Минералды сулар

Мазмұны
1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 бет
2. Минералды сулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.5 бет
3. Қазақстан минералды сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6.14 бет
4. Су айналымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15.16 бет
5. Жер асты сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17.21 бет
6. Жер асты суларының физикалық —
химиялық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22.23 бет
7. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24 бет
8. Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25 бет
Кіріспе
Тірі және өлі табиғатта жүретін түрлі процестер мен құбылыстардың адам тіршілігіне жұмсалатын *************************. Су қорларына – мұхиттар, теңіз, өзен, көл, жер асты сулары, мұздықтар, атмосферадағы ылғал кіреді. Су адамдар мен жануарлардың организміне еніп, онда болатын зат және энергия айналымына тікелей қатысады. Көптеген процестер тек сулы ортада **********************болған және осы ортада дами алады, ал белок тірі клетканың негізі болып табылады. Жер бетіндегі биологиялық өнімдердің 43% — ын, ал оттегінің 50% — дан көбін мұхиттар мен теңіздер береді.
Су қоры – халық байлығы, өкінішке орай жер бетіндегі тұщы судың қоры өте аз. өзендер мен көлдердегі *********************************************** пайызына да жетпейді екен. Құрлық бетінің әр түрлі жерлеріндегі тұщы сулардың қорлары әр түрлі. Мысалы, Аляскада 1 адамға****************************
Планетамыздағы адамзаттың тұщы суды пайдалануы жыл сайын өсіп келеді. Ал, мұхиттардың, теңіздердің тұзды сулары шаруашылықта мардымсыз болса да қолданылып жүр. Біздің республикамызд******************нциясы Ақтау қаласында ғана бар. Егер ерте кезде, бір адам басына шаққанда, тәулігіне 12-18 литр су пайдаланса, XX ғасырда мәдениеті дамыған елдерде оның шамасы******************** орта есеппен 200-400 литрге жетіп отыр.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204.
2. Баешов Ә.Б. “Экология және таза су проблемалары” 2003 ж.
3. Дәрібаев Ж.Е., Баешов Ә.Б., Сермаңызов С.С. “Экология”, “Астана”, “Дәнекер”. 2005 ж.
4. Шілдебаев Ж. “Қызықты экология”.
5. Бушман Л.Н. “Шөлімізді қандыра аламыз ба?” 2002 ж.
6. Асқарова Ұ.Б. “Экология және қоршаған ортаны қорғау”. 2005 ж.
7. “География және табиғат” журнал. №2, 2006 ж.
8. Облыстық экологиялық орталық. 2006 ж. мәліметтер.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ МЕКЕМЕСІ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Минералды сулар
Орындаған: ... ... ... ... ... Минералды сулар......................................................................4-5 бет
* Қазақстан минералды сулары................................................6-14 бет
* Су айналымы.........................................................................15-16 бет
* Жер асты сулары...................................................................17-21 бет
* Жер асты ... ... -- ... қасиеттері............................................................22-23 бет
* Қорытынды..................................................................................24 бет
* Пайдаланған әдебиеттер............................................................25 бет
Кіріспе
Тірі және өлі табиғатта жүретін ... ... мен ... адам ... ... ... ішінде судың маңызы зор. Мұздарды, батпақтарды қосып ... жер ... 77,5% -- ын су алып ... Су ... - ... теңіз, өзен, көл, жер асты сулары, мұздықтар, атмосферадағы ылғал кіреді. Су ... мен ... ... ... онда ... зат және ... айналымына тікелей қатысады. Көптеген процестер тек сулы ортада ғана жүре алады. Белок суда пайда ... және осы ... дами ... ал ... тірі ... ... болып табылады. Жер бетіндегі биологиялық өнімдердің 43% -- ын, ал ... 50% -- дан ... ... мен теңіздер береді.
Су қоры - халық байлығы, өкінішке орай жер бетіндегі тұщы судың қоры өте аз. өзендер мен ... тұщы ... ... ... ... бір ... да ... екен. Құрлық бетінің әр түрлі жерлеріндегі тұщы сулардың қорлары әр түрлі. Мысалы, Аляскада 1 адамға 2 ... м3, Жаңа ... 100 мың м3, ... Кеңестер Одағында 18,3 мың м3, ал Қазақстан Республикасы тұщы су қоры ... ... ... ... ... 1987 жылы ... шаруашылығына жұмсалған судың жалпы мөлшері 38 км3-ге жетті.
Планетамыздағы адамзаттың тұщы суды ... жыл ... өсіп ... Ал, ... ... ... сулары шаруашылықта мардымсыз болса да қолданылып жүр. Біздің республикамызда су тұщытқыш станциясы Ақтау қаласында ғана бар. Егер ерте кезде, бір адам ... ... ... 12-18 литр су пайдаланса, XX ғасырда мәдениеті дамыған ... оның ... орта ... 200-400 ... ... отыр.
Минералды сулар - түрлі ауруларға шипа болатын табиғи сулар. Ол жер ... ... ... ... ... ... теңізсуларынан, метаморфизм мен жанартау процестері нәтижесінде босаған сулардан қалыптасады. Тотығу реакциясы ... ... жер ... ... ... ... ... оттек, көмір қышқыл газы, ал тотықсыздану реакциясы ... ... ... ... ... ... ... болады. Минералды сулар кендерінің типтері құрылымдық, гидродинамикалық, гидрогеохимиялықерекшеліктеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... заттар мен арнаулы биологиялық әсері бар құраушылар (CO2, H2S, AsS, т.б.) мөлшеріне қарай ... ... ... ... ... ... 2 г/л-ден төмен болғанда әлсіз, 2 - 5 г/л-де аз, 5 - 15 ... ... 15 - 35 ... ... ... минералды, 35 - 50 г/л-де - тұзды, 50 г/л-ден ... ... ... сулар болып саналады. Минералды 7 - 8 г/л-ге дейінгілерін ішу, ал басқаларын әр мөлшерде тұщы сумен қосып, шомылу ... емге ... ... ... ... ... дейін), жылы (20 - 370С), ыстық (37 - 420С) және өте ыстық (42ӘС-тан ... ... ... ... мен катиондарының шамасына сәйкес Минералды сулар хлоридті, гидрокарбонатты, сульфатты, натрийлі, кальцийлі, ... газ бен ... ... ... ... ... азотты, бромды, иодты, темірлі, күшәлалы, кремнийлі, радиоактивті (радонды) болып ажыратылады. Минералды сулардың құрамындағы ... ... ... ... ем ... ... жүйесін нығайтады. Хлорлы магний суы қан тамырын кеңейтеді. Сульфатты сулар негізінен өт пен ішті тазалауға көмектеседі. Йодты сулар ... ... ... өкпе - ... қызметін жақсартады. Бромды сулар орталық жүйке тамыр қызметін қалпына келтіреді. Темірқосындысы қанның гемоглобиніндегі темір жетіспеушілігін толықтырады. Гемоглобиннің ... ... ... ... ... ... да пайдалы. Сондай-ақ көмірқышқылды сулар қан тамырларының қабілетін жақсартып, жүрекке әл береді. Кремний ... ... ... ... ... ... ... тері, т.б. көптеген ауруларға ем. Минералды сулар Қазақстан жерінде, таулы және жазық аймақтарда көп кездеседі. Қазіргі кезге дейін ... ... ... ... ... ... қасиеттері анықталған. Көпшілігіне гидрогеологиялық барлау жұмыстары жүргізіліп, 70%-дан астамы (көбінесе ... және ... - ... ... ... ... ... "Қапаларасан", "Сарыағаш", "Мерке", т.б. көптеген емдеу-сауықтыру орындары бар.
Қазақстан минералды сулары
-32385746760Алмаарасан минералды суы - Алматы облысы Қарасай ауданы ... жер асты ... ... ... ... қарай 26 км жерде орналасқан. Құрамы мен емдік ... ... ... ... ... Диорит жыныстарындағы жарықшалардан шығатын су көздерінің тәуліктік шығымы 48 м3. Суда күкіртті сутек иісі бар, ... ... ... ... ақ түсті колонияларымен көмкерілген. Бұл төңіректе 1951 - 53 ... 5 ... ... ... ... 520 - 525 м3 су ... атқылап шығады. Судың температурасы 33 - 38°С, минералды 0,3 г/л, химиялық құрамы сульфатты-гидрокарбонатты натрийлі, оның кремний диоксиді (40 - 75 ... фтор (3,6 - 6 ... ... ... (0,58 мг/л), радон (9 - 13 эман) тәрізді биологиялық активті ... бар. ... ... суы ... 1932 жылдан санаторийі жұмыс істейді.
Атасу минералды суы - ... ... ... ... жол ... ... ... 50 км жерде орналасқан шипалы жер асты су көзі. Сулы қабат 80 ... ... ... девон кезеңінің жарықшақтанған құмтастарынан түзілген. Ұңғымадан шығатын судың тәуліктік мөлш. 200 м3-ден астам. Судың минералдылығы 3,7 г/л, ол ... ... ... ... ... стронций, бром, фтор, т.б. элементтер болғандықтан, бұл минералды су асқазан, ішек, бауыр ауруларын емдеуге шипалы. Атасу минералды суы ... ... ... ... ... ... ... суы - Іле өзенінің сол жағалауындағы палеоген, неоген құмды қабаттарындағы тектоник. жарылымдардан бұрғыланған ұңғымалар арқылы шығып жатқан, ... мол ... су. Ол ... ... Еңбекшіқазақ ауданы Шелек а-нан солт.-батысқа қарай 45 км жерде, Іле өз-нің сол жағалауында орналасқан. 1956 ж. бұл жерде ... ... ... 1960 - 70 ж. суы ... сусын ретінде "Алматы минералды суы" деген атпен сатуға ... ... ... 29°С, ... ... ... минералд. 4,5 г/л. Асқазан, ішек, қол-аяқ, бел сырқаттарын және әйел ауруларын емдеуге пайдаланылды. 1970 жылдан кейін минералды су ... ... ... ... Қапшағай бөгенінің астында қалып, Аяққалқан курорты жабылды. Кейін 1989 - 91 ж. ... ... ... жағалауында жүргізілген гидрогеол. барлаудың нәтижесінде антропоген құмды қабаттарынан, бұл минералды судың жаңа көздері ... ... ... ... ... ... 8 - 20 мың м3-ге ... минералды суы - Алматы қаласынан батысқа қарай 13 км жерде, ... ... ... ... ... ... жер асты суы. Ол 1900 - 2600 м ... палеоген және неоген сулы қабаттарында таралған. Ақсай минералды суының химиялық құрамы хлорлы натрийлі-кальцийлі келеді. Суы арынды. Нөмірі 5-Т ұңғымасынан атқылап ... ... ... ... 11 л, ... 55,5°С, минералды 6,1 г/л. Суының құрамында бром (12,5 мг/л), фтор (2,9 мг/л), йод (1,34 мг/л) және кремний қышқылы (52 мг/л) бар. ... ... газ ... ... (80,5 - 84,0%) ... ... ... суы Алматы қаласының төңірегінде орналасқан санаторийлер мен профилакторийлерде, ауруханаларда қол-аяқ ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Горельник минералды суы -- Іле Алатауының солтүстік беткейіңдегі минералды бұлақтар. Алматы қаласынан оңтүстікке қарай 18 км қашықтықта орналасқан. ... ... ... 20-22° С; ... ... су ... 1,5 ... 17,3 м3-ге дейін. Гидрокарбонатты сулыратты-натрийлі тұщы судың минералдар 0,120,14 г/л. Су ... ... (25-27 ... ... ... (20-36 мг/л) бар. ... 250 м ... тәулігіне 800 м3-ге дейін шапшымалы жыны су (27°С)алынады.
196215565785Ералиев минералды суы (Ералиевские минеральные воды) -- ... ... ... ... ... ... бұрғылау кезінде 1961 жылы табылған. Температурасы 69,7°С , тәулігіне 1235 м3 ... су ... бұл ... қор 966 -- 1031 м ... ... алып жікқабатында жиналғаң. Ералиев минералды суы ем үшін ішуге де, ваннаға шомылу үшін де 1972 жылдан бері пайдалануда. ... ... ... сілтілі, шамалы сульфидті, минералдылығы -- 8,1 -- 8,8 г/л. Иондар мөлшері (г/л): С/ -- 1,0-3,2; 502~4 -- 1,8 -- 2,1; ... ОН- -- 2,9 -- 3,0. ... ... және ... заттар мөлшері (мг/л):/ -- 1,69; В) -- 13,3; 5і0-48,6; метабор қышқылы 80; гумин қышқылы 1,1; ... 12; май ... ... дейін. Азот басым болатын газ қүрамында 1 литрде 11 мг-га дейін күкіртті ... ... ... ... -- 0,08; ... -- 0,12 және т.б. болады.
Жаманты минералды суы - Алматы қаласынан батысқа қарай 135 км ... ... ... су ... ... ... Жамбыл ауданы Бесмойнақауылының солтүстік-батысындағы Жаманты өзенінің аңғарында, теңіз деңгейінен 1620 м биіктікте. Жергілікті халық оны деп атайды. ... ... ... ... ... өтетін, беті борпылдақ шөгінді жыныстармен жабылған тектоник. жарықтардан шығып жатыр. Бұлақтардың жалпы су ... ... 235 м3, ... 0,4 - 0,7 г/л, ... - 26,3°. ... құрамында сульфат, гидрокарбонат, кальций, натрий және денсаулыққа пайдалы микроэлементтер: ортокремний қышқылы (36 - 40 мг/дм3), фтор (3,7 - 5,0 ... бар. ... ... СУЫ аяқ, қол, ... т.б. ... ... пайдаланылады.
ЖАРТАС МИНЕРАЛДЫ СУЫ, Қарағанды облысы Абай ауданы жерінде орналасқан. Әктас пен ... ... ... Қарағанды синклиналінің оңтүстік шетіне ұштасып жатыр. Жартас минералды суы көбіне сульфатты-хлоридті натрийлі, минералдығы 3,8 г/л, тәуліктік қоры 30 м3 шамасында ... ... ... базасы ретінде ұсынылған.
Көктал - Арасан минералды суы, Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал аулынан солтүстікке қарай 23 км ... ... ... ... ... ... Долантау тауында, Бурақожыр өзенінің аңғарында 1280 м биіктікте орналасқан. Бұлақтарды ... ... ... ... ... кені деп те ... Қайнар сулары тас көмір кезеңінде қалыптасқан фальзит-профирлерді тіліп өтетін тектоникалық белдемге шоғырланған. Қайнар суларының дебиті 1,7 - 104 ... ... 30,4 - ... ... 1 - 1,1 г/л. Бұлар сульфатты-натрийлі суға жатады, құрамында 80 - 96 мг/л ... ... 7 - 8 мг/л ... аз ... ... бар. Осы ... қайнарлар негізінде Жаркент-Арасан емдеу орталығы жұмыс істейді.‎
Майбалық минералды суы -- ... ... ... ... ... 8 км ... көл ... минералды су. Суының терендігі -- 7 м, балшық қабаты қалыңдығы -- 2 ... ... ... ... -- 10 -- 16 г/л, ... ... мен минералы жоқ бальнеологиялық топқа жатады. Бұл су "Бурабай" курортында асқазан ауруларын ... ... ... ... минералдылығы -- жоғары, ерітіндісі -- хлоридті натрийлі-магнийлі, минералдылығы -- (мг/л). Құраушыларының мөлшері ... ... -- 50-60, бром 1,6, йод -- ... ... суы -- ... жер асты су ... Ақмола облысы Макинск қаласынан шығысқа қарай 7 км ... ... ... ... аймағын гидрогеологиялық тұрғыдан зерттегенде құрамында радоны бар жер асты суы табылған. Бұл жерде 50 -- 71 м ... 15 ... ... ... су 3,2 м ... ... ... деңгейі 10,7 м-ге төмендегенде, ұңғымадағы су шығымы 2,7 л/с-қа жетеді. Жер асты суының минералдығы 0,4 г/л, ал ... 7°С. ... ... ... ... ... ... магнийлі. Макинск минералды суының емдік қасиеттері жоғары және 38°С-қа дейін қыздырса, бальнеологиялық мақсатта қолдануға ... ... Суы - ... ... ... ауданындағы, Мерке а-нан оңт.-шығысқа қарай 16 км қашықтықтағы жер асты шипалы суы. Ұңғымалардан шығарылған судың темп-расы 17 - 23°С. Суы ... ... 0,19 - 0,28 г/л. Хим. ... ... сульфатты натрийлі.
Сары ағаш суы -- Келес артезиан алабы ... 1948 ж. ... ... ... суы, Сарыағаш минералды суы. Шипалы-термальды су -- сеноман жікқабатында, 800-1170 м терендікте, өрқайсысының қалыңдыгы 150-200 м ... ... тас, саз ... кездеседі. Суы -- азотты, минералдылығы -- 0,5-0,8 г/л, гидрокарбонаггы-натрийлі, ... ... ... ... ... (30-40 мг/л), фтор (1,5-4,4 мг/л) мөлшері көбірек кездеседі. Суының температурасы 42 -- 57°С. Үңғымалардан секундына 5 л су ... ... Осы суды ем үшін ... ... ... 1956 ж. ... Курорт үңғымалардан төулігіне 84 м3, Сарыағаш қаласы төу-лігіне 354 м3 су ... ... ... ... ... батыстан шығысқа карай аздап еңкіштеу келеді. Онтүстік-шығыс бөлігіңде Аралтебе түбегі (биіктігі -- 117 м), ... ... ... ... -- 11,2 км², үзындығы -- 5 км, ені -- 2,8 км, биіктігі 47 м) бар. Көл ... ... ... ... ... ... Ай өзендері қүяды. Шілде айында көл суы 29°С-ка дейін жылынады. Айдыны бетінде ... ... ... -- 2 -- 4 м/с. ... ... -- 1 -- 1,8 м. Қарашаның аяғында мүз қатып (ақпандағы калыңдығы -- 60 -- 62 см), ... бас ... музы ... ... өзен ... ... кезде Үялы көлімен (Алакөл мен С. аралығында) жалғасып кетеді. Жылына көлге 989 млн. м3 өзен ағыны, 100 млн.м3 жер асты суы, 212 ... ... суы ... (1932 -- 1964 ж.ж. ... ... ... жылдық ауытқуы -- 0,65 м, суының минералдылығы -- 0,270 г/л -- 2,16 г/кг, ... -- 0,2 -- 2,6 м. Көл ... ... ... ... ... Көлде балықтың 8 түрі бар (сазан, көксерке, алабүға, көкбас т.б.). Сасықкөлге ... құяр ... ... жерсін- дірілген (1943 жылдан). 1946 ж. мунда Алакөл мемлекетгік ондатр ... ... 1956 ... ... ... ... Көлде: үйрек, қаз, бірқазан, аққу, балшықшы, шағала, ал жағасындағы қамыс ... ... ... ... (теңбіл мысық) және т.б. мекендейді.
Темірсу минералды суы, Бұкар жырау ауданында орналасқан. 1962 жылында ашылған. ... ... ... ... түзілген. 2-Ботақара шоқысының солтүстік-шығысқа беткейінде орналасқан. Суының құрамында сульфат кальциі, магнийлі-натрий бар, тұщы, минералдылығы -- 0,2-0,9 г/л. ... ... ... ... биологиялық активі қос валентті темірдің (30-35мг) және марганецтің (2-8мг/л) болуымен айқындалады.Қоры тәулігіне 173 м3 мөлшерінде бағаланады. Шөлмектерге ... және ... ауыз ... ... болады.
Шалқар минералды суы -- Шалқар қаласының маңында жоғарғы палеоген сулы ... ... ... су. 1961 жылы ... 1962 жылдан пайдаланылып келеді. Тереңдігі 60 -- 100 м, қалыңдығы 35 -- 150 м. Суы арынды; ... 2 -- 8 м ... ... ... су ... 0,5 -- 6,6 м-ге ... ... 35 -- 1300 м3-қа жетеді. Минералдылығы 2,3 г/л, құрамы гидрокарбонатты ... ... Су ... ... кремний қышқылы -- 32,3, бром -- 15, фтор -- 1, ... -- 2, бор ... -- 6,6, ... ... ... ... ... күкіртсутек, көмір қышқылы, аргон бар. Шипалы судың тәуліктік қоры 432 м3, ауыз суы ... ... ... 3080 м3. ... ... жағынан Арменияның Арзни курортының суына ұқсас. Шалқар минералды суы ас қорыту, зат алмасуды қалпына ... үшін ... ... суы, Алматы облысы Ұйғыр ауданы Шонжы ауылының шығысында 25 - 35 км ... ... ... мен Іле ... ... ... Оны 1970 ж. ... барлау кезінде Қарадала минералды су көзі деген атпен 300 - 600 м ... ... ... алған. Суы өте арынды, жер бетінен 10 - 60 м, кей жерлерінде 100 м-ге дейін ... ... ... ... ... ... 16000 ... минералдылығы 0,6 - 1,0 г/л, суының жылылығы 25 - 48°С шамасында. Суының минералдық ... ... ... гидрокарбонатты-хлорлы-сульфатты кальцийлі, кальцийлі-магнийлі немесе таза гидрокарбонатты натрийлі болып келеді. Шонжы минералды ... ... ... мен ... ... ... ... минералды суына өте ұқсас.
ҚАПАЛАРАСАН МИНЕРАЛДЫ СУЫ, Алматы облысы Талдықорған қаласынан солтүстік-шығысқа ... 83 км, ... ... 35 км ... ... өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол 1000 - 1200 м биіктікте тектоник. жарықтар ... ... ... ... ... ... су ... Суы шипалы. 1954 - 64 ж. бұл арада бірнеше ұңғымалар ... ... ... ... мен шипалық қасиеттері зерттелді. Суы арынды, жер ... 0,2 - 5,5 м ... ... ... ... 7,5 - 15 м-ге ... тәулігіне 130 - 670 м3 су ... ... ... ... ... ... 0,5 - 0,6 г/л. ... температурасы 34 - 44°С аралығында. Судың құрамындағы элементтер мөлшері: кремний қышқылы (50 - 88 мг/л), фтор (8 - 9,7 ... бром (0,3 - 0,5 ... бор (0,2 ... ... (0,03 ... ... (0,003 ... Суда еріген газдың құрамында азот (63,6%), көмір ... газы ... ... (1,05%), ... (0,15%), т.б. бар. ... ... суы жүрек, қан айналу, қозғалыс, жүйке, өкпе-бауыр, тері және гинекологиялық, т.б. көптеген ауруларға ем. ... ... суы ... 1886 ж. ... ... емдеу орны қазір деп аталады.
Қаражал Минералды Суы , Қарағанды ... ... ... ... ... 7 км ... ... шипалы жер асты суы. Суы 1961 ж. бұрғыланған ұңғымалардан ... 1981 - 83 ж. ... ... құю з-ты үшін ... ... ... ... мөлшері тәулігіне 0,52 мың м3-ге жетеді. Минералды сулар 80 - 100 м ... ... және тас ... ... ... ... мен ... кездеседі. Бұл тау жыныстары үстінен Қалыңдығы 10 - 40 м ... ... ... көмкерілген. Тау жыныстары 100 - 120 м ... ... ... Жер асты ... арындық деңгейі 1 - 5 м тереңдікте орналасқан. Судың арыны әлсіз. Ұңғымалардың шығымы, ... ... 5,2 м-ге ... 40 ... дейін жетеді. Жер асты сулары тұздылау, минералдары 3,1 - 3,7 г/л, температурасы 9 - 10°С. ... ... ... ... және магнийлі-натрийлі. Құрамында: калий (1,9 мг/л), стронций (3,2 мг/л), фтор (0,8 ... бром (0,9 ... ... ... (8,7 ... ... ... (0,04 мг/л), еріген газ бар, негізінен, көмір қышқыл газдан (32,94%), ... ... ... (52,36%), оттектен (0,15%) тұрады. Қаражал Минералды Суы ас қорыту ағзалары, бауыр ... ... ... зат ... ... ... ем үшін және емдік-асханалық су ретінде қолданылады.
Қу Арасан Минералды Суы, ... ... ... оңт. ... ... ... (Панфилов ауданы) солт-нен 23 км, Арасан а-нан 3 км жерде. 1983 ж. бұлақтар маңынан екі ұңғыма қазылған. Суы жылы (26 - 36°С), ... 0,6 - 1,2 г/л, аз ... (рН ... ... суы -- ... облысы Қарақия ауданындағы Құрық ауылында орналасқан минералды су көзі. 1961 жылы ұңғыма бұрғылау кезінде табылған. ... ... ... 1235 м3 су шығатын бұл шипалы су қоры 966 -- 1031 м ... құм ... ... ... ... ... сілтілі, минералд. 8,1 -- 8,8 г/л. Азоты басым болып келетін газ құрамында литріне 11 мг-ға ... ... ... ... ... ... бар. Су қоры ... 1972 жылдан "Қарақия" санаторийі жұмыс істейді. Шипалы суды ішуге, ... үшін де ... ... ... су ... -- жер ... ... күн қуаты мен салмақ күшінің әсерінен үздіксіз тұйық айналу процесі. Су жер ... ... мен ... ... ... су булары ауа ағындары мен жоғары көтеріледі де, ... ... ... және ... ... түрінде мұхитқа немесе құрлыққа қайта оралады, ал құрлықтан мұның біразы өзендер арқылы мұхиттарға қайтадан ағып барады (судың үлкен тұйық айналымы). ... ... ... ... ... ... су айналымы болады.
Су ресурстарының "мұхит-атмосфера-жер-мұхит" системасындағы айналым процестерінде тамаша бір қасиеті -- ... ... ... келу ... ... ... ... аса маңызды міндеттерінің бірі табиғи сулардың осы қасиетін сақтап қалуға барынша ... ... ... ... ... ... Сусыз тіршілік жоқ. Адам шөлдегеннен гөрі аштыққа шыдамды келеді. Зат алмасудың барлық процестері судың қатысуымен ... ... ... қанға нәрлі заттардың жетуі сұйық ортада өтеді. Зат алмасудың зиянды өнімі организмнен су арқылы шығарылады. ... ... ... болуы шөлдеуге әкеліп соқтырады да, судың артық болуы жүрек-қан тамыр ... ... ... ағыл- тегіл терлетеді, қалжыратады. Су-ғажайып зат. Су бір мезгілде 3 түрлі күйінде кездеседі Мұз-судың қатты ... ... ... ... қатар жүреді. Су-тіршілік көзі. Тірлігі оттегінсіз өтетін ішекте тіршілік ететін бактериялар бар,бірақ сусыз өмір сүретін ағза кездеспейді.Тіршілік құбылыстарының бәрі ... ... ... ... ... денесінің 50-90 пайызы судан тұрады. Салмағы 70 кг адамның денесінде 50 кг су бар. Оның ... ... ... адам ... Адам су ішпей 1 апта ғана шыдайды.
Су- табиғатта ең көп таралған зат. Жер ... 2/3 ... су ... алып ... ... тағы бір ... оның су қабаты, ауа қабаты, құрлық қабаты арасында тынымсыз айналыста жүретіндігі. ... тағы бір ... - ... еріткіш. Ас тұзын суға салсақ, оның қатты түйіршіктері еріп, мөлдір ерітіндіге айналады. Жерге ... су тау ... әр ... ... ... ерітеді. Бұдан судың физикалық қасиеті өзгереді. Дәм және иіс пайда болады,жылынады. Жаңа ... ие ... жер ... ... ... минералдық сулар деп атайды. Судағы еріген заттарының мөлшері оның кездесетін жерлеріне байланысты. Ішуге жарамды судың 1л. 2-20 гр ... ... ... Ол адам ағзасына пайдалы әр түрлі сырқаттардан айығуға жәрдемдеседі. Ондай суларды шипалы сулар дейміз.
Су табиғаттағы барлық ... ... ... ... Көптеген өсімдіктің 80-95 пайызы судан тұрады.Адам ағзасының құрамында қанның, ас қорытатын сөлдің, сілекейдің құрамына кіреді. Шекарасы, көлемi мен су ... бар ... бетi ... және жер ... су ... су объектiлерiне жатады. Олар: теңiздер, өзендер, соларға теңестiрiлген каналдар, ... ... және ... да жер үстi су ... жер асты сулары бар жер қойнауының бөлiктерi.
Жер асты сулары. Жер асты ... -- Жер ... ... ... тау ... арасында қатты, сұйық және газ күйінде тараған сулар. Бұл су өткізгіш тау ... ... ... және ... ... ... ... жыныстардың жарықшақтары, утас пен доломиттердің қарсты куыстары бойынша жылжып отырады. Жер асты ... ... ... ... мен ... ... суларына бөлінеді, ал минералдығы бойынша -- ащы су, ... су және тұщы су ... үшке ... ... екі ... ... маңызы халық шаруашылығында аса зор.
Жер асты сулары деп жер қыртысында кезігетін барлық физикалық күйдегі ... ... ... ... ... ... ... жер қыртысындағы су көздері негізінен алаптық геологиялық құрылысымен анықталады.Жер қыртысында су өткізетін және су өткізбейтін ... ... ... ... ... су өткізбейтін қабаттың үстіне орналасқан су өткізетін топырақ қабаттарында бос сұйық сулардың ... ... ... ... барлық қуыстарында су толық жиналатын топырақ-жер қабатын сулы қабат,ал оның астына орналасқан су өткізбейтін қабат -- ... деп ... сулы ... ... ... ... құдық қазу арқылы ашқан,ондағы судың деңгейі өзгеріссіз ... жер асты ... ... ал ... асты ... ... дейді.
Жер қыртысындағы асты-үстін бірдей өткізбейтін қабат алып жатқан сулы қабатты ... ... ... ... су ... қабаттан орнығуы мүмкін еді. Бұл жағдайда сулы қабаттағы сулар гидростатикалық тегеуріннің ... ... ал сулы ... ... сулы қабат деп аталады.
Орналасу сипатына, режиміне, қалыптасу жағдайына, қозғалуына және жер үсті суларымен өзара байланысының сипатына қарай жер асты ... ... және ... деп атайды.
Тегеурінсіз жер асты суларына топырақ, топырақ-жер және қыртысындағы сулар жатады.
Топырақ суларының өзінен төмен ... жер ... ... ... байланысы болмайды.
Топырақ-жер сулары деп су өткізбейтін қабаты жер қыртысында орналасқан, ал деңгейі тұрақты немесе тұрақсыз түрде топырақ қабатында болатын жер асты ... ... ... бері тұрмыс қажеттігіне жер үсті суларымен қоса, арнайы ұңғылар орнату ... ... ... да ... ... еліміздө де, шет елдерде де мыңдаған қалалар мен елді мекендердің ... жер асты ... ... ... ... ... ... шөл және шөлейтті жерлері (Үндістан, Пәкістан, АҚШ, Австралия, Қазақстан) жерасты ... ... ... ... ... ... ... айналып, бау-бақша өскен, мал шаруашылығы дамыған өңірге айналған. Сапасы және ... ... бұл ... ... жоқ, жердің өзі суды тазалап беретін сенімді табиғи сүзгі болып табылады.
Қазақстан жер аумағы жағынан ... ... ... сол жердің көпшілігі құрғақ шөлейт жерлер. Дегенмен, оның бір ерекшелігі жерасты суларына бай. Республика аймағында түрлі ... сай ... ... 633 жер асты су қоры бар, ... ... ... тәулігіне 43384 мың текше метр. Бүл Ертістің Обь-өзеніне құяр сағасындағы су ... ... ... ... иесі ... ... алдында, оны үлкен жауапкершілікпен тиімді пайдалану мақсаты тұр. Өйткені, республиканың Солтүстік, Батыс және Орталық аймақтарында су ... бар. ... ... да, ... ... ... су қорларын халық шаруашылығының қажетіне игеру өте ... ... ... ... ... ... тіпті тоқтап қалып отыр. Ауыз су және шаруашылық мұқтаждығы үшін зерітеліп пайданалған көптеген жерасты су көздері 10-15% жылдар бойы ... ... кей ... ... ... уақыты су көзінің жалпы пайдалану мерзімінө (25-30 жыл) таяп қалып отыр. Бұл деген жерасты суларының қорын пайдаланбай жатып оны пайдалану ... ... ... бекіту керек деген сөз.
Республикамызда тау-кен өндірістері мен шикі зат өңдеу саласының дамуына байланысты қоршаған табиғи ортаға ... ... өсе ... оның ... ... ... сапасына нақтылы қауіп төне бастады. Ақтөбе -- Алға, Павлодар -- ... ... -- ... ... -- ... ... -- ... -- Зыряновск сияқты үлкен аймақтық -- өндірістік кешендердің ... ... ... ... орын ... ... 710-ға жуық қатерлі ошақтар барлығы анықталса, олардың басым көпшілігі Қарағанды және Шығыс ... ... ... 70 елді ... су ... ... 113 жерасты су көзінің, 41 су қабылдағышының ... ... ... байқалуда.
Қазіргі уақытта зерттелген жерасты су кендерінің маңайында зиянды қалдықтармен ластану қаупі болса да, тұтынушыға жеткен судың ... ... ... "Ауыз су" талаптарына сәйкестігін жоғалтқан жоқ, бірақ, ластандыру процесі жалғаса берсе бұл сулардың сапасы төмендеп, ... ... асып ... осы ... ... шебінен шығып қалулары мүмкін.
Тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету үшін, су ... ... ... ... суды ... ... төмендегідей техникалық және санитарлық шараларды іске асыру қажет:
:: су пайдалану жүйелерінің маңызын және сенімділігін арттыру;
:: су ... ... су ... ... ... жер ... көтеру, тасып жеткізу жене пайдаланудан кейінгі ағызуды дамыту;
:: су пайдаланудағы нормативтік-зияндылық базасын дамыту, ауыз суды ... су) ... ... ... ... ... ... сумен қамтамасыз ету жағдайы талаптан көп алшақ. Оны жетілдіру үшін ең ... ... ... ... мақсатта пайдаланатын су қабылдағыштарының (водозабор) жұмысын жалпы және ішкі бақылауды ... ету ... Ол үшін су ... ... су ... ... (скважина) арнайы рұқсат құжатынсыз пайдаланылуын тоқтату керек. Ондай ... ... ... ... шарт және ... ... мынадай жағдайларда жасалады: Мекеме мен тұрғындардың қажеті үшін өндірілетін жерасты суларының өндіру мөлшері тәулігіне 50 мың текше ... ... ... ... ... ... және ... да ыдыстарға құйылып, оларды сату коммерциялық пайда көзіне айналса; Емдік қасиеті бар ... ... ... ... ... жерасты сулары жылу және ыстық су көздері ретінде пайдаланылғанда.
Жерасты суларын "Арнайы су пайдалану Рұқсатын" алу арқылы ... ... ... іске ... және ... ... және ыстық су көздері ретінде, құрамындағы минералдарды ажыратып алу мақсатында және жайылымды жерлерді ... ... ... суларын өндіру мөлшері тәулігіне 50 мьң гектар текше метрден кем болса;
Жер қойнауынан қатты пайдалы қазбалар, мұнай мен газ ... ... ... ... ... суларын пайдалану үшін, азаматтық және өндірістік құрылыс ... ... ... ... ... және жер ... ластандыратын ошақтарды жою немесе қоршау барысында ажыратылатын ... ... ... су ... ... дренаждық әрекеттерден пайда болатын жуынды суларды жер қойнауына жіберу үшін және су мен газды жердің сулы қатпарына күшпен тарату үшін.
Су ... әр түрі үшін жеке ... ... алу үшін жер ... ... ... пайдаланатын су нысанының анықтамасы берілген жазба, нысанның ... ... ... ... ... ... ... түрде жазылған өтініш республиканың жер қойнауын қорғау және ... ... ... ... аймақтық басқармасына ( АБ) беріледі. Су қабылдағыш ғимараттың геологиялық және техникалық документтері жоқ болған күнде, оларды қалпына келтіру үшін ... ... ... оның аймақтағы инспекциясына сұрау салу керек.
Тереңдігі 20 метрге жетпейтін, су ... ... ... су ... ұңғыларды пайдаланғаны үшін, сол сияқты қазба құдықтардан су алу үшін, судың көлемі тәуелігіне 50 текше ... ... ... ... керегі жоқ. Бүған орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйесі жатпайды.
Жер асты суларының физикалық -- химиялық қасиеттері. Дүние ... (3/4) ... су. ... пен ... ... ... құрғақ тер.ауданынан 2,5 есе артық. Жалпы көлемі 1455 млн км3. Табиғи суларды ... ... ... ж/ә ... ... қарай бірнеше топқа бөлінеді :физ. күйіне байл.-ерімейтін коллоитты,еритін,табиғатына қарай-минералды органикалық биологиялық н/е бактериялық.Минералды компонентерге анорганикалық ... ... ж/е онда ... пен ... түрде болатын заттектер жатады.Табиғи суларда еріген түрде әр түрлі газдар (оттек азот көміртек диоксиді күкірті газ т.б. ) сонымен ... ... ... (натрийдікі калийдікі кальцийдікі темірдікі т.б.)болады.
Органикалық компоненттерге өсімдіктерден н/е ... т.б. ... ... болған органикалық заттар жатады.Биологиялық н/е бактериялық компоненттерге бактериялар вирустар балдырлар ең төменгі сатылы жәндіктер құрттар микробиологиялық зауыттардың қалдықтары ... ... ... ... ... ж/е коммуналдық канализациялық ақаба сулары ж/е де басқа өндіріс қалдықтары, құрамында әртүрлі агрохимикаттары (пестициттері тыңайтқыштары т.б.) бар егістік жер ... ... ... ... ... суы, мал ... су ... жауын шашын арқылы әкелінетін аэрогенді ластағыштар жатады. Су ... үшін ең ... ... ... ... ... ,химиялық қосылыстарын алу, радиоактивті заттар ж/е ауыр металдар алу өндірістері ... ... ... 1 ... ... ,2,6 км ... ... бетін біркелкі жұқа пленкамен қаптап тұрады. Суға жайылғанда атмосферадағы ауа мен су ... ... және ... ... ... ... ... кезінде де судың ластануы байқалады. Терең емес өзендерде ағаштарды тасымалдағанда 10-30 % жуығы батып кетеді. Бұл ... ... зиян ... ... салу ... көп ... алып ... бірақ онша терең емес су қоймалары пайда болады. Бұл су қоймаларда өте көп мөлшерде балдырлар ... ... бұл ... халық шаруашылығына бірқатар залалын тигізуде. Көкжасыл балдырлардың 9 түрі суды өте қатты ластандыруда.
Жер бетіндегі ж/е жер ... ... ... ... ды,микроорганизімдерді-ластаушы көздер су сапасының нормасын бұзатын заттарды -ластаушы заттар деп аталады.
Жер бетіндегі сулардың ластану көздеріне мыналар жатады: ... ... мен ... ... ... және ... ... тұрмыстық, тұрмыс қажетін өтеу барысындағы қалдықтарды жинайтын ... ... ... ... және де хим. ... қолданылатын а.ш салалары; жер асты сулары байланыстағы жер бетіндегі обьектілер; су көзіне жалғасқан лас орындар; жауын-шашынның ластанған жерлерді ... ... ... ... ... ... бұрғылау, қазу және т.б. Жер асты сулары ... мен және хим. ... ... ... Жер асты суларында кейбір патогенді бактериялар мен вирустар тіршілік әрекетін ұзақ сақтайды. Егер топырақ қабаты өзінің тазарту сүзгі қабілетін ... онда жер асты ... ... сарқынды сулар қосылумен қатар, оларды құрамындағы әртүрлі қоқыс заттармен ластайды.
Қорытынды
Сонымен, жер асты ... деп жер ... ... ... ... ... суларды айтамыз. Қоректену көздері белгілі болған жағдайда жер қыртысындағы су көздері негізінен алаптық геологиялық құрылысымен анықталады.Жер қыртысында су өткізетін және су ... ... ... ... ... ... су өткізбейтін қабаттың үстіне орналасқан су өткізетін топырақ қабаттарында бос сұйық сулардың жиналуына ... ... ... ... ... су толық жиналатын топырақ-жер қабатын сулы қабат,ал оның астына орналасқан су өткізбейтін қабат -- сутірегіш деп ... Егер сулы ... ... ... ... ... қазу арқылы ашқан,ондағы судың деңгейі өзгеріссіз қалса,онда жер асты суларын тегеурінсіз, ал деңгейді-жер асты ... ... ... ... асты-үстін бірдей өткізбейтін қабат алып жатқан сулы қабатты ашқанда,скважинадағы ... ... ... су ... ... ... ... еді. Бұл жағдайда сулы қабаттағы сулар гидростатикалық тегеуріннің әсерінде болады, ал сулы ... ... сулы ... деп аталады.
Орналасу сипатына, режиміне, қалыптасу жағдайына, қозғалуына және жер үсті ... ... ... ... ... жер асты сулары тегеурінді және тегеурінсіз деп атайды. Тегеурінсіз жер асты суларына топырақ, топырақ-жер және қыртысындағы сулар жатады. Топырақ ... ... ... орналасқан жер қыртысында сулармен гидравликалық байланысы болмайды. Топырақ-жер сулары деп су ... ... жер ... ... ал ... ... ... тұрақсыз түрде топырақ қабатында болатын жер асты суларын айтамыз.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН ... ... С. К. ... и ... ... наук А. А. ... Алма-Ата, Изд-во , 1966, стр. 204.
2. Баешов Ә.Б. "Экология және таза су проблемалары" 2003 ж.
3. Дәрібаев Ж.Е., Баешов Ә.Б., Сермаңызов С.С. ... ... ... 2005 ... Ж. ... ... Л.Н. "Шөлімізді қандыра аламыз ба?" 2002 ж.
6. Асқарова Ұ.Б. "Экология және ... ... ... 2005 ... және ... ... №2, 2006 ... экологиялық орталық. 2006 ж. мәліметтер.

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Семей қаласындағы минералды ауыз суларға экологиялық сараптама43 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Алматы облысының өндірістік емес саласына талдау жасау11 бет
Гидросфера туралы мәліметтер3 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы41 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы жайлы81 бет
Метал кешенінің даму тарихы17 бет
Металл кешенінің даму тарихы39 бет
Минералды су өндiрiсi кәсiпорынының метрологиялық қызметi26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь