Несиенің формалары және түрлері

Жоспар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

Несиенің формалары және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

І. Коммерциялық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Коммерциялық несиенің банктік несиеден
айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Тұтыну несиесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.3 Ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.4 Мемлекеттік несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

ІІ. Банктік несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Несие түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
КІРІСПЕ

Нарықтық экономикада несие банк жүйесінде маңызды рөл атқарады. Несиенің экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. Жұмыстың мақсаты капиталдың, яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру формасын несие, ақша капиталының ақша айналуын және несие берушінің қарыз алушы арасындағы қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, қарыз капиталына айналуы және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына байланысты үнемі өзгеріп тұрады. Айталық, экономиканы орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік, трастылық қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы да өзгереді.
Сонымен қатар, несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық және банктік несие болады. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады. Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша жүйесінде үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың тірегі болып табылады. “Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен несиелік мекемелердің қанат жаюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несиенің өте қажеттігін, олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен маңызы және шет ел тәжірибелері салыстырылып ұсынылып қарастырылған.
Қолданылған әдебиеттер:

1. « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – екінші басылым.- Алматы: « Экономика », 1999.- 432 бет.

2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ - Астана: « Таным », 2003.- 272 бет.

3. « Жас қазақ » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 – ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 дана.

4. Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 – бет, 2.1., таратылымы 12000 дана.

5. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.

6. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» : оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2004.- 268 бет.

7. Саниев М.С. «Ақша, несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324 бет.
        
        Жоспар
КІРІСПЕ.....................................................................
............................2
Несиенің формалары және
түрлері...................................................4
І. Коммерциялық
несие.......................................................................
5
1.1 Коммерциялық несиенің банктік несиеден
айырмашылығы................................................................
...................9
1.2 Тұтыну несиесі
............................................................................
..13
1.3 Ипотекалық
несие.......................................................................
..15
1.4 Мемлекеттік
несие.......................................................................
.19
ІІ. Банктік
несие.......................................................................
...........21
2.1 Несие
түрлері.....................................................................
............24
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................29
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..31
КІРІСПЕ
Нарықтық экономикада ... банк ... ... рөл ... экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай
болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз ... ... ... ... яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру ... ... ... ақша ... және ... берушінің қарыз алушы арасындағы
қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және заңды ... бос ақша ... ... ... ... ... ... уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы ... ... ... ... ... ... Айталық, экономиканы
орталықтанған ... ... ... ... экономикаға өтуге
байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, ... ... ... ... ... ... сонымен
бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ... да ... ... ... ... ... көрінісін несиенің формалары
мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: ... ... ... ... Бұл екі ... ... ... субъектілері, құрамы,
қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы ... ... ... бұл ... бір ... ... қатынас
ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, ... ... ақша ... үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен
экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. ... ... ... Қазақстанда күрделі өзгерістер ... яғни ... ... ... ... саясатымен тікелей байланысты. Осы
жерден байқайтынымыз несие ... ... ... ... ... “Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген
мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына ... ... ... ... дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен
несиелік мекемелердің ... ... ... сол ... қазақ даласының
қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен ... және ... ... үшін ... өте ... олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ
ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні ... және шет ел ... ... ... ... формалары және түрлері
Несие экономикалық категория ретінде формаларға ие. Форма әр ... да бір ... тән ... ... ... ... Несиеге қажетті байланыстардың жиынтығын білдіреді. Несиеге
қатысты оның формасы бұл ... ... ... ... әр ... және ішкі өзгерістер кезінде сақталатын негізгі қасиеттерінің
көрінісі. Қарызға берілген ... ... ... мен ... ... ... қалай өзгерсе де, несиенің формасы оның бүтін ретіндегі
мазмұнын білдіреді.
Несиенің формалары, оның ... және ... ... ... ... ... байланысты. Несие берушілер мен қарыз
алушылар арасындағы ... ... ... де, ... ... ... сақталады.
Несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері
сипаттайды. Несиенің мазмұны мен түрі ... ... ... ... ... несиенің мазмұны мен оның қолданылатын
түрін өзгертеді.
Несиенің формасы- бұл ... ... ... олардың негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... көрінісі. Экономикалық әдебиетте, әдетте, несиенің негізгі екі
формасы ... ... және ... ... ... ... – коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені банктік деп атайды. ... ... бір – ... несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі,
динамикасы, ... ... және ... ету аясы ... ... ... ... жарияланымдарда несие формаларына: тұтыну,
мемлекеттік, халықаралық, үкіметаралық, фирмалық және т.б. ... ... екі ... ... ... ... Коммерциялық несие
Коммерциялық несие- бұл жеткізушінің сатып алушыға ұсынған тауары
немесе көрсетілген ... үшін ... ... ... ... ... да және оны берушілер ретінде кәсіпкерлер мен бизнеспен
айналысатындар бола ... ... ... ... ... ... алушыда
нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда айналыс
құралы ... ... ... көрсетілген қарызын уақытында төлейтіндігін
куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме, яғни ... ... Ол ... ... – бір ... өткенне кейін, борышқордан векселде көрсетілген
ақшалай соманы талап етуге құқығы бар. ... бұл ... ... ... ... қызмет атқарады.
Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: қарыз ... ... ... ал оның ...... ... жылдамдату.
Әр түрлі тауарларды өндіру және өткізу әртүрлі уақыт кезеңін және
белгілі – бір маусымға сәйкестендіруді ... ... ... да бір ... өз ... ... ұсынған кезде осы тауарды қажет етіп тұрған
басқа өндірушінің қолма-қол ақшалай қаражаты болмауы ... ... ... сату ... туындайды. Коммерциялық несиенің
шектелген деңгейі бар. Біріншіден, ол жұмыс ... ... ... ... ... шектелген,яғни олардың әрқайсысы
коммерциялық несие өзінің бағыты бойынша ... ... ... ... салалар осы құрал – жабдықтарды тұтынатын
салаларға береді, бірақ ... ... ... ... ... иесі тоқыма станоктарын несиеге тоқыма фабрикасына сата алады,
ал тоқыма фабрикасы машина ... ... ... ... бере
алмайды, өйткені маталар машина құрылысында өндіріс құрал – жабдығы бола
алмайды.
Монополияға дейінгі капитализм ... ... ... ... және ... өткізудің үздіксіздігін қамтамасыз ете отырып,
несиелік жүйенің негізі болды.
Қазіргі уақытта ... өз ... ... бұл ... ... қалдыра отырып, сатуды белсенді қолданады. Бұл ұсақ және ... ... ... ... ... құнының өсуімен,
банктік қарыз алуды қиындататын несиелік шектеулермен түсіндіріледі.
Коммерциялық ... ... және ... кең ... ... ... ... сомасында коммерциялық талаптар ... ... орта ... 30 % -ға ... ... ... %. Олардан кейінгі орында ағылшындық, американдық және ... ... ... ... тек ... ... ... фирмалар ғана пайдаланбайды, сонымен қатаркредитор және қарыз алушы
ретінде бола отырып, едәуір ... және ... ... ала алатын ірі
компаниялар да пайдаланады.
Коммерциялық несиенің сақталуының себептерінің бірі – тауарлардың
ұдайы жеткізілуін талп ... ... ... ... ... және ... болып табылады.
Басқа да несие формаларының жедел өсуіне ... ... ... мен оның көмегінің абсолютті шамада ұлғаюына қарамастан ... ... ... ... несие” терминімен
банктің коммерциялық мақсаттарға беретін қарыздары түсіндіріледі. Жұмыс
істеп ... ... бір – ... ... ... ... шарттарымен сатуы коммерциялық фирмааралық несие деп аталады. К.
Маркстің ... ... ... ... ... ... ... “ бір қолымен
несие береді және ... ... ... ... ... ... тұрғысынан алғанда, коммерциялық несие төлеуді кейінге ... ... ... қоылған тауарлар және осындай шартпен
жабдықтаушылардан алынған тауарлар арасындағы айырмашылық ... ... ... ... ... көлемін анағұрлым анықтау үшін таурларды
жеткізу ... ... ... ... де ескеру керек деп
есептейді.
Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: қарыз келісімі – аясы тар ... ол ... алу – сату ... ... ... Қарыз келісімі
тауарлардың өткізілуін жеңілдетеді. Төлемді кейінге қалдыру ... мен ... ... ... сауда келісімі жасалған уақытта
анықталады. Әдетте төлеуді кейінге қалдырудың ең жоғары ... 90 ... ... ... қалдыру тауарлардың түріне және ... ( ... азық – ... ... ... ... ... ішінде
жүзеге асырылады ) байланысты. Төлемді кейінге қалдыру кезеңін ұзарту сатып
алушы мүддесіне сай ... оны ... ... ... салыстыруға болады.
Несиенің бұл формасын таңдаудың басқа ... ... ... рөл ... оның құны ... ... Коммерциялық несие бойынша
мөлшерлеме ақша нарығының мөлшерлемелеріне ілесіп отырады, ... ... ... ... ... несие қазіргі уақытта несиенің
басқа формаларынан жеке өмір сүрмейді. Несиенің негізгі екі ... ... ... міндеттемелерін есептеу мысалында көрінеді. Тауар
өткізуді мақсат еткен алғашқы мәміле ... ... ... ... ... мәмілеге айналады, оның негізінде қарыз ... ... ... ... ... ... ... несиенің
көмегімен ұлғайтылады, жабдықтаушылар банкте вексельді оның төлем мерзімі
жеткенге дейін қиындықсыз есептете алатынын біле ... өз ... ... төлемді кейін жүргізуді ұсынады, яғни вексельді ... ... ... ... ... кейінге қалдыруды
ұсынуда шектелген мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Соңғы он жылдықта несиенің екі формасының арасындағы өзара ... ... ... ... ... несиемен салыстырғандағы
артықшылық күшейе түсуде. ... ... ... ... рөл ... онда ... ... қызмет ету ережелерінің өзгерістері
көрінеді.[1]
Коммерциялық несиенің артықшылықтарымен қатар, кемшіліктері де ... ... ... ... ... тәрізді белгілі
кемшіліктерден басқа төлемді белгілі – бір дәрежеде кейінге ... ... ие ... ... ... ... жиі бұзылады;
жабдықтаушылар сатып алушылардың қаржылық жағдайы туралы әр уақытта жақсы
хабардар ... ал бұл ... ... ... үшін ... – бір
тәуекел туғызады. Төлемді ... ...... ... ... әсер ... ( атап ... ол жабдықтаушы оңай түрде банкте
вексельді қаншалықты есептете алатынына ... ). ... ... ... рөлін төмендетеді.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы:
- қарыз беруші ... ... ... ... яғни ... ... ... айналысатын кез – келген заңды тұлға бола
алады
- коммерциялық ... тек қана ... ... ... ... ... өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты
- коммерциялық несиенің ... қүны сол ... ... ... ... төмен болады
- қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік ... ... ... ... бұл несие үшін төленетін ақы
тауар бағасының құнына қосылады.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр ... ... ... ... белгілеріне байланысты жіктеледі:
І. Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- мақсатты қорларға
- банктерге
- ...... ... ... емес агенттерге берілетін несиелер:
- өнеркәсіп салаларына
- ауыл шаруашылығына
- саудаға
- дайындау ұйымдарына
- жабдықтау – сату ұйымдарына
- кооперативтерге
- жеке кәсіпкерлерге
3. ... ... ... ... ... ... ... ... ( 1 ... ... )
- орта ... ( 1 жылдан 3-5 жылға дейін )
- ұзақ ... ( 3-5 ... ... )
ІІІ. Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай
- негізгі қорға жұмсалатын
- айналым қаражатына жұмсалатын
IV. Қамтамасыз ... ... ... ...... уақыты жетпеген, бірақ қайтуында
ешқандай күмән жоқ ... ... ... - ... ... ... мерзімі
ұзартылған және банк үшін тәуекел туғызатын ... ... ... ... ережесіне сәйкес[2], күмәнді
несиелер ... ... 1 – ... ... 2 – ... 3 – ... күмәнді, 4 – санатты күмәнді, 5 – санатты
күмәнді.
3. Үмітсіз несиелер – қайтару ... ... ... ... шотына жазылған несиелер.
V. Валютамен берілуіне қарай:
- ұлттық валютамен
- шетел валютасымен
VI. Қайтарылу ... ... ... ... ... ... ... шартына қарай:
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну ... ... үшін және ... ... ... берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді кепілге ала
отырып, ұзақ мерзімге берілетін несие.
3. ... ...... ... қаражатты шегеру,
дебеттік қалдық бойынша берілетін қысқа мерзімді несие формасы
4. Овернайт несиесі - өтімділікті ... ... бір ... ... ... ... Онкольдық несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша өтелетін
қысқа мерзімді несие.
6. Банкаралық несие – банктердің бір – біріне ... ... ... несие – тз іске асатын бағалы заттарды немесе
бағалы қағаздарды кепілге алып, берілетін несие.
8. ... ......... ... алумен байланысты
берілетін несие.
9. Рамбурстық несие – шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай
фабрикат пен ... ... ... ... ... несие.
10. Сенім несиесі – банктің сеніміне кірген төлем қабілеті жоғары
клиенттерге берілетін несие.
11. Маусымдық несие – ... ... ... ... алу ... ... уақыт бойынша алшақтықты жабуға
арналған несие.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
- меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға
- материалдық қорлар ... мен ... ... ... экономикалық қызметке байланысты тауарларды экспорттау
мен импорттауға
- азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, ... және т.б. ... ... несиесі
Тұтыну несиесі – бұл тұрғындарға тұтыну тауарларын ... алу ... ... ... үшін ... және ... формада
берілетін несие.
Тұтыну несиесінің негізгі міндеті – тұрғындарға тауарларды сатуға
қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек ... ... ... бір ... ... айналымының ұлғаюымен несиенің көлемі де өседі, ... ... ... ... де ... тудырады; екінші жағынан – тұрғындарды
несиелеудің өсуі ... ... ... күшейтеді. Бұл тәуелділік,
әсіресе қазіргі уақытта нарықтың тауарлармен толығу жағдайында көрінеді.
Несиенің бұл түрін әр түрлі ... ... оның ... әр ... ... ... мен ... тұрғындардың жалпы қарыз сомасының
қатынасы осы елдердің ЖІӨ - не 10 % деңгейінде, ГФР және Францияда 30 %, ал
Ұлыбритания мен АҚШ – та 60 % ... ... ... негізінен, қымбат
тұратын тауарларды сатып алу ... ... ... ... жихаздарды және т.б. пайдаланылады. Тауар бағасы қымбат болған
сайын, тұтыну несиесі де жиі ... ... ... ... жартысынан көбі автомобильдерді сатудың үлесіне тиеді. Қалған
тауарлар көбінесе қолма – қол төлеу шартымен сатылады.
70 ... ... ... ... жеке ... ... ... тәжірибесі кең таралды. Бұл жерде айтылатын нәрсе, тауарларды сырттай
каталогтардың көмегімен немесе ірі ... ... ... ... ... отыр. Тұтыну несиесінің бұл ... ...... ... қалу және ... ... ... қатар сәйкесінше
фирманың сауда айналымын ұлғайту.
КСРО – да ... ... 60 – 70 ... дамыды. Несие ұзақ
қолданыстағы ... ... ... алу үшін 1 – 2 % ... 6 – 24 айға берілді.
Тұтыну несиесі жеке тұлғаларға ұзақ мерзімді банктік қарыз формасында
тұрғын үй ... және ... ... ... ... осы үшін
мамандандырылған Мемлекеттік тұрғын үй құрылыс банкі ... ... үй ... Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес
азаматтарға ... ... үшін ... ... үй ... ... – жинақ шоттары ашылады. Қарыз – жинақ шоттарын құрылысты бастауға,
аяқталмаған құрылысты жалғастыруға, ... ... мен ... үй сатып
алуға және осы мақсаттарға жеңілдік несиелерін беру үшін пайдаланылады.
Ипотекалық несие
Ипотекалық несие – жылжымайтын мүліктерді : жерді, ... үй ... ... ... ала ... берілетін қарыз.
Ипотекалық несие беру – тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ең
тиімді тәсілдерінің бірі. Дәл осы ... ... ... үй жағдайларын
жақсарту, банктердің тиімді және пайдалы жұмыс істеу, құрылыс кешенінің
өндірісті ырғақты жұмыспен жүктеу және ... ... ... ... ... ... ... өсуге ынталы мемлекеттің мүдделерін
үйлестіруге мүмкіндік береді.
Азаматтарға ипотекалық несиелер беруді ... ... ... 1998
жылдан бастап жүзеге асыруда. Ипотекалық несиелер бойынша ... ... ... 20 %, ... жарна мөлшері 40 - 50 %- ға жуықты
құрады, несие 5 – 10 ... ... ... ... ... несие беру жүйесінің осындай дамуы кезінің өзінде
қызметтер көрсетудің бұл түрі ҚР ... аз ... ғана ... ... ... себептердің бірі халықта сыйақы төлеу мен бастапқы
жарна үшін жеткілікті қаражаттың жоқтығы болып табылады. Осыған ... ... ... Компания » ЖАҚ ( бұдан әрі – ҚИК ) ... ... ... ... ... 2,5 млрд. теңгені құрайды.[4]
Екінші деңгейдегі банктердің ипотекалық несие беру көлемін ұлғайту
үшін ипотекалық несие бойынша талап ету ... ... алу ... ... ... ... қаржыландыру ҚИК қызметінің мақсаты ... – тің ... ... ... беру ... 8 банк және
банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын 2 ұйым ... ҚИК – тің ... ... ... несие беру жөніндегі өз
қызметін жүзеге асыратын « Каспий », « ...... » ... « ... ... » ... « АСҚ », « БТА – Ипотека » банкі, « ... », ... ... банкі », « Техака банк », « Альянс банкі », « Цесна
банк » ... ... ... ... мен ... ұйымдары ҚИК – тің
серіктестері болып табылады. Бұдан ... ... ... банктердің
бірқатары тұрғын үй құрылысына ипотекалық несие беруді дербес ... ... 1 – ... ... ... ҚИК ... деңгейдегі
банктерден 10 млрд. теңгеден астам сомаға ипотекалық несиелер бойынша талап
ету құқықтарын сатып алды.
Ипотекалық ... ... беру ( ... ) ... айтарлықтай
рөл атқаратынын атап өткен жөн. Ипотекалық несиелерге кепілдік беру (
сақтандыру ) ... ... ... банктер мен ипотекалық несиелерді
сақтандырушы ұйымдар арасындағы несие бойынша
несиелік тәуекелдерді бөлу ... ... ... арттыру үшін қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған.
Осыған байланысты ҚР – да 2003 жылы Қазақстандық ипотекалық несиелерге
кепілдік беру қоры ( ... ) ... ... ... ... беру
( сақтандыру ) жүйесін құру ҚР – на ... ... ... және ... ... ... үй саласының ипотекалық несиелеу мәселесі қазіргі таңда халық
арасындағы ең ... ... бірі ... ... баршамызға мәлім.
Республикамыздың елбасы да ипотекалық несиелеу қызметіне көп ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы
бағыттарында атап көрсетті. Мен осы ... ... ... ... ... ... ... 19 – наурыз 2004 жылы күні
Қазақстан халқына жолдауындағы 2.1. « Тұрғын үй құрылысының жаңа ... ... жеке атап ... жөн көрдім.
« Соңғы кездері тұрғын үй құрылысы проблемаларының шешілу жолдары
туралы көп айтылуда. Мемлекеттік қайтарымсыз тұрғын үй ... ... ... ... ... ... Бар жауапкершілікпен мынаны атаймын, ... ... ... ... үйді ... беру деген болмайды. Тұрғын үй
жеке – меншік болып ... ... ... ... ... ... ... де еліміздегі тұрғын үй қорындағы жеке – меншік үйдің үлесі 97 %-
ға жуық. Бұл бұдан әрі төмендемейді.Осымен қатар ... үй ... ... ... ... ... 2003 жылы Қазақстанда 2 млн. – нан астам шаршы метр
тұрғын үй салынды. Бұл 2002 жылы пайдалануға берілген үй ... 30 %- ... ... бұл жетістіктің өзі бізді қанағаттандырмайды. Есептеулер
көрсеткендей, жыл сайын кем дегенде 4 млн. шаршы метр үй салу ... ... ... ... ... дамуымыздың жетекші саласының біріне
айналдыру идеясын көптен айтып келемін. ... ... ме, ... ... салу ... бірге құрылыс материалдар өнеркәсібін, жихаз
өнеркәсібін, ... ... ... ... ... ... 2005 ... бастап тұрғын үй құрылысында жаңа саясатты
іске асыру басталатыны жөнінде үлкен қанағаттанған ... айта ... Бұл ... мән – ... оның ... ... ... үйді
несиеге алудың мерзімінің ұзаруы, алғашқы төлемдік жарнасының және несиелік
өсімінің төмендетілуі арқасында халықтың ... ... қолы ... үймен қамтылуына жағдай жасау.
Сонымен, ипотекалық несиелер үшін қайтарым мерзімі бүгінгі 10 жылдан
20 жылға дейін ... ... ... ... үй ... 20% - дан
10 %- ға дейін ... бұл ... ... ставкасы 13 – тен 10 %- ға
дейін ... ... үй ... ... ... туралы айтсақ, онда
алғашқы төлемақы жарнасы 50 – ден 25 %-ға ... ... ... ... ... сома ... 15 – тен 25 – ке ... ұлғайтылады. Бұл
жағдайда үлкен қалалардағы аз мөлшердегі өрлеу жұмыстарымен жақсартылған
жобадағы тұрғын жайдың бір шаршы метрінің құны ... әр ... ... ... доллардан 350 долларға дейін ... ... үй ... ... асыру нәтижесінде еліміз бойынша жобаланып отырған ЖІӨ
өсімі 2 %- ға жуық ... деп ... ... несие – азаматтарға және заңды тұлғаларға қатысты ... ... ... беруші ретінде мемлекет және жергілікті билік органдары
болатын несиелік қатынастар жиынтығы.
Мемлекеттік ... ... ...... ... сонымен
қатар қысқа мерзімді қазыналық міндеттемелер, ... ... ... ... ... ... мерзімді қазыналық міндеттемеле
( вексельдер және де т.б. ... ... ) ... ... ... кассалық үлесті жабу үшін, бірақ іс жүзінде бюджет тапшылығына
байланысты шығарылады. ... 1994 ... ... ... ... ... ... үнемі өткізіледі.
Халықаралық несие – валюталық және тауарлық ресурстарды қайтарымдылық
және ... ... ... беру ... ... ... ... аумағындағы қарыз капиталының қозғалыс формасы.
Кредиторлар және қарыз алушылар ... ... жеке ... ... ... ... ... халықаралық және
аймақтық ұйымдар қатынасады.
ҚР – ң жетекші халықаралық қаржылық ұымдарға мүше болуы, экономикалық
реформалар жүргізу үшін ... ... ... қол ... мүмкіндік
берді.
Халықаралық валюта қорымен 185,6 млн. СДР ( арнайы қарыз құқығы )
сомасын « ... - бай » ... ... қол ... Стенд – бай » - резервтік несие – кредитор қажет болған жағдайда
және көрсетілген талаптар ... ... ( бұл ... сөз ... ... ... ... ХВК – мен келісімнің шарттары
орындалуы туралы болып отыр ) ақшалай ... ... – бір ... ... ... несиеге берілетіні туралы келісім.
Келісімнің әрект етуінің барлық кезеңі бойында ХВҚ миссиясымен « стенд
- бай » ... ... ... ... ... жасалынды және
кредитор зайымның кезекті траншын бөлу туралы шешім қабылданды.
Қысқа мерзімді ... ... ... ХВҚ – ның 1996 ... ... орта ... бағдарламасы туралы келісім жасауға мүмкіндік
береді.
1993 жылы Халықаралық қайта құру және даму ... 1993 ... ... ... ... қолдауға бағытталған 180
млн. АҚШ ... ... ... займ бөлу туралы және ... ... ... қорғау, денсаулық сақтау, ауыл
шаруашылығы сияқты секторларына ... ... ... ... ... АҚШ ... сомасында тезникалық көмек қарызын бөлу туралы келісімге
қол қойылды.
Еуропалық Халықаралық қайта құру және даму банкі « ... ... орта ... дамыту » бағдарламасына 100 млн. ЭКЮ сомасында
несие ... Бұл ... ... ... ... кіргізілді: қонақ үй шаруашылығы, алтыны бар рудаларды қайта өңдеу,
диірмен құрылысы, ... ... ... және ... ... ...... банкі ХҚДБ – мен қатар қоса қаржыландыруға
заем бөлді.
Азияның даму ... мен ҚР ... 1994 жылы 40 млн. АҚШ ... арнайы көмек займы туралы келісімге қол қойылды.
Халықаралық займдарды пайдалануды екінші деңгейдегі ... ... ... Банктік несие
Банктік несие – бұл банктердің, арнайы несие – ... ... ... ... қарыз түрінде беретін несие. Банктік несие
коммерциялық ... ... ... Бос ... ... кез –
келген өндіріс саласына беріледі және банктік ... ...... бағытта қозғала алады. Тоқыма фабрикасының иесі ... ... ... банкке орналастыра алады, ал банк бұл ... ... ... қарызға береді.
Банктік несиенің коммерциялық несие аясына ... ... ... ... ... тек ... айналысына қызмет етеді, ал банктік несие
қоғамның барлық топтарының ақшалай табыстарынан және ... ... ... ... қорлануына қызмет етеді.
Банктік және коммерциялық несиенің ... әр ... ... ... ... пен ... айналымының ұлғаюымен жоғарлайды және
олардың азаюымен ... ... ... ... оған ... және
сұраныс жоғарлайды, ал дағдарыстар ... ... ... ... тауарлардың өндірілуі мен өткізілуі де қысқарады, ал ... үшін ... ... ... ... өседі. Өндірістің жанданып,
жоғарылаған кезінде нағыз капиталдың көлемі өседі өндірістік ... ... ... ... ... жоғарылайды. Қоғамдық капиталдың ұдайы
өндірілуі тұрғысынан банктік несие қарыз ... ( ... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайту үшін
пайдаланғанда ) және ... ... ( ... ... ... өздерінің
қарыздық міндеттемелерін өтеу үшін алғанда ) бөлінеді. Жеке капиталды ... ... ... бұл ... ... қамтамасыз етілуіне
байланысты және қарыз алушы капиталының шамасына несиенің әр ... ... ... алу ... ... ... қағаздарды кепілдікке қоя
отырып, борышқор банктен қосымша капитал алмайды. Оның көзқарасы ... – ақша ... ... ... ... ... келеді, өйткені банк арқылы
қайта бөлінген қарыз капиталы экономиканың ... ... Бұл ... оның жедел даму себебі қызметін атқарады. ... ... ... бар, онда ақшалай капитал өнеркәсіптік капиталдан
бөлектенген. Кредитордың мақсаты – пайыз түрінде табыс алу. Қарыз алушыға
қайтарымдылық, мерзімділік және ... ... ... ... капиталын
ұсынушы банктік мекеме кредитор ретінде көрінеді.
Банктік несие ... ... ... сақтай отырып, едәуір сандық
және сапалық ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта ол ... ... ... және ... ... жүрген капиталисттермен шектеліп
қалмайды. Бір жағынан, қарыз капиталын беруді банктерден басқа
әр түрлі ... ( ... ... ... ... несиелер ) жүзеге
асырады. Қарыз капиталымен мәміле жасаушы жаңа ... ... ... ... емес ” ... атқа ие, ал бұл жағдай олардың мәнін өзгертпейді (
мысалы, Ұлыбританиядағы құрылыс қоғамы, олардың қызметі ... үй ... ... ). ... ... ... алушылардың көлемі өзгереді.
Жұмыс істеп тұрған капиталисттерден басқа ( акционерлік компаниялар және
жеке кәсіпорындар ) ... ...... - ... мекемелер,
тұрғындар, үкімет және жергілікті үкімет органдары болып табылады. ... ... ... ... қаражаттарды берудің әр ... ... ... ғана ... ... ... ... қарыздардың
көлемдері де өзгереді. Несиелік операциялардың көлеміне ішкі және ... әсер ... ... ... ... бар ресурстардың көлемі
жатады. Ресурстардың ... ... оның ... ... әсер ... ... операциялардың ұлғаюына жағдай жасайды.
Банктің белгілі – бір шетке капитал шығару және оны қарыз алушыларға беру
мүмкіндігі бар. ... ... ... ... ... ... ... көзі болып табылмайды. Несиелік мекемелер ... ... ... ... алады, сонымен қатар көрсетілген мақсатқа
облигациялық қарыздарды да белсенді пайдаланады.
Банктік несиенің шамасына ...... ... ... ... ... ғана ... оған өнеркәсіптік компаниялар, жеке тұлғалар
және мемлекеттік мекемелер тарапынан қарыз қаражаттарына деген ... әсер ... ... ... ... ... ... капиталы
нарығының коньюнктурасын айқындаушы негізгі ... ... ... ... несиеге деген әлсіз сұраныс болып табылады.
Несиелік жүйе мемлекет тарапынан болатын ... ... ... және орталық банктер ұдайы ... ... ... ... ... түрде қысқарылуын тудырады. Осылайша,
несиенің экономикалық ғана емес, оның ... те ... ... өз ... ... ... отырып және несиенің берілуі мен
қызметтің басқа түрлері арасындағы қолайлы ара – қатынасты табуға ... ... ... ... - әр ... экономикалық кеңес беруді
қоса алғандағы, қаржылай қызмет көрсетулердің толық кешенін ұсынады.
Қарыз беруші ретінде банктердің рөлі ... ... ... ... шамада, қысқаруы мүмкін деп есептеуге негіз жоқ. ... ... ... ... ... қажеттіліктері, бірінші кезекте,
банктік ... ... ... ... ол ... ... жеке ... үшін де қарыз қаражаттарын алудың
анағұрлым ыңғайлы формасы болып келеді. Осылайша, ... ... ... ... ... ал ... ... өзінің басымдық жағдайында қалады.[8]
Несие түрлері
Несие түрлері – бұл белгілі – бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі – бір ... ие оның бір ... ... ... – түр ... ... ... табылмайды,
ол несиені ерекше түрдегі экономикалық қатынастар ... ... ... категориясы болады.
Осыған байланысты несие түрлері төмендегідей жіктеледі:
1. мерзімдері бойынша:
а) қысқа мерзімді ( 1 ... ... ... орта ... ( 1 ... 3-5 ... ... );
б) ұзақ мерзімді ( 3-5 жылдан жоғары );
2. несиелеу объектілері бойынша:
а) негізгі қорларға берілетін несие;
ә) ... ... ... ... несиелеу әдістері бойынша:
а) қалдық бойынша несиелеу;
ә) айналым бойынша несиелеу;
Айналым бойынша сауда және ... - ... ... несиеленеді, ал
қалғандарында айналым бойынша да, қалдық бойынша да несиелеудің элементтері
бар.
Мысалы, тұтыну несиесінің түрлері ... және ... ... ... халықаралық несиені төмендегідей жіктеуге болады:
1) несиелеу объектісі бойынша: тауарлы және ... ... ... ... ... ... сауда операцияларымен
байланысты коммерциялық және қаржылық, кез – келген мақсат үшін
пайдаланылады ( ... ... ... ... ... );
3) несие субъектілері бойынша: жеке, үкіметтік және ... ... ... ... ... ... ... орта мерзімді, ұзақ мерзімді.
Шетелдік әдебиеттрде несиелердің келесі жіктеулері кездеседі:
Несиелердің категориялары:
а) ... типі ... ... ... ( ... ... ауыл шаруашылығы
• коммерциялық ( өнеркәсіптік )
• қозғалмайтын мүлік
• энергия
• үкімет - ... ... ... ... ( ... тұтыну тауарлары, көлік т.с.с.
• айналым капиталы
• құрылғылар
... ... ... ... ... ету ... бойынша:
• қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін )
• орта мерзімді ( 1 жылдан 4 жылға дейін )
• ұзақ мерзімді ( 5 ... ... ... ... кестесі бойынша:
• бірдей төлемдермен ( тұтыну несиесі үшін ай ... ... ... төлемдермен ( тоқсан сайын, жарты жыл сайын, ... ... ... ... модификацияланған несие – «
шар », яғни ... ... ... ... төлемдерге
қарағанда анағұрлым көп төлемді талап ететін несие )
• бір рет төлемді ( қысқа, орта және ұзақ мерзімді ... – « ... ... ... бойынша:
• қамтамасыз етілмеген
• кепілмен қамтамасыз етілген ( ... – қол ... ... қарыздар, қорлар, құрылғылар, жерлер мен ғимараттар )
• кепілдендірілген
• басқа да ... ... ( ... келісім, міндеттемесі
бар хат )[9]
Қазақстанда несиелердің келесі түрлері дамыған:
1) Ұлттық банктің несиелері:
- ... - ... ... ақша – несие саясатының уақытша
құралы болып табылатын және екінші деңгейдегі ... ... ... ... 1 ... 3 ... ... мерзімді несиелерге деген
- қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатындағы берілетін ... ... - ... ... ... бағалы қағаздарды
кепілге ала отырып, жоғары пайызбен қысқа мерзімге беретін
несиесі
- бюджеттік - ... банк ... ... ... қайтарымдылық ( нарықтық ) шартымен беретін
несиесі
Ұлттық банктің республикалық бюджетті несиелеуі қысқарып және бұл ... ... ... тапшылығын инфляциялық емес жабуға көшумен байланысты
тоқтатылады.
2) Екінші деңгейдегі банктердің несиелері:
- өз ... ... ... ... ... жұмсалымдарды қаржыландыруға
- импорттық бойынша контрактілерді төлеу үшін берілетін
импорт
- ипотекалық
- несиелік желі ...... ... ... ... ... және ... – бір кезең бойында келісілген лимит
шегінде оған несие беру ... ... ... ... консорциялық – несиелік, кепілдік немесе басқа да банктік
операцияларды бірігіп жүзеге ... үшін ... да бір ... ... ... ... екі немесе одан да
көп банктер беретін ... бұл ... бір ... қандай да бір себептерге байланысты бұл
функцияларды дербес жүргізуге жетпеуі мүмкін
- ... ... ... ... ... ... ... банкаралық
нарықта аукциондық сату арқылы ұсынылады. Негізгі кредиторлар ретінде ірі
банктер ( ... ... ... ) ... ... ... ... және екінші деңгейдегі банктердің несиелік
қызметінен келетін шығындарды жабу үшін резервтер ( провизиялар ) құру
тәртібі туралы ... ... ... банк қарыздардың сапалары бойынша
олардың келесі бөлінулерін белгіледі: стандартты, стандартты емес,
қанағаттанарлықсыз, ... ... ... ... ... мәні мен мазмұнын, оның қажеттілігін,
формалары мен түрлерін, төлем қабілеттілігін жан – ... ... ... ... қалыптасады:
Несиенің қажеттілігі ұдайы өндіріс процесі фазаларының бірлігі мен
өзара әсерін қамтамасыз ... ... ... ... ... ақшалай формаларының бар болуымен түсіндіріледі.
Құнының тауарлай және ақшалай формасына сәйкес несиенің екі ... ...... және ... Егер коммерциялық
несие тауарлық формада берілетін болса, онда банктік несие ақшалай формада
беріледі. Банктік несие ... ... ... ... банк арқылы
қайтарымдылық, төлемділік шарттарымен қайта бөлінетін ақшалай қаражаттар
экономиканың ... ... ... түрлері - бұл белгілі - бір түрдегі экономикалық қатынас
ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ... ... ... деп ... ... қарыз
алушының тұтыну ссуда есебіне күнделікті өтеудің қаржылық мүмкіндіктерін
талдау.
Несие жүйесі кең мағынада – бұл ... ... ... ... ... ... жиынтығы, ал тар мағынада – елдегі несиелік есеп
айырысу қатынастарын ... ақша ... ... және ... қызмет көрсетуші несиелік мекемелер торабы.
Банктік ұйымды қызықтыру үшін және бизнестік құрылымға деген өндіріс
жағынан ұсыныс болуы керек және ... ... ... ... ... ... және ... да әсерін тигізеді. Айта келе,
келесідей қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... ... саясат саналады;
– несие жоспарланған салада ғана беріледі;
– несие беру банк ресурстарына ғана тәуелді емес, сонымен ... ... де ... ... ... ... ... негізделеді (қайтару,
төлеу және қамтамасыз ету);
– несие қабілеттілігі ... ... ... береді;
– бүгінгі таңда клиенттердің мүмкіншілігі ол ... ... ... ... ... келе менің ұсынысым келесідей:
1. жеке заңды тұлғаларға несие берген ... ... ... ... ... ... оған ... ұсыныс туады;
2. заңды және жеке тұлғаларға берілетін ипотекалық ... ... үлес ... ... ... даму заңдылықтарын халықаралық стандарттарға
сәйкестердіру;
4. кәсіби коммерциялық банктерге мемлекет тарапынан ауыл ... - бір ... ... ... ... ету;
5. мемлекет тарапынан өз қаржылық деңгейімен нық тұра ... ... ... ... ... ұзақ ... ... жүйесі
ұйымдастырылса;
Қазіргі таңда несиенің маңызы қай сала үшін болмасын өте зор ... ... да ... ... ... және жеке ... ... жақсарып, мемлекеттің экономикалық дәрежесі жоғарлайды ... ... ... « ... ... ... »: оқу ... Сейтқасымов Г.С. – екінші басылым.-
Алматы: « Экономика », 1999.- 432 бет.
2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « ... ... тілі », ... ... « ... », 2003.- 272 ... « Жас ... » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 –
ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 ... ... « Өмір » атты ... журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 –
бет, 2.1., таратылымы 12000 дана.
5. Көшенова Б.А. « ... ... ... ... қатынастары »: оқу
құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.
6. ... С.Б. ... ... және ... : оқу құралы./ - Алматы: «
Экономика », 2004.- 268 бет.
7. Саниев М.С. «Ақша, ... ... : оқу ... - ... 2001.-324
бет.
-----------------------
[1]

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы72 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Несиенің формалары мен қазіргі кезеңдегі дамуы22 бет
Несиенің қажеттілігі,мәні,формалары34 бет
Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын жетілдіру жолдары64 бет
Халықаралық несиенің формалары25 бет
Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері30 бет
Банктік несие қызметтері33 бет
Жалпы несие туралы түсінік және оның формалары32 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь