Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері

Мазмұны

Кіріспе

I .Тарау Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері.
1.1 Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын калкукляциялаудың және шығынды есепке алудың елімізде және халықаралық іс .тәжірибеде қолданылатын әдістер .

II Тарау« Директ . костинг » жүйесі бойынша шығындар есебін және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды ұйымдастыру .
2.1 « Директ . костинг» жүйесінің мәні,оның ерекшеліктері, артықшылықтары және кемшіліктері .
2.2 « Директ . костинг» жүйесі бойынша шығындар классификациясы.
2.3 « Директ .костинг» жүйесі бойынша өндірістік есепті ұйымдастырудың халыхаралық тәжірибесі .

Қорытынды
Кіріспе

Қазіргі жағдайда нарықты экономиканың қалыптасуында жаңа , бухгалтерлік есеп жүйесінің маңызы және ролінің күшейуі .
Бухгалтерлік есептің ең маңызды учаскесі өндіріске кеткен шығындардың есебін және істелінген жұмыстың, көрсетілген қызыметтің және өндірілген өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау болып табылады . Негізінен қазіргі таңда, біздің еліміздің нарықтық қатынастардың қалыптасуы және құрылуы жағдайында, бухгалтерлік есеп жүйесін және өндіріске кеткен шығындарды есепке алуды және өзіндік құнды калькуляциялауды жаңалауымыз керек. Себебі, біздің еліміздің кәсіпорындар қолданылып жүрген әдіс – тәсілдердің қазіргі жағдайға сай келеді. Сондықтан мен «нарықтық қатынастар дамыған елдерде қолданылатын шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері» деген тақырыпқа курстық жұмыс жазғанымның бірден – бір себебі сол .
Негізінен осы тақырыптың мақсаты шығындарды және өнімнің өзіндік құнын дұрыс анықтау болып табылады. Осының арқасында кез –келген кәсіпорындар өндіріске кеткен шығындарды және өнімнің өзіндік құнына тікелей қатысты шығындарды есептеуге мүмкіншілігі бар .
Егерде кәсіпорындар жоғарыда айтылып кеткендей шығындарды және өнімнің өзіндік құнын мейлінше дұрыс анықтайтын болса, онда кәсіпорындар бұрында тауып жүрген табысына қарағанда табысы, табысты болады . Осыдан келе, осы тақырыптың мақсаты, маңызын, мәнін і мазмұнын тереңірек ашып қарстыру үшін келесідей әдебиеттерді қарастырдым: Новиченко П.П «Учет затрат и калькулирование себестоимостиций в промышленности» , К. Друри «Управленческий и производствееый учет» К. Ш Дюсембаев, Б.И Сатенов «Директ - костинг» және т.б.
Негізінен осы әдебиеттерде нарықтық экономикасы дамыған елдерде қолданылып жүрген жүйелерді қарастырған. Мен жазған курстық жұмысымда осы жүйелердің бірі «директ -костинг» жүйесінің ерекшеліктерін, артықшылықтарын және кемшіліктерін және де отандық кәсіпорындарда осы жүйені іс – тәжірибеде қолдану мүмкіншіліктерін қарастырдым.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I -Тарау Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... және қызыметтің) өзіндік құнын калкукляциялаудың және
шығынды есепке алудың елімізде және ... іс ... ... .
II Тарау« Директ – костинг » жүйесі бойынша ... ... және ... ... ... ұйымдастыру .
2.1 « Директ - костинг» жүйесінің ... ... ... ... ... « Директ - костинг» жүйесі бойынша шығындар классификациясы.
2.3 « Директ -костинг» жүйесі бойынша ... ... ... тәжірибесі .
Қорытынды
Кіріспе
Қазіргі жағдайда нарықты ... ... жаңа ... есеп ... ... және ... ... .
Бухгалтерлік есептің ең маңызды учаскесі өндіріске кеткен шығындардың
есебін және істелінген жұмыстың, көрсетілген қызыметтің және ... ... ... ... ... ... . ... қазіргі
таңда, біздің еліміздің нарықтық қатынастардың қалыптасуы және құрылуы
жағдайында, бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... және ... құнды калькуляциялауды жаңалауымыз керек. Себебі,
біздің еліміздің кәсіпорындар қолданылып жүрген әдіс – тәсілдердің қазіргі
жағдайға сай келеді. Сондықтан мен ... ... ... ... ... ... және ... өзіндік құнын калькуляциялау
әдістері» деген тақырыпқа курстық жұмыс жазғанымның бірден – бір себебі сол
.
Негізінен осы ... ... ... және ... ... ... анықтау болып табылады. Осының арқасында кез ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнына
тікелей қатысты шығындарды есептеуге мүмкіншілігі бар .
Егерде ... ... ... ... шығындарды және
өнімнің өзіндік құнын мейлінше дұрыс анықтайтын болса, онда кәсіпорындар
бұрында тауып жүрген табысына ... ... ... ... . Осыдан
келе, осы тақырыптың мақсаты, ... ... і ... ... ... үшін келесідей әдебиеттерді қарастырдым: Новиченко П.П «Учет
затрат и калькулирование себестоимостиций в ... , К. ... и ... учет» К. Ш Дюсембаев, Б.И Сатенов «Директ
- костинг» және т.б.
Негізінен осы әдебиеттерде нарықтық ... ... ... ... жүйелерді қарастырған. Мен жазған курстық жұмысымда осы
жүйелердің бірі «директ ... ... ... ... ... және де ... ... осы жүйені іс –
тәжірибеде қолдану мүмкіншіліктерін ... ... ... және ... өзіндік құнын кальку -ляциялаудың
және шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын
әдістері .
Қарапайым әдіс. Өндірістегі шығындарды есепке алудың және ... ... ... ... ... ... өнім шығаратын
кәсіпорындарда ( су ... ... кен, ... , ... мен ... ... ) пайдаланылды. Оларда, әдетте, аяқталмаған өндіріс
болмайды (егер де олар болса, онда оның ... ... ... ... өзі өндіреді. Егер де кәсіпорын өзінің есептік ... онда бұл ... ... ... етілуі мүмкін. Бұл әдістің
мәні әр өнімге емес бүкіл шығарылған өнімге кеткен ... ... Өнім ... өзіндік құнын тікелей есептеу жолымен шығарады,
яғни шығын деңгейін өндірістің натуралды көлеміне ... ...... жай бөлу ... табады .Кейбір салаларда шығындар (мысалға,
көмір өндірісінде ) әрбір технологиялық процесс бойынша есептелінуі мүмкін
.
Сонымен, көмірді ... ... ... ... ... ... ... алу, шахтыға дейін тасымалдау және сыртқа шығару,
сорттау, өңдеу, ... ... Міне ... бұл жердегі шығындарды есептеу
мен калькуляциялаудың жай әдіс, процестік деп ... да ... ... ... барлық шығындарды өндірілетін өнімнің бір ... ... ... болмаған жағдайда – шығарылған өнімге жатқызады, ал
біртекті өнім шығарылатын жерде калькуляциялаудың барлық ... ... ... ... ... ... ... Көптеген
кәсіпорындар жұмыс практикасында өндірістің қарапайым әдісінің дұрыстығын
және іргелішілдігін дәлелдеп береді. Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... төрт нұсқасы бар .
Бірінші нұсқа кезінде ... және ... ... бүкіл өнімді
шығаруға жұмсалған шығындардың белгіленген бабтар ... ... ... бір ... ... құны барлық өндірістік шығындарды дайын
өнімнің санына бөлумен ... Бұл ... (су ... құм, ... ... ... ... шалафабрикаттар
және өнімнің құрамдас бөліктері болмайды .
Екінші нұсқаны аяқталмаған өндірісі бар кәсіпорындар қолданылады. Бұл
арада дайын өнім мен ... ... ... шығындарды бөлудің
қажеттілігі туындайды. Бұл нұсқа 1 текше метр ағаштың өзіндік ... ... ... ... өнеркәсібінде қолданылады.
Аяқталмаған өндірісті, ... ... ... ... ... бағалайды
.
Үшінші нұсқа бір мезгілде өнімнің бірнеше түрлерін ... ... : жылу мен ... ... ... ... мен газ өндіретін ,
балық аулайтын кәсіпорындарда ... ... ... ... алған өндіріс бойынша, яғни қарапайым әдіспен есепке ... , ... ... құны ... ... ... Мұнай мен газ
өндіру кезінде энергетикалық , шығындар ... , жер ... ... жөндеу, жер қыртысының ... ... ... , ... айдауға және сақтауға жұмсалған шығындар
тікелей белгілері бойынша мұнайға, ал газ жинау және тасымалдау ...... ... ... ... кәсіпорынның орташа келісімді
бағасы бойынша, бағаланады және мұнай мен газ арасында бөлінеді.
Қарапайым әдістің төртінші нүсқасын өнімнің ... ... ... шығындар есебін бөлістік ... ... ... ... ... Бұл нұсқаны химия мен құрылыс материалдарын
шығаратын өнеркәсіп қолданады. Бұл арада ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым және бөлістік ... ... ... Шығындарды есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялаудың тапсырыстық ... аз ... және жеке дара ... ... ... және эксперименттік жұмыстарды пайдаланады. Барлық
тікелей шығындар әрбір тапсырыстар ... ... ... ... есепке алынады. Тапсырыс кәсіпорынның өндірістік
бөлімшесінде арнайы бланкілерде ашылады, содан соң ол орындаушы – ... ... ... Әрбір тапсырысқа өзіндік код беріледі, онда
жұмысшыға есептелген жалақы, барлық құжаттардағы ... ... ... ... есебінжүргізетін карточкаға көшіріліп жазылады.
Тапсырыстың өзіндік құны оларды әзірлеумен байланысты шығындар сомасынан
тұрады .
Осы ... ... ... бар атап ... :
- ... ... шығындар туралы мәліметтерді шоғырландырып және
оларды жеке жұмыс түрлері мен ... өнім ... ... уақыт аралығындағы емес, аяқталған әрбір партия бойынша шығындарды
шоғырландыру;
- тек бір ғана шотты ... « ... ... ... ... ... ... жинақтау тек осы «аяқталмаған өндіріс»
шотында көрсетіледі). Осы шотта өндірістің әрбір тапсырысы ... ... ... ... үшін ... ... .
Тапсырыстың өзіндік құнын калькуляциялау үшін шалафабрикатсыз әдісі
пайдаланады .
Тек дайындау ... ... әдіс ... ... ... ... жеке ... жасалады . Әдетте, шалафабрикаттық
әдісте тапсырысты жасау процесі цехтан – цехқа өтеді, бірақ ондағы жасалған
операциялар бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... калькуляциялаудың
бекітілген номенклатурасы бойынша, ал негізгі ... ... ... мен ...... топ кескінінде
аналитикалық есепте көрініс табады.
Ал үстеме шығыстары олардың өндірілген орны бойынша есептелінеді және
ай сайын қабылданған ... ... ... ... ... ... ... алынған жоғалтулар, әдетте, өздерінің тиесілі тапсырыстарына
есептен шығарылады. Орындалмаған тапсырыстар, аяқталмаған өндірістер ретнде
танылады.
Тапсырыс орындалып біткен соң және оның ... ... ... ұсынғаннан кейін өндірістік бөлім кәсіпорынның
бухгалтериясына тапсырыстың біткені туралы ... ... ... ... бойынша шығындар жасау процесі тоқтатылады. Кейбір кәсіпорындарда
тапсырысты орындалғаннан кейін қоймаға өткізсе, сол ... ... ... ... кез ... тапсырыстың өзіндік құны үшін ... ... ... ... ... ... ... қоймаға «тапсырылды, ол кезде 20 – Материалдар» бөлімшесінің
шоттары дебеттеліп, 900 немесе 920 ... ... ... қолдану барысында іс жүзіндегі өзіндік құн тапсырыс
аяқталмағаннан кейін анықталады, бұған дейін ... ... ... ретінде қарастырылады. Тапсырыстың әдістің кемшіліктері мынада :
күрделі, қайталанбайтын ... ... ... тапсырыстарды әзірлеу
кезінде материалдық және еңбек шығындарын нормалауды ... ... ... ... және ... шығындарын алдын – ала
бақылау жасап отыруды қиындатады. Осы ... жою үшін ... ... ірі ... ... ... ... жасауда, ауыр машина жасауда)
олардың торабына жекелеген тапсырыс ... ... яғни ... ... ... ... ... сериялық өндірісте тапсырыс саны ағымдағы айда шығарылатын болып
жоспарланған сонымен сәйкес келеді. ... бір ... ... ... ... үшін ... барлық тораптар мен бөлшектер (детальдар)
есепте бөліп көрсетіледі.
Тораптар мен ... ... түрі ... ... ... тапсырстық әдіспен, ал сериялық немесе латын бұйымдар – ... ... ... ... Сөйтіп, бұйымның жалпы құны тапсырыс
ескерілген ... ... ... ... ... ... бойынша жалпы немесе сериялық ... ... ... мен ... ... ... немесе өзіндік құнынан
құралады.
Тапсырыстар бойынша шығындар топтастырылып, есебінің карточкаларында
әрбір тапсырыстың өзіндік құны есептелінеді. ... ... ... ... ... ... жасайды.
Бөлістік әдіс . Шығындарды есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялаудың бөлістік әдісі өнімді жаппай өндіретін ... , ... ... ... дайын өнімге дейін рет-ретімен
технологиялық өңдеуден ... . Бұл әдіс ... ... ... кәсіпорындарда : металлургиялық , химиялық , мұнай өңдеу
және ... да ... ... ... мата тоқу ... ... ... – иіру, тоқу және әрлеу саласы; қара металлургияда – ... ... ... прокат.
Дайын өнім немесе шалафабрикат шығарумен ... ... ... әдіс деп ... ... әдісте өндіріске кеткен
шығындар олардың әрбір кезеңі, ... ... яғни ... ... Әрбір бөлістен кейін шалафабрикат ... ал ...... өнім ... ... ... ... жабдықтар,
өндіріс процестерінің арасындағыүзіліс –ірілістер; ... ... ... мен ... да ... тән жағдайлары
ескеріле отырып, ... ... ... ... ... Бұл ... ... жөніндегі шығындарды жоспарлау мен есепке
алудың аяталмаған, өндірісті ... алу мен ... ... ... ... мен ... ... өзіндік құнын калькуляциялау
мүмкіндігі ескеріледі.
Тікелей шығыстар, әдетте бөлістер бойынша, ал ... ... - ... өнім ... ... ... ... шығыстар бөлістердің арасында, ал олар әрбір бөлістердің
ішінде – (әзірленген өнім түрлері ... ... өнім ... ... ... ... ... жасалуы мүмкін.
Бөлістік әдісін қолданған кезде нормативтік әдістің негізгі
элементтері – ... ... ... ... ... ... ауытқуын,
сондай-ақ нормалардың өзгеру есебін және ... ... ... ... ... ... шығыстарын құжаттауды және жедел есеп
беруінде энергетикалық материалды және басқа да шығындардың нақты ... ... ... сонымен қатар өндіріс тапсырмаларына немесе нормасына
негізделген шығындар да ... табу ... . ... ... ... ... материалдардық шығыстардың ... ... ... ... , олардың сорттылығынан
болған қосымша шығындар немесе үнемдеулер кезінде көрініс табуы тиіс.
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және ... ... ... ... екі ... пайдаланылады : шалафабрикаттық және
шалафабрикатсыз .
Шалафабрикаттық нұсқа әрбір ... ... ... калькуляция
жасайды және оған үстеме шығысын қоса есептейді.
Шалафабрикатсыз нұсқасында бірінші қайта жасаулардан ... және ... ... одан кейінгі қайта жасаулардан туындаған
өңдеу шығындарын қосып, содан соң өнімнің өзіндік құны анықталады.
Бөлістік әдісі кезінде ... ... ... ... ... ... материалдық және еңбек шығындарын жасауға ашылатын
ведмостарында жүргізіледі.
Алғашқы шикізаттан ... бір ... ... ... ... өнім түрі ... ... олардың өзіндік құнын анықтау ... ... ... ... : ағаш кесу ... алғашқы бір
шикізаттан кесілген тақтайлар да , кесілмеген тақтайлар да, жаңқалар және
отындық ... ... да ... ... ... белгілі бір
атаудың бірінші сорты өлшем бірлігі ретінде қабылданады, ал ... ... ... ... ... өнеркәсібінде , өнім шығынын техникалық тұрғыдан
сипаттайтын бір өнім ... ... ... ... Егерде бір шикізаттан әртүрлі мұнай өнімдері алынатын болса,
онда олардың арасында тарату коэффициентінің көмегімен ... ... ... , ал ... ... ... өнім түрінің арасына үлес
салмағы бойынша таратылады.
Бөлістік әдістің ... ... ... ... ... ... есебін ұйымдастыру ерекшеліктерінің түрлерін атап кеттік .
Бөлістік әдістің негізі кемшілгі ... ... ... ... құны
есептік кезеңнің соңында ғана ... ... ... ... ал ... өзі кәсіпорынның басшылығының есеп беру кезеңі ішінде
өндірістегі іс жүзіндегі шығындардың жоспар бойынша ... ... ... ... ... бермейді. Бұдан басқа шығындарды
есепке алудың әдістерінің ... ... ... ... ... , сол ... ... кезіндегі орташа деңгеймен
салыстырылады және соның нәтижесінде алынған мәліметтер бойынша жүргізілген
ұйымдық – техникалық шараларға ... ... шын ... ... ... ... .
Бұл кемшіліктерді жою үшін нормативтік әдісін қолданады, бұл ... бір ... және ... ... ... құны ... құнмен салыстырылады. Ал нормативтік өзіндік құннан айырмашылығы :
осы кезде ... ... ... ... ... ... , сондай-
ақ материалдық , еңбек және басқа да шығындардың ... ... ... ... ... ... ... өндірісті ұйымдастыру жөніндегі ұйымдық техникалық жоспарлы шараларын
жүзеге асыру дәрежесіне қарай ... ... ... ... алу ... ... : шығындардың нормасынан материалдық
, еңбек және ... да ... ... ... , оларға тікелей
өндіріс процесінде ықпал етуге бар мүмкіндігін жұмылдырады.
Нормативтік әдіс . Өндірістегі шығындарды есепке ... және ... ... ... ... ... ... жаппай
өндіріспен шұғылданатын кәсіпорындар пайдаланады. Дегенмен , оның ішкі
сериялық және жекелеген ... ... ... Өндірістегі
шығындарды есепке алу өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... және нормативтік карталар
жасаудан ... Ол ... ... , ... ... ... дайындауға қажетті басқа да шығындар ... ... ... өнім ... нормативтік калькуляциялары бойынша
жасалады. Оларды жасау кезінде қолданыста жүрген өндірістік ... ... ... уақыт пен баға нормаларын , материалдар мен сатып алынған
шалафабрикаттардың жұмсалу ... ... ала ... , ... таза ... , ... ... мен сатып алынған
шалафабрикаттарға ... ... баға ... және ... ... мен ... ... шығындардың бекітілген тоқсандық
сметасы ескеріледі.
Нормалардың және шығындар мен сметалардың өзгеру тәртібін рәсімдеп ,
сондай-ақ кәсіпорынның ... ... мен ... ... және ... да ... мен ... өзгерту туралы тәртібін
реттеу арқылы жүзеге асырады. Нормативтік әдіс ... ... ... ... шаруашылығын тәртіпке келтірудің ,материалды сақтау және
өндіріске босату, цех ... ғана емес , ... ... ... ... ... (егер жолмен өнімге жатқызылса) және тұтастай алғанда ... ... ң ... ... ... ... мен құрылғыларды орнатудың
маңыздылығы зор .
Нормативтік ... ... ... етіп ... норма мен оның ауытқуы
шығындар есебінде бөлініп ... ... ... ... мен ... ... дер кезінде жөндеуге ... ... ... жол ... ... ... ... нормамен салыстырғанда ресурстардың үнемделуі немсе
артық жұмсалуы, нормадан ауытқуы табылады, ал ол өз ... ... ... ... ... ... бар екенін
баяндайды.
Нормадан ауытқуларға құжатталған және құжатталмаған болып келеді.
Құжатталған ауытқулар алғашқы құжаттардың мәліметі бойынша ... ... ... ... ... ... ... .
Құжатталмаған ауықуларға ауытқудың жалпы соммасы мен оның ... ... ... ... ... олар ... дұрыс есептелмеуінің нәтижесінен, ақау өнімдерін шығарғаннан,
нарядтарды артық жазғаннан, кеш ... ... ... ... ... өндірісті бағалауынан шығады.
Егер де өндірісте құжатталмаған ауытқулар бар ... онда ... ... дұрыс ұйымдастырылмағанын куәландырады.
Ауытқу теріс те және оң да болуы мүмкін .
Теріс ... ... ... ... ұйымдаспағандығынан
туындайды.
Оң ауытқулар жекелеген учаскалардың жетістіктерін баяндайды ... ... ... ... асырады. Кейде оң ауытқулар шын мәнінде
қаражаттың үнемделгендігін көрсете ... , ол тек ... ... ... пайдаланғандығын көрсетеді.
Нормадан ауытқу әртүрлі себептердің салдарынан болса, олардың кінәлі
тұлғалары мен ... ... ... қағатын құжаттармен рәсімделеді.
Сонымен қоса, ауытқулар әртүлі өзгерістермен байланысты болады, атап
айтқанда материалдық, еңбек, энергетикалық шығыстарының ... ... ... салдарынан орын алуы мүмкін. Әдетте, нормадан
болатын барлық ауытқулар, өзгерістер есеп ... ... ... ... сондықтан олар әрекет етіп тұрған норманың енгізілген кезеңінен
бастап нормативтік калькуляцияда көрніс табуы керек.
Шығарылған өнімнің ... ... ... ... үшін ... ... жұсалған шығындарды топтап есепке алу кезінде, бұл топқа
кіретін өнімнің әрбір түрінің нормативтік құны және сол ... ... ... ... өндіріс есебінің ведмосына жазылады.
Бұйымның бір түрі ... ... есеп ... ... ... шығарылған өнімнің нақты санына ... ... ... ... ... ... кезінде есептік айдағы
ауытқуларды нормативтік өзіндік құнға ... ... ... ... ... – кост ... – кост ... бойынша өндіріске кеткен шығындарды есепке
алудың әдісі есептің басқа жүйесінен ... ... ... ... мәнінде, ол бөлістік, тапсырыстық, бөлшектік және басқа да ... ... және ... ... ... шығару әдістерімен
ұштастыруды табуды көздейді. Негізінен алғанда, ... – кост ... ... ... қолдау үшін әзірленген. Алайда бұл ... ... да ... ... ... басқа стандарт – кост ... ... ... ... ... шығынның, күрделі құрылыстың
материалдық ресурстарды дайындаудың еебін ұйымдастыру кезінде пайдалануы
мүмкін.
Стандарт – кост ... ... ... ... өндірске
жұмсалатын барлық шығындар өндіріске жұмсалмай тұрып есептелінеді. Шығындар
стандарттың есептеу үшін ... және ... ... ... ... арнайы шоттарды қолдана отырып, нақты жұмсалынған шығындар мен
стандарттық көрсетеді. Сөйтіп, стандарт – кост жүйесі ... ... ... ... ... бұйымдардың стандарттық
калькуляциясын жасауды және ... ... ... ... іс ... шығындарды есепке алуды көздейді. Стандарт – кост
жүйесі өндіріс ... ... ... ... басты құралы болып
табылады.
Стандарт – кост жүйесінің ... ... ... ... ... және өндіріс процесі барысында өзгеріп отыратын ... ... ... стандартты үш топқа бөлуге болады:
- теориялық стандарттар – бұл кез келген фирманың ... ... ... ... ... ... стандарттар – стандарт мерзімге белгіленген ... ... ... ... ... стандарттар - өндіріс процесінде болған өзгерістерге дейін
жылдан жылға өзгермейтін стандарттар .
Стандарт ... ... ... ... ... шеңберінде өнімнің
өзіндік құнын жоспарлау мен тығыз байланыстырады, ... ол ... ... ... жасауды қамтамасыз етуге бағытталған .
Директ –костинг жүйесі .
Соңғы жылдары индустриалды ... ... ... ... ... деп ... ... кеткен шығындарды есепке алу жүйесі кең
тараған . Есептің бұл ... ... ... ... ... ... ... шығындарының есебі тұрақты , айнымалы өндіріс көлеміне
пропорционалды өзгеретін шығындар болып ... ... ... ... ... тек айнымалы шығындардың тек айнымалы ... ... ... жеке ... ... , ... ... тікелей табылады.
Директ –костинг жүйесін пайдалану идеясы біз үшін жаңалық емес. 30-
шы жылдардың ... ... ... ... ... ... ... тек жұмсалатын материалдар , еңбек ақы төлеу және басқа
тікелей шығыстар бойынша есепке алатын ; ... ... сол ... ... ... ... ... шығарылатын.
Шығындарды өндіріске толық жатқызу жүйесі мен директ –костинг ... ... ... ... бұл ... ... ... құны
ауыспалы шығыстар бойынша анықталады. Мұндай есептеу жүйесі тұрақты
шығындардың осы ... ... ... өнім ... арақатынсата болмауы ,
аяқталмаған өндіріс көлемінде белгіленбеуінде немесе белгіленбеуіне әкеліп
соғады. Шығындарды тарату ... ... ... , ... жүйесіндегі кірістік есеп екі көрсеткіштен тұрады :
1. Өткізуден түскен табыстан ... ... алып ... ... ... ... көреміз ;
2. Жалпы кірістен тұрақты шығындарды аламыз, нәтижесінде бізде кіріс
болады.
Сонымен, директ – костинг жүйесінің негізі ... кост ... ... ... шығыстардың ауыспалы және тұрақты болып ... ... ... ... ... табыстан шығарылып тасталады,
демек, өнімнің өзіндік құнын қалыптастыруға қатыспайды .
Директ – костинг ... ... ... ... ... :
үстеме шығыстарды айнымалы және тұрақты шығысқа дәлме дәл етіп бөлу қиын ... баға ... және баға ... үшін ... ... өзіндік
құнын ешбір жүйесіз белгілеуге тура келеді . Сөйте тұрады , ... және ... ... ... есеп жүргізудің бақылау және талдау
мүмкіншіліктерін көбейтеді, өнімнің барлық түрінен ... ... ... ... осы ... оңтайлы шешім қабылдауға мүмкіндік туғызады .
2.2 «Директ – ... ... ... ... ... есебінің ең бір маңызды ... ... ... және тірі ... ... және ... сату (жұмысы,
қызмет) табылады. Оларды экономикалық әдебиеттерде өндірістік шығыстар деп
атайды.
Экономикалық әдебиеттерде «шығындар» терминін жиі ... ... ... Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес
шығыстарға кәсіпорынның негізгі қызметі ... ... ... ... ... 2732 26 ... 1995 ж. ... есеп туралы» заңына 2002
жылғы 24 маусымда № 329 – 11 «Қазақстан ... ... ... толықтулар енгізу туралы» Қазақсатн Республикасы заңында,
«шығыс» деп - ... ... ... ... құны ... ... ... есеп беру кезең аралығындағы
экономикалық олжаның ... ... ... ... алып келеді ,
құрылтайшылар арасындағы бөлікке қатысы жоқ. Бұл ... ... аса кең ... : ... бұл ... ... активтердің
келуі немесе міндеттемелердің көбеюі.» .
Шығыстың жалпы ... аса көп ... ... сату ... ... ... шығындарды анықтау , салық қызметкерлермен ұштасуда
болдырмайды.
Шығындар есебінің дұрыс ұйымдастырылуы үшін, классификацияның ... ... ... ... бар.
Қарастырып жатқан обьектінің бірден бір әдісі болып классификация
табылады.
Классификация – бұл анықталған ... ... ... ... арасындағы заңдылы байланыстардың негізінде кластарға бөлу.
Шығындар классификациясы – жедел ... ... үшін ... ... ... топтау, басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін
өнімнің өзіндік құнының қалыптасуы және ... алу ... ... ... калькуляциялау, өндірістік шығындарды талдау және ... ... ... Бұл ... ... және ... есептік және
талдау теориясында жақсы қарастырылған .
№ 7 «Тауарлы – ... ... ... есеп ... шығындар әдістемесінің ұсынысында, өнімнің
өндірістік құнды қалыптастырушы олардың экономикалық мағынасымен ... ... ... ... ... ... Еңбек ақы шығындар
3. Сақтандыру шығындар
4. Негізгі құралдардың тозуы
5. Басқа да шығындар
Басқару ... ... ... баптарында топталады. Бұл
топталып, өнімнің өндірістік ... ... ... қандай мақсатта (қай
жаққа, не үшін) жұмсалғандығын білуіміз үшін керек. Ол дегеніміз шығындарды
бағыттар бойынша ... ... ... ... ... баптары
бойынша шығындар классификациясы келесі сұраққа жауап береді: ресурстар қай
жерде және не үшін ... ... ... ... ... ... ... құнның құрамдас бөліктері бойынша өзіндік құнды талдауға мүмкіндік
береді. Технологиялық прцеспен ... ... ... шығындарды
калькуляция баптары бойынша тұрақты тексеру ... . ... ... түрі ... ... ... ... және олардың пайда болу
өндірістік емес шығыстарды жоғалтуларды табуды анықтауға мүмкіндік береді.
Калькуляция ... ... ... ... ... есеп
стандарттарына әдістемелік ұсынысында көрсетілген ол өзіне келесі баптарды
қосады:
1. Материалдар
2. Еңбек ақы
3. Сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... классификациясының
болуы, отандық есептің батыстың алдындағы мүмкіншілігіміз ... ... және ... баптары бойынша шығындар құрамын бақылайтын
жалғыз классификацияның жоқтығы. Шығындарды қандай баптар бойынша ... ... ... ... нарық жағдайына байланысты өз ... ... - ... ... есебінде шығындарды басқару
үшін өзінің жиынтық шығындарын қолдануға құқығы бар – деп, ... ... ... ... ... өндірістік
шығындарды өзінің ойынша ... ... осы ... ... ... ... классификациясы деген сұраққа керекті
көңіл аударылмайды деп ... ... ... ол ... бұл сұрақ
өте қатаң зерттелуде. № 3 таблица ... ... ... ... біздің есеппен салыстырғанда «директ-
костинг» жүйесі бойынша терең және көп жақты ... ... ... бар. Бұл ... ... өндірістік көлемінің
өзгеруіне байланысты шығындарды тұрақты және айнымалыларға бөлу ... ... ... оқу барысында С.А.Николаева
келесі сұрақтарға көңіл аударуымыз керек дейді:
1. Өндіріс көлемінің өзгеруіне байланысты шығындардың ... ... ... және ... бөлу әдісі
Ендеше осы сұрақтарды қарастырып өтейік.
Шығындар өндіріс көлемінің өзгерісіне байланысты тұрақты ... ... ... ... жалпы сомманың өзгеруі, айнымалы
шығындар екенін түсінеміз. Оларға: ... ... және ... ... ... және отын ... негізгі өндірістік
жұмыстың жалақысы т.б. Өнімнің бір данасын есептеген кезде көрсетілген
шығындар өзгермейді.
Өндіріс ... ... ... ... ... ... абсолютті соммасы өзгермесе, онда бұл ... ... ... ... ... ... алынған ақшаның немесе
несиелердің пайыздары, кәсіпорын басшыларының жалақысы және т.б.
Шығарылып жатқан өнімнің көлемі ұлғайған ... ... ... ... бөлінеді, бұл өз кезегінде бір дана өнімнің өзіндік құнының
төмендеуіне алып келеді.
Егер тұрақты шығындарды шығарылып ... ... ... ... деп ... ... онда ол графикте келесідей ... егер ... ... ... бір данасына есептегендігін
қарастырсақ , онда ол графикте былайша көрсетіледі.
Айнымалы шығындардың да ... ... ... қатынасын және
өнімнің бір данасына есептегендегісін график арқылы қарастырсақ болады.
Барлық айнымалы шығындар өнімнің өндіріс ... ... ... ал ... тұрақты шығындар, керісінше, бұл шешімдерге әсер етпейді
деп, қорытынды шығаруымызға болмайды. Келесі бір факторды ... ... және сол ... шығындар өздерін әр түрлі етіп көрсетуі мүмкін. Шешім
қабылдау бойынша шығындар анықталған ... ... ... ... басқа жағдайларда тұрақтылар болуы мүмкін. Осы шығындар тұрақты немесе
айнымалы екенін білу ... ... екі ... ... шешім
қабылдау үшін қарастырылып ... ... ... өндірістік
фаторлардың бөлінуі.
Басқа сөзбен айтқанда, кейбір жағдайларда айнымалы ... ... ... және керісінше, тұрақтылар айнымалылар. Шығындардың ... әсер ... ... бірі ... ... отырған уақыттың
аралығы табылады. Бір мезетті (шапшаң, тез) , және ұзақ ... ... ... ... ... , тез) кезеңде барлық ... ... ... кезеңде барлық шығыстар тұрақты және айнымалыларға бөлінеді.
Ұзақ уақытты кезеңді барлық шығындар айнымалылар болып ... ... бұл ... тек ... ... шикізаттар және материалдар
сатып алып қана қоймай сонымен қатар үлкен көлемде жұмысшылар жолдануына
мүмкіншілігі бар және ... ... ... ... ... ... және ... олардың мәні арқылы бөлу
пайдасыз. Шығындардың бөлінуі ... ... ... ... және ... бөлу ... ... жағдаймен
немесе шешім қабылдау прблемасы бойынша анықталады.
2.3 «Директ – костинг» жүйесі бойынша өндірістік есепті ұйымдастырудың
халқаралық тәжірибесі
Ең алдымен сұрақты қарастырмай жатып, ... ... ... ... нені ... ... есепті ұйымдастыру дегеніміз, біріншіден ... ... ... жүйесі және екіншіден кәсіпорын өзінің
шығыстарын топтау үшін ... ... ... ... есеп ... ... екі
салаға бөлінеді . Қаржылық және басқару.
Қаржылық есеп – бұл есептік ақпараттарды ... ... ... ... ... , заңды және жеке тұлғалар болуы ... ... ... – сырттағы қолданушылар үшін қаржылық есеп берудің
құрастыру .Сыртқы ... ... ... ... ... ... және т.б. Қаржылық есеп беру дайын болса ,
онда мақса орындалды деп ... ... есеп ... ... ... ... ол ... дәрежеге дейін орталықтандырған .
Басқару есебі – бұл ... ... ... кәсіпорынның
өндірістік – коммерциялық қызметін бағалау және басқару, жәнеде құрлымдық
бөлімшелері үшін ақпараттарды дайындау ... Бұл ... ... ... есебінің функциясын орындау үшін келесілерді қосады,
табу, өлшеу, белгілер, жинау, ... ... ... дайындық, түсінік
беру, ақпараттарды қабылдау және тапсыру .
«Басқару есебі – бұл ... ... ... ... ... ... түсіндіру және ақпаратты тарату, осылардың барлығы кез – келген
обьектілерді басқару үшін өте ... деп ... ... Ч.Т.Хорнгрен
және Дж.Фостер жазған .
«Басқару есебі» термині – бақылау және тәртіпке салу, жоспарлау,
шешім ... ... ... іске ... үшін қажетті ақпараттарды
дайындау деп аталады – деп К. Друри жазды.
Кәсіпкерлік қызметтің басқару шешімі ... ... ... және ... ақпаратқа негізделеді.
Кәсіпорынның ішіндегі ... ... ... ... үшін ... ... ... – бухгалтерлік есептің ішіндегі жүйе , бір ... оның ... ... ... ... және де жоспарлау,
ұйымның қызметін бақылау және басқару үшін қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... үшін табу, өлшеу, жинау,
талдау, дайындық, түсінік беру, ақпараттарды қабылдау және тапсыруларды
қосады – деп, А.Д. ... және ... ... ... – бұл есептік процесті және ұйымда ... ... ... Оның ... ... өндірістік қызметі болып
табылады . Ол басқарушылардың тапсырысы және ... ... ... ... алдындағы артықшылығы болып басқару есебі
кәсіпорынның мүддесі үшін ғана қызмет етуі табылады .
Басқару есебі өз дамуында бірнеше кезеңдерден өткен :
- ... есеп (XIX ... ;
- ... есеп ... дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін);
- басқару есебі (1953 ж . ... );
- ... есеп (1975 ж. ... ... есеп (1975 ж. ... ... уақытқа дейін).
XIX ғ. Ортасында батыста бухгалтерлік есептің жалпы жүйесі ... ... ... ... себебі, келесі прблеманың байланысты болған
: кәсіпкерлік қызмет мүмкіншілігінің жоғарылауы.
Екі ... ... ... және ... деп бөлу , ең ... ... ... ортиалықтандырумен, ірі компанияларды
құрумен, сондай ақ ... ... ... ... ... ... келеді.
«Тарихи өндірістік есеп басқару есебінің негізін салушы ... ... ... ... негізгі мақсаты өндіріске кеткен
шығындарды анықтау және өнім бірлігін сатудан ... ... ... ... ... ... ... үлкен талаптар қоюды ұсынылуда»,-
деп , М.А. Вахрушина жазады.
«Өндірістік есеп - өнімнің қорларының құнын бағалау үшін ... ... ... жинау;-деп , К.Друри жазады.
ТМД елдеріндегі көптеген ғылымдардың ойынша , ... ... бұл ... ... ... шығындарды есептеу, өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау және ... ... және де ... ... ... ... ... немесе кем екендігін талдау.
Басқару есептің негізгі бөлігі өндірістік есеп, осының ең ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
«Директ – костинг» жүйесі арқылы шығындар ... ... ... ... шығын түрлері бойынша есеп;
2. шығынның пайда болу жері бойынша есеп;
3. жауапкершілік орталықтары бойынша шығындарды есепке алу;
4. шығындарды алып жүру ... ... ... ... ... Бұл бағытта шығындардың есебі ... ... және ... ... ... ... ... өнім бірлігінің өзіндік құны анықтау үшін қажет.
Батыстағы есепке жататын шығындардың маңызды түрлері болып:
- еңбек ақы ... ;
- ... ... энергия шығындары ;
- ремонтқа шығындар ;
- салық, сақтандыру, жарна;
- амортизация шығындары;
- пайыздар , тәуекел;
- басқа да шығындар ... ... ... ... ... блып ... кезеңнің
түрлері бойынша шығындардың жүйелік есебі табылады. Ол ... тік ... ... ... ... ұйымдастырудың келесі бір бағыты болып
шығындардың пайда болу жері ... ... алу ... пайда болу жері – бұл кәсіпорынның құрлымдық бөлімшесі.
Бұл бойынша, өндірістік ресурстардың шығындарын басқару және ... ... ... ... және ... жоспарлауды ұйымдастыру.
Шығындардың пайда болу жері келесілер болуы мүмкін: жұмыс ... ... ... ... бөлімшесі (жарнама, жоспарлау
және қаржылық бөлімшелер және тағы сол сияқтылар). Әрбір осындай участкіге
өзінің тіркелген ... ... Бұл ... ... ... ... ... номенклатурада тіркеледі.
Өндіріске кеткен шығындарды есептеудің үшінші бағыты жауапкершілік
орталықтары бойынша ... ... алу ... ... ... ... бір бөлігі сияқты анықталуы мүмкін. Жауапкершілік
орталықтары ... ... ... ... ... ... бойынша табыстар және шығындар туралы мәліметтердің жинақталуы.
Осындай жолмен сметадан болған ауытқуларды ... ... ... керек. Жауапкершілік орталықтары бойынша ... ... ... орындалғаны туралы есебінде көрсетіледі. Осы есептер
арқылы ... ... ... ... ... ... ақпараттарды алады. Басқарудың жауапкершілік құрлымдары өндірістік
бөлімшелерге таратылады , сондықтан жауапкершілік орталығы ... ... ... ... қамтиды.
Шығындар есебінің төртінші бағыты – шығындарды тасулар бойынша есепке
алу. Шығындарды тасушылар - ... ... ... ... ... ... шығындарды тасушы өнімдер бұйым немесе жартылай
фабрикаттар, бірдей бұйымдардың топтары, жеке таңдалған ... ... ... және ... ... (транспорттық, монтаждық және тағы
басқалар).
«Директ – ... ... ... өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау ... ... ... ... ... тартылмайды. Тек
айналмалы шығындар ғана шығындарды тасушыларға жатқызылуы мүмкін.
Төбеде біз нарықтық экономикасы дамыған елдердің кәсіпорындарындағы
«директ – ... ... ... өндірістік есепті ұйымдастырудың
тәжірибелерін қарастырдық.
КСРО – ң ... және осы КСРО – ң ... ... ... қатынасқа өтуіне байланысты өндірістік ... ... даму ... ... ... өте ... проблема болды .
Бөлініп шықққан республикалардың ойлары бойынша «директ – ... даму ... жүйе деп ... ... ТМД елдерінде, соның ішінде Россияда бірқатар жұмыс-
тар басылымға шыққан. Бұл жұмыстарда осы жүйенің мәні және оны ... ... ... Бұл ... ... үшін елдер халықаралық
бухгалтерлік есеп ... өтуі ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау әдістерін толығымен қарастырып өттім.
Егер ... ... осы ... ... ... ... жүйесін қолданылатын болса , онда олар шығындарды және өнімнің
өзіндік ... ... ... ... . ... ... ... кеткендей
«директ – костинг» жүйесі өнімнің өзіндік құнына айнымалы ... ... ... ... ... шығыстары ретінде жабылады
.Сондықтан бұл жүйе бойынша өнімнің өзіндік құнын есептеген кезде, өнімді
тікелей ... ғана ... ... ... ... Бұл өз ... өзіндік құнынның төмендеуіне алып келеді. Егер өзіндік құн ... онда ... ... ... өседі. Ол өз кезегінде кәсіпорынға ... алып ... ... қарастырғандарды қорыта айтқанда, еліміздегі ... « ...... ... ... ... ... есептің
ұйымдастырылуын және экономикалық талдауды жақсартуға және жоғары табыс
табуға мүмкіндік береді.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
ЖШС «Камаш-Строй» құрылыстағы өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау39 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау26 бет
Шығындар есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері63 бет
Шығындар есебін ұйымдастыру және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау негізінде басқару есебін тиімді ұйымдастыру және бюджет жасауды жетілдіру ("АГС сервис" ЖШС мысалында)94 бет
Шығындар мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың есебі54 бет
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен өндірістік шығындарды талдау95 бет
Өнімнің, жұмыстың және қызметтің өзіндік құнын калькуляциялаудың және шығындарды есепке алудың нормативтік тәсілі40 бет
Өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау17 бет
Өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау туралы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь