Арнайы экономикалық аймақ

Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен дамуы
Экономиканы әртараптандыру
Арнайы экономикалық аймақтардың пайда болуы туралы идеялар
Арнайы экономикалық аймақтардың құрылу мақсаты
Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен дамуы экономикада оффшорлық орталықтардың пайда болуына әкелді. Соңғы 10 жылдықта аталмыш орталықтардың қаржылық активтері айтарлықтай өсіп, экономикасы дамыған елдерде ғаламдық бизнеске айнала бастады. 1970 жылдары оффшорлық аумақтарға шетелдік капитал салымдары 6,7 млрд. долларды құраса, 1983 ж олар 50 млрд. долларға жетті және осы жағдайда АҚШ капитал салымдарының жалпы көлемі бүкіл әлемде 227 млрд. долларға жетті. Айта кету керек, бұл жерде 1970 ж. АҚШ – тың типтік типтік трансұлттық компаниясы елден тыс жалпы пайданың 10-20 пайызы көлемінде табыс тапты, ал бұл көрсеткіш 1995 ж шет елдік филиалдар есебінен 50 пайызға дейін жетті. [7]
Дүниежүзілік экономикалық бағыттың либералдануына, сөйтіп қарым-қатынастардың жаһандануына байланысты арнайы экономикалық аймақтар құру идеясы әлемнің дамыған және дамушы елдерінде кең таралып отыр. Шетел тәжірибесі көрсетіп отырғандай, өндірісті әртараптандыру, жұмыспен қамту, экономикалық, ғылыми-техникалық даму мақсаттарындағы АҚШ-тың – “Силикон-Веллс”, Ирландияның – “Шеннон”, Бразилияның – “Манаус”, ҚХР-дың шет аумақтарындағы және РФ-ның “Липецк” арнайы экономикалық аймақтары дамуы жағынан артта қалған өңірлерде құрылған.
Экономиканы әртараптандыру, жоғары технологиялық және экспортқа бағытталған өнімдер шығару, инвести¬ция тарту, жаңа өнімдер түрлерін игеру мақсатында Президент Жарлығымен 2002 жылғы 26 сәуірде Маңғыстау облысында “Ақтау теңіз порты” арнайы эко¬номикалық аймағы құрылып, ол 2015 жылға дейін қызмет етуге тиіс болатын.
Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет ретінде 17 жылдан бері халықаралық экономикалық бірлестік жетегінде бола отырып сыртқы экономикалық қызметті құқықтық реттеу аясындағы интеграциялық процестерден шет қала алмады, яғни оффшорлық бизнес механизмдерінің бір бөлігі отандық заңдылықтарда көрініс тапты.
Оффшорлық белгілерді қарастырмастан бұрын оффшорлық белгілері бар оффшорлық қызмет субъектілеріне сипаттама берейік.[42]
Оффшорлық қызмет субъектілері – арнайы территориялық бірлестік заңдылықтарына сәйкес құрылған салық салудың жеңілдетілген режиміне негізделген және ұйымдастыру-құқықтық міндеттемелерді орындаудың жеңілдетілген режиміне сай қызмет ететін тұлғалар, бұлар көбінесе корпоративтік құрылмыдағы заңды тұлғалар. Сәйкесінше салық салудың жеңілдетілген режимі «резидент емес» немесе басқаша жеңілдік статустарына сай инкорпорация территориясында шаруашылық қызметін шектеп жүргізуімен сипатталады. Ұйымдастыру-құқықтық міндеттемелерді орындаудың жеңілдетілген режимі тіркеу, басқару, валюталық бақылау және оффшорлық қвызмет субъектісінің есептілігімен сипатталады.
Оффшорлық қызмет түсінігіне ең жақын мазмұндағы сәйкестік отандық тәжірибеде Арнайы экономикалық аймақтар арқылы қарастырылады.
Арнайы экономикалық аймақтардың пайда болуы туралы идеялар ағылшындық П. Халла мен С. Хоуль, сондай-ақ американдық С. Бутлер есімдерімен байланысты, олар әртүрлі кризистік жағдайларды мемлекеттің араласуы ірі өнеркәсіптік орталықтарды экономикалық төмендеуден сақтай алмайды деген пікірді жақтаған. Олар экономикалық және саяси әсер теудің дәстүрлі шаралары ретінде осы аумақтарда қызмет етуші кәсіпкерлерге жеңілдіктер қарастырады. Классикалық оффшорлық аумақтарда бірінші
        
        Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен дамуы экономикада оффшорлық орталықтардың пайда болуына ... ... 10 ... ... ... қаржылық активтері айтарлықтай өсіп, экономикасы дамыған елдерде ғаламдық бизнеске айнала бастады.  1970 жылдары оффшорлық аумақтарға шетелдік ... ... 6,7 ... долларды құраса,  1983 ж олар  50 млрд. долларға жетті және осы жағдайда АҚШ ... ... ... ... бүкіл әлемде 227 млрд. долларға жетті. Айта кету ... бұл ...  1970 ж. АҚШ  -  тың ... типтік трансұлттық компаниясы елден тыс жалпы пайданың 10-20 пайызы көлемінде табыс тапты, ал бұл көрсеткіш 1995 ж шет ... ... ... 50 ... ... ... ... экономикалық бағыттың либералдануына, сөйтіп қарым-қатынастардың жаһандануына байланысты арнайы экономикалық аймақтар құру идеясы ... ... және ... ... кең ... отыр. Шетел тәжірибесі көрсетіп отырғандай, өндірісті әртараптандыру, жұмыспен қамту, экономикалық, ғылыми-техникалық даму мақсаттарындағы ...  -  ... ...  -  ... Бразилияның  -  "Манаус", ҚХР-дың шет аумақтарындағы және РФ-ның "Липецк" арнайы экономикалық аймақтары ... ... ... қалған өңірлерде құрылған.
Экономиканы әртараптандыру, жоғары технологиялық және экспортқа бағытталған өнімдер шығару, инвести - ция ... жаңа ... ... ... ... Президент Жарлығымен 2002 жылғы 26 сәуірде Маңғыстау облысында "Ақтау теңіз порты" арнайы эко - ... ... ... ол 2015 жылға дейін қызмет етуге тиіс болатын.
Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет ретінде 17 жылдан бері халықаралық экономикалық бірлестік ... бола ... ... ... ... құқықтық реттеу аясындағы интеграциялық процестерден шет қала алмады, яғни оффшорлық бизнес механизмдерінің бір бөлігі отандық заңдылықтарда көрініс тапты.
Оффшорлық белгілерді қарастырмастан ... ... ... бар оффшорлық қызмет субъектілеріне сипаттама берейік.[42]
Оффшорлық қызмет субъектілері - ... ... ... заңдылықтарына сәйкес құрылған салық салудың жеңілдетілген режиміне негізделген және ұйымдастыру-құқықтық міндеттемелерді орындаудың жеңілдетілген режиміне сай қызмет ететін тұлғалар, ... ... ... ... ... тұлғалар. Сәйкесінше салық салудың жеңілдетілген режимі немесе басқаша жеңілдік статустарына сай инкорпорация территориясында шаруашылық қызметін шектеп жүргізуімен сипатталады. ... ... ... ... ... ... басқару, валюталық бақылау және оффшорлық қвызмет субъектісінің есептілігімен сипатталады.
Оффшорлық қызмет түсінігіне ең жақын мазмұндағы сәйкестік отандық ... ... ... аймақтар арқылы қарастырылады.
Арнайы экономикалық аймақтардың пайда болуы ... ... ... П. Халла мен С. Хоуль, сондай-ақ американдық С. ... ... ... олар ... ... жағдайларды мемлекеттің араласуы ірі өнеркәсіптік орталықтарды экономикалық төмендеуден сақтай алмайды деген пікірді жақтаған. Олар экономикалық және саяси әсер теудің ... ... ... осы ... ... ... ... жеңілдіктер қарастырады. Классикалық оффшорлық аумақтарда бірінші қадам салық жеңілдіктьерін беру және ел территориясында әрекет ететін ... да ... ... алу ... күн ... ... ... шаруашылықта арнайы экономикалық аймақтардың пайда болуы әлемдік экономиканың ғаламдану процесімен байланысты жаңа экономикалық көзқарастар мен тенденцияларды ... ... ... ... ... ... тарихи аспектлерін қарастырайық:
Арнайы экономикалық аумақтардың дамуы өткен жүзжылдықтың 70 жылдарынан басталады, көптеген елдерде шаруашылық ... ... ... ... ... өсу байқала бастады.
Арнайы экономикалық аймақтардың құрылу мақсаты:
* Инвестиция ... ... ... қалыптастыру;
* Аудандарды дамытуды жеделдету;
* Нарықтық инфрақұрылым мен кәсіпкерлікті дамыту жағдайларын қалыптастыру;
* ... пен ... ... ... ... ... озық ... пайдалану.
Арнайы экономикалық аймақ - капиталды инвестициялау және экономиканы дамыту үшін ... ... ... және ... ... ... экономикалық жеңілдіктері бар ұлттық-мемлекеттік шектелген аумақ бөлігі. Арнайы экономикалық аймақтар ішкі сауда, жалпы экономикалық, әлеуметтік және ғылыми-техникалық мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... және ... өнеркәсібіне бағытталды, бұл салалар капитал салымдарын айтарлықтай қажет ... және ... тез ... ... соң арнайы эконмикалық аймақтардың дамуы басқа салалардан да ... ... оның ... ... ... да көрініс тапты. Айта кету керек, құқықтық режимдегі айырмашылық елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда аталған аймақтарда басқаша. Бұл айырмашылықтар ... ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарын құқықтық реттеуден көрінеді.
Арнайы экономикалық аймақтардың ... сай ... ... экономикалық аймақтарға тән құқықтық реттеудің төмендегідей механизмдері бар::
* Белгілі ... ... ... ... ... ... және ... салықтан босату;
* өнім шығару, құрылғылар мен шикізаттар тасымалын кедендік төлемдерден босату, бұл принцип қазір кеңірек қолданылады, арнайы ... ... ... территория ретінде қарастырылмайды.
* Либералдық валюталық режим, шетелдік инвесторлар табысына валюталық және салықтық шектеулердің ... ... ... және ... да ... жеңілдетілуі;
* Сәйкес өкілеттілік шеңберінде аймақта арнайы басқару органдарын құру;
* Ғимарат пен жерді жалдауға, әртүрлі қызмсеттерге жеңілдетілген тариф; -Аймақтағы іскерлік ... ... ету үшін ... ... қалыптастыру.
Еркін кеден аймағы -- бұл тауарлардың қауіпсіздігі жөніндегі талаптардан басқа, ... ... ... ... ... кедендік баждар, салықтар алынбастан, тарифтік емес реттеу шараларын қолданбастан шетелдік және ... ... ... экономикалық аймақтың тиісті аумақтық шекараларында орналасатын және ... ... ... ... аймағының кедендік режиміне орналастыруға рұқсат етілетін тауарлар. Арнайы ... ... құру ... қол ... үшін ... тауарларды, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, арнайы экономикалық аймақ аумағына еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастыруға рұқсат етіледі. ... ... ... құру мақсатына қол жеткізу үшін қажетті тауарлардың тізбесі Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылған тауарлармен жүргізілетін операциялар.
Еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылған тауарлармен операциялар арнайы ... ... ... ... белгіленген тізбе бойынша жасалады. Тауарлардың еркін кеден аймағының кедендік режимінде болу мерзімі. Арнайы экономикалық аймақ жұмыс ... ... ... ... шектелместен еркін кеден аймағының кедендік режимінде бола алады.
Арнайы экономикалық ... ... ... ... өңдеу жөніндегі операциялар жүргізілген және арнайы экономикалық аймақ құру мақсатына жету үшін ... ... ... ... ... ... ... кедендік режиміне орналастырылған тауарлар Қазақстан Республикасының заңдарымен айқындалған арнайы экономикалық аймақты тарату рәсімдерін ... ... ... ішінде өзге кедендік режимге мәлімделуге тиіс.
Арнайы экономикалық аймақтарда Қазақстан Республикасының кеден заңдарының сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі шаралар. Кеден ... ... ... ... ... еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылған тауарларды кедендік бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... аймақтарда қызметін жүзеге асыратын тұлғалар еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылған тауарлардың және олармен ... ... ... ... және кеден ісі мәселелері жөніндегі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен кеден органдарына олар туралы есептеме ұсынады.[16]
Кедендік баждар, салықтар алу және ... емес ... ... ... ... ... ... кеден аймағының кедендік режиміне орналастыру кезінде импортталатын тауарлардан ... ... ... кедендік баждар және салықтар алынбайды және тауарлар қауіпсіздігі жөніндегі талаптардан басқа, тарифтік емес реттеу шаралары қолданылмайды. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кеден аумағының қалған бөлігіне әкету кезінде мәлімделген кедендік режимнің шарттарына сәйкес кедендік баждар және салықтар алынады және тарифтік емес ... ... ... ... кеден аймағының кедендік режимінің шарттары мен талаптарын сақтай отырып, қазақстандық тауарларды Қазақстан ... ... ... қалған бөлігінен арнайы экономикалық аймақтың аумағына әкелу, ... ... ... ... ... ... Республикасының қалған кедендік аумағының бір бөлігіне әкету кезінде кедендік баждар және салықтар алынбайды және ... емес ... ... ... Көрсетілген тауарларды Қазақстан Республикасының кедендік аумағынан тыс жерлерге әкету таңдалған кедендік режимнің шарттарына сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылатын тауарлар кедендік төлемдер және салықтар алу мақсатында Қазақстан Республикасының кедендік ... тыс ... деп ... Тауарлардың арнайы экономикалық аймақтың аумағынан шығуы тауардың шыққан жері туралы сертификатпен ... ... ... ... жағдайда, тауар:
1) Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкету кезінде кедендік әкету баждарын алу және тарифтік емес ... ... ... ... -- ... тауар ретінде;
2) Қазақстан Республикасының кедендік аумағының қалған бөлігіне әкелу кезінде кедендік әкелу баждарын және салықтарды алу, сондай-ақ тарифтік емес ... ... ... ... - шетелдік тауар ретінде қаралады.
Еркін кеден аймағының кедендік режиміне тауарларды кедендік ресімдеудің ерекшеліктері
1. ... ... ... ... ... және еркін кеден аймағының кедендік режиміне орналастырылатын тауарлар, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... режимі өзгертілетін тауарлар кеден ісі мәселелері жөніндегі уәкілетті орган ... ... ... ... ... ... ... аймағының кедендік режимі өзге кедендік режимге өзгертілген жағдайда шетелдік тауарларды кедендік ресімдеу, тарифтік емес ... ... ... ... ... және ... төлеу таңдалған кедендік режимнің шарттары мен талаптарына сәйкес жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... қатысты тауарлардың кедендік құны Қазақстан Республикасының салық заңдарымен белгіленген қолдану (пайдалану) ... ... ... ... ... ... еркін кеден аймағының кедендік режиміне сәйкес айқындалады.
Еркін кеден аймағының кедендік режимінің аяқталуыЕркін кеден аймағының кедендік режимі:
1) тауарларды өзге кедендік ... ... ... ... ... ... жөніндегі операциялар жасалған және алынған тауарлар арнайы экономикалық аймақ құру мақсатына қол жеткізу үшін ... ... ... ... Қазақстанда арнайы экономикалық аймақтардың дамуы жаңа сатылардан өтуде. 2000ж 28 шілдеде Астана қаласының арнайы экономикалық ... ... ... ... ... енгізіліп, жаңа типтегі арнайы экономикалық аймақ - арнайы экономикалық ... ... ... осы ... ... ... ... аймағы қызмет етуде.
Теңіз көлігі қызметінің әртүрлі аспектілері бар, олар - техникалық, технологиялық, ақпараттық, экономикалық, құқықтық және т.б.. ... ... ... ... ... ... негізінде көлік дамуының бағыттарын, көліктің белгілі-бір түрінің қолданылу қажеттілігін, көлік ... ... ету ... анықтайтын экономикалық процестер тұрады. Осы бөлімде теңіз көлігінің экономика ... ... ... ... ... ... және оның ... бағалайтын көрсеткіштер келтірілген.
Сонымен бірге теңіз және басқа көлік, кәсіпорындар, аймақтар мен ... ... ... жүзеге асыра отырып, экономикаға едәуір әсер етеді. Көліктің қоғам өміріне әсері әртүрлі және көпжақты. Ол ... пен ... ... ... ... ... ... халықтың өмір сүру деңгейін көтеру және өмір сүруін өзгертудегі географиялық және құрылымдық алға ... әсер ... ... ... бөлінісін қамтамасыз ете отырып, әлемдік экономикада, мәдениетте және халықаралық қатынастарда ірі ... ... ... ... ... саласы болып табылады және оның келесі түрлері бар: теміржол, теңіз, өзен, әуе, автомобиль, құбыр желісі. Көліктің негізгі міндеті- қызмет ... ... және ... ... ... ... көлемде және бағыттарда жүк пен жолаушы тасымалына деген әлеуметтік және экономика ... ... ... ... ету.
Су (теңіз және өзен) көлігі Қазақстанның біртұтас көлік жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады. Қазақстан территориясы бойынша ... ... мен ... ... ... ... отандық көлік коммуникациялары болып табылатын өзендер ағып жатыр. Сол себепті, тек қана экономикалық емес, ... ... ... ... су ... ... Республикасының халықаралық және ішкі экономикалық байланыстарын қамтамасыз етуші маңызды фактор болып ... ... ... ... жүзу ... пайдалана отырып, коммуникацияларды белсенді түрде игеруде екендігін айта кету ... су ... ... ... ... ... елдің әлемдік экономикалық жүйеге интеграциялауға бағыттауды жүргізуге байланысты соңғы жылдары ерекше маңызға ие ... ... ... ... ... ... ... тұрғындар миграциясы мен әртүрлі жүк тасымалы қажеттілігі күрт артатын жаз мезгілінде ішкі жүк және ... ... ... ... ... ірі ... ... қабілетті іс жүзіндегі жалғыз көлік түрі болып табылатын Каспий аймағында көлік қызметін көрсету;
* ел бюджетіне валюталық кірістерді ұлғайту; әскери-теңіз флотының ... ... ... ... ... ... ... көлігі жүзеге асыратын жүк тасымалдауды теңіз тасымалы деп атайды. Теңіз тасымалдары әдетте аралас теңіз ... ... жүк ... және ... ... ... ... тасымалдарына бөледі. Қазіргі кедегі бүкіл әлем бойынша теңіз көлік құралдарымен бір жылда тасымалданған жүк көлемі көліктің қалған ... ... ... ... ... жүк көлемінен артық. Теңіз порттарының әлемдік жүк айналымы тұрақты түрде өсуде. Әлемдік тасымалдар өсуінің болжамы келесі ... ... 1980 ж. - 5 ... 1990ж. - 7 ... 2000ж. - 10 ... т, 2008 ж. - 35-45 ... теңіз тасымалында мұнай, темір кені, бидай, көмір, минералды тыңайтқыштар , табиғи газ және ... ... ... үздіксіз өсуде.
Әлемдік сауда коньюктурасының өзгеруіне байланысты теңіз көлігімен тасымалданатын жүктердің құрамы да өзгереді. Сондықтан соңғы кезде теңіз порттарындағы әлемдік жүк ... газ, ... ... өнімдері, химиялық және контейнерлік жүктер үлесі артып келеді. ... мен ... ... ... ... жүк көлемінің 55%, темір, көмір, астық, тыңайтқыштар 20% -ға жуық, басқа да жүк ... - 25% үлес ... ... көлігін сыртқы сауда тасымалында негізгі көлік ретінде пайдалану теңіз көлігінің экономикалық маңыздылығын ғана емес, саяси маңыздылығын да айқындайды. ... ... әр ... ... мен ... ... ... арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Авиация саласының қаншама қарқынды дамуына қарамастан, ол қазір де ... ... да жүк ... ... ... жүктерді тасымалдаудағы теңіз көлігін алмастыра алмайды. [45]
Теңіз ... ... жол және ... көлігімен салыстырғанда экономикалық та экологиялық та жағынан тиімді. Су жолдары форс-мажорлық оқиғаларда барынша қауіпсіз.
Кез - келген ... ... ... негізгі көрсеткіші ретінде жүктердің межелі жерге, көзделген орынға ... ... ... ... жол көлігі мен теңіз көлігі арқылы жүк тасымалын салыстыратын болсақ, тасымалдау қашықтығы мен ... ... ... ... Егер жүк ... Үнді мұхиты арқылы Суец каналымен Жапонияға тасымалданатын болса бұл ... ... ... ... ... ... 2 есе аз уақыт алады, бұл жерде аталған ... ... ... ... артықшылығы көрініп тұр.
Теңіз көлігі тау-кен, көмір, мұнай өндірісі, алтын өндірісі сияқты өндірістің басқа да салаларындағы өндірістің үздіксіздігін ... ... ... ... ... ... ... негізгі элемент болып табылады. Теңіз порттары төмендегідей ... ... ... ... ... -- ... балық порты;
- Теңізге мамандандырылған порт.
Теңіз порттарының қызмет ету аясындағы назар аударатын басты мәселе ол ... және ... кей ... ... көліктері қиылысатын көлік желісі болып табылатын порттардың қалыпты қызмет етуі үшін екі арада құрлық арқылы ... ... болу ... Құрамында аумақтық сұрыптау станциялары мен парктерден басқа сұрыптау порт ... ... және ... жолдары кіретін теміржол құрылғылары маңызды роль атқарады. Сұрыптау порт станциялары портқа ... және ... ... отарбаларды қайта құру үшін қызмет етеді. Порт станциялары порт территориясынан тыс, бірақ ... ... ... ... ... ... Шет елдерде бірнеше аудандардан тұратын жүк көлемі көп аса ірі ... ... ... мен ... ... олар жүк майдандарына тікелей байланысты жақын жерлерге орналастырылады.
Жолаушы-жүк операцияларын қамтамасыз етуге арналған негізгі ... ... порт ... ... ... элементтер болуы тиісті: бункерлік және құрылыс базалары, техникалық, қызметтік және резервтік флот тұрақтары, кеме жөндейтін кәсіпорындар причалдары мен ... ... ... ... ... және көлік кемелеріне қызмет көрсету объектілері.
Әлемдік тәжірибеде теңіз порттары қызмет етуі мен мақсатына, кемелерге қызмет ... ... ... ... ... ... жүк ... кеме айналымына, мамандандырылуына, қызмет түрлері және басқа да технико-экономикалық критерийлерге, яғни географиялық орналасуы мен портқа тапсырылған тереңдікті қамтамасыз ету ... ... ... көлік порттарын технико-экономикалық критерийлер бойынша зерттеудің біртұтас жіктемесі критерийлердің көптігі мен кеме ... даму ... ... байланысты порт функцияларына айтарлықтай әсерін тигізіп, жіктеудің барған сайын жаңа түрлерін пайда болдыруда.
Сурет 1 - Қазақстанның көлік ... ... ... жүйесі
Әртүрлі елдерде айтылған жіктемеге әр түрлі критерийлер негіз ... ... порт ... ... ... порттар бойынша жүк айналымындағы үлес салмағына байланысты анықталса, Норвегияда қабылданатын кемелер типтерінің мөлшеріне, Польшада жүк ... мен кеме ... ара ... ... ... мәніне байланысты.
Жоғарыдағы сызбада (1 сурет) көрсетілгендей шаруашылық қызметтің түрі ретінде екі ішкі жүйе ретінде қарастыруға ... ... және ... ... ... ... ішкі ... өз алдына ішкі құрылымы бар. Ақтау теңіз порты ... ... ие, ... ол ... ... жалпы жағдайларымен байланысты жалпыэкономикалық, әлеуметтік, мәдени және саяси маңыздылығы бар, мемлекеттік және басқа да ... ... ... қызметтің түрі ретінде ол салалық сипатқа ие бола отырып, ұдайы ... ... ... ... ... етеді, яғни, ұдайы өндірісті жандандырады немесе баяулатады, айналымдағы отын мен ... және де ... да ... ... ... көбейтеді. Белгілі-бір өлшемде географиялық сфераға, пайдалы қазбалар, еңбек және басқа да ттабиғи ресурстарға өз әсерін тигізеді.
Қазақстанның әлемдік көлік ... ... ... ... мен ... ... ... ететін техникалық даму концепциясын таңдау мен әлеуметтік және экономикалық даму алғышарттарына сәйкес жоғарылап отыр. Осыған байланысты ... және ... ... ... пайдаланудың мәні жыл өткен сайын өсу үстінде. Осы бағытта жоғары еңбек сыйымдылығы мен энергия сыйымдылығы орын алып отырған жағдайда порт ... ... ... еңбек сыйымдылығын төмендеті мен технологиялық процестерді жеделдетуге мол мүмкіндік береді.
Ақтау теңіз порты жүктерді теңіз жағалауына дейін жіне кері ... ... ... ... функцияларды атқарады. Ол кемелердің қолайсыз жағдайлардан сақтау және әртүрлі сипаттағы қамтамасыз етулерді жүзеге асырады. Порт территорияларында кеме ... ... ... кеме ... кәсіпорындары орналасқан.
Ақтау көлік желісінің қызмет етуі мен дамуы төмендегі 2 суретте сызба ретінде келтірілген. Суреттен көріп отырғанымыздай, Ақтау ... ... ... ... қалыптасуы мен экономикалық даму негізі болып көліктік-экономикалық байланыстың тиімділігін бейнелейтін жүк ағымдары табылады. Алғашқы жүк ... ... ... мен тұтыну деңгейіне байланысты. Сонан соң порттың даму ... ... ... жүк ... ... мен ... айқындайтын негізгі фактор болып табылады. Міне сондықтан Ақтау порты жүк тасымалдау қажеттілігіне сәйкес жекелеген ... ... ... ... ... айналды. Сондықтан біртұтас көлік жүйесіндегі барлық элементтердің өзара әрекет ету тиімділігін реттеп отыратын базалық порт ретінде Ақтау портының ролі ... ... ... Жүк ... ... Ақтау портының даму деңгейін сипаттайды, ал құрылымы айтарлықтай мөлшерде тиімді қызмет етуіне жағдай жасайды.
Сонымен қатар порт жұмысының бизнес жоспар методологиясы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәнімен өрнектеледі. Бірінші кезекте бұл өндірістік ... ... ... жүк ... ... ... порт қызметімен байланысты көліктік-экономикалық байланыстар айқын көрінеді. Сондықтан, бизнес-жоспарды жетілдіруде ... жүк ... ... және ... ... ... нақты анықтау ең маңызды мәселе болып есептеледі. Экономикалық жүк ... ... жүк ... ... ... ... ... қанағаттандыру деңгейін көрсетеді және порттың технико-экономикалық даму масштабын сипаттайды.
2 сурет - теңіз көлік байланысының қызмет ету және даму ... ... ; ... ету тиімділік байланысы
Теңіз портының жұмысын бизнес-жоспарлау ресурстарды барынша толық пайдаланудағы жеткен өндірістік нәтижелерді қарастырады. Бизнес жоспарға қойылатын маңызды талаптардың қатарына ... ... ... порт ... ... пен ... байланысы қуаттылығының ара салмағы да жатады.
Сонымен қатар экономикалық заңдыолықтардың талаптары мен экономикалық, ... және ... ... ... дамуы үшін нақты жағдайларды шешілуі бизнес жоспар арқылы қарастырылуы қажет. Порт жұмысының масштабының өсуіне байланысты көліктік бизнес ... ... мен ... ... ... талаптар да өсіп отыр. Порт жұмысының тиімділігінің жоғарылауы шаруашылық қызметті басқарудың кешенділігі ... ... ... ... ... жекелеген шаруашылықтардың қызмет етуі мен дамуын тиімді теңестіру арқылы қол жеткізуге болады. Сондықтан, ағымдағы экономикалық мақсаттардың және теңіз портының ... ... ... ... ... ... мақсатында жүк айналымын жүргізудегі техникалық процестердің үздіксіздігі және оның бизнес жоспары кеңінен қолданылуы қажет.
Қазақстанда порттарды жіктеу ... ... ... жүк ... атқаратын қызметі сияқты критерийлерге негізделеді, атап айтқанда өндірістің жекелеген салаларына ... ... ... және ... ... ету болып бөлінеді. Қызмет көрсету көлеміне байланысты теңіз порттары 3 топқа бөлінеді. [43]
бірінші - ... ... ... ... қызмет көрсетудің барлық түрлері жүргізіледі, базалық порттарға кемелер мен параходтар, сондай-ақ кемелер тіркелген пунктер қатысты. ... ... ... ... ... ... саны 800-ден кем емес, құрғақ жүк тасымалы айналымы бойынша 6 млн т, ... жүк ... ... 12 млн т
екінші - шектеулі қызмет көрсететін порттар, жылына өңделетін кемелерлің саны 600 ден кем ... ... ... ... 1,5-6 млн т, ... жүк ... 6-12 млн т.
үшінші - минималды ... ... ... ... ... ... кеме қатынасын қамтамасыз ету мүмкін емес.
Ғылым мен тәжірибенің жетістіктеріне сәйкес ресурстар жағдайы және әлеуметтік-экономикалық мақсаттар кешенді ... ... ... ... ... ... ... алғашқы кезекте техникалық, экономикалық және әлеуметтік дамуды қамтамасыз ететін жеке мәселелер ескерілуі қажет. Теңіз көлігінің даму ... ... ... тиеу ... ... техникалық параметрлерін, атап айтқанда өндірістік қорларды техникалық жетілдіру бағыттары мен ... ... ... Біздің ойымызша, теңіз көлігінің дамуы өндіріс қуаттылығын арттырудың нысандары мен сатыларын: өндіріс ... ... мен ... ... деңгейін арттыру, тиеу-түсіру машиналарын қолдану деңгейін жоғарылату, техникалық құралдарды пайдалану сенімділігін арттыру, көлік байланыс ... ... ... ... ... ... жеделдету, жүктерді контейнерлік және пакеттік өңдеу, жүк сақтауды ... мен ... ... ... және т.б. ... ... бизнес жоспарының ақырғы нәтижесі флот қызметін интенфикациялаудың тиімді жолдарын ... ... ... ... ... шиеленіскен бәсеке жағдайында көлік түрлерінің әртүрлі типтеріндегі кәсіпорын қызметін интеграциялау мәселесі басты орынға ие ... ... ... ... мәні сан ... жүк ... мен жүк қабылдаушылардың және көлік кәсіпорындарының арасындағы өзара белсенді байланысты анықтайды. ... ... бұл ... тағы бір ... -- әр түрлі меншік формалары кәсіпорындары арасындағы ара қатынасты ... ... ... интеграциялануы - көлік жүйесін басқарудағы басыңқы мақсаттардың бірі. Бұл мәселенің масштабы тасымалданатын жүктердің 80 пайызына жуығы өндіруші ... ... ... ... ... топтар құру осы мәселені шешуге негіз болады.
Ақтау портындағы кәсіпорындардың ара қатынасын жақсарту осы кәсіпорындардың құқықтық статусына тәуелсіз синэргиялық тиімділікке қол ... Ауыл ... ... ... ... акционерлендіру, көлік шаруашылығын бірнеше жеке кәсіпорындарға бөлшектеу біріктіру процесінің ... ... ... жүк ... ... ... бір ... - теңіз порты базасында біріккен ... ... ... ... ... шаруашылығының тиімділігін нарық заңымен өмір сүруші индустриялық дамыған елдер растап отыр. Сонымен, Рур (ФРГ) аудандарының бірінде ... және ... ... біріккен қызметі құрылды. Бір көлік шаруашылығына теміржол, теңіз және автомобиль көлігінің техникалық ... ... ... ... ... ... ... көлемі 50 млн. т, яғни ФРГ - дағы ... ... ... 18 ... ... ... шаруашылығына келісім негізінде 3 теңіз порты енгізілді. Тасымалдау жұмысынан басқа біріккен ... ... бір ... ... екінші көлікке тиеу сияқты барлық жүк операцияларын орындау жүктелген. Біріккен көлік шаруашылығы 55 металлургия зауыты мен 2 ... ішкі және ... ... ... көрсетті. [42]
Ақтау портының ерекшелігіне сәйкес біріккен көлік шаруашылығын құру және оның экономикадағы ролін арттыруды жоғарылату келесі мазмұнда жүзеге асырылуы тиіс:
* ... үшін ... ... ... ... мен ... емес басқа да материалдарды порттар мен қоймаларға орталықтандырылған тасымалдау;
* осы жүктерді автомобиль және теміржол ... ... ... ... ... оның ... ... технологиялық линияға жеткізу;
* барлық қызмет көрсетілетін кәсіпорындарға теміржол және ішкі су жолдары арқылы ... ... ... ұсынылған нұсқаны қазір, яғни кезек күттірмейтін тәжірибелік мақсат экономиканы көтеруге инвестиция тапшылығы орын алып отырған кезде ... ... ... ... шаруашылығының ұйымдастыру-құқықтық негізі басқа болғанымен, қолдану тиімділігі шағын көлік шаруашылықтарымен салыстырғанда күмән ... ... ... ... шаруашылығының дамуының Қазақстан экономикасы бойынша жалпы алғанда салалық көп маңызы бар.
Ақтау портының және ... ... ... ... материалдық- техникалық базасы құрылымы мен қызметету сипатына байланысты болады. Өндіріс көлік құралдарының 2-25 тен 80-85 пайзға ... ... ... емес, яғни ауыстыруға болатын локомотивті және вагонды парк, көлік флоты және автомобиль ... ... ... бұл ... ... ... активті бөлік болып табылатындықтан қозғалмалы құрам деп аталады да басқару ... ... ... ... ... әртүрлі режимдерде қызмет етеді. Көліктің техникалық құралдары - тұрақты құрылғылар мен қозғалмалы құрам - жүздеген және ... ... ... ... ... ... етеді және бір - бірімен технологиялық жағынан тығыз байланысты. Бұл көлікке тән ... ... ... ... өндірістік қуатты қажетті аудандарға көлік тораптарын бағыттай отырып мыңдаған километрлерге тез және тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арнайы ашылған аймақтар7 бет
Арнайы экономикалық аймақтардың қазіргі экономикадағы орны77 бет
Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы24 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жүрекше аралық перденің мүкістігі15 бет
Маркетингтік мазмұны қағидалары3 бет
Минералдық және органикалық минералдық тыңайтқыштар өндірісі32 бет
Нейролингвистикалық бағдарламалау70 бет
Ойын терапиясы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь