Шеміршекті балықтардың жалпы сипаттамасы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Ітарау Шеміршекті балықтардың жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... .5

ІІ тарау
Тақтажелбезектілер классификациясының тармақ биологиясы.
2.1. Тақтажелбезектілердің дене құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
2.2 Тақтажелбезектілердің қаңқа құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.3 Тақтажелбезектілердің тыныс алуы, сезім мүшелері ... ... ... ... ... ...11
2.4.Тақтажелбезектілердің тері жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.5 Тақтажелбезектілердің көбеюі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

ІІІ тарау
Тақтажелбезектілердің шаруашылық маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ...17

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Кіріспе

Балықтар – сулы ортада тіршілік етуге бейімделген төменгі сатыдағы омыртқалы жануарлар. «Балықтың жаны –суда» деген халық даналығы соның айғағы.
Қазіргі кезде дүниежүзінің су айдындарында балықтардың 20 мыңдай түрі
мекендейді. Зоология ғылымының балықтарды зерттейтін саласы ихтиология
( грекше «ихтис» - балық, «логия» - ілім, ғылым) деп аталады.
Балықтардың денесі бас, тұлға және құйрық бөлімдерінен тұрады. Бас бөлімінде жұп танау тесігі, екі көзі бар. Тұлға бөлімінде жұп көкірек және дара арқа жүзбеқанаттары ораналасқан. Қүйрық бөлімінде сыңар құйрық және аналь жүзбеқанаттары бар. Терісі сыртынан қабыршақтармен қапталған. Балықтар желбезектері арқылы суда еріген оттегімен тыныс алады. Балықтың жұп көкірек және құрсақ жүзбеқанаттары дене тепе – теңдігін сақтайды. Балық осы жүзбеқанаттардың көмегімен судың беткі қабатына көтеріледі. Кейде тереңге түсіп, жан–жағына бұрылады. Арқа және аналь жүзбеқанаттары жүзіп жүргенде денесін қалыпты ұстауға көмектеседі. Құйрық жүзбеқанаттары бағыт береді.
Балықтар шеміршекті және сүйекті балықтар деп 2 класқа бөлінеді. Қаңқасы тек шеміршектен тұрады. Шеміршекті балықтардың көпшілігі тек теңіздерде таралған. Оларға акулалар, жұпбалықтар және тұтасбасбалықтары жатады. Омыртқалы жануарлардың ішіндегі ең көп түрлісі балықтар деп есептелінеді. Осы кездегі балықтар түрлерінің саны 20000- ға жуық, олардың барлығы суда тіршілік еткенімен, іс-әрекеттері әр түрлі. Көлемі, тіршілік ететін ортасы, сыртқы пішіні бір- біріне ұқсамайтын балықтар көп кездеседі.
Шеміршекті балықтардың дене пішіні барлығында бірдей емес. Акуланың денесі созылыңқы, жұмыр, ұршық тәрізді. Суда еркін жүзеді. Жұпбалықтардың денесі қабысып, жалпайып кеткен. Сондықтан олар суда мекендейді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Қайым Қ. Жануартану. –Алматы: Мектеп, 2001.
2.Қайым Қ. Балықтар әлемінде. – Алматы: Қайнар, 1981.
3. Қайымов Қызықты зоология .- Алматы: Мектеп 1975ж
4.С. П. Наумов Омыртқалылар зоологиясы- Алматы « Мектеп» 1970 ж
5. Дәуітбаева Омыртқалылар зоологиясы Алматы
        
        Мазмұны
Кіріспе---------------------------------------------------------------------
----------------3
Ітарау
Шеміршекті балықтардың жалпы
сипаттамасы---------------------------------5
ІІ тарау
Тақтажелбезектілер классификациясының тармақ биологиясы.
2.1. Тақтажелбезектілердің дене құрылысы-----------------------------------
---7
2.2 ... ... ... ... тыныс алуы, сезім мүшелері-----------------------
11
2.4.Тақтажелбезектілердің тері жамылғысы------------------------------------
--12
2.5 Тақтажелбезектілердің көбеюі--------------------------------------------
------14
ІІІ тарау
Тақтажелбезектілердің шаруашылық маңыздылығы---------------------------17
Қорытынды.------------------------------------------------------------------
------------19
Пайдаланылған әдебиеттер----------------------------------------------------
-------21
Кіріспе
Балықтар – сулы ... ... ... ... ... ... ... «Балықтың жаны –суда» деген халық даналығы соның
айғағы.
Қазіргі кезде дүниежүзінің су айдындарында балықтардың 20 ... ... ... ... ... ... саласы ихтиология
( грекше «ихтис» - балық, «логия» - ілім, ғылым) деп ... ... бас, ... және ... ... ... Бас
бөлімінде жұп танау тесігі, екі көзі бар. Тұлға ... жұп ... ... арқа ... ... Қүйрық бөлімінде сыңар құйрық және
аналь ... бар. ... ... ... қапталған.
Балықтар желбезектері арқылы суда еріген оттегімен тыныс алады. Балықтың
жұп көкірек және құрсақ ... дене тепе – ... ... ... ... ... судың беткі қабатына көтеріледі. Кейде
тереңге түсіп, жан–жағына бұрылады. Арқа және ... ... ... денесін қалыпты ұстауға көмектеседі. Құйрық жүзбеқанаттары бағыт
береді.
Балықтар шеміршекті және сүйекті ... деп 2 ... ... тек ... ... ... ... көпшілігі тек
теңіздерде таралған. Оларға акулалар, жұпбалықтар және тұтасбасбалықтары
жатады. Омыртқалы жануарлардың ... ең көп ... ... ... Осы кездегі балықтар түрлерінің саны 20000- ға жуық, ... суда ... ... ... әр ... Көлемі, тіршілік
ететін ортасы, сыртқы пішіні бір- біріне ұқсамайтын балықтар көп кездеседі.
Шеміршекті ... дене ... ... ... емес. Акуланың
денесі созылыңқы, жұмыр, ұршық ... Суда ... ... ... ... ... ... Сондықтан олар суда мекендейді.
Шеміршекті балықтардың силур дәуірінде ... ... ... ... сөз ... Жүз ... жыл бұрынғы қалпын сақтап, пішіні
айтарлықтай өзгеріске ұшырамаған көне ... тірі ...... ... ... ... ... 300 миллион жыл бұрын тіршілік еткен
акуладан айтарлықтай айырмашылығы жоқ. ... ... ... ... ... ... ... де мүмкіншілік жоқ. Әсіресе оның ... дене ... ... ... ... бірінен кездестіруге болмайды.
Акула жүзгенде ешқандай қиналмастан ... ... су ... сәнді де
қаһарлы түрде емін-еркін ... ... ... ... ... мықты жақтары, аузын ашқанда қатар түзеп, айбар береді. Мықты
жақтарының көмегімен ... ... ... ... ... ойсырата жұлып
алады. Миллион жылдар бойы өзгеріссіз қалуына себепші болған да осы ... мен ... ... және ... ... ... ... акулалардың жаулары да көп емес, достары да ... ... ... ... ... да сенімсіз көзқараста. Дәлірек айтқанда
акуланың мінез-қылығының нақтылы қандай екендігін зерттеп білу мәселесі әлі
толық шешілген жоқ. Әсіресе, ... ... ... тым ... түстес акула, ақ акула, құм акуласы, балға-балық тағы ... ... ... ... жасағандығы ежелден белгілі. Адамға қауіпті
акулалар саны елу шақты. Олардың 29-ның ... ... ... ... ... бар. АҚШ ... музейінің мәліметіне қарағанда соңғы
жылдары ғана акулалардың адамға 1410 рет шабуыл жасағаны тіркелген. Осының
салдарынан 477 адам ... ... ... адамға шабуылы көбінесе
тропиктік суларда ... ... ... 250 түрі ... ... ... ... және субтропиктік теңіздерде мекендейді. Жалпы акулалар
теңіз бен мұхиттың барлығына таралған. Гренландия, ... ... ... мекендейді.
Шеміршекті балықтардың жалпы сипаттамасы
Шеміршекті балықтардың денесін плакоидты қабыршақтар қаптайды. ... ... - ... ... - ... ... ... алынған
термин. Мұндай қабыршақтың тақташасы және ұшы кері ... ... ... ... Плакоидты қабыршақтың дәнекер ұлпасына толы қуысы бар.
Оны қантарату тамырлары және ... ... ... ... ... ... түзілген. Бас қаңқасында ... жақ, ... ... ... бар. Омыртқа жотасы – тұлға және
құйрық бөлімдерінен құралады.
Асқорыту мүшелері клаокамен бітеді. Клаока – тік ... ... ... ... ... ... ... арасында желі қалдығы сақталған. Омыртқа жотасы ... Иық және ... ... мен жұп ... жұп құрсақ
жүзбеқанаттарының қаңқасы ... ... ... мен ... бездері асқорту жүйесін түзеді.
Шеміршекті балықтардың тынысалу мүшесі – ... ... ... ... ... ... және ... шашақтары болады.
Желбезек доғаларының саны 5 жұп. Желбезек шашақтарын ұсақ – ... ... ... тән ... ... ... ... жұмыр, ұршық тәрізді. Суда еркін жүзеді.
Шеміршекті балықтардың басында алға қарай ... ... ... екі ... 5-7 жұп ... ... бар. Олардың
әрқайсысы сыртқа жеке ашылады. Желбезек саңылауының соңғы жұбы бас ... ... ... тұрады. Тұлға бөлімі мен құйрық бөлімінің арасы
клоакамен бөлінген.
Шеміршекті балықтардың ... ... ... ... едәуір үлкен.
Шеміршекті балықтар даражынысты. Аталықтарында – жұп тұқым жолы, ал
аналықтарында жұп жұмыртқа жолы ... ... ... ... ... ... ұрықтанған уылдырық шашады, ал кей түрлері
тірі шабақтайды. Уылдырықтың саны аз. Кей ... ... ... ... 2 ... ... ... Олар тақтажелбезектілер
және тұтасбастылар деп аталады.
Тақтажелбезектілерге акулалар мен жұпбалықтар жатады. Акулалардың 350-ге
тарта түрі бар. Олар ... ... ... Дене ... алуан
түрлі. Аратұмсықты акулалар басының алдыңғы бөлігінде ... әрі ... бар. Оның ... ұсақ ... ... ... сыртқы пішіні
аратұмсықты жұпбалықтарға ұқсас.
Жұпбалықтардың да ... түрі бар. ... ... әрі ... ... ... ... Желбезек саңылаулары денесінің
құрсақ жағында ... ... ... су ... ... ... Ең ірі түрі – манта, оның денесінің ... 6 ... ... ... ... ... мен жүзбеқанатының
аралығында) электр қуатын шығаратын мүшесі болады.
Тұтасбастыларға 30-дай ... ... ... ... терең
қабаттарында тіршілік етуге бейімделген. Дене пішіні ұзынша ұршық тәрізді.
Терісінде ... ... ... ... ... қалың қабықпен
қапталған ұрықтанған уылдырық шашып көбейеді. Баренцев теңізінде ұзындығы 1
метрдей еуропа тұтасбасы кездеседі. ... ... түрі ... ... ... Кәсіптік мәні жоқ.
2.1. Тақтажелбезектілердің дене құрылысы
Тақтажелбезектілердің дене құрылсы әртүрлі. Бұл олардың су ... ... ... ... ... Ал ... ... өте жалпақ, бұл
олардың су түбінде өз дене ... ... ... ... м-ге дейін
болады. Тақтажелбезіктілердің ең үлкен өкілдері – ... ... ... ... ... ... тарпеда тәрізді қалыптасқан. Үлкен
акулалардың дене ... 15-20 ... ... ... ... тоннамен
өлшенеді.
Жүзбе қанаттары жақсы дамыған және бірдестен бұрылыс жасауға үлкен ... ... ... көлемді оншақты түрі бар. Әртүрлі тісті,
табан және мүйізіді акулалардың ұзындығы 1,5 метрге ... ... ... ... 2 ... ... ... мүмкін. Бірақ әдетте 1,5 метр
ұзындықта. ... ... ұзын және ... ... келеді. Соның
нәтижесінде ол жылдамдығын арттыра алады.
Жөпжелбезекті акулалардың көлемі 4,5-5 метрге дейін жетеді. ... ... ... Әдеттегі көлемі 4, салмағы 300-400 кг. Бас бөлігі жалпақтау,
толықтау, денесі ауыр, бірақ құйрығы ұзын. Дене түсі қою сұр ... ... ... ... Бұл акуланың баяу қимылдауына байланысты қалыптасқан
форма.
Ламнотәрізді акула сыртқы пішіні бойынша ... және ол ... ... ету ... ... акула жағалауға жақын жүреді. Оның ұзындығы 4,2 метр, әдеттегі
көлемдері 2,5 м, салмағы 150-170 кг ... Бұл ... су ... ... уақыт жата алады. Сондықтан денесі сәл жалпақтау болып келеді.
Воббегонг акуласы ... ... жылы ... ... етіп ол ... ... ала болып келеді. Дене ұзындығы 1-3 метрге дейін жетеді.
Теңіз түлкісінің ұзындығы 4 метрге дейін жетеді. Жон ... сұр ... ... ... ... теңіз түлкісінің көлемі 8 метр.
Аратұмсықты акулалардың анальді жүзбе қанаттары ... ... ... ... ... тұмсық қалыптасқан. Жалпы жанынан қарағанда
араға ұқсас. ... ... бұл ... скат ... жататын ара
балықтарды түсіреді. Бұл акулалардың ... 1,5 ... ... ... ... тағы бір өкілі скаттар. Скаттардың көлемі
бірнеше см-ден 6-7 метр ұзындыққа ... ... Ең ... өкілдерінің
салмағы 2,5 тоннаға жетеді. Скаттар денесі олардың ... ету ... ... ... ... ... ... су түбінде жемтігін
ұзақ жата алатын жағдайға бейімделген. Сондықтан денесі жалпақ. ... ... ... ... ... ... жүзуге икемделуі де
әсер берген. Скаттардың кейбір өкілдерінің дене ... ... ... мысалы, гитараға ұқсас скаттарды гитара акула, ромба скаттар, ... ... ... ... ... деп аталатын скаттар
да бар.
Кейбір скаттардың құйрықтары салмақты болғандықтан ірі құйрықты ... атап ... ... дене ұзындығы 75 см-ге дейін ғана жетеді.
Құйрығының ... ине ... ... ... ... ... дене формасы керісінше, жанынан сығылып, ... ... ... Арқа ... қанаттары артқа қарай жатқызылып,
құйрығының жүзбе қанаттары ұзын ... ... ... ... ... ... өкілдері. Химералардың үлкен балықтары
10 кг дейін ғана жетеді. Ұзындығы ең үлкен дегенінің 1 ... ... мен ... ... ... өзі ... ... ұштары кейін қайырылған қармақ тәрізді үшкір де ілмек өте ұсақ
тісшелері бар қатты ... ... Оны ... ... ... ... Акуланың басынан құйрығына қарай сипағанда ешқандай
кедергі байқалмау мүмкін, ал ... ... ... ... ... кері қайырылған өткір тістері алақанды осып жіберілді.
Тақтажелбезектілердің жүзу қанаттары да бар, ... олар өте ... ... ... балықтай бағдар жасап, қимыл көрсете алмайды.
Әсіресе, жүзіп келе жатып кілт ... ... ... ... ... орашолақ. Тақтажелбезектілердің торсылдағы жоқ екендігін де
айттық. Торсылдақтың болмауынан акула өз ... ... бір ... ұзақ
ұстап тұра алмайды да батып кетеді. Акулалардың тынымсыз, ... ... ... бір себебі осыған негізделеді. Акула тез қозғалу арқылы
қанат тәрізді ... ... ... ... ... ... ... көтеру күшін пайдаланады. Жолбарыс тұрпатты акула, құм акуласы
сияқты акулалардың кейбір ... жүзу ... ... ... ... ... бір ... жүзуге мүмкіндік алады.
Акуланың дене бітімі ұршықтың сабындай жұмыр ... ... ... ... ... да алқым жағында көлденең саңылау тәрізденген
үлкен ауыз болады. Аузын ашқанда қатар – қатар орналасқан ... ... ... ... ... ... мен ... денесінде сүйекті скелет болмай,
шеміршек болуы оның салмағын кемітеді. Ғалымдардың бір тобы ... ... ... ... ... кейін одан әрі дамудың нәтижесінде
сүйек пайда болған десе, енді бір тобы жануарларда ... ... ... ал шеміршек сүйектің өзгерген түрі, демек, шеміршекті скелеттің
болуы қарапайымдық емес, ... ... ... ... ... ... бір ... алға жылжуына негіз салды дейді. Бұған
қарағанда акулалар балықтардан қарапайым ... ... ... ... ... сүйекті балықтардың акулалардан да ... ... ... ... ми ... да сүйекті балықтарға қарағанда
едәуір дамыған. Тіпті акулалардың көбеюіне зер ... та ... ... ... ... ... көру қиын ... Акулалардың көбеюі
сүйекті балықтарға қарағанда адамға көбірек ұқсас.
Сүйекті балықтар ұрпағын ашық ... ... ... шәуетін құю арқылы
өмірге келтірсе, акулалардың ұрпақ таратуы аналығымен ... ... ... ... ... акулалар болмаса, көпшілігі – ақ баласын
тірілей туады. Рас, қарапайым ... ... ... Ал тірі туатын
акулалардың көпшілігі біреу, кейбіреулері ... ... ... ... ... ... 45 кг, туа салысымен жетіліп кететіндіктен тамақты
бірден өздігінен аулауға бейім болады.
2.3 Тақтажелбезектілердің тыныс алуы, сезім мүшесі.
Тұтасбастылар мен ... ... алуы ауыз ... ... болады. Су алдымен ауыз қуысында, одан жұтқыншаққа
өтеді. Суда ... ... ... ... ... қанға
қосылып, артерия қанына айналады. Олардың дене қуысында таспа ... ... бар. ... ... ... зәр ... бір жұп ... арқылы клаокаға келеді. Зәр ... ... ... ... ... иіс ...... одан
қорғануына себепші болды. Акулалар суда еріген заттың мөлшері сумен
салыстырғанда ... ... ... бір ... ... бірі ... де оның ... сезе алатын көрінеді. Акула иісті жақсы сезеді, нашар
да болса едәуір ... ... ... ажырата алады. Есту мүшесі тек
ішкі құлақтан тұрады. Бүйір ... да ... ... ... өте ... ... ... балықтармен қоректенсе де
кальмарларды, тюленьдерді, түрлі қалдықтарды, теңіз ... ... ... ... ... ... ... іштей ұрықтанады, кейбіреуі ғана болмаса, ... ... ... ... ... ... Акулалар түрі өте көп. Солардың
ішінде пішіні жағынан балға-балық еріксіз ... ... ... ... «Т» әрпіне ұқсайды. Танау тесіктері балғаға ұқсас бастың екі жақ
ұшында, ал ... сол ... ... ... ... орналасқан.
Көздері мен танау тесіктерінің осылай кең алымды болып орналасуы ... ... ... көруге және зат иісін жақсы аңғаруына мүмкіндік
береді. Балық пішіні сапталған балға тәрізді ... да ... ... балықтар өте иіс сезгіш, оны анықтау үшін суға бір тамшы
қан ... ... ... балға-балықтың алып тұлғасы лезде көрініс береді.
Балға - балықтар ... ... ... ... тіршілік етеді, оның
ұзындығы 4,5 кейде 6 метрге дейін, кейде 30-40 шабақ ... ... ... шабақтары пішіні жағынан өзінен аумайды, ұзындығы 45-50 см болады.
2.4 Тақтажелбезектілердің тері ... ірі ...... мен ... бұл ... ең қарапайымы болып қаңқа ... ... ... ... деп ... ... ... терісі
плакоидты қабыршақпен жабылған. Бұл қабыршақ ежелгі қабыршақтың түрі болып
табылады. Қабыршақтың әрбірі бірнеше ... ... оның ... тіс бар. Бұл ... ... ... ... Тері тістерінің
болуы акула тәрізділердің терісіне кедір-бүдірлік беріп, тері қабатын
сыртқы ... ... ... ... ... Тері ... ... скаттар мен ара-балықтарда бар.
Химера тәрізділердің аталық балықтарында ... ... ... Олар ... екі ... ... үш бөлікті
түрде қалыптасады. Аталық балықтарда птергоподилерден ... ... ... ұсталып тұратын және қуатты бұлшықеттермен қамтылған
арнайы орган бар. Бұл ... ... ... ... ... ұстап
тұру үшін арналады. Олардың жалаңаш денесі қалың шырышпен қапталған.
Плакоидты ... ... ... тұтасбастылардың кейбір жойылып
кеткендерін де болған. Ал қазіргі химера ... ... ... ... ... функционалды мамандану мен байланыс
қана ... яғни ... ... жүзбеқанаттармен жанама сызықтар
жүйесі каналдарында іздері қалған. Кейбір түрлерінде тісшелер түрінде ... ... ... бір ... ... тері ... қабыршақсыз.
Бірақ осыған қарамастан скаттар өз жемтіктерін электр тогымен соққы беру
арқылы аулайды немесе қорғанады. ... ... ... тегіс. Шпиктер бірен саран, құйрығы әдетте жіңішке және ұшында
шаншары бар. Ол бір немесе бірнеше қанжар ... ... ... Осы ... жемтігіне жарақат салып, содан кейін өзінің арнайы бездерімен у
бөледі. Скаттардың негізгі жауы ірі акулалар. Кейбір акулалардың ... ... ... ... ... Өздігінен шаншарқұйрық
инесі қимылсыз, бірақ құйрығы арқылы қатты соққы бере алады, ал жарақатқа
сіңген у өте улы. Ірі ... ... ... ... у ... ... қабат киімдерден өтіп кетеді. Қан қолдарына сіңген у
бұлшықеттердің ... ... қан ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Скаттардың тері жамылғысының түсі
тіршілік ету ортасына байланысты ... ... ... ... скаттар түсі ашық түрлі – түсті болып келеді. Оның арқасындағы сұр,
қара, қызғылт және жасыл дақтар бұл ... ... ... түстерді тек жүзіп бара жатқан скаттан ғана көре аласыз. Су түбінде
қимылсыз жатқанда оларды ажырату өте ... ... ... басы мен ... ... ... ... енген
бұлшықетінен тұратын орган ретінде қалыптасқан. Электр органының ... ... 6/1 ... ... Әдетте бұл органдардың бейнесі
астынан айқын көрінеді. Ал арқа жағынан денесінің пигменттелуіне ... Әр ... ара ... ұқсас диоганалды қатарларда орналасқан,
көп санды, вертикальды бағаналар ... ... Бұл ... ... ... ... Әр бағана борпылдақ біріктіруші ткандармен бөлініп
тұрады, ... ... 350-400 жеке ... ... Әр ... ... зат бар. Бұл ... затты электр батареясына да қолданады,
«батареялардың ... ... ... ... бөлігінің ерекше
бақсқаруымен қосылуы мүмкін. Бір электр разряды 1,03 секундқа жетеді.Әдетте
скатт мұндай электр разрядтты ... ... ... ... қатарынан
береді. Соққы қайта – қайта берген ... ... ... да ... ... ... шағылысуы су қабаттарында болады. Аналық манта бір ғана
эмбрионды болады. ... даму ... ... аналық қорек
сұйықтығынан қоректенеді. Ал арляк скаттары жұмыртқалы тірі туушы ... ... даму ... ... Сыналы құйрықтағылардай
қоректік сұйықтықты анасының аузынан «емеді». Арляк скаттары ... ... ... ... ... ірі ... Бұл ... су түбіне мүйізді
капсулаға салынған жұмыртқа ... ... ... түсі қызыл, қоңыр
немесе қошқыл, кейбірі қара түсті өсінділері болады. ... төрт ... ... олар ... ... ... Осы ... арқылы капсула су
түбінде орналасады. Аналық ромбалы ... ... ... ... ... салу ... 1-5 күн ... жүреді. Даму маусымы ұзақ. Ол
әдетте бірнеше айға созылуы мүмкін. Салынған капсулалардың саны ... ... және 50-ге ... ... ... ... 4-тен
14 айға дейін болады.
Теңіз түлкісінің аналығының ұзындығы 125 см, аталығы 70-85 см ... ... ... ... ... тіршілік етеді. Көбеюі жазғы уақытта
аналық бірнеше ондаған жұмыртқа ... ... ... 4-5 айға ... ... ... жас ... түлкілерінің көлемі 12-13 см.
Американың Атлантикалық жағалауында ала гитаралы скаттар тіршілік етеді,
басқа да ... ... ... бұл ... ... ... ... балық 5-
6 жас гитара скаттарын туады.
Ал химералардың жұмыртқасы 100-ге дейін ... ... ... ... ... ... ... Бұл жұмыртқалар 12-42 см ұзындықты мүйізді
капсула. Капсулалар әдетте су түбіне салынып, ... ... ... ... инкубациялық даму кезеңі 9-12 айды ... екі ... ... ... бар, бұл ... арқылы
айналасындағы қоректің сұйықтықтарды сіңіру іске асырылса керек.
Жаңадан жарып шыққан химера ... ... ... ... болып
көрінеді. Норвегияның солтүстік батысында химералар жұмыртқасын күзгі
айларда ... ... ... капсуласы ұршық тәрізді, оның ұзындығы
15-18 см. Алдыңғы жағы созылыңқы.
Қарапайым электр скатының бір түрі ... ... тірі туу ... ... ... ... ... дамуы эмбрионалды даму кезінде
ұрықтың көкірек ... ... ... бітісіп тұрады. Ал
норкогнюстылардың көбеюі де ... тірі туу ... іске ... ... ... ... 4 шабақ әкеледі.
Шаншарқұйрықты скаттар жұмыртқалы тірі туу арқылы көбейеді. Ал аналық
балықтың ... ... ... пен ... ... белоктық зат)
эмбриондар қоректенеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... шашыратқыштарына еніп сұйықтық тікелей
асқорыту ... ... ... ... бір түрі теңіз мысығы Қара теңіз бен Азов
теңіздерінде кең ... ... ... мен ... бір ... ... теңіз мысықшаларын пайда қылады.
Тақтажелбезектілердің көбею процесі өзіндік ерекшеліктерге ие. Ұрықтану
процесі аналық балықтың ішінде жүреді және ... ... ... екі ... мүшеге ие. Оларды птеригоподиялар деп атайды.
Бұлардың көмегімен тақтажелбезекті аталық балық спермасын аналық ... ... ... ... құрсақ жүзбе қанатының өзгерген
түрі ретінде ... ... ... ... аса ... Бірақ жұмыртқалары құнарлы қоректік сұйықтықтың үлкен қорларына ... ... ... Жоғарыда айтып кеткендей тақтажелбезектілердің
көбеюі жұмыртқа ... ... тірі туу және ... туу ... ... ... акуланың көбеюі жұмыртқа салу арқылы іске асады. Мүйізді
капсуладағы эмбрион ірі ... ол 56 м ... 67 см ... ... 40 см. ... ... ... сақина тәрізді бүгіліп жатады.
Жұмыртқа салатын түрлерде ұрықтанға жұмыртқа су түбіне ... ... бойы даму ... ... ... жүретін жолдар арқылы өту
процесінде ақуыздық және ... ... ... ... ... ... құратын қабықшаға оралады. Жұмыртқалы тірі туатын түрлеріне ... ... ... ... ұрықтанға жұмыртқа жұмыртқа жолдарының артқы
бөлімінде (жатырда) жас ... ... ... ... ... ... бұл ... аналық сүтпен
қоректендіру іске асырылады, құнарлық қоректік заттарды эмбриондар аузына
бөледі. Ал тірідей туатын ... ... ... ... ... ... есебінен қорек алады. Қандай жағдайда болмасын тақтажелбезектілердің
жас ұрпағы жеке дара тіршілік етуге бейім.
3.3. Тақтажелбезектілерің шаруашылық ... ... ... ... ... ... бермейді, тек
кейбіреулерін ғана шығыс елдерінде тағамдық мақсатта аулайды, ... көк ... еті үшін ... Қытайда сорпа акуласының
жүзбеқанаттарын арнайы сорпа жасау үшін аулайды.
Американың ... ... ... ... ... ... ... Бұл балықтардың қымбат бағасы балықшыларға ... «сұр ... деп ... ... ... ... осы ... акуласының саны мүлдем төмендеуіне әкелді.
Ара – тұмсықты тәрізділердің еті дәмді, сондықтан аратұмсықты акулаларды
аулайды, бірақ өндірістік жолға ... ... ара - ... ... мақсатта аулайды, еті қатты
болғанымен адамдар үшін ... ... ... ... ... ... ... қойып аулап, тағамға
жасын еті мен тұздалған етін қолданады. Ромбалы ... ... ... көптеп аулайды.
Арляк сакттарының еті ... ... ... ... мақсатқа
қолдануға болады, бірақ арнайы көп ... ... еті ... ... ... май көп, ... аулауға барынша
қарсылық көрсете алатын күшті балық.
Химера тәрізділердің етін тағамдық мақсатта көп қолдана бермейді, бірақ
бұл балықтардың ... ... ... ... қолданады.
Каллоринх немесе піл тұмсықты химера тәрізділерді Жаңа Зеландия
жағалауларында ... ... ... ... ... ... ... акуланың сасық, бұзылған ет
тасталған жерге жоламайтындығын ... ... ... ... ... ... етте ... қышқылының түзілетіндігін
анықтаған. Акулалардың сол иістен қашатындығы белгілі болғандықтан, ... ... ... ... үшін ... ... ... қышқылды
мыс ерітіндісін пайдалану ұсынған. Басқа балықтармен салыстырғанда
акуланың ... ... ... ... ... ... терісінен
«балық шегірені» деп аталатын былғары жасалады да одан ерлердің былғары
аяқ киімдері, белдік, чемодандар ... Еті ... ... да бар. ... 100-150 жылдар бұрын алып акулалардың кәсіптік
маңызы болған. Олар негізінен ... ... ... үшін ... Бір ... бауырынан 300-800 л, кейде 2000 л май алынатындығын
ескерсек, акуланы аулау маңызының ... мәні бар ... ... ... болуға тиісті.
Акула құйрықты скатты Үндістанда өндірістік жолға қойып аулап, ... еті мен ... етін ... ... ... Беренц теңізі
жағалауында көптеп аулайды.
Арляк ... еті ... ... ... тағамдық мақсатқа
қолдануға болады, бірақ арнайы көп аулана бермейді.
Қорытынды
Шеміршекті балықтардың қаңқасы шеміректен ... Бас ... ... жақ, ... ... ... ба. Омыртқа жотасы- тұл жәе ... ... ... ... ... – желбезектер. Желбезектерінде
желбезек доғалары, желбезеаралық перде жән желбезк ... ... ... сны 5 жұп. ... ... ұсақ – қылтамырлар (
капиллярлар) торлап жатады.
Акула иісті ... ... ... да ... ... ... ... ажырата алады.Есту мүшелері тек ішкі ... ... ... жақсы дамыған.
Акуланың белсенді тіршілік етуіне байланысты миы ... ... ... ми. Аралық ми, ортаңғы ми мишық және сопақша ми. Алдыңғы
миы үлкен, әрі айқын екі ... ... ... миы да жақсы дамыған.
Жылдам жүзу әрекетін реттейтін мишығы жақсы ... ... жұп ... – дене ... ... да жеке жүйкелер
таралады.
Асқорту мүшелері мен асқорту ... ... ... ... ... ... жағы шеміршекті әрі қозғалғыш. Жаққа
ірі үшкір тістер орналасады. Тілі ... ... Ауыз ... ... ... желбезек саңылаулары ашылады. Жұтқыншақ - өңешке,
өңеш көлемді қарынға жалғасады. Аш ішегі қысқа, оған ... ... ... және ұйқы ... өзегі ашылады. Аш ішек тікелей тоқ ішекпен
байланысқан. Тоқ ішек жуан. ... ішкі ... ... ... ... ... тік ... клаокаға ашылады.
Акулалардың көбею процесі өзіндік ерекшеліктерге ие. Ұрықтану процесі
аналық балықтың ішінде ... және ... ... ... байланысты екі
копулятивті мүшеге ие. ... ... деп ... ... ... ... ... спермасын аналық балықтың
клоакасына птеригоподия қарындағы артқы құрсақ жүзбе қанатының өзгерген
түрі ... ... ... ... ... аса үлкен
месе. Бірақ жұмыртқалары құнарлы қоректік сұйықтықтың үлкен қорларына ие.
Жмыртқалары үлкен көлемді. Жоғарыда ... ... ... ... салу, жұмыртқалы тірі туу және ... туу ... ... дене қуысында таспа тәрізді жұп бүйрегі бар. Бүйректе ... зәр ... бір жұп ... өзегі арқылы клаокаға келеді. Зәр
заттары клаокадан тікелей ... ... ... өте ... ... ... балықтармен қоректенсе де
кальмарларды, тюленьдерді, түрлі қалдықтарды, теңіз ... ... ... ... ... жеуден тайынбайды.
Жалпы тақтажелбезектілердің кәсіптік маңыздары жоғары.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Қайым Қ. Жануартану. –Алматы: Мектеп, 2001.
2.Қайым Қ. Балықтар әлемінде. – ... ... ... ... ... ... .- Алматы: Мектеп 1975ж
4.С. П. Наумов Омыртқалылар зоологиясы- Алматы « Мектеп» 1970 ... ... ... ... Алматы

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
Балықтар38 бет
Балықтар (pisces) класы мен шаруашылықтағы маңызы, зияны, адам денсаулығына пайдасы31 бет
Балықтарға жалпы сипаттама. Балықтардың шаруашылықтағы маңызы. Миграциясы32 бет
Омыртқалылар зоологиясы. Қауырсын қанатты балықтардың өкілі. Алабұғаның ет және нерв систематикасы25 бет
Тұқы балықтары5 бет
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі51 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет
Балықтардың эритроциттерінің осмостық тұрақтылығына 1,1-диметилгидразиннің әсері30 бет
Бентосжегіш балықтардың қоректенуі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь