Вексельдің негізгі түсінігі


1. Вексель несие және төлем құралы ретінде
Вексель, несие және төлем құралы тауар және ақша қатынасының көп жылдық даму нәтижесінде шаруашылықта пайда болды.
Вексельдің пайда болуы ақша аударым қажеттілігін бір ортадан келесі ортаға аударуымен байланысты, сонымен қатар тиынның ауыстырылуын , бір орталықта өтімді вексельді басқа мемлекеттің валютасына ауыстыру.
Бұл көп қиындыққа әкелді: тоналу тәуекелі, ақшаны шет мемлекетке шығаруға тыйымдар .
Қазақстанда вексельдің нормативті анықтамасының 1-ші әрекеті «вексельді жүйесінің есебі туралы уақытты жағдайы» 1992 ж 27ақпанда жасалды. Бекітілген жарғылықтың 1-ші бабында – Вексель дегеніміз сөзсіз, дауыссыз, қатаң орнатылған қалпында қарызды құжат , ақшалық міндеттемесі бар бағалы қағаздың түрі. Бірақ 97ж 28 сәуірде шыққан «Қазақстан Республикасы вексельдік айналым туралы» заңында вексель дегеніміз бір жақты сөзсіз, ақша міндеттемесі бар қатаң орнатылған қалпындағы төлеу құжаты. ҚР вексельді айналым бойынша қатынастар Женева вексельді конвенсиялар құрайтын вексельді құқықпен реттеледі. Сонымен қазіргі заңымен басқа да ҚР-ы заңнамалық актімен ҚР-ы ұлттық банкінің нормативтік-құқықтық актілермен реттеледі. Вексель беруші , вексельді тапсыру кезеңінен тиісті қалпында дайындаудан вексельдік міндеттеме пайда болды. 1997ж 28 сәуірде бекітілген «ҚР-ы вексельдік айналым туралы» заңға сәйкес вексельдік тауарды жеткізу туралы мәміле бойынша төлемді кейінге қалдыруға берілді.
2003 жылы шілдесінен бастап бұл заңға өзгертулер енгізілді. Бұл енгізулер вексельді қолданудағы шамалы ауданын кеңейтеді. Енді коммерциялық вексельдер тауарды сату, сатып алу келісім шарты. Қаржылық емес мінездемелерге қызмет ету және жұмыс атқару келісім шарты бойынша төлемді кейінге қалдыру үшін берілуі мүмкін. Вексель белгілі бір соманы алдын ала келісілген мерзімде және белгіленген жерде төлейтіндігі туралы борышқордың жазбаша қарыздың міндеттемесін білдіреді.


2. Вексель негізгі қаржы құралы ретінде

Вексель екі басты функцияны орындайды: несиелік және есептік.
Вексельдің есептік функциясын қарастырамыз. Түп негізінде вексель берушіге төлеуді қамтамасыз етіп, вексельді қолданысқы жібереді, вексель төлем құралы ретінде беріледі, сонымен қатар ақшаны алмастырады, маңызды функциясы болып табылатыны вексель төлем құралы бола алады.
Вексель эволюциясында ақшаның бір бөлігін бартер орнын басты. Нақты айырбас сату актінен бөлініп сатып алу актісінде , вексель ақшаны алмастырып, төлеу актін алу актісінде ақша болды .
Ақшаның екінші функциясы кіргізіліп бағамен шектелді. Қоғам ақша бірліктерін қолдануда ресурстармен пайдаға масштабты түрде сапалы өлшем деп санайды.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Вексельдің негізгі түсінігі
1. Вексель несие және төлем құралы ретінде
Вексель, несие және төлем құралы тауар және ақша қатынасының көп
жылдық даму нәтижесінде шаруашылықта пайда болды.
Вексельдің пайда болуы ақша аударым қажеттілігін бір ортадан
келесі ортаға аударуымен байланысты, сонымен қатар тиынның ауыстырылуын
, бір орталықта өтімді вексельді басқа мемлекеттің валютасына
ауыстыру.
Бұл көп қиындыққа әкелді: тоналу тәуекелі, ақшаны шет мемлекетке
шығаруға тыйымдар .
Қазақстанда вексельдің нормативті анықтамасының 1-ші әрекеті
вексельді жүйесінің есебі туралы уақытты жағдайы 1992 ж 27ақпанда
жасалды. Бекітілген жарғылықтың 1-ші бабында – Вексель дегеніміз сөзсіз,
дауыссыз, қатаң орнатылған қалпында қарызды құжат , ақшалық міндеттемесі
бар бағалы қағаздың түрі. Бірақ 97ж 28 сәуірде шыққан Қазақстан
Республикасы вексельдік айналым туралы заңында вексель дегеніміз бір
жақты сөзсіз, ақша міндеттемесі бар қатаң орнатылған қалпындағы төлеу
құжаты. ҚР вексельді айналым бойынша қатынастар Женева вексельді
конвенсиялар құрайтын вексельді құқықпен реттеледі. Сонымен қазіргі
заңымен басқа да ҚР-ы заңнамалық актімен ҚР-ы ұлттық банкінің
нормативтік-құқықтық актілермен реттеледі. Вексель беруші , вексельді
тапсыру кезеңінен тиісті қалпында дайындаудан вексельдік міндеттеме
пайда болды. 1997ж 28 сәуірде бекітілген ҚР-ы вексельдік айналым
туралы заңға сәйкес вексельдік тауарды жеткізу туралы мәміле
бойынша төлемді кейінге қалдыруға берілді.
2003 жылы шілдесінен бастап бұл заңға өзгертулер енгізілді. Бұл
енгізулер вексельді қолданудағы шамалы ауданын кеңейтеді. Енді
коммерциялық вексельдер тауарды сату, сатып алу келісім шарты. Қаржылық
емес мінездемелерге қызмет ету және жұмыс атқару келісім шарты бойынша
төлемді кейінге қалдыру үшін берілуі мүмкін. Вексель белгілі бір соманы
алдын ала келісілген мерзімде және белгіленген жерде төлейтіндігі
туралы борышқордың жазбаша қарыздың міндеттемесін білдіреді.

2. Вексель негізгі қаржы құралы ретінде

Вексель екі басты функцияны орындайды: несиелік және есептік.
Вексельдің есептік функциясын қарастырамыз. Түп негізінде вексель
берушіге төлеуді қамтамасыз етіп, вексельді қолданысқы жібереді, вексель
төлем құралы ретінде беріледі, сонымен қатар ақшаны алмастырады, маңызды
функциясы болып табылатыны вексель төлем құралы бола алады.
Вексель эволюциясында ақшаның бір бөлігін бартер орнын басты. Нақты
айырбас сату актінен бөлініп сатып алу актісінде , вексель ақшаны
алмастырып, төлеу актін алу актісінде ақша болды .
Ақшаның екінші функциясы кіргізіліп бағамен шектелді. Қоғам ақша
бірліктерін қолдануда ресурстармен пайдаға масштабты түрде сапалы өлшем
деп санайды.
Бұл айқын тиімділігін көрсетеді. Ақша жүйесін қолданып, әрбір
өнімнің бағасын басқа өнім арқылы төлеу. Вексель сонымен қатар келесі
сатыда көрсетіледі: ол өзімен ақша атқарымын аккумулировать етеді , бір
немесе бірнеше тауар бағасын көрсетеді, бізді қайта есептеу процесінен
құтқарады, аударымнан, ақшаны сақтандырудан, төлемнің әмбебап құралы болып
табылады.

Вексель классификациясы.
Вексель сыныпталуы жеткілікті көп қырлы, олар эмитентпен
ерекшеленеді, қызмет көрсетуші субъектінің келісім шартымен, төлем алушы
болып табылады.
Эмитенттің белгілеріне қарай бөледі:
- вексель қазынасы – қысқа мерзімді қарыз міндеттері,
мемлекеттік басшылықтың шығаруын әдетте делдал болып Орталық
банк төлеу уақыты шектеулі, 90-180 күннен белгіленген;
- жеке вексельдер – корпорацияның эмитенті , қаржылық топтардың,
коммерциялық банктер.

Вексель қаржылық және тауарлы келісімдерге қызмет көрсетеді. Қаржылық
вексель зайем алушыдан вексель бурушіге вексель ұстаушыдан пайыз түрінде
алынады. Вексельдің қаржылық жағдайынан несие беру іске асырылады ,
бюджетке салық аударымдары , бюджеттен қаржы алу, төлем ақы, ақша айырбасы
және т.б.
Қаржылық вексельдің әртүрлілігі мыналар болып табылады:
- достық вексель бір тұлғаның екінші тұлғаның қатысымен ақша
төлеу жүргізіледі, вексельдің бір келкі ақшалай есептеу
құралын іздеу жолымен банкпен келіседі. Негізі достық
вексельмен (тең мөлшерде, мерзімде) екі тұлға арасында жүреді ,
олар сонымен қатар бір-біріне сенімді қатынаста болады , себебі
кейін есепке алу немесе банкке кепілзатқа беру және алғаннан
кейін соның валюта түрінде алып немесе тауарға төлем жүргізу
болады.
- бронзалық вексель нақта қамтамасыз етілмеген қарыздық
міндеттемені білдіреді.

Бронзалық және достық вексельдың қолданысы көбінесе несиегердің
төлемге қиындағанында жүреді.

Жәй және аудармалы вексель
Вексельдің екі түрі болады: жәй және аудармалы вексель.
Жәй вексель борышқордың қарыз берушіге берген төлеу туралы сөзсіз
міндеттемесі. Мұнда екі субъекті: сатушы мен сатып алушы. Аудармалы
вексель немесе тратта. Вексель берушінің (трассант) қарызды алушыға немесе
трассатқа белгілі соманы белгіленген мерзімге үшінші бір тұлғаға немесе
ремитент төлеу туралы бұйрығынан білдіреді. Трассат яғни қарыздаушы
тратта бойынша төлеуге келісімін бергеннен бастап борышқор болып
табылады.
Аудармалы вексель келесі бетіндегі индоссаментке (басқа біреуге
аудару туралы қолы) байланысты айналыста бола алады. Аудару туралы
қолдардың көбеюіне байланысты вексель айналысы ұлғая түседі және мұндағы
әр индоссант вексель бойынша бірлескен түрде жауап береді.

1
2
3
4

1) Сатып алушы немесе вексель беруші вексельді сатушыға ұсынады.
2) Сатушы немесе вексель ұстаушы сатып алушыға тауарын, өнімін жөнелтеді,
жұмысын атқарады немесе қызметін көрсетеді.
3) Сатушы вексельде көрсетілген , яғни мерзімі жеткенде вексельдегі
қарызды төлеуге төлеушіге ұсынады.
4) Сатып алушы вексельді төлейді.

1

2

3 4 5

Трассант – вексель беруші
Трассат – төлеуші
Ремитент – қаражат алушы

1) Вексель беруші немесе трассант төлеушіге , яғни трассатқа тауарын
және оған қоса аудармалы вексельді , траттаны жөнелтеді.
2) Төлеуші немесе трассат акцептелген вексельді вексель берушіге
трассантқа қайтарады.
3) Вексель беруші трассант акцептелген вексельді ремитентке , аудармалы
вексель бойынша қаражатты алушыға жібереді.
4) Вексельде келісілген төлем мерзімінде ремитент вексельді трассатқа
төлеуге ұсынады.
5) Трассат вексельді төлейді және сонымен бірге вексельдің келесі
бетінде төлегені туралы белгісін салады.

Жәй вексельмен аудармалы вексель коммерциялық вексельдің түрлері
болып табылады. Сонымен қатар вексельдің мынадай түрлері болады:
1) Қаржылық
2) Қазыналық
3) Достық
4) Бронзалық

Қаржылық вексель белгілі бір соманы қарызға беруден туындайтын
қарыздық міндеттеме.
Қазыналық вексель - бұл қаржылық вексельдің бір түріне жатады.
Қазыналық вексель бойынша мемлекет борышқор болып саналады.
Достық вексель кейіннен банкте оларды есепке алу мақсатында бір-
біріне беріледі.
Бронзалық вексель нақты қамтамасыз етілмеген қарыздың
міндеттемені білдіреді.
Вексельдің келесідей өзіне тән қасиеттері бар.
1) Абстрактылық , яғни вексельде мәміледе вексельдің нақты түрі
көрсетеді.
2) Даусыздық , яғни протест туралы актіні нотариуспен жасағаннан
кейін тиісті шара қолданғанға дейінгі қарыздың міндетті түрде
төленуге тиісті.
3) Айналымдылық, яғни басқа бір тұлғаларға аударып жазу арқылы
төлем құралы ретінде вексельдің берілуі вексельдік
міндеттемелерді өзара есепке алуға мүмкіндік жасайды.

Вексельдер жүктелімі
Вексель кластары сан алуан олар эмитентті мәмілемесі мен ақыны
алушы субъекті бойынша ерекшеленеді. Эмитент белгісі бойынша :
1) Қазыналық вексель – орталық банк делдалын әдетте 90-180 күн
аралығында өтелуі үшін үкімет шығаратын қысқа мерзімді
борыш міндеттемелері.
2) Жеке вексельдер корпорациялар қаржылық топтар
коммерциялық топтар шығаратын вексельдер.

Вексель таза қаржылық және тауарлық мәмілелерге қызмет көрсетеді.
Қаржылық вексель берушінің вексельді ұстаушыдан белгілі бір пайызбен
қарызға алатын ақшасының қатынасын көрсетеді. Қаржылық вексель арқылы
несиені беру, салықты бюджетке аудару бюджеттік қаржыны , жалақыны алу,
валютаны айыру және тағы басқа іске асырылады.

Вексель нысандары
Вексель жазбаша құжат болып табылады. Заңды күшке ие болу үшін
ол белгілі бір ережеге сай құрылуы керек. Жазбаша құжат ретінде вексель
бір міндетті реквизиттерге ие.

І Жәй вексельдің реквизиттері :
1) Құжат құрылған тілде жазылған .
Вексель атауы
2) Жәй және белгілі бір соманы төлеу жөніндегі
ештеңемен бекітілген міндеттеме.
3) Төлем мерзімін көрсету.
4) Төлем орнын көрсету.
5) Төлем кімге және кімнің бұйрығы бойынша берілуі
керектігінің атауы.
6) Вексельді құрудың күні және орнын көрсету.
7) Вексель берушінің қолы.

ІІ Аудармалы вексельдің реквизиттері:
1) Құжат қағазға енгізілген , құжат құралған
тілде көрсетілген вексель атауы.
2) Жәй және белгілі бір сомманы төлеу
жөніндегі қарапайым міндеттеме.
3) Вексель бойынша төлейтіннің атауы.
4) Төлем мерзімін көрсету.
5) Төлем орнын көрсету.
6) Төлем кімге және кімнің бұйрығы бойынша
берілуі керектігінің атауы.
7) Вексель құрудың күні және орнын көрсету.
8) Вексель берушінің қолы.

Вексель бойынша ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Вексельдің экономикалық мәні, түрлері және вексельдің қолданылуы
Вексельдің түрлері және вексель айналысы
Дебат технологиясының негізгі түсінігі
Аудит түсінігі және негізгі құрамдары
Тауарлардың мәні және негізгі түсінігі
Негізгі капитал түсінігі және құрамы
Құқық және мемлекеттік - құқықтық. Құбылыстардың негізгі түсінігі
Заңды тұлға түсінігі және негізгі ерекшеліктері
Әлеуметтік институттар түсінігі. Әлеуметтік институттар негізгі ұғымдары
Кәсiпкерлiктiң түсiнiгi, негiзгi белгiлерi және түрлерi
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь