ... алаш ... ... ... ... ... ... болып өтті. Съездің күн тәртібінде 14 мәселе қаралды. Олар: мемлекеттік басқару ісі, қазақ облыстарының автономиясы, "Алаш" партиясын ... жер ... сот, дін және ... мәселесі, жергілікті басқару, халыққа білім беру және т.б.
Қазақ интеллигенциясының осы кезеңдегі ... орны ... ... ... ... ... әділ шешілуімен, оқу - ағарту ісінің дамуымен және отарлық езгіге қарсы күресімен тығыз ... ... ... Президенті XX ғасырдың басында қазақтың ұлттық идеясы мен ұлттық бірлікті нығайту идеясын алға тартқан саяси қайраткерлердің ... ... ... бағалап, "Тарих толқынында" деген кітабында былай деп жазды: "Алаш" партиясының бағдарламасын жүзеге асыру барысында дәстүр мен жаңашылдықты ұштастыру ... ... ... қоғамындағы белгілі қайшылықтардан арылуға мүмкіндік туды. Онда тұжырымдалған өтпелі кезең қағидалары жаңғырту қарекетін біршама жүйелі атқаруға жағдай жасады. Олардың ... ... сол ... ... ... барша ұлттың бас біріктіруіне жағдай туғызды. Бір ... ... олар елді ... ... ... ... бірақ ол авторитарлық үрдістер салдарынан жүзеге аспай қалды. Келешек ұрпақ өз кезегінде, жаңа басталғаи тарихымыздың ең бір ... ... ... ... ... ... зиялыларының көзге түсе бермейтін, бірақ мейлінше игі үлес қосқанын дұрыс бағалауы ... ... ... Мухамедов М., Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б. Саяси - құқықтық ілімдер тарихы. Алматы: 2005 ж. - 340 ... ... Н.С., ... Н.К., ... А.И. ... - ... ... тарихы. Қарағанды: 2009 ж. - 117 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Философия, саясат, қазіргі заман. Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік- социалистік ілімдері.Саяси және құқық сана мәселелері.Қазақстан тәуелсіздігінің нышандары.Саяси философияның қалыптасу ерекшеліктері.XX ғасырдағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси, философиялық ойлар27 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь