Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің психологиялық ерекшеліктері

І Бөлім: Жасөспірімдердің қарым.қатынаста зейін қасиеттерінің психологиялық ерекшеліктері.

1.1Жасөспірімдік шақтағы қарым.қатынастың психологиялық сипаты.

1.2Жасөспірім жасындағылардың зейін қасиеттерінің ерекшеліктері.

1.3Жасөспірім жасындағылардың қарым.қатынаста зейін қасиеттерінің ерекшеліктері.

ІІ Бөлім:Жасөспірімдердің қарым.қатынас үрдісіндегі зейін қасиеттерінің
деңгейлерін эксперименталды зерттеу.
2.1. Жасөспірімдердің қарым.қатынаста зейін қасиеттерін зерттеу әдістері мен процедуралары.
2.2. Жасөспірімдердің қарым.қатынаста зейін қасиеттерін зерттеудің нәтижелері.
2.3. Жасөспірімдердің қарым.қатынаста зеиін қасиеттерін дамытатын
тәсілдер.
Қазіргі кезеңде психологияның алдыңғы міндеттері қоғам дамуының бағдарламаларымен сәйкес болуға тиіс. Еңбек іс-әрекетінің нәтижелігі, білім беру, өнімінің дамуы, денсаулық сақтау және қарым-қатынас жүйесін жақсарту сияқтылардың барлығы адамға қатысты мәселелерді ғылыми зерттеуді талап етеді, Тұлғаның даралық ерекшелігі бағдарламаның білім беру жүйесіндегі бір бағыты.
Өмір сүру барысында дамитын тұлғаның ерекшеліктерін меңгеретін білімнің келемі мен сипаты, қызығушылығы, кез келген ортада қарым-қатынасқа түсе білуі, зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы, адамгершілік қасиеттері» осылардың барлығы адамның белгілі бір жағдайға еркін жауап қайтаруына белсенді және мақсатты түрде әсер етеді.
Студент тұлғасының қарым-қатынас үрдісіндегі зейін қасиеттерішң жоғарғы деңгейде болуы студенттердің оқуда, еңбекте, қоғамдық өмірде белсенділігін дамыту жолдарын ашуға мүмкіндік береді. Жұмыстың езектілігі:
Әлеуметтік, экономикалық дамуды жылдамдатуда болашақ мамандарды дайындайтын жоғарғы оқу орнының жауапкершілігі артып отыр. Біздің қоғамның міндеті болашақ педагогтарды, психологтарды, өндіріс басшыларын тағы басқа мамандарды тек сауаттылыққа ғана емес, сонымен қатар белсенділікке, алдына қойған міндеттерді қызығушылықпен орындауға байланысты, Соның негізінде бағыты белсенді, өз күшіне сенімді, орынды іс-әрекетке шоғырланған тұлға қалыптасады. Әрине қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің деңгейі қалыпты болмаған жағдайда осындай сапалардың көрініс беруі қиындайды.
Әлеуметтік психология мен жалпы психология аймағында қарым-қатынас және зейін проблемасы жан-жақты қаралады.
А.А. Леонтьев «Қарым-қатынас» ұғымын әмбебап коммуникативті іс-әрекетке теңейді. В.А. Кан-Калик қарым-
1. Леонтьев А.А. Психология общения М.: 2005. с. 46-67, 159-199,
2. Бодалев А.А. Личность и общение М.: Педагогика1983. с. 21-54.
3. Возчиков В.А, Общение и коммуникация НИЦ БиГПИ 2000. с.18-31.
4. Станкин М.И, Психология общения Воронеж: 2000. с. 304-310.
5. Андреева Г.М. Социальная психология М.: Аспект Пресс 2004. с. 71-84.
6. Отв. Ред. Ломов Б.Ф. Психологическое исследования общения М,:Наука1988.с. 10-13.
7. Бодалев А.А. Проблемы общения в психологии // Психол. журн. 1983. Т4.№1.сЛ60-165.
8. Буева П.П. Человек: деятельность и общение М.: 1978. с. 276-281.
9. Ерастов НЛХ Психология общения Ярославль: 1979. с,5-8,
10. Борисова А.А. Проницальность как проблема психологии общения// Вопросы психологии 1990, №4. с.117-122-
11. Кагап М.С. Мир общевия М.: 1988. с. 141 -156.
12. Елеусізова С, Қарым-қатынас психологиясы. Алматы: 1995.
13. Хрестоматия по вниманию / Под.ред. А.Н.Леонтьева, А.АЛузырея и др.) МГУ.: 1976, е.7-60.
14. Немов Р.С. Психология Словарь-справочник. В 2 ч. - М.: Владос-
Преес: 2003, ч.І, с.304-308.
15. Немов Р.С. Психология М.: Просвещение 1990. с.125-132.
16. Вопросы психологии вниания Выпуск V. Саратов 1973.
17. Вопросы психологии вниания Выпуск VI. Саратов 1974.
18. Вопросы психологии вниания Выпуск VIII, Саратов 1976.
19. Вопросы психолоши вниания Выпуск IX. Саратов 1977.
20. Вопросы психологии вниания Выпуск XIII, Саратов 1973,
21. Джемс У. Психология М.: Педагогика 1991. с.119-140.
22. Страхов И.В, Психология внимания Саратов: 1968.


23. Намазбаева Ж.И. Жаллы психология. Алматы: 2006. 218-2276.
24. Мұқанов М.М, Зейінді тәрбиелеу Алматы: 1960. с.25-31.
25. Психология познавательных процсссов Самара; 1992. е.
26. Психология внимания и мышления Саратов: 1980. е.23-45,
27. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс 2005. сс.150-156, 639-640.
28. Стежярснко Л.Д. Основы психологии. Практикум. Ростов-на-Дону: Феникс 2003, с,42-47,
29. Психологаческие процессы и общение // Методологические проблемы социальной психологии М,:197с.58-63
30. Проблемы общения и воспитание Тарту:1974. с. 113-125.
31. Кольцова В.А, Общения и познавательные процессы // Познание и общение М.: 19 8 8.
32. «Аманжоловские чтения-2005» матер.междунар.: научно практич.конф. Устъ-Каменогорск 2005x338-343.
33. Хайруллин Г.Т. Технология и техника взаймодействия Алматы: 1999. с.34-41; 128-134.
34» Хрестоматия по психологию /Под. ред, А.Н.Леонтьева и др./ МУ.: 1976 с.7-14.
35, Еникеев М.И. Общая и юридическая психология ч.І. М.:1996. с.427-452.
36, Глуханюк ІІ.С. Практикум по общей психологии Москва-Воронеж: 2005х. 100-110.
37, Практикум по общей психологии М,: 1979, с.66-71.
38* Дормашев ІО.Б. Психология внимания М.: 1995. с.320-327.
39, Гальперин П..Я. Экспериментальное формирование внимания М.-Л974. с.68-75.
40, Гильбух ІО.З. Как учиться . и работать эффективно Минск: 1995. с. 115-122.
41, Тихомиров О.К, Пеиходогия М,: 2006 с.263-285.
72« Добрынин Н.Ф. Адаптация студектов и содержание высшего образования Вильнюс; 1978, с.51-53,
73. Общая психология /Под. ред. А.В.Петровского. М.:1977. с.209,
74. Г.Кошербаева Особенности взаимоотношений субъектов в студенческом коллективе //Қазақстан жоғары мектебі №3. 2003. с.79-83.
75. Дьячснко М.И., Кандыбович Л.А. Психология высшсй школы Мн.: БГУ 1981. сс. 22-23, 117-120, 305-309
76. Вьюжск Т. Логические игры, тесты, упражнения М.: 2004. с. 47-55.
77. Общая психология. В семи томах Под. ред. Е.С. Братуся. 4том, М.В. Паликман Вниманис М.: 2006. с. 10-20.
78« Пылаева Н.М., Ахутина Т.В. Школа внимания М.: 1997. е.225-228.
79. Дормашев Ю.Б., Романова В.Я. Психология внимания М.: 2002. «Флинта» с. 230-265.
80. Розов А.М. К вопросу о теории внимания // Вопр. психолог. 1956, №6, с. 29-39.
81. Внимания // Вопр. психолог. 1965, №3, с. 123-124.
82. Журавлева Г.А, Профессиональная направленность студенческой молодежи. Автореф. дис. канд. Филос. Наук. Л: 1981.
83. Кольцова В.А, Общение и познавательные процессы // Познание и общение. М: 1988.
84. Кон И.С, Психология юношеского возраста М: 1979.
85. Лунева В.А. В проблеме общения и общительности в юношеском возрасте // Вопр, психолог. 1972, №5,
86. Харченко В.Д, Особенности познавательной деятельности студентов Иркутск: 1978 с, 81-88.
87. Сангилбаев О.С. Оқу материалдарын тиімді жоспарлау арқылы оқушылардың зейіндерінің қасиеттерін дамыту, Дис, канд, психол. наук. Алматы; 1999.
88. Аливердиева И.А, Психологические характеристики адаптации студентов к учебной деятельности. Дис. канд. психол. наук. Л: 1982.
89. Чяпас В.И, Детерминация индивидуалыных различий основных свойств внимания. Дис, канд, психол, наук, Вильнюс: 1987,
90. Богданова С.И. Общение со сверстниками как фактор социализации учащихся молодежи, Дис. канд, психол. наук. Л: 1989.
91. Леонтьев А.Н. Лекций по общей психологии. М.: 2005. с. 229-275.
92. Титченер Э.Е. Внимание // Хрестоматия по вниманию Под. ред. А,.Н, Леонтьева, А.А, Пузырея, В.Я. Романова, М: 1976. с.26-49.
93. Сангилбаев О.С, Студенттердің зейіндерін тәрбиелеу мәселесі // Ғылыми-педагогикалық журнал, Ітом, Алматы: 2006. 196-1986.
94. Сангилбаев О.С, Уакасова М.Б. Студенттердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің дамуы // Білім, №4(28) Алматы:2006. 45-486,
95. Сангилбаев О.С., Уакасова М.Б, Зейін әлеуметтік-психологиялық феномен ретінде // Ғылыми-педагогикалық журнал, 2том, Алматы: 2006. 385-3916.
96. Сангилбаев О.С Оку іс-әрекетіндегі зейіннің негізгі түрлерін талдау // Білім, №5(28) Алматы:2006. 45-486.
97. Сангилбаев О.С, Қазіргі кездегі әлемде зейін мәселесін зерттеу
туралы. //Әлеуметтік-гуманитарлық өлшемдегі Қазақстан және
еуразиялық кеңістік, /Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 15
жылдығына арналған халықаралық ғылыми-практикалық
конференцияның материалдары. Караганда. 2006, 282-2846.
        
        Мазмұны
І Бөлім: Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің психологиялық
ерекшеліктері.
1.1Жасөспірімдік шақтағы қарым-қатынастың психологиялық сипаты.
1.2Жасөспірім жасындағылардың зейін қасиеттерінің ерекшеліктері.
1.3Жасөспірім жасындағылардың ... ... ... ... ... үрдісіндегі зейін қасиеттерінің
деңгейлерін эксперименталды зерттеу.
2.1. Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерін зерттеу әдістері
мен процедуралары.
2.2. ... ... ... ... ... Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зеиін қасиеттерін ... ... ... ... ... ... ... дамуының
бағдарламаларымен сәйкес болуға тиіс. Еңбек іс-әрекетінің ... ... ... дамуы, денсаулық сақтау және қарым-қатынас жүйесін жақсарту
сияқтылардың барлығы адамға қатысты ... ... ... талап
етеді, Тұлғаның даралық ерекшелігі бағдарламаның білім беру жүйесіндегі бір
бағыты.
Өмір сүру барысында ... ... ... ... білімнің
келемі мен сипаты, қызығушылығы, кез келген ... ... ... зейін қасиеттерінің жоғарғы деңгейде болуы, адамгершілік қасиеттері»
осылардың барлығы адамның белгілі бір ... ... ... ... және ... ... әсер етеді.
Студент тұлғасының қарым-қатынас үрдісіндегі зейін қасиеттерішң жоғарғы
деңгейде болуы ... ... ... ... ... белсенділігін
дамыту жолдарын ашуға мүмкіндік береді. Жұмыстың езектілігі:
Әлеуметтік, экономикалық дамуды жылдамдатуда болашақ ... ... оқу ... ... ... ... Біздің қоғамның
міндеті болашақ педагогтарды, психологтарды, өндіріс басшыларын тағы басқа
мамандарды тек сауаттылыққа ғана емес, ... ... ... ... міндеттерді қызығушылықпен орындауға байланысты, ... ... ... өз ... ... ... іс-әрекетке шоғырланған тұлға
қалыптасады. Әрине қарым-қатынаста зейін ... ... ... ... ... сапалардың көрініс беруі қиындайды.
Әлеуметтік психология мен жалпы ... ... ... ... ... ... ... Леонтьев «Қарым-қатынас» ұғымын әмбебап коммуникативті іс-әрекетке
теңейді. В.А. ... ... ... ... ... ... И.Н. Ланге зейінді объективтілік актісімен
байланыстырды, Т.А. Рибо өзінің ерікті зейін мен ... ... ... түрлерін зерттейді.
В, Вундт сана мен зейінді байланыстырады. Дегенмен, әлі де жеткіліксіз
жақтары көп. Әсіресе қарым-қатынас пен ... ... ... өзіндік психикалық процесс болып саналмайды, ол тек ... ... ... ... болады. Зейінді іс-әрекетте әр
түрінен зерттей отырып біз оның бірліктегі мазмұны мен формасының шоғырлану
құрылымын түсінеміз.
Іс-әрекетте зейіннің ... ... ... оның ... - ... мен функцияларының көпжақты байланыстары пайда
болады.
Зейін - бұл адамдардың іс-әрекет процесі мен ... ... ... бағытталғак.
Өз көріністерінде қарым-қатынас айналадағылармен байланысқа түсудің рухани
қажеттілігі ретінде болады.
Қарым-қатьнас - екі немесе оданда көп ... ... ... мен ... нәтиже алуды мақсат етіп, келісім мен ... ... ... ... қарым-қатынас болашақ маман тұлғасын ... ... ... де ... Ол ... ... іс-әрекетінің реттеушісі
және адамгершілік, эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... сырт жерлерден келіп, жаңа әлеуметтік ортаға бейімделудегі
студенттердің оқыту-тәрбиелеу процесін тиімді ұйымдастыру ... ... ... ... ... анықтау өзекті
мәселелердің бірі.
Зерттеу жұмысының объектісі
Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін ... ... ... ... дамыту.
Зерттеу жұмысының пәні:
Қарым-қатынаста зейін ... ... ... ... ... әдіспен анықтау және қасиеттерді дамыту
процестері арқылы зерттеу.
Зерттеу жұмысының мақсаты:
Жасөспірімдердің қарым-қатынас үрдісінде зейін қасиеттерінің ... ... ... ... ... пен зейін мәселелері туралы
әдебиеттер мен материалдарга психологиялық талдаулар ... ... ... пен ... өзекті мәселелеріне
теориялық талдаулар жасау.
3.Жасөспірімдердің қарым-қатынас ... ... ... ... ... болжамы:
1. Қарым-қатынас үрдісінде зейін қасиеттері эффективті түрде орын алғанда
қатьшас нәтижелі ... ... ... және ... ... ... ... зейін мәселелеріне көптеген
методологиялық және теориялық зерттеулер арналды, олар А.А. ... ... В.М. ... А.А, Бодадев, С.Л. Рубинштейн, Н.Ф. Добрынин, Д.Н.
Узнадзе, П.Я. ... А.А. ... және т.б. ... ... бейнелерін тапты. Ал, шетелдік психологияда Т.А. Рибо, У. Джеме, ... жөне т.б. ... ... ... ... ... ... көзқарастарына теориялық талдаулар жасалды. ... ... ... Кеңестік және шетелдік психология әдебиеттердегі талдаулар ... ... ... ... түрде талқыланғанына себеп
болады. Зейіннің қасиеттері зерттеліп, іс-әрекеттің нақты бір типіне
байланысты құрылымы да ... ... ... ... мен ... ... анық және жеткілікті түрде берілген. Бірақ осы
жүйелердің сипаттамасы қарым-қатынаста және біріккен іс-әрекетте аз
еңделген. Яғни, ... ... ... да ... жеке ... ... зерттелуінде болып отыр.
І.Бөлім; Жасөспірімдердің зсйіні мен қарым-қатынасының
психологаялық ерекшеліктері,
1.1. Жасөспірімдік шақтағы қарым-қатынастың психологиялық
сипаты
Психология ғылымындағы негізгі үғымдардьщ ... - ... ... жеке адамды түсіну, оның дамып-жетілуін ... ... ... ... ... ... ... негізі бола отырып,
ертеден барлық ғалымдар үшін қызықты тақырыптардың бірі ... ... ... ... ... ... толғандырып
отыр. Себебі қарым-қатынас болашақ маман тұлғасының ... ... ... ... Ол ... ... іс-әрекеттерін реттеуші және
адамгершілік, эстетикалық қүндылықтардьі, мінез-қүлықтың топтық нормаларын
қалыптастыру құралы болын табылады. ... ... ... ... ортаға бейімделудегі студенттердің оқыту-тәрбиелеу процесін
тиімді ұйымдастыру үшін, олардың қарым-қатынас ... ... ... ... ... айналадағылармен контактқа түсудің рухани қажеттілігі сияқты
ілгері басады, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... айқын көрсетеді.
Қазіргі таңда студенттердің коммуникативтік икемділігін, бір-бірімен
қатынаста тез әрі ... тіл ... ... ... ... ... және ... оку орындарында тажірибе, диалогтік және
пікір таластық әдістемелердің топтамасы ... ... ... ... ... ... ... көрсете білуін
және өз көзқарастарын дәлелдеп, сұрақтарды нақты жеткізе білу ... Ал ... - ... ... ... ... дамыту барысында да, өзара байланыс жүйесінде де теориялық
оқытудың мол ... ... ... ... әр ... ... бар. ... оқу орнына
қабылданған студенттерді алғашқы күндерінен бастап-ақ оқуға ынтылығын
арттыруға ұмтылып, қарым-қатьнас ... ... ... ... ... ... табыдады. Себебі, студент қауымының ... ... ... мен ... ... ... «нашар»
көрінгісі келетін студент жоқ. Оны Ж.Ж. ... ... ... ... ... ... бірінші ең үлкен, ең күшті қажеттілігім
тұтастай менің жүрегімде ... бүл ... ... ... тығыз қарым-қатынастағы қажеттілік».
Шартты түрде қарым-қатынастағы қажеттіліктің негізгі екі формасын белуге
болады:
1) қарым-қатынас іс-әрекетті ... ... ... қарым-қатынас адамның басқа адамның рухани ... ... ... ... де әр ... ... өтеді және ол ... ... да өте ... ... ... ... ... дамуы әсіресе тәсіл мен «көлем» оның тұлғаны қалыптастыруда
қанағаттануы да маңызды.
Студенттік шақтағы психофизиологиялык сипаттаманы ... ... ... ... ... ор ... ... субъектілермен бейнеленетін кезеңдермен
күрделенеді. Сондықтанда студентгік кезеңнің заңды және ... бір ... ... ашу ең ... ... ... қиындық
туғызады, әр жастық кезең өзінше ерекшеленеді.
Сондай-ақ жалпы ... ... ... ... ... ... бар. ... ғалым Б.Г, Ананьев кеш жасөспірімдік және ерте жасөспірімдік
кезеңді анықтай отырып, былай деп ... «дәл осы ... есте ... мен ... ... ... ... шешу және т.б, жиі байқалады. Осы шақта әлі оқуға жеткілікті
түрде ... ... ... ... кезең тұлғааралық өзара әрекеттердің дамуы үшін өте
қолайлы. Оқымыстылардың зерттеуінше ... ... ... ... үшін ... өте қажет. Г.С. Абрамованың
бағалауынша жасөспірімдіктің шекарасы адамның міндетті түрде ... ... ... байланысады.
Әсіресе қарым-қатынастағы қажеттілік студентіердің бірінші курстарында
көрінеді. Олардың көпшілігінде жоғарғы оқу орнына ... ... ... үзіледі (жанұямен, достармен). Үйренбеген ... ... ... ... Яғни тек ... ғана ... ... өз-өзін
тану да қатар жүреді. Айналадағылармен үйреншікті өзара ... ... ... ... ... әкеледі. Психологиялық кеңес
беруде, психотерапияда жұмыс істейтіндердің айтуынша оларға ... ... ... проценті 17 ден 25 жасқа дейінгі жастар. Көптеген
адамдар дәл осы студенттік шақта пайда ... ... ... ... ... ... ... бастайды. Оларға айналадағылармен
өзара қатынастың міндеттерін қайта құруға тура ... ез ... көп ... ... өзін терең түсінуге, өзінің жеке
сапаларын, жетістіктері мен ... ... ... ... ... итермелейді.
Қарым-қатынастың студенттер өмірінің барлық сферасында, тіпті олардың
кәсіби және ... ... де ... өте ... ... ... топтық қызығушылықтарын қорғауымен
байланысты хабарлай отырып орындауға болатын ұжымдық ... ... ... өте зор. ... ... ... ... қатынастың дамуын айқын меңгереді.
Жоғарғы оқу орнына ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерді, жаңа талаптар мен ықпалдарды жоғары
қабылдайды.
Студенттердің қарым-қатынас стилін қадыптастыруда осы кезеңнің маңызы
өте зор, бірақ жиі оны ... ... ... Осы ... ойластырылған
недагогикалық өзара әрекеттер маңызды түрде студенттердің әлеуметтік
өмірдегі ... ... ... әр ... әлеуметтік топтармен
байланысты құруы, қаблетілікті, ... ... ... ақылымен, мұңымен, көңіл-күйімен ... ... ... орта ... ... мінез-құлық стилін, мәнерлерді, дәмді,
әдеттерді, қызығушылықтар мен икемділіктерді қалыптастырып, ... ... ... әсер етіп, жиі қарама-қайшы ақпараттарды
тудырады, ал кейде жалған ақпараттарды да тудырады.
Күнделікті ... ... ... орта ... ... ... психологиялық және ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі теориялық бағыттар ұстанатын ... екі ... ... ашу» - ... ... және ... - интеракционизмде.
Өзін-өзі ашу, американдық психолог С.Джурардтың ойына сәйкес, - бұл басқа
адамдарға өзің жайлы ... ... ... ... Ол ... осы өзін-
өзі ашудың көмегімен өздерін тануға мүмкіндік беретініне тоқталған.
Өзін-өзі көрсету - бұл өзіңді басқаларға таныту актісі десе де ... ... үшін ... ... ... өзіндік сана
сезімі қалыптасатын кезде, өзіңді түсінетін, ашық сөйлесіп, мұңыңды шерте
алатын дос құрбыны қажет ететіні ... ... ... беделді ересек
адамдармен де сенімді қатынастар құнды ... ... ... ... ашықтығы, шынайылығы оларды дұрыс түсініп, тануға, оған
адекватты қатынасуға мүмкіндік береді, ... ... ... ұғым ... ... Бұған адамның қоршағандарға белгілі бір әсер ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі ашу мен өзін-өзі көрсетуін зерттегенде, тұдға ең алдымен
коммуникация арқылы қарастырыдады. Адамның коммуникативті ... ... ... ... ... негізгілердің бірі болып табылады.
Адам үнемі әлеуметтік ортада болады, оның іс-әрекеті басқа адамдармен қарым-
қатынасқа жетуіне және ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы кем емес қыры больш
индивид үшін ұсынылған нақты әлеуметтік ... оның ... ... ... ... ететін мінез-құлықтың адамгершілік ережесін сақтау
болып табылады. Әлеуметтік бейімделу ... ... ... ортаның
оған ұсьнатын талаптарына тұлғаның мінез-құлық, жүріс-тұрысы және іс-
әрекетінің сәйкестеуі, яғни әлеуметтік ... ... ... ... Түлғаның әлеуметтік бейімделуі ортаға әлеуметтік - психологиялық
бейімделуіне негіз болады. Егер әдеуметтену процесінде ... ең ... әсер ету ... болса, тұлғаның әлеуметтік бейімделу барысында
қарым-қатынас және іс-әрекеттің субъектісі болып табылады».
Әлеуметтену түлғаны ... ... ... ... ... бірге
қоғамдық қалыптасқан іс-әрекет тәсілдерін меңгеру. Әлеуметтенудің негізгі
функциясы индивидтің қоғамда ... ... ... ... ... - ... бейімделу процесіне темперамент
ерекшелігімен, ... ... ... түлғаның ішкі
құрылымдық іс-әрекетімен және қоғамдық белгіленген мінез-құлықпен жетеді.
Біз студенттердің ... ... ... ... ... ... өзін-өзі көрсетуін қарастырып, қарым-қатынастағы ерекшеліктерін
ашудың бір жолы деп ойлаймыз. Біздің ... жаңа ... ... ... ... ... ... осылармен
анықталады деуге болады. Сондықтанда қарым-қатынастың студенттер өмірінің
барлық сферасында, олардың ... ... ... ... ... және ... ұжымның қалыптасуындағы тұлғааралық қатынастың
қалыптылығы, әлеуметтік-психологиялық бейімділігі жағынан алатын орны өте
үлкен.
«Қарым-қатынас» үғымының мәні ... және ... бір ... ... ... ... мүмкін. Дегенмен, күнделікті болмыста және
ғылыми қолданыстарда сәйкес келе бермейтін мағыналар мен түсініктер де ... ... ... ... де әр түрлі мағынада қолданылатын терминдер
болады. Бұл да «қарым-қатынас» ұғымына қатысты.
Қарым-қатынас адамдардың өзара әрекеттестік және өзара қатынас ... ... ... ... ... ... психология, философия,
әлеуметтану, сияқты әр ... ... ... ... Ал, ... Б.Д. ... ... әлеуметтік психологияны зерттейтін
бірден-бір пән ... ... ... Сондықтанда қарым-қатынас таза
психологиялық құбылыс, күрделі және көп ... ... ... ... А.А. ... ... ... коммуникативті іс-әрекетке,
яғни қарым-қатынасқа белгілі бір іс-әрекет түріне сияқты қарау керек деп
есептейді.
Қарым-қатынасқа ең жалпы анықтаманы Б.Ф.Ломов берді; ... ... ... ... ... жағы болып табыдады». Ол
қарым-қатынас іс-әрекетінің әр түрлі формалары, деңгейлері, ... ... ... сан ... ... ... ... коммуниканттардың
өзара әрекеттесуі - жайлы сөз қозғайды, Б.Ф Ломов қарым-қатынас деңгейлерін
анықтайды:
1) макродеңгей
2) мезодеңгей
3 ) микродеңгей
Макродеңгей - ... ... ... ... ... ... жасауының контактілі байланысы.
Неміс - американдық психологы К. Левин адамдарды ... ... ... әсер ... дұрыс болмайтындығын психологиялық әсер етудің
тәжірибелерімен дәлелдеген. Алайда бұл жайдың ... ... ... ... Бақсылық көріністер науқасқа әсер етудің ритуалдық жолдары
көпшілік топ ішінде эмоциялардың қозуды ... оның бір ... одан ... ... ... ... ... арқылы
психологиялық әсер етуі басты мақсат болды. Иландыру, сендіру әрекетінің
топ ... ... ... ... ... игерген. Соның
арқасында бақсылардың әрекеттері топта санасыз қабылданып, ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, тренингтік топтардың жетіліп, дамуы Левиннің есімімен
байланысты. Ол ... 1933 жылы ... ... ... әрекет және
басқа да топтық феномендер мәселесін шешумен айналысқан. Осыған байланысты
Левин өзінің өрістер теориясын индивидтің мінез-құлқын ... ... ... ... ... ... Бұл факторлар жиынтығы жеке
адамдарды, оның ортасын қамтып, бір психологиялық өріс болды.
Топтық динамика ұғымын да алғаш қолданған осы ... ... Г.М, ... ... ... ... қарым-қатынас мәселесіне қатысты
әлеуметтік психологиялық тұрғыларды интеграциялауға тырысты. Г.М. Андреева
әр ... ... ... әрі ... ... ... - қатынастың
кез келген формалары адамдардың біріккен іс - әрекеттерінің спецификалық
формасы ... ... ... адамдар әр түрлі қоғамдық қызметтерді
орындау процесінде тек қарым - қатынас қана ... ... олар ... ... жайында іс әрекеттерімен де қарым -қатынаста болады дейді.
Сондай-ақ ... ... оның ... ... керек. Осыған байланысты зеретеу барысында М.
Андрееваның қарым - қатынас ... ... ... ... ... ... өзара байланысты үш жағынан қарастырды:
коммуникативтік, ... және ... ... ... тар ... коммуникация мәлімет беру - алмасу
мәселесімен анықталады; интерактивтілік қарым-қатынас жасаушы индивидтердің
өзара әрекеттестігініңұ йымдасуымен қорытындыланады;
Перцептивтілік адамдардың ... ... ... қабылдап, тануы
және осы өзара танымның негізінде қалыптасуы. Ғалым бұлай ... ... ... ... ... оның үш жағы да ... ... та қарым-қатынас құрылымын жіктеуге аса назар ... ол ... ... ... келесі түрлерін бөледі:
материалдық (зат пен іс ... ... ... ... ... кондициондық (психикалық және ... ... ... ... ... ... алмасу), іс-әрекеттік ... ... ... ... ... (яғни адамда белсенділік неден пайда ... ... және ... қарым-қатынас деп беледі, Тәсілі бойынша
(кодпен хабарлау, жіберу ... ... ашу ... ... тура және ... ... ... - іскерлік (әдетте адамдардың қандай да бір біріккен
өнімінің іс - әрекеті ... ... ... ... ... ішкі
сипатының психологиялық мәселесінің аймағына шоғырланған), құралдық (яғни
өзіндік ... ... ... ... өз беттілік қажеттілікпен
стимулданбайды), мақсаттық (спецификалық ... ... ... ... ... ету ... ... бөлінеді.
Қарым-қатынас жайлы адамдардың бір-біріне өзара ықпалы В.М. Бехтеревтің
әлеуметтік психологиялық және ұжымдық экспериментінде басты орын алады.
В.М. Бехтерев (1907, 1921) ... - ... ... ... ... процесін, және социадизацияның механизімін адамдардың бір-біріне
өзара психикалық ... ... ... В.М. Бехтерев қарым-қатынас
адамдарды топқа ... ... ... ... ... ... В.М, Бехтерев былай дейді, неғүрлым адамдардың айналадағы
қарым-қатынасы жан-жақты болса, соғұрлым тұлғаның дамуы нәтижелі түрде іске
асырылады,
«....Әр ... ... ... ... ... адамдар жан-жақты
дамыған болады».
В.М. Бехтерев қарым-қатынасты «тікелей» және «орташа» деп ... ... ... ... ол еліктеу мен көндіруді қарастырады, еліктеуге
адамның өзара ... және ... ... арқылы тұлғалық өсуге
тән факторлық рөлді жатқызды, ал кендіруді ... ... бір ... ... ... ... санасыз түрде берілу процесі сиякты
қарастырады, Ол ... ... ... ... ... ... адамдардың қоғамдық ойларының механизімдегі өзара әрекетінің
мәніне көңіл аударды. Оның ойынша, «адамдардың ... бір ... ... ... ... ... ... әлдеқайда жылдам,
әрі эффективті болады».
В.М, Бехтеревтің ... ... ... ... В.Н, ... одан
кейін А.А. Бодалев, Б.Г. Ананьев сияқты ізбасарларынан ... ... ... ... ... ... ... бірі - М.С. Каган. Ол қарым - қатынасты субъект арқылы ... деп ... Оның ... ... өзара әрекеттесу қарым-
қатынас болып келмейді, себебі мұнда біз ... ... ... деген қатынасты қарастырып отырмыз. Ал бұл оның ... ... ... ... төрт ... ... бөліп
қарастырады: - қарым-қатынас мақсаты субъектінің өзара әрекеттесуінен ... ... ... өзара әрекеттің өзінде; - қарым-қатынас мақсаты
партнерді қарым-қатынас инициаторының ... ... - ... мақсаты инициатордың өзін партнер
құндылықтарына ортақтастыру. Функционалды жағдайларға сәйкес қарым-қатынас
түрлері ... ... ... басқаны өз құндылықтарына және
өзгенің құндылықтарын өзіне ортақтастыру ретінде заттық іс-әрекетке қызмет
ету. Бірінші түрге ... ... ... ... ... асыратын дәстурлердегі, ойындардағы қарым-қатынасты алуға болады;
екінші мысал - достық қарым-қатынас; ...... ... - ... ... ... қарым-қатынас мақсаттары мен құралдары
арасындағы байланысты аңғаруға болады.
В.А. Мясищевтің еңбегінде қарым-қатынас белгілі бір жағдайда бір-біріне
қатысты немесе ... әсер ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
А.А. Бодалев қарым-қатынасты іс-әрекетің ерекше түрі, іс-әрекет
субъектісі және жеке қасиеттері ретінде ... ... ... ... ... Қарым-қатынастың тәрбиедік мәнін ол тек дүниетанымды кеңейтуде
ғана емес, тұлға ... ... ... А.А. ... ... және ... ... механизмдерін көрсетіп, оларға
эмпатия, идентификация, децентрация, рефлексия, стереотипизация, каузальды
атрибуция, ... ... ... ... ... ... ... тұтас құрылым. пайда болады. Ол
коммуникативті іс-әрекеттің даму деңғейін ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің
деңгейін эксперименталды зерттеу
2.1. Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерін ... ... ... ... ... ... қасиеттерін (көлемін, тұрақтылығын, шоғырлануын)
эксперименталды зерттеу.
Эксперименталды ... ... ... Қарым-қатынас үрдісінде зейін қасиеттерін (көлемін, тұрақтылығын,
шоғырлануын) эксперименталды зерттеуге әдістемелерді таңдап алу.
2. ... ... ... ... ... тұрақтылығын,
шоғырлануьш) анықтайтын әдістемелерді жүргізетін студенттер тобымен танысу.
3. Зейіннің қасиеттерін (көлемін, ... ... ... ... ... ... Таңдалған әдістемелердің көмегімен ... ... ... ... ... жұмысының объектісі:
Қарым-қатынаста зейін қасиеттерін зерттеу. (І-ші курс ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, шоғырлануы)
эффективті түрде орын алғанда қатынас нәтижелі болады.
Қарым-қатынастың коммуникативті функциясында зейін қасиеттері ... ... ... ... орын алғанда қатынас нәтижелі
болады.
Зерттеу жұмысының әдістемелері:
1. Зейіннің көлемін зерттеу.
2. Зейіннің тұрақтылығын анықтау.(Бурдон кестесі)
3. Мюнстерберг әдістемесі.
Әдістеме 1. ... ... ... ... үшін топ ... бөлінеді. Әрбір
зерттеу қатысушылар мен экспериментатордан тұрады.
Соңғысының ... ... пен ... ... ... ... ... кейін зерттеуге қатысушылардың ... ... ... уақыты екі минут.
Нұсқау:
Сіздердің алдарыңызда тестік кесте, онда 25 ... ... ... ... ... өсу ... ... аналогиялық жұмыс кестесіне жазуыңыз керек.
Уақыт шектелгендіктен жылдам жұмыс ... ... 2. ... ... ... ... ... Бурдонньщ корректуралық кестесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... мақсатымен таныстыра отырып, сыналушыларға
алдын ала жасалған екі Бурдон кестесі таратылады ... және ... ... кестесі (пробалық тәжірибе үшін).
Г Х Б П К Ш З П Ю В Р Б Х П А Е Т Д Д Ж С Г Р В Х С Г И К В Р Г М А И Т К ... Е М Ф О И Ю Ш ЛЗЖ В В П Е П А Ч Н В С Ю Р Х Б Я З Ш И О С В Ч Е Х Т Е С ... Н Н ОЖ Х Ш Н А Е Ч Ж Б Л Ю Ф О В П А К Ч М К Ч З Ш А Ж К Я Д Х И С В П ... П В У Ю Ш А Т X С Г М К Р А Т Ю Д Д Р Г Р Л В Р Г Г А М К Е З О У Б Х Ф ... Ж Ш Я И С Ю Д Ю Х В Т У Ч П Я И Х Н Л У Т В Б К О Г З М Х Я Я Р Д А Ч Ю ... Ф Н П Д С Р К Г А О Ю Д ... кейін алда тұрған жұмысты хабарлайды: кестені мұқият қарай отырып, тік
сызықпен А, М, К, З әріптерін ... ... ... барлық сыналушылар жұмысқа кіріседі. «Болды»!
деген сөзде оны аяқтайды. Пробалық тәжірибе бір ... ... ... тік сызықпен А, М, К, 3 әріптерін сызып шығу ... ... ... ... ... «птичка қой»! деген бұйрық ... да ... ... Бұл ... ... қай әріптің жанында айтылса, сол
жерге қойылады. Пробалықтан негізгі тәжірибенің айырмашылығы төрт ... 2 және 4 ... ... ... тітіркендіргіш енгізіледі. Мысалы
метронмен 1 минутта 60-80 қоңырау соғылады.
Бурдон кестесі (негізгі тәжірибе үшін)
АМКЗ
Ю Т Л Е Ф Г Ж И У П Щ С Ғ Д Е А Т Л Б 3 К И Н С Я В П М О 3 А Г Н Б П ... И О М Ш С Я С Н Л Ч О Ж В М Ф Е Ю З У Х Д Р Т Г К Б И А Н Д К Х У Т Ц Г ... Я Н Б Х Ю А В Ч Ю Ф Д П С З И Х П Ч Ж Г О Б Ш Ж С В У АР Л М Т П Б Д К ... В З С Ю Х Н Г Я Ж В С Ю И М П Е Т Р Ш У Х К П Л Ж И У Ч Ф Р Т Е З Н Г А ... М Ф П У Ю Н К Я З Г Ш В Л П Т Е Б Р Ж Н Ч О К Б Р Ч М С Д Л О У Ж А Г З ... Ю Я И Ф М С X У К Ш Л П Т Е Б Р Ж Н Ч О К Б Р Ч М С З С Х И Г Х Л Я Ч З ... Ж О Ф О Н Б Г У Ш Т К Ж М А П И Б Р В Е Н П А К В К Р А М О Ч Р П Д Х И ... Ж Ш Г В Ф С З Б ОЯ Ж ХЛ Ю В Е Б Д К Т Ф С У Л П Е З Б У Т Н В С О Ю М ... Ж Е Ш Ж Н В Р Т Х С К Л П А Х И Ш Д АГ Ц М Т Р Г Ж М Ж У З Х Д Л П А Е ... Р Н Ю И Ч Б Ф Я О Г Т Ш С А Д К О Ч Х И Б Ф С Е Н С М Ф Ю О Н Я Я Х Л Р ... У Д В Ж Т Г Ш В И К Б Л Н П В З Ф А У Р Г О Л К Ю Х У Ш Ю М Н В П С Я С ... З Н П Ч О Ж Ф А Ж Н Т Б І С Д В И Р Ч З Е К М Н Х Т Ю Ж Ч Б Р В Г С Б Ж ... Ю У Д П Х А Е Н С Ш М Л З Д Ж М П Д Ж У Ш С Е М П Т О Н Ю А В К Б И Ч Р ... У Д Ф З Г К О А Н Г Б Н Л П Б З Я Ю Б ОЖ X М У Ф Д Т П А Ч Г 3 С К Е В ... Л И Ш И В Т Ф Х Ж Г А Ж М П Г Т К П У Р О И Д Н В Ч У Л С Я Е Х Ф Б З А ... М Д К О С Ш К Ч Н Л Х Б Н Я О Ч Ш Л Ф Х М С З А Е В П Г Т К И Д Ю Р Б У ... Б У Ю Р И З У Я М Д Т Ф Е К И Г Ю С Х В Я Г С Ж Д Ж Т Е А П Х Б Р В Ю П ... А К О Ш Я И Д В А К Н Х Ю Р Х Л У Ж С В Н Ч П Е П В Ж ЗЛ Ш Ю И С Ф М Е ... Б М Р Б Д К ОМ В З С Ю X Н Г Я Ж В С Ю И М П Е Т Р Ш У Х К П Л Ж И Ч Ф ... И Р Ч З Е К М Н Х Т Ю Ж Ч Б Р В Г С Б Ж П ИЮ У Д П Х А Е Н С Ш Т М Л Ч ... Ш Я Н БХ Ю А В Ч Ю Ф Д П С З И Х П Ч Ж Г О Б Ш З С В У А Р Л М Т Ш Л П ... Б УТ Н В С О Ю М Ю П Ж Е Ш Ж И В Р Т ХС К Л П А Х И Ш Д А ... 3. ... әдістемесі.
Экспериментатор нұсқауды оқып, тапсырманы орындау уақытын белгілейді.
Нұсқау.
Сіздердің алдарыңызда ретімен басылған әріптердің арасында сөздер ... ... Осы ... ... ... ... сөздерді
тауып, астын сызыңыз (әріптер тізбегі орыс алфавиті бойынша берілген).
Мысалы: ПЮКЛБЮСРАДОСТЬУФРНКП
Тапсырманы мүмкіндігінше жылдам орындауға әрекеттеніңіздер.
Сынақ бланкісі
Б С О Л Т Щ Е Т Р О Ц Р А Й О Н З Г О Ц Ю В О С П Х Э Ы Г Ч А Ф А К Т У Е ... К З А М Е П Т Р О Ч Я Г Ш Г Ц П Р О Ю Т О Р Щ Р Е Т А Б Е С Т Е О Р И ... Н Т Е Д Ж Ж Ь М Х О К К Е Й Ы Х Т Р О Н Ц ЬІ Ф Щ У ЙГ З Х Т Е Л Е В Ю О ... О Л Д Ж Ш З Х Ю Э Ж Ш Ь Б П А Л К Т Ы О Г Х Е Ю Ж И Н Д Р Ш Х Э Ш В О ... Р И Я Т Ж Ж Ц У К Е Н Д Ш И З Х Ь В А Ф Ь І А П Р О Л Д Б Л Ю Е О В Ь А ... Ы Р П Л О Е С Л Ж С Ш К Т А І С Л Ь Я Ч С І Ш Т Ь Б А Ю Ж Ю Е Р А Д ... Т Ь В У Ф Ц Н Э Ж Д Л Ж Р И Н А Р О Д Ш Л Д Ж Ь Х Э Г О К У Ы Ф Й Ш Р ... О Р Т А Ж З Ж Д ОР Л А Ф Ы В Ю Е Ф Ы Д Д К О Ш У Т С З Ж Й Ф Я Ч Ы Ц У ... К А П Ф Л И Ч Н О С Т Ъ Э Х Ж Э Ь С Ю Д Ш Н Г Л Ь Э П Р П Л А В А Ш Е ... Л Э З Б Ь Т Р Л Ш Р Ж Т Ш Р К Ы В К О Д П Я Ъ Ш Л Д К Ц У Й Ф О Т Ч А Я ... Е З Ф Р Я Ч А Т Л Д Ж Э Х Т Ь Ф Т А С Е Н Л А Б О Р А Т О Р И Я Г Ш Д Ш ... У Ц Г Р Г Ш Щ Т Л О С Н О В А Ш І Е З Ш Р Э М Ъ Т Д И Т А О Н Р И К Г В ... Т Р П С И Х И А Т Р И Я Б П Л Л Е Т Ч Ъ Й Ф Я О Н Т З А Ц Э Ь А Н Т З ... Т Л И ... .Жасөспірім жасындағылардың зейін қасиеттерінің
ерекшеліктсрі
Зейін жасөспірімдердің оқу ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің
эффективтілігін жоғарлатады. Зейіннің пәні болып табылатын ... ... ... меңгеріліп, жақсы есте сақталады. Ол сыртқа бағытталған
көрініс ... ... ішкі жан ... де ... ... Зейін -
бұл сананың сол немесе басқа заттарға, көріністерге бағытталуы, шоғырлануы.
Атақты педагог К.Д ... ... ... басымыздағы білім қорымызды
ашатын есік деп айтқан. ... ... және ... себептердің
бірлігіне негізделген. Осы себептердің әрекетіне ... ол ... ... ... ... саналы, ерікті, бағыттылы ниетінен басқа.
Сондай-ақ қызығушылықтың ықпалымен іс-әрекет ... ... ... ... ... бар. ... басында студент әр түрлі кедергілерге
қарамастан оқытушыны тыңдауға өзін ... ... Егер ... оны
қызықтырса, оған ерікті күштеу қажет болмайды. Ерікті ... ... ... ... ... жүргізудің барысында зейіннің бардық
түрінің пайда болғанын қадағалаған жөн. Зейін мүмкіндіктерін сандық ... ... адам ... бір уақытта 4-6 әр түрлі объектілерді
қабылдайды; толық тұрақтылық 15-20 ... ... 1 ... ... ... зейінді аударуға болады.
Жасөспірімдерде зейін бағыттылығы олардың ... ... ... дамуы керек.
Сондықтанда зейін мәселесі тұлға мәселесінің аймағына да қатысты ... ... жай ғана ... ... ... ... ... емес.
Кейінгі мәліметтер бойынша 18-жастан кейін зейіннің дамуында тұрақтылық
байқалмай, үздіксіз ... ... ... ... бұл өзгерісі оның әр түрлі қасиеттерінде, ... ... ... ... ... және басқада
психикалық процестермен байланысы күшейе түседі.
Зейін материалдық әлемнің ... да бір ... ... ... ... ... ... психикалық іс-әрекетінің шарты, оның
мақсатқа бағыттылығы мен артықтығы ретінде алға басып, адам іс-әрекетінің
өнімділігі мен жемісті ағымына ... ... ... ... ... ... болашақ мамандығына
деген талаптарына сәйкес көрінуі керек. Зейін белсенді, әрі ... ... ... ... А.И. ... зерттеген
бірінші курс студенттерінің кейбір ... ... ... ... әр түрлі әдістемелермен арнайы ... ... ... ... ... ... жеткіншектердің зейін ерекшелігіне
қарағанда, қызығушылықтары мен дағдылары тез өзгереді. Осы жағдай жоғарғы
оқу ... ... ... курс ... ... оқуы үшін
қажетті сапаларын қалыптастыруға міндеттейді. Зерттеуде студенттердің ... ... ... 700-900 ... ... тең болды
(Добрынин әдістемесі бойынша). Сондықтанда студенттер лекцияны тек тыңдап,
жазбайды немесе берілген ... ... ... барлығын қатарынан
жазып алады. Зейінді қалыптастыруда зейінге сияқты оның қасиеттерінің де
кәсіби талаптары ескеріледі, Мысалы, ... ... ... ... ... ... сипатталыл, жеңіл ауысып, орналасуы мүмкін.
Студенттердің іс-әрекетінде әр ... ... ... ... ... ... ... ауыспалық. Олардың әрқайсысы өзінше маңызды.
Мысалы, тұрақтылық пен шоғырлану студентке сыртқы ... ... ... ... уақыт өз жүмысына шоғырлануға мүмкіндік береді, Ал ... мен алаң ... ... ... ... ... реакция жылдамдығыи төмендетеді.
Оку іс-әрекетінде студенттердің үлгерімінің нәтижелі болуы үшін ... ... ... ... аударып отыру керек екендігін оқыту үрдісінде
әрбір оқытушы біледі.
Сондықтан оқытушы оқу іс-әрекетін түрлендіріп, бір түрден ... ... ... ... ... жаңа түрі ... зейінін оятып,
тұрақтандырып отырады. Алғашқы оқу жұмысына үйретуде студенттің зейінін
ерекше пәнге ... ... ... ... оқу ... ... ... зейінін ұйымдастырып отыруы керек. Оқу
материалын меңгеру тиісті объектіге зейін аудару, туйсіну, ... және ... еске ... ... арқылы жүзеге асады.
Зейін дербес үрдіс ретінде емес, ол ... ... іске ... ... ... орьшдалады. Н.Мальбранш былай деп жазады:
Интеллект зейіні - бұл шынайы шарт соның ... ... ... ... ... ... ... жиі арбауда болады; ол
шарт қоя алмайды, сондықтанда зейін салуға ... ... ... ... ал ... ... қиял мен құмарлықты үздіксіз
ауыстырып, бізді қоздырып және ... ... ал ақыл ... осы ... мен ... қай ... ... да бағынуға дайын. Дегенмен іс
қажеттілік пен ... Біз ақыл мен ... да ... ... міндеттіміз, ал ақыл мен түсінудің жолдары жоқ. Сенім - біздің
адамгершілігімізбен салыстырмай-ақ алынатын құдайдың сыйы. Сенім әрқайсына
қатынасы бойынша таза ... ету ... ... ... ... табу керек. Сондықтанда мен осы ... ... ... ... ат берсем кешірімді болады. ... ... ... ... ... ... ... иемдену үшін осы жұмысқа міндетті
түрде ... ... ... ... кезінде іскерлікті тек әрекеттің көмегімен
иемденіп, оларды тек жаттығу жолымен ... ... ... бірден-бір
қиыншылық соны бастауда болуы мүмкін. Біз бұл істі ... ... ... аяқтауға мәжбүр болғанымызды еске аламыз да, өзімізді медитацияга
қаблетсізбіз деп ақылдан беземіз. Бұндай жағдайда біз ... ... ... ... ... ... отырып, осы рақымымыздан бас
тартамыз. Бірақ зейіннің мұндай жұмысынсыз біз ... ... ... ... құдіретін және іштегі барлық қиыншылықтарды
түсінбейміз. Бұл ... жан ... ... ... ... ... апара
алатын жарықты шынайы түсінудің тәсілі жоқ, біз үнемі қорқыныш және абыржу
жағдайында болып, ... ... ... Шын ... ... ... ... түрады, жоне зейін арқылы жарық береді, сол ... ... әр ... ... ... ... қорғайды. Зейін барлық
таным процестерін ... ... ... адам сол ... оның ... ... ... саналы түйсіну түрінде тек белгілі ... ғана ... ... да адам ... белгілі бір уақыт аралығында бір объектіге және сол объектінің
бейнесін толық әрі, нақты қалыптастыру үшін ... ... ... де зейіннің маңызы өте зор. Әсіресе есте ... ... тану мен ... ... есте сақтауда адамның зейіні сол
уақытта есіне сақтаған материалға бағытталады. Егер адамның ... ... ... ... онда еске ... мен есте ... қиын ... адамға бірдеңені еске түсіру керек болса, онда ол соған ... ... оны сол ... ес ... ... ... ұстап тұру керек. Сол кезде адам керек нәрсені зейінінде
ұстап тұрса, тану болып жатқаны. Ал, ұмыту қай ... ... ол ... ... бір ... есіне түсіріп отырмаса, оны практикада
қолданбағандықтан болады.
Ойлауда да зейіннің маңызы өте зор. ... ... бір ... үшін адам өз ... ... ... және аралық нәтижелерінің
шешімдерін сақтау ... Осы ... ... ... ... орындай алмайды.
Сонымен зейіннің бағыттылығы, тұрақтылығы, шоғырлануы, көлемі оқу ... тек ... ғана ... ... ол ... да ... Егер
оқытушы оку іс-әрекетін жақсы ұйымдастырса, ол студенттердің зейін қоюына,
ойлануына, қабылдауьша, есте сақтауына мүмкіндік туады.
Лекцияда көңілін басқа ... ... ... ... ... қойып
тыңдаған, айтқандарын ойлау арқылы санасына тоқыған студент жақсы үлгереді.
Лекцияга белсенді қатысуына қарай, оқытушы өзінің ... ... ... зейіндерін шоғырландыруы, оқытушы жұмысының нәтижелі
болуына ... ... ... ... ... ... ... Оқуға зейін аудармайтын, дәріске белсенді
қатыспайтык студенттер туралы ... ... ... ... зейін және оның қасиеттерінің ... ... ... еңбек қатынасына бағыттылығының өзара әрекетін
болжайды, Ол үшін оларға алдыларында тұрған кәсіби міндетін ... ... ... ... мен ... ... сабақтарда ұйымшылдық пен
дисциплинаны сақтауына ... ... оқу ... ... ... ... ... жұмыстарды, оқу міндеттерін
орындауына байланысты барлық іс-әрекеттерінің эффективтілігін ... ... ... ... ... те, жеке ... ... де
болып саналмайды.
Адамның жалпы психикалық жағдайының белгілі бір объектіге бағыгталуы, ... анық ... ... етуі ... ... ... ... психологиялық феномен болып табылады, ... ... ... ... пікір жоқ. Бір жағынан психологиялық
әдебиеттерде зейіннің маңызы ... ... ... ... көрініс
сияқты қарастырылады. Сонымен кейбір авторлардың айтуынша ... ... ... ... ... емес, өйткені зейін сол немесе басқа
жағдайда да, кез келген басқа ... ... бола ... Ал, басқалары
керісінше зейінді өз бетінше психикалық процесс ретінде ... ... ... ... ... қандай класына жатқызуға болатындығы
жайлы келіспеушіліктер бар. Біреулері зейінді -танымдық психикалық процесс
деп санаса, басқалары кез ... ... ... та, ... де ... ... ... отырьш, зейінді ерікпен, адамның іс-әрекетімен
салыстырады, ал зейіннің өзі белгілі бір ... ... ... ... - бұл ... психикалық процесс. Ол танымдық та, еріктік те болып
табылмайды, өйткені біздің санамыздың ... ... ... ... ұзақ сақталуының жағдайы болып табылады.
ЗейІн - бұл психикалық іс-әрекеттің қандай да бір ... ... ... ... ... немесе адамдардың іс-әрекетін ұйымдастыру тәсілі
болып табылады деген сүрақ кейінгі он жылда, әсіресе советтік ... ... Егер ... ... ... жылдардағы мақалаларда
жоғарыдағыдай айтылса, қазіргі кезде зейінді қалай ... ... ... ... ... ... ... психикалық іс-әрекетке
бағыттылығы немесе ... ... ... ... жұмыстарыңда зейінді өзіндік көрініс ретінде емес
танымдық психикалық іс-әрекеттің бір жағы ... ... ... ... С.Л. Рубинштейн мен Н.Ф, Добрынинның еңбектерінен
көрінді, Добрынинның еңбегінде зейін ... ... ... бір
объектіге бағыттылығы, ... ... ... Ол ... ... ... береді: зейін - тұлғаның психикалық іс-
әрекетінің өзара бағыттылығы мен шоғырлануы ... ... ... ... ... сипаты немесе осы таңдамалы іс-әрекеттің сақталуы
сияқты түсіндірсе, шоғырлануды - іс-әрекетке ... ену және ... ... деп ... ... ... ... кез келген психикалық
іс-әрекет сипатының қасиеті екені белгілі, Рубинштейн ... ... бір жағы ... ... ... пайда болуы жағынан зерттеу біріншіден сананың бірде-бір нақты
психологиялық теориясы болып табылады. Алғашқыда зейінді ... дәл ... ... ... байланысты болды. Жалпы психологияда
зейін мәселелері жан-жақты қарастырылған. Сондықтанда ең бірінші ... бүл ... әр ... анықтамаларының көп болуы. Зейінді зерттеуде
әр түрлі тәсілдерді қалайда жүйелеуге тырысу үшін ... әр ... осы ... ... ... қарастырған жөн.
Өз уақытында әйгілі психолог Н.Н. Ланге сол уақыттағы ... ... ... орын алған зейіннің негізгі теорияларының
жүйелілігін тексеріп, негізгі сегіз ... ... ... ... ... нәтижесі.
2. Зейін сана көлемінің шектеуі,
3. Зейін эмоцияның нәтижесі.
4. Зейін апперцепцияның нәтижесі,
5. Зейін жүйке тітіркендіргіштерінің нәтижесі.
6. Зейін ерекше ... жан ... ... ... ... ... бірі,
8. Зейін жүйке тежелулерінің нәтижесі.
Зейіннің осы теориясын ... ... ... зерттеу көрінісінің
сипатында көп жоспарлықтың жатқандығын көрсетеді.
У. ... ... ... ... ... ... психикалық
процесс ретінде қарастырады. Және ол ... ... ... ... ... ... және оларды талдау.
Зейіннің физиологиялық механизмі өте күрделі. Оның негізі - жүйке
жүйесінің әртүрлі деңгейде тұрған сезгіштік ... ... ... ... ... ... қатарында орналасқан ретикулярлық формациялар
деп аталатын анатомиялық және функцияналдық ерекшелік. Ретикулярлық
формацияның өрлеуші, төмендеуші дейтін екі түрі бар. Ол ... ... ... ... ... ми ... талғап
жеткізіп отырады. Осының нәтижесінде сананың айқындығы реттеледі.
Ми алаптары жұмысының реттеліп (қозын, тежеліп) тұруының
нәтижесінде әр қилы психикалық әрекет ... ... Әр ... ... (ми ... төменгі ми алаптарына (ми бағанасы т.б.)
келіп, оларды өзіне бағындырады. Бұл төмендеуші ретикулярлық
формация деп аталады. 1958-1960 жж. АҚШ ... ... ... ... ... ... жоғары ми алаптарына жетіп, олардың жұмысыка
әсерін тигізе алатынын дәлелдеп береді. Мұны өрлеуші ретикулярлық ... ... ... ұйымдасуының таңдамалы бағытының көрінудегі еріксіз
зейіннің ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Осы зерттеумен олардың теориялық көріністері
мен түсініктеріне тән негізгі бағыттарды қарастырамыз.
Шеррингтон воронкасы. Зейіннің ... ... ... ... ... Шеррингтон еңбегінің маңызы зор болды. Координация
қозғалысын зерттей ... ол ... ... ... атқа ие ... ... ... бірден-бір принциптерін анықтады. Шеррингтонның
теориясы бойынша, адамға әсер етуші көп ... ... ... Егер ... ... ... болса, олар бір-бірін
толықтырып, немесе бір-біріне жол ... ... Егер әсер ... ... болса, олардың арасында күрес пайда болып
әлсіздері жеңіліп күштілері жеңеді. ... ... ... ... қимыл таратушы психикаға барған соң, ... ... ... ... осы ... ... - зейін.
Шеррингтонның теориясы бойынша, зейінді белсенді, ерікті ... ... ... ... ол ... әсер етуші күшті қоздырғыштарға ғана
қайтарылатын жауап ретінде түсіндіреді.
Зейін ... ... ... ... тағы бір ... бұл бас миы бөлігінде тітіркендіргіштердің ретсіз орналасуы. Оны
өңдеумен айналысқан советтің ... ... И.П. ... ... ... ... физиологиялық негіздерін мида ... ... ... байланыстырады. Бұл заң бойынша мидың бір саласында пайда ... ... ... ... ... бөгет жасауы немесе пайда ... ... ... ... қоздыруы мүмкін. И.П. Павловтың пікірінше,
зейін қою кезінде мида өктем қозу пайда болуы мүмкін. Сөйтіп, И.П. ... ... ... ... ... ... ... жүйке
саласының қызметімен байланыстырады. Зейіннің физиологиялық негізін қозудың
оптималдық ... деп ... ... ... де ... Миға ... ... бір мезгілде әсер етеді. Солардың
әсерінен ми жарты шарларының қабығында ... әр ... қозу ... ... Қозудың оптималдық ошағының қарқынды болуы мидағы өзара
индукция заңдарына байланысты, ... ... ... құбылмалы.
Тітіркендіргіштердің өзгеруі не олардың ми қабығының бір ғана беліміне ұзақ
уақыт бойы әсер етуі ... ... ... орай бір жерден екінші
жерге ауысып отырады.
Зейіннің физиологиялық негізін академик А.А. ... ... ... ... - мида ... ... өте ... үстем
етуші қоздырғыштардың ошағы. Доминанта принципі зейіннің бір затқа ғана
ерекше бағытталып, ... ... ... ... ... ... береді. Зейіннің шоғырлануын адамның белгілі бір іске
ықылас-ынтасымен берілгендігінен көруге болады. Зейінділік, адамның ... де ... ... адам бір ... ... ... ... тежеліп, сезім мүшелерінің бәрі сол нәрсеге қарай бағытталады.
Бұл ... ... мида ... ... пайда болып, бұл
қоздырғыштардың қайсысы күшті болса, әлсіз қоздырғыштарды ... ... ... ... өзі ғана ... етіп ... Ми сол күштің қозу
әсерінде болады. Мұндай құбылысты субдоминант деп атайды.
А.А. Ухтомский ... ... ... ... ... ... ... реакция орталықтары арақатынасының үйлестік маңыздылығын
түсіндіре алмайтындығын айтты, ... ... ... ... бағасы, яғни таңбалы үрдісті бейнелейтін жүйе тарихының жоқтығы,
Ағзаның ... ... нақ сол ... ... ... және ... жаттығулар, белсенді демалыс, ойлау, шығармашылық әрекет содан
көрінеді. Осы айтылған ... ... ... ешқандай авторлардың
назарында болмаған, ал, А.А. Ухтомский ... ... ... осы ... ... жүзінде және теориялық тұрғыда
дамытылып келеді. А.А, Ухтомский доминант психологиясы мен ... ... ... бір ... сана өз ... кортикалық
доминанта негізінде орындайды, ал басқа жағынан сананың ... ... ... ... ... сипатын өңдейтін
доминантадарды тәрбиелейді. Доминанта орталықтар арасындағы ... ... Ол ... ... ағзаны жаңа мүмкіндіктермен
толықтырады.
Қазіргі кезеңде А.А. Ухтомскийдің доминанта принципін және И.П. ... ... ... ... ... ... ... доминанттық принциптің маңыздылығына ерекше назар аударып,
жетекші мотивация дейді, ал, П.К. ... ... ... ... ... анықтайды.
1926 жылы Л.С. Выготский психологтар үшін доминанта принципінің
бағалығын, психологияның негізгі сұрағына жауап беретінін «қылықтың
бірлігін және тұтастығын білдіреді, реакциялар жиынтығын ... жаңа ... дене ... ... жаңа ... оның
құрамдас бөліктерінде берілмеген және оның құрамдас бөліктерінде
болған бірқатар қасиеттерін жоғалтады»,-деп тусіндіреді.
Қазіргі кезде А.А. Ухтомскийдің доминантасын жеке психикалық
күйлермен ... ... ... ... Д. ... ... ... және В.Н. Мясищевтің
қатынас теориясын байланыстырған дұрыс.
Доминантаны белгілі бір биіктікте механизмге әсердің бағыттылығын
қолдау үшін қоздыру имлульстерін және функционалдық күйде біртіндеп
нәзік күшпен ... ... ... ... доминантта бір жақты әсер
ретінде өзін жояды». Бірақ мұндай өзін-өзі тежеуі - жаңа күйдің
туылуымен ауысады, оның экзальтациясымен таңбалы үрдісте көрінеді
және ... ... ... ол ... ... болғанда үдемелі түрде
көрінеді, немесе онсыз да ездігінше, тысқары тітіркендіргіштермен
сүйемелденеді.
Э.Б.Титченер бойынша зейін адам рухының өз дамуында үш кезеңнен ... ... ... жүйесіне күшті әсер ... әр ... ... сана ... ... ... ... сана
орталықтарының жалғасы белгілі қабылдау немесе елес басқалардың уайымының
қарама-қайшылығына қарамастан шектеледі. Зейіннің рухани процесі ... одан ... ол ... ... мен ... ... жоғары дәрежедегі күрделілікті иемденеді. Титченер өмірді толықтай
қарастыра отырып былай дейді — оқыту мен ... ... ... ... ал ... пен ... ... бірінші зейіндік кезең болып
табылады.
Зейін ол тәуелсіз психикалық процесс емес, адамға қажетті психикалық ... ... ... ... ... ... да сананың кез келген
жұмысы белгілі формада сол немесе басқа болмыстың көрінісі ретінде болады,
Мюллер зейінді сол ... ... ... бас ми бөлігіндегі
сезімталдықтың уақытша жоғарылауынан көреді.
Эббингауз зейіннің физиологиялық теориясы жайлы айтады. Ол істі ... ... ... ... бір ... ... арқылы жаттығулардың
ықпалымен жүргізілетін біліммен байланыстырады.
Зейінді бірден-бір зерттеген ... ... Т.А. ... ... Ол әсіресе өзінің еріксіз зейін теориясын зерттеумек ... ... ... ... екі маңызды әртүрлі формадан түрады: оның ... ... ... ерікті жасанды зейін. Зейіннің екі ... ... ... ... К.Д. ... ... - сыртқы дүниедегі материялардың
барлығын санамызға жіберін отыратын есік дейді. Егер осы есік ... ... ... ... ... айтқанын ұғып білін алады, егер
бұл есік жабық болса, онда лектордың айтқанын жөнді ... ... ... ... ... концепцияларын ұсынды. Ол зейінді іс-әрекеттің
ішкі бақылауы сияқты ... Оның ... ... осы ... ... өзіндік көрініс ретінде елестетуге, зейін ... ... өмір сүру ... ... ... береді. Зейін жайлы
мұндай елес оның ... ... ... ... ... ... дамыды.
Д.Н. Узнадзенін зейін теориясы.
Зейіннің тағы бір теориясьш Д.Н. Узнадзе және оның шәкірттері дамытты.
Осы теорияға сәйкес ... ... ... ... ... ерекшелікті байқай отырып мінез-құлықты екі түрге ... ... ол ... деп ... Бұл ... ... ... болмағанда субъект шартындағы қанағаттанушылық қажеттілігімен
байланысы, Д.Н. Узнадзе одан басқа адамға ... ... ... Міне осы ... ... талдауда объективациялық актілердің
болуы жайлы көрініс енеді. Сонымен Узнадзе бойынша субъективация актісі
дәстүрлі түрде зейін деп ... ... Юм ... - ... білу ... ... тұрмыстың
өмірге басшылық ететін дәрежесін қолдады. Сенім ... ... - ... объектілері, қалғандары тек қана тәжірибеден туады,
дәл түсінген. Тәжірибенің дәлелдейтіні - себеп пен әрекеттің ара-қатынасы.
Гештальтпсихологиядағы зейін мәселесі.
Гештальтпсихологиясындағы зейін мәселесіне келсек, олар ... ... ... Шынындада бүл теория зейінді ... ... ... ... шығарған қортындысы бойынша зейін өзіндік көрініс болып табылмайды.
Гештальтгюихология қатынастағы ... мен ... ... ... ... зейін болмайды деген қортындыға келді.
Сонымен Гешталътпсихология аймағында еріксіз зейін ғана ... ... ... бір ... ... бірінші көрінеді, ал бірнәрсе ... ... ... Бұл ... ... ... белсенділігімнің
еріксіз жағы).
Зейінге ақпараттық тәсіл (Информационный подход к внимания).
Қазіргі кездегі зейінді ... өте ... ... ... ... және советтік психологияның ақпараттық тәсіл
контекстінде зерттеу жайлы айтылып тұр. ... ... ... зейін
селективтілікнен, ақпаратты іріктеумен байланысады.
Зейінге ақпараттық тәсіл аймағында қолданылатын маңызды ұғымдарға
«мәнді» және ... ... ... ... ... және ... деп
бөлу ақпараттық тұжырымдама аумағында зейін актісінің маңызды функциясы
болып табылады.
Ауыстырып ... пен оны ... ... моделі. Осыдан зейін
актісіне қатысты. Көптеген әр ... ... ... ... бірінші сызбасы «ауыспалық үлгісі» деп аталады. Осы сызбаға
байланысты субъектінің танымдық ... ... ... ... Адам үшін ... бір ... түсіретін екі канал бар.
Мысалы сіздің жаныңызда түрған екі адамның бір уақытга сөйлегенде, солардың
әңгімесін қабылдауы болуы мұмкін. Бұл ... ... ... Сол ... ақпарат ОЖЖ белгілі бір бөліктерінде бір уақытта ... ... ... деп аталатын кейбір гипотетикалық қондырғыларда бар.
Бұл қондырғы ақпарат келін түскенде осы екі каналдың сол уақытта ... ... ... арналған. Басқаша айтқанда сол сәтте кімді ... сол ... ... қамтамасыз етеді.
Сонымен зейінді зерттеуде ақпараттық тәсіл жайлы айтқанда біз осы ... өте ... ... ... ... ... теоретиктеріне ыңғайлы болатын
зейіннің кейбір феномендеріне іріктеу жасалады.
Екіншіден, зейінді ерікті және еріксіз ... ... бөлу ... ... және еріксіз зейін ерекшеліктерінен абстракцияға ... ... ... жасалады.
Үшіншіден, ақпаратық тәсілді жақтаушылар ... ... ... ... ... сәйкес қатаң талаптарды
ілгері дамытады. Мұндай талаптар ... ... және оның ... жағдайлармен салыстырғандагы спецификалыққа тән ... ... ... ... салыстырғанда зейін материалдық әлемнің
қандай да бір спецификадық формасы болып ... ... ... ... ... ... оның мақсатқа бағыттылығы мен
артықтығы ретінде алға басып, адам ... ... мен ... ... ... ... - адамның әртүрлі сенсорлық ақпаратты пайдалану мен
қайта өңдеудің, ... ... ... ... адамдардың
басқа адамдармен қарьш-қатынасындағы іс-әрекеттің мақсатқа бағытталған ... ... ... ... ... зейін біржақты психологиялық көрініс болып
табылмайды, ол психологияда ... ... осы сана ... жағы ... ... ... ... зейіннің қасиеттеріне келсек әдетте, оның тұрақтылығын,
зейіннің бөлінуін және оның ... бір ... ... зейіннің
көлемін, зейіннің шоғырлануын және т.б. ... ... ... дед ... ... бір іске ... ... оған ұзақ уақыт
берілуін айтады,
Зейіннің орталық феномені ретінде С.Л. Рубинштейн (1946) психикалық ... ... ... бағытьшығьш, шоғырлануын бөледі.
Психикалық іс-әрекет ретінде ... ... ... басқа
қасиеттерімен бірлікте болады, және де бірінші кезекте зейіннің көлемі ... ... ... ... мен ... ... шоғырлануы дегеніміз адамның сол сәтте меңгерген немесе
қабылдаған, басқаның барлығынан бас тартқан, қандай да бір ... ... Ал ... ... ... ... бір уақытта
оларды қабылдауының зейініне ... ... саны ... мен ... ... өзара қатынасының сипаты ете
күрделі больш келеді. Зейін полясының объектілері бір-бірімен өзара ... ... ... ... ... да, ... сол ... беруі немесе жоғарлауы мүмкін. Зейіннің тұрақтылығы адам ... бір ... ... ұзақ ... ... тұрады, бірақ
зейін процесінің үзілісі болып табылмайды.
Әрекет объектісі мен әрекеттің өзі езгеруі мүмкін, ал іс - әрекеттің
жалпы бағыты сақталады. ... ... ... ... ... мен ... өзара байланысы болып табылады.
«Зейіннің тұрақтылығы зейіннің шоғырлануы сақталатын, яғни оның
уақытша экстенсивтілігінің ұзақтығымен ... ... ... ... ... ұзақ ... немесе
үнемі бір деңгейде көрінетін сақталу ағымы. Егер адамның зейіні тұрақты
болса, онда олар ұзақ уақыт бойы ... ... ... қабілетін сақтап,
қате жібермес еді. Зейіннің ауыспалылығы мен ... ... бір ... зейіннің көлемін анықтайды.
Сондықтан да зейіннің қасиеттері психикалық іс - ... ... - ... ... ... бір функционалдық бірлікте болады. Зейін
қасиеттерін олардың даму деңгейі әр түрлі болған ... ғана ... ... ... ... басқа да барлық психикалық функциялар
сияқты, сананың туа біткен функциясы болып ... ол ... ... ... ... ... ... көрсеткендей зейіннің қалыптасуы адамның өнімді
психикалық іс - әрекетінің реакциясы ... ... ... ... өзара байланысатын бірнеше қатарлармен сипатталатын күрделі
де, ұзақ даму жолынан өтеді. Студенттер ... ... ... ... ... (1977), ... ... байқауға болады.
Қорыта келгенде зейіннің зерттеуімен байланысты теориялық сұрақтарды
көптеген щетелдік және советтік авторлар өзінше ... ... ... ... ... ... ... маңызының өте зор,
әрі адамның күрделі жүйесіндегі функционалдық іс-әрекетпен байланысының да
зор екенін байқауға болады.
1.3. ... ... ... ... ... ... адамзат психикасындағы зейін көрінісімен,
сондай-ақ, адамдардың бір-бірімен ... оның ... ... ... ... ... үрдіс те, жеке адамның қасиеті де
болып саналмайды. Өздігінен және сыртқы бақылаулар бойынша зейін кез келген
психикалық ... ... ... ... осы іс-әрекеттің
тек бір жағы немесе қасиеті сияқты ... ... ... ... өмір
тәжірибесіндегі іс-әрекетіне, таным үрдістеріне тікелей қатысты болып, оның
қызығуын бағытын ... ... ... жеке продуктісі болмайды. Кез
келген іс-әрекеттің жақсаруы зейіннің бірігуінің нәтижесі болып табылады.
Осы продуктінің ... ... ... функцияның басты дәлелі ретінде
қызмет атқарады. Зейінде осындай өнімнің ... ... ... ... жеке формасына қарсы екендігі жайлы айтылады.
Іс-әрекеттің барысында ... іске ... ... ... ... әрекеттесіп, әр түрлі коммуникациялық құралдардың көмегімен
бір-бірімен пікір алысуы.
Зейіннің негізгі қызметі таным процестерінің таңдамалығымен, адам ... ... ... және оның ... Таным процестері таңдамалығының нәтижесінде адам өзіне
пайдалы ақпараттар мен айналыспай, тек сол ... ... ... ... атқаратын нәрселерді қабылдайды. Адам өз зейінін қандай да бір ... және сол ... ұзақ ... ... ... оны бір ... ... аудара отырып, адам өз іс-әрекетіндегі мақсатқа бағыттылықты
қолдайды, әрі ... Біз ... ... ... ... зейініміз бөлінгенде, біз бірнеше әрекеттерді орындаймыз, бірақ ... ... ... ... дәлелдеуінше адамның зейіні өз кезегінде ішкі іс-
әрекетті білдіреді, ол оны ... ... ... ... ... ... осындай іс-әрекетті, кез келген іс-әрекет сияқты
қалыптастыруға және жүзеге асыруға болатынын көрсетті. ... ... ... да, ... ... ішкі ... ... де бағытталуы
мүмкін.
Бір қарағанда іс-әрекет ұғымын ... ... ... ... ... Бірақ шындап келсе ол олай емес.
Біріншіден адамдарда сыртқы қарым-қатынасты ... ... ... ... қалыптасады. Сондай-ақ осы кезде адам зейің актілерін
реттеп отыратын ... ... ... ... жеке ... ... белгілі көріністері болады. Айталық ... ... ұзақ ... кез ... ... ... болып саналады. Бұл
зейін, үнемі ... ... ... сіз ... ... бара ... және
ұзақ уақыт біреуден кез алмай қарап тұрсыз. ... ... ... ... зейініңіздің объектісі - не ашулану, не түсінбеушідік болады. Неге?
Өйткені адамньщ басқа адаммен қатынасқа түсуіне ... ... салу ... ... ... ... ... тұрмыстық практикада
жинақталатын нормалар бар. ... ... ... ... ... алғы ... ... табылады. Дегенмен қарым-қатынасты ауқымдырақ
қарастырсақ, онда ... ... ... ... бірі деп ... ... қалай түсінуте болады? Яғни, біз күнделікті әңгімеде адамдар
арасындағы қатынасты жиі ... ... ... ... ... Ол ... зейінін «аударады» немесе «аудармайды». Бүл қатынас
формасының бірден-бір ... ... ... ... ... зейін
аудару» немесе «аудармау» - бүл да белгілі бір ... ... ... ... норманы ұстанады, яғни өзіне шамадан тыс
зейін ... ... ... ал ... ... ... яғни ... зейінін өзіне кез келген құлдылықпен аударуға тырысу керек -
киіммен, мініз-құлқымен т.б. ... ... ... ... өте маңызды жақ болып табылады.
Адамның қасиеттерін, оның жеке ерекшеліктерін сипаттауда біз ... ... ... Бұл да адамдардың басқа ... ... ... ... сипаттамасы. Бұл жағдайға
байланысты емес, сол ... ... ... ... ... сипаттамасы, демек, тұлғалық ерекшелік.
Зейін - адамның әртүрлі ... ... ... мен ... ... танымдылығымен қамтамасыз ететін, адамдардың басқа
адамдармен қарым-қатынасындағы іс-әрекеттің ... ... ... ... психологиялық процесі.
Зейінеіздікте басқа субъект өте сирек сол адам үшін ... ... және жиі бұл ... сол адамыың өзі болады, ал қалғанының бәрі
ол үшін фон болып табылады.
Қорыта келгенде, зейін адамдардың барлық іс - ... ... ... және ... қарым-қатынасының маңызды психологиялық
факторы бодып ... ... ... ... пен адамдардың
өзара қатынасының қажетті психологиялық компоненті бола отырып, айналадағы
адамдармен байланысының тереңдей түсуіне мүмкіндік туғызады. ... өз ойын ... мен ... ... ойын ... зейіннің маңызы
өте зор.
3.2. Зерттеудің нәтижелерін талдау.
Зейін көлемінің деңгейін зерттеу әдістемесін талдау.
Тапсырманы орындан ... ... ... тексеру кестесі арқылы
салыстырылады. Егер сіз белгілі бір уақытта 18 немесе ... көп ... ... онда сіздің зейін келеміңіздің деңгейі нәтижелі іс-әрекетті
орындауға жеткілікті, жақсы, 15-17 сан болса, сіздің зейін ... ... 12-14 сан - ... зейін көлеміңіздің деңгейі орташа, яғни
оны жаттықтырудың мәні бар, 11 ... ... аз - ... ... ... ... ... айналысу керек.
Тексеру кестесі
|2 |7 |8 |13 |16 ... |21 |29 |34 |35 ... |40 |43 |46 |54 ... |60 |65 |67 |77 ... |84 |92 |98 |99 ... ... ... ... ... ... зерттеу
жұмысының нәтижесін жеке-жеке көрсетейік.
Зерттеу жұмысының көрсеткіштері бойынша ... ... ... 97%-де төменгі көрсеткішті ... 40%-де ... ... ... көрсеткіштері бойынша зейін көлемінің ... 61%-де ... ... ... 16%-де ... ... 15%-де ... көрсеткішті, ал 8%-де ... ... ... ... бір ... 18 ... оданда көп санды дұрыс қойса,
сыналушының зейін көлемінің деңгейі нәтижелі ... ... деп ... ... 15-17 сан ... зейін
көлемінің деңгейі қалыпты. 12-14- сан - зейін ... ... ... оны ... мәні бар. 11 ... ... төмен болса
-сыналушылар міндетті түрде зейінінің келемін жаттықтыруы тиіс. Көрнекілік
үшін алынған мәліметтерді кесте арқылы көрсетеміз.
Кесте 1. ... ... оқу ... ... келемінің деңгейлері
|Зейін көлемінің |Психология мамандығы бойынша |Шет ... ... ... | ... |
| ... |% ... |% |
| ... | ... | ... | | | | ... | | | | ... | | |1 |7 ... |15 |100 |11 |93 ... |15 | |15 | ... 2. ... –ші ... оқу жылындағы зейін көлемінің деңгейлері
|Зейін көлемінің |Психология мамандығы бойынша |Тарих мамандығы бойынша |
|деңгейлері | | |
| ... саны |% ... ... ... |9 |36 | | ... | | |1 |3 ... |2 |8 |3 |10 ... |14 |56 |27 |87 ... |25 | |31 | ... ... барысында әр түрлі мамандықтагы 1-ші ... ... ... ... ... анықтадық. Зейін
көлемін зерттеуден алынган ... ... ... ... арқылы көрнекті түрде өңделді. Осы өңдеудің
нәтижесінде мынандай ес құрылды:
tЭМП≈1.01 ... ... ... ... ... |Алынған |Сыналушылар |Алынған |
| ... | ... |
|1 |8 |1 |12 |
|2 |10 |2 |10 |
|3 |10 |3 |9 |
|4 |10 |4 |9 |
|5 |11 |5 |11 |
|6 |6 |6 |9 |
|7 |6 |7 |12 |
|8 |10 |8 |10 |
|9 |10 |9 |10 ... |12 |10 |10 ... |10 |11 |9 ... |10 |12 |7 ... |10 |13 |7 ... |8 |14 |10 ... |6 |15 |9 ... ... 2007 ... 2-ші оқу ... ... көрсеткен зейін
көлемінің көрсеткіштері
|№ | Сыналушылар |Жаттығуға дей. ... кей. |
| | ... ... |
| 1 |И.Р. |12 |15 |
|2 |к.н. |10 |25 |
|3 |М.А. |о |10 |
| | |7 | |
|4 |У.А. |9 |10 |
|5 |А.Д. |11 |11 |
|6 |К.И. |9 |10 |
|7 |К.Ә |12 |15 |
|8 |Ж.А. |10 |15 |
|9 |Е.Ж. |10 |12 ... |А.А. |10 |10 ... |Н.Д. |9 |15 ... |А.Б. |7 |15 ... |К.Ж. |7 |18 ... |Е.Д. |10 |10 ... |Т.С |9 |10 ... |Е.Н. |10 |19 ... |К.А. |15 |25 ... |А.А. |10 |15 ... |Ә.И. |8 |15 ... |н.м. |8 |13 ... |Ж.А. |9 |13 ... |О.А. |10 |13 ... |Ә.А. |10 |13 ... |А.М. |9 |13 ... |Н.М. |9 |10 ... |Т.Ә |9 |15 ... |Ж.В |9 |14 ... |А.Л. |12 |18 |
| 29 |Қ.Б. |8 |11 |
|_ | | | ... |Б.Н. |8 |13 ... |А.А |8 |11 ... Зейін көлемнің нәтижелері жаттығуға зейін көрсеткіш пен
жаттығудан кейінгі көрсеткіш бойынша ... ... ... үшін ... әдіс ... ... ... дұрыстығын көрсетті.
tЭМП=-2.2;
tЭМП={2,000(P

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Темперамент."11 бет
Бірқатар кремний органикалық гидрофобизаторлар жөнінде анықтамалық деректер8 бет
Полимерлер жайлы мәлімет5 бет
Темперамент -психикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтың формальды динамикалық қасиеттері3 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет
«Қоршаған ортаның сапасы — қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттерінін сипаттамасы»6 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Ауыл мектептеріндегі жасөспірімдердің өнегелілік қасиеттерін қалыптасуы: қазіргі жағдай мәселесі90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь