Операциалық жүйелердің файлдық жүйесі

Операциялық жүйе – компьютер іске қосылған кезде бірден жұмыс жасайтын программа. Операциялық жүйе қолданушымен сұхбат ұйымдастырады, компьютермен және оның ресурстарымен (оперативті жад, дискіде орынды, т.б.) басқару жұмыстарын, орындауға басқа қолданбалы программаларды іске қосу жұмыстарын орындайды. Операциялық жүйе қолданушымен, қолданбалы программалармен және компьютер құрылғыларымен байланыс түрін (интерфейс) орнатуды қамтамасыз етеді. Ол адамға программаларды іске қосуға, барлық мүмкін деректерді оларға беруге және олардан алуға, программаның жұмысын басқаруға, компьютердің параметрлерін және оған қосылған құрылғыларды өзгертуге, ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік береді.
ОЖ-ның екі негізгі қызметін атап айту керек, олар:
1) Барлық қолданбалы және жүйелік программалардың жұмысын, оларды бір-бірімен және аппаратық жабдықтармен байланыстыра отырып, қамтамасыз ету;
2) Әрбір адамға ЭЕМ-ді жалпы басқару мүмкіншілігін беру;
Компьютерді басқару ОЖ-нің командалық тілі арқылы жүргізіледі, ол дискіні басқару, мәліметтерді көшіру, файлдарды баспаға шығару, кез-келген программаны іске қосу, қажетті жұмыс режимін орнату сияқты әр түрлі әрекеттерден тұрады.

ОЖ-ның жіктелуі
Дербес компьютерлер үшін операциялық жүйе бірнеше параметрлер бойынша өзгешеленеді. ОЖ:
Бір қолданушы және көп қолданушылы (жүйемен бір мезгілде жұмыс жасайтын қолданушылар саны);
Бір есепті және көп есепті (ОЖ көмегімен кез-келген мезгілде шешіліп шығарыла алатын есептер саны);
ОЖ-мен қолданушының байланысының базалық түрі (командалар түрінде диалог, меню тілінде диалог, графикалық көріністер түрінде диалог орнату);
Адрестік шинаның разрядтарының саны (16,32 немесе 64);
Ең аз қажетті ресурстар, яғни оперативті және дискілі жадтардың ең аз көлемдері, микропроцессорлар класы қажет.
Көп есепті операциялық жүйе бір мезгілде бірнеше програмаларды іске қосуға мүмкіндік береді. Бұл программалар бір-біріне кедергі келтірмей параллель жұмыс істейтін болады. Мысалы, бір программа әуен тыңдай отырып дайын құжатты баспаға шығарады, ал екіншісі жаңа құжатты форматтайды. Адрестік шинаның разрядтылығы жад көлемін анықтайды. Дербес компьютерлер үшін 32 разрядтық ОЖ-ні қолданудың үлкен мәні бар:
1) IBM фирмасы үшін OS/2;
2) Microsoft фирмасы үшін Windows;
Қолданылған әдебиеттер
1.Балапапов Е.Қ.. Бөрібаев Б. Дәулетқулов А.Б. Жаңа информациялық технологиялар: информатикадан 30 сабақ (жалпы білім беретін мектептің жоғары сыныптарына, техникумдарға, колледждерге және өздігінен оқып үйренушілерге арналған тәжірбиелік оқулық, қазак тілінде). Алматы: ЖТИ, 2003, 408б.
2.Балапанов Е.К.,Бурибаев Б. и др. Казахско-англо-русский, русско-казахско-английский и англо-русско-казахский терминологический словарь информатики. Алматы: Создік-Словарь, 1998, 194с.
3.Информатика. Практикум по технологии работы на компьютере/ Под ред.Н.В.Макаровой. - 3-е изд., перераб. - М.: Финансы и статистика, 2003. - 256 с.: ил.
4. Коцюбинский А.О., ГрошевС.Н. Современный самоучитель в сети Интернет. Быстрый старт.: Практ.пособ. - М.: Издательство «ТРИУМФ», 1997. - 464 с.: ил.
        
        АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ
ҚАЗАҚ ТЕХНОЛОГИЯ ЖӘНЕ БИЗНЕС УНИВЕРСИТЕТІНІҢ КОЛЛЕДЖІ
Операциалық жүйелердің файлдық жүйесі
(Практикалық жұмыс)
Орындаған: Әбдірахман М.
Қабылдаған: Шакралиева Ш.
АСТАНА 2013
Операциалық ... ... ... жүйе - ... іске ... ... бірден жұмыс жасайтын программа. Операциялық жүйе қолданушымен ... ... ... және оның ... ... жад, дискіде орынды, т.б.) басқару жұмыстарын, орындауға басқа қолданбалы программаларды іске қосу ... ... ... жүйе ... ... ... және ... құрылғыларымен байланыс түрін (интерфейс) орнатуды қамтамасыз етеді. Ол адамға программаларды іске қосуға, барлық мүмкін деректерді оларға беруге және ... ... ... ... ... ... ... және оған қосылған құрылғыларды өзгертуге, ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік ... екі ... ... атап айту ... ... ... қолданбалы және жүйелік программалардың жұмысын, оларды бір-бірімен және аппаратық жабдықтармен байланыстыра отырып, қамтамасыз ету;
2) Әрбір адамға ... ... ... ... ... басқару ОЖ-нің командалық тілі арқылы жүргізіледі, ол дискіні басқару, мәліметтерді көшіру, файлдарды баспаға шығару, кез-келген программаны іске ... ... ... ... ... ... әр түрлі әрекеттерден тұрады.
ОЖ-ның жіктелуі
Дербес компьютерлер үшін операциялық жүйе бірнеше параметрлер бойынша өзгешеленеді. ОЖ:
Бір қолданушы және көп қолданушылы ... бір ... ... ... қолданушылар саны);
Бір есепті және көп есепті (ОЖ көмегімен кез-келген мезгілде шешіліп шығарыла алатын есептер саны);
ОЖ-мен қолданушының байланысының базалық түрі ... ... ... меню ... ... графикалық көріністер түрінде диалог орнату);
Адрестік шинаның разрядтарының саны (16,32 немесе 64);
Ең аз қажетті ресурстар, яғни оперативті және дискілі ... ең аз ... ... ... ... ... есепті операциялық жүйе бір мезгілде бірнеше програмаларды іске қосуға мүмкіндік береді. Бұл программалар бір-біріне кедергі келтірмей параллель жұмыс істейтін ... ... бір ... әуен ... ... ... ... баспаға шығарады, ал екіншісі жаңа құжатты форматтайды. Адрестік ... ... жад ... ... ... ... үшін 32 ... ОЖ-ні қолданудың үлкен мәні бар:
1) IBM ... үшін ... ... ... үшін ... Bell Laboratory корпорациясы үшін Unix;
Windows операциялық жүйелері
IBM PС үшін Windows ... ... ... ... ... жүйе ... табылады. Windows жүйесінің ерекшеленетін белгілері:
· ... ... Көп ... және көп ... Графикалық қолданушы интерфейсі;
· Plag and Play ... ... жаңа ... ... қосу;
· Виртуальды жадты қолдану;
· ... ... ... ... ... сәйкестілігі;
· Коммуникациялық программалық жабдықтардың бар болуы;
· Мультимедиа ... бар ... ... глобальды желімен интеграциясы;
Windows объектілі-бағытталған платформасы
Программалық өнімдерді өңдеудің қазіргі технологиясы обьект ұғымы негіз болатын объектілі-бағытталған программалаудың ... ... ... Интерактивті режимде жұмыс мүмкіндігі пайдаланушыға көрнекі графикалық саймандарды және әр түрлі көмектерді қолдануды ұсынады. Объектілі-бағыттаушы программалаудың фундаментальды мінездемелері:
· ... ... ... ... жасайды;
· ... ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылады. Объектілер хабарламаларды жіберу және қабылдау арқылы ... ... ... беру - ... ... үшін берілетін сұраныс. Әр объект басқа объектілерден тұратын байланыссыз жадтан тұрады;
· Әр ... ... ... ... ... ... класс болып саналады;
· Класта объект тәртібі көрсетіледі, сондықтан осы класқа ... ... ... ... ... орындайды;
· Барлық кластар иерархиялық құрылымды құрайды.
Windows ... ... ... ... ... ... объектіні ерекшелеу керек, яғни экранда осы объект белгісінде тышқанның сол жақ батырмасын шерту;
· ... ... ... тізбегінен меню көмегімен қажеттісін таңдау.
Файл деп ішкі жадыда белгілі атпен облысты алатын немесе программалар тізбегін айтады.
Windows жүйесінде кез-келген файл аты бар ... ... ... ... қойылған ат ондағы информациялар мазмұнын ашатын болуы керек. Файл аты ұзын ... және ... орыс және ... ... әріптерінен, әр түрлі символдардан, нүктелерден тұруы мүмкін. Файл қасиетін көрсететін параметрлер:
· Тип, сақталынған ... ... ... Файл өлшемі, дискілік кеңістіктен алатын көлемі;
· ... ... ... мен ... ... соңғы өзгертулер енгізілген мезгіл мен уақыт;
· Файл ... ... тек оқу ... ... ... ... әрекеттер тізбегін қолдануға болады:
· ... ... ... сақтау;
· ... қиып ... ... көшіру;
· Дискіден файлды ... ... атын ... Файл үшін ... ... Windows-та құжаттарды сақтауға арналған кәдімгі бума ролін ... және ... ... ... ... Бума - ... сақтау қоймасы. Бумаға ат беріледі және ол файл аты сияқты ережелер бойынша жазылады. Бумалар мен ... ... ... ... ... ... буманы құру, өшіру, атын өзгерту, көшіру, буманы басқа орынға жылжыту, буманы ашу және ... ... - бұл ... бір ... ... ... ... іске асыратын сілтеме. Жарлық арқылы құжаттар мен программаларды тез іске ... ... ... ... ... құрылымы иерархиялық құрылымды құрайды. Жоғары деңгейде Рабочий стол деп аталатын объект орналасады. Екінші деңгейде Рабочий стол-да ... ... ... Стандартты түрдегі мұндай объектілерге Мой компьютер, Мои ... ... және т.б. ... ... ... ... ... бойынша осы бумалардың ішінде болады.
Windows-те қолданбалы программалар қосымша деп аталады, мысалы: Paint графикалық редакторы, Проводник программасы, дискілермен ... ... үшін ... ... ... ... ... және т.б. қосымшалар болып саналады.
Қосымшалар бір немесе бірнеше файлдардан тұрады және өзіне тән аты бар ... ... ... ... бір ... Word ... процессор қосымшасы өзара байланысқан файлдар кешенінен тұрады. Бұл файлдар арасында жүктеу файлы деп аталатын ... файл болу ... ... ... ... ... ... суреттер, дыбыстар және т.б. болуы мүмкін. Windows ортасында мұндай объектілерқұжаттар деп аталады.
Интерфейс - құрылғылар, программалар және адам ... ... ... ... мен ... ... ... компьютер мен қолданушы арасындағы байланысты ұйымдастыратын интерфейс қолданушы интерфейсі деп аталады.
Графикалық қолданушы интерфейсі - адам мен ... ... ... ұйымдастыру үшін қолданылатын графикалық жабдықтар. Графикалық қолданушы интерфейсінің мысалы бұл Windows интерфейсі.
Қолданушының ... ... ... - бұл ұйымдастырылған және жақсы ойлап табылған терезелер жүйесі. Терезе - экранда монитордың шектелген төртбұрышты көлемі, онда ... ... ... ... ... терезесі), мәлімет (мәлімет терезесі) бейнеленеді. Сол сияқты жүйе параметрлерін көрсету үшін жұмыс жасайтын сұхбат терезелері болады.
Екінші ... ... ... ... ... ... көлеміне байланысты тышқан көрсеткішінің түрі өзгеріп отырады: меню көлемінде бір түр, текстті енгізу көлемінде екінші бір түр, ... ... ... бір түр және т.б. Ол, ... ... жүйе ... көрсетеді: бос емес немесе бос.
Мәлімет алмасуды үйымдастыру.
Мәлімет алмасу - бір объектіден екіншісіне мәлімет апару. Windows-те мәлімет алмасуды ... бір ... ... ... деп ... Осы процесс нәтижесінде объектілер өзгереді, бір немесе ... бар ... жаңа ... құрылады.
Windows ортасында мәлімет алмасу тышқан көмегімен объектіні "алып бару" және алмастыру буфері OLE технологиясы арқылы жүргізіледі. Windows-те жұмыс жасағанда ... ... ... бір ... екінші орынға жылжыту қажет болады. Объектілерді көшіргенде объект бұрынғы орында қалады, ал көшірмесі жаңа ... ... ... қажет болса, сонша көшірме алуға болады. Объектіні жылжытқанда ол жаңа ... ... ... ... ... ... ... мәлімет алмасу тышқан көмегімен "алып бару" әдісі арқылы орындалады. Осы әдіспен көшіру және жылжыту әрекеттерін де ... ... ... - ... ... ... мәліметтерді сақтап тұруға арналған жадының арнайы бір бөлігі. Тышқан көмегімен "алып бару" әрекетін экранда ... ... алыс емес ... орналасқан кезде қолдануға болады. Ол үшін қосымшалар терезесін жақын орналастыру қажет. Тышқан көмегімен жылжыту төмендегідей көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... орнатып таңдайды. Тышқанның сол жақ батырмасын басулы күйінде ұстап бірнеше объектілер ... да ... ... ... ... ... Сол жақ батырма басулы күйінде ерекшелінген ... ... ... ... Көшіру, жылжыту тәрізді орындалады, сол пернесін басулы күйінде ұстау керек. Бұл жағдайда жылжытылатын объект қосымша таңбасы арқылы ... ... ... ... ... ... көрсеткен негізінде орындалады:
· Жылжытуға немесе көшіруге қажетті объект ерекшеленеді;
· ... ... ... командалары көмегімен объект алмасу буферіне орналасады;
· Объект орналасатын ... ... ... ... ... ... ... орынға Правка-->Вставить немесеПравка-->Специальная вставка командалары көмегімен орындалады.
Windows ... ... ... ... Проводник программасы - ДК жергілікті және ... ... ... осы программа көмегімен қолданушы файлдық жүйеден кез-келген объектіні ... ... ... іздейді және олармен қажетті әрекетті орындайды;
· ... ... ... - ... ... ... Бұл бума Пуск-->Настройка-->Панель управления командасы бойынша іске қосылады.
· Қолданбалы мазмұндағы стандартты қосымшалар - Paint ... ... WordPad ... ... ... ... Мультимедия, Связь комплекс программалары;
Стандартты қосымшалар дегеніміз - дискіні ... ... ... дискіні дефрагментациялау, дискімен жұмыс жасау мастері және т.б.
Windows Commander программасының мінездемесі.
Windows Commander - бұл файлдық менеджер, яғни ... Windows ... файл мен ... ... үшін ... Өз ... қарай ол Сілтеуіш программасындағы файлдық менеджерден жақсырақ тұрғызылған және оның сыртқы көрінісі мен ... Norton ... MS-DOS ... ұқсас, осы программаның ең жақсыларын қосып атқарады.
Windows Commander-дың ... Windows ... көп ... қарапайым пернелерді басу арқылы орындауға болады, Norton Commander-ге ұқсас;
· Drag & Drop ... ... ... (бар ... ... ... арқылы апару);
· көшірімді кеңейту, ауыстырушылық, атын өзгерту және файл мен ағаш ... ... ... ... жай ... ... жұмыс жасау, файлды тез арада архивке көшіруге болады немесе архивті дискке және файлды архивтен жоюға болады (ішіндегі ... ... Windows ... меню ... өз программасын жіберіп қосуға болады;
· ... ... үшін ... ... MS ... әр ... параметрлер көрсетіледі;
· файл іздеудегі функцияның кеңеюі;
· ... файл ... ... (F3 ... ... және он алтылық форматтағы DOS кодының мүмкіншілігін Windows-тағыдай;
· ZIP форматындағы файлды ... ... ... ... үшін ... аспабын күйге келтіру және Windows Commander-дың орындалуы;
· Windows Commander программасындағы негізгі меню ... ... ... ZIP, ARJ, LZH, GZ, TAR, RAR және ACE ... ... ... үшін ... желілік, локальдық және Интернет ресурстарымен сізді компьютеріндегі диск секілді жұмыс.
Windows Commander - ... ... ... ... Commander интерфейсі, атап өткендей Norton Commander программасының интерфейсіне ... ... ... ... тақырып жолының астында Windows Commander-дің мәзір қатары орналасқан, мұнда келесі бөлімдер бар: Files ... Mark ... Commands ... Net ... Show (Көрініс), Configuration (Конфигурация), Start (Бастау). Start - Change Main Menu ... ... ... құрамын қолданушылар қалаулары бойынша өзгерте алады.
File бөлімі файлдармен жұмыс жасауға арналған командалардан тұрады, бұл командалар көмегімен файл атрибуттарын өзгерту, файлдарды орау ... ... оны ... бөлікке бөлу және қайта жинақтау әрекеттерін орындай аласыздар.
Mark бөлімі файлдарды ерекшелеу командаларынан тұрады.
Commands бөлімі Windows ... ... ... тұрады.
Net бөлімі желі мен желілік ресурстармен жұмыс жасауға арналған командалардан тұрады.
Show ... ... ... терезесін күйге келтіру командаларынан тұрады. Бұл бөлімдегі командалардың көмегімен файлдар бейнеленетін терезе түрінөзгертуге, оларды сұрыптау тәсілін (мысалы, ... ... және ... ... бере ... бөлімі Windows Commander-ді күйге келтіру командаларынан тұрады.
Мәзір қатарының астыңғы жағында саймандар панелі ... ... ... Bar ... ... ... ... келтіруге болады.
Саймандар панелінен төменірек диск таңдау терезесі ... ... ... ... ... ... ... терезелер орналасқан.
Windows Commander-дің жұмыс терезесі Norton Commander-дегідей екі терезеге бөлінген.
Жұмыс терезелерінің жоғарғы жағында ағымдағы ... бару жолы ... ... екі рет ... отырып, ағымдағы каталогты жиі қолданатын ресурстар тізіміне қосып, керек каталогқа оның ... екі рет ... ... тез көше ... Name, Ext, Size, Date батырмалары орналасқан. Оларға тышқан көрсеткішін шерте отырып терезе ... ... ... аты, ... ... және құрылу мерзімі бойынша сұрыптай аласыз.
Жұмыс терезесінің төменгі жағында ағымдағы каталогтың файлдарының саны және өлшемі ... ... ... ... ... бейнеленеді. Жұмыс терезесінің астында командалық жол орналасқан. Пернелерді басқан кезде мәтін командалық жолда бейнеленеді, Enter пернесін басқанда терілген команда орындауға ... Ctrl және ↓ ... ... басқан кезде бұрын орындалған командалар тізімі ашылады.
Ең астында Windows Commander-дің кейбір пернелерінің қолданылуын еске түсіретін жол орналасқан.
Осы ... ... ... ... ... компьютерлер, соның ішінде жеке компьютерлерде, бағдарламаларын жегу үшін Операциялық жүйені қажетсінеді. Жеке компьютерлерге арналған Операциялық жүйе ... ... ... ... ... ... Windows, Linux, Mac OS (Darwin) және Unix.
Операциялық жүйенің айырмашылықтарының ... ... бір ... ... ... ... жазуды оңайлатады, себебі бағдарламаның жабдықтарды басқару қажеті пайда болмайды. Бұкіл жабдық пен бағдарламалардың өзара әрекеттесуін Операциялық жүйе басқарады. Бұған қоса ... ... пен ... ... ... ... ... тілдесуді қамтамасыз етеді.
Даму тарихы
ОЖ тарихы жарты ғасырдай уақытты қамтиды. Ол көбінесе есептеуіш аппаратураның және элементтік ... ... ... анықталады. Бірінші сандық есептеуіш машиналар 40ж. басында пайда болып, операциялық жүйелерсіз жұмыс ... ... ... ... барлық есептері бағдарламалаушымен басқару пультінен қолмен істелінді. 50ж. ортасынан мониторлық жүйелер пайда болды, олар ... ... ... ... ... ... 1965-1975ж. интегральным микросхемаларға өту компьютерлердің келесі ұрпағына жол ашты, олардың өкілі IBM/360. Осы кезеңде қазіргі ОЖ - ... ... ... ... ... ... ... іс-тәртіп, виртуальды жад, файлдық жүйелер, қол жетуді шектеу және желілік жұмыстар жасалды. 60-ж. аяғында ARPANET глобальды желісін жасау жұмыстары ... ол ... ... аттану нүктесі болды. 70-ж. ортасына қарай мини-компьютерлер кең тарала басталды. ... ... ... ... қарапайым болды, бұл олардың ОЖ - лерінде де ... 70-ж. ... ... UNIX ОЖ-ні қолдану компьютерлердің әртүрлі типтеріне жеңіл түрде көше бастады. ОЖ Unix алдымен мини-компьютерлерге ... ... да, оның ... ... ... ... ... және ашықтығы компьютерлердің барлық класстарында орнықты позицияда болуына жағдай туғызды. 80ж. басы операциялық жүйе тарихында дербес компьютерлердің пайда ... ... ... ... 80 ... ... технологияларға локальдық желілер үшін негізгі стандарттар: 1980 жылы -- Ethernet, 1985 -- Token Ring, 80ж. ... -- FDDI ... Бұл ... деңгейдегі желілік ОЖ үйлесімділігін, сондай-ақ желілік адаптер драйверлерімен ОЖ интерфейсін стандарттауды қамтамасыз етті. 90ж. басында барлық ОЖ-лар ... ... және ... ... ... алатын қабілеті бар желілік ОЖ айналды. Тек қана коммуникациялық есептерді (Cisco Systems ... IOS ... ... ... ... ... ОЖ-лер пайда болды.. Соңғы онжылдықтар ішінде корпоративтік желілік ОЖ-лерге ерекше ... ... олар үшін ... ... ... ... ... қолдау, қауіпсіздіктің дамыған құралдары, гетерогендік орталықта жұмыс істеу мүмкіндігі, орталықтан әкімшілік ету және ... ... ... ... орын ... әр әрекет, артта өтетін қызмет болсын, бағдарлама болсын, үдіріс ретінде өтеді. Компьютер фон Нейман құрылымына негізделген жағдайда, процессор бір мезетте тек бір ... ... ... MS-DOS ... ескі жүйелерде бұл тосқауылды айналып өту үшін еш амал жоқ болғандығынан, бұларда бір мезгілде тек бір үдіріс қана өте ... осы ... ... жүйелер болса, тіпті жалғыз процессорде де бір ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Операциялық жүйе
Операциялық жүйе, қыс. ОЖ - компьютерді басқаруға арналған және қолданбалы ... ... бар ... программа.
Операциялық жүйе - компьютер құрылғыларының үздіксіз жұмыс істеуін ұйымдастырушы және түрлі ... ... ... ... ... ... ... жеңілдік келтіруші жүйелік программалар. Оның негізгі қызметі - программалардың бір - ... және ... ... ... ... ... оперативті жадты бөлу, компьютердің жұмыс істеу кезіндеқате жіберілу сияқты түрлі оқиғаларды анықтау, дискіні жұмыс істеуге дайындау, ... мен ... ... істеу режимдерін орнату, пайдаланушының программасын іске қосып, оны орындау т.б..
Яғни ОЖ - ... ... ... ... ... беретін жүйе. Ол осы үшін арналған иілгіш не ... ... ... ... ... ... ОЖ - ны ... операциялық жүйе ( ДОЖ, не DOS ) деп те ... ... үшін кең ... оиерациялық жүйелерге МS (РС) DOS, Windows 95, Windows NT,OS/2, UNIX жатады,Дербес компьютерлерлерге арналған операциялық жүйелердің барлығы да тек бір ... ... ... ... да екі ... бір мезетге бір компьютерде жұмыс істеуін елестету қиын ғой. WINDOWS 95, WINDOWS NT, OS/2, UNIX көп мақсатты жүйелер ... ... Көп ... -- бір ... бір уақытта қатарласа бірнеше есепті шығару мүмкіндігі немесе бірнеше әрекеттің қатар атқарылып жатуы.
Мысалы, Сіз мәтін ... ... ... ойнап та отыруыңызға боладь, өйткені бұл жұмыстарды әртүрлі қүрылғылар атқарады немесе ол ... ... ... ... ... өте ... болып келеді. Көптеген ІВМ - үйлесімді компьютерлер дискілік МS DОS операциялық жүйесі мен көп ... WINDOWS ... ... ... пайдаланады.Операциялық жүкелер көптеген функцияларды орыңдайды: информацияны дискіге жазу-оқуды жүзеге асырады, мәліметтер сақтауды ұйымдастырады, компьютер құрылғыларының өзара байланыста жұмыс істеуін, барлық ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе ЭЕМ іске қосылғаннан кейін иілгіш не ... ... ... ... ... ... болып табылады. Белгілі бір қосымша қызмет атқаруға ... ... тобы ... ... ... ... ретінде антивирустік (вирустерге қарсы) программаларды, мәліметтерді архивтеу (кысу) программаларын, компыотердің: жұмыс ... ... ... ... ... ... ирограммалары) айтуға болады.
Сервистік программалар
Сервистік программалар -- әрбір адамның операциялық жүйемен жұмыс істеуін жеңілдететін программалар тобы.Қолданбалы программалар арқылы біздер өз ... ... ... программалар "қосымшалар" (приложения) деп те аталады. Қолданбалы программалар сан алуан, оларға қарапайым программадан бастап күрделі есептерді шығара алатътн қуатты ... ... ... ... ... редактор, баспаханалық жүйелер т.б.), ғылыми мөселелерге арналған және жалпы көпшілікке қызмет ету ... де ... ... үзілісті ұйымдастыру
Мысалы, программаны орындау кезінде нөлге бөлу кездессе, ол оның мүмкін емес ... ... ... ... ... ; ... символ терілсе, ол процессордың осының алдаңдағы ағымдық жұмысына үзіліс жасайды. BIOS - тың құрамында сыртқы құрылғылардың ... ... ... де бар. BIO.COM (IBMIO.COM) - BIOS жүйесінің жұмысын ьолықтырушы бөлім. Ол сыртқы құрылғылар мен информацияны ... ... ... да орындайды. DOS.COM (IBMDOS.COM) - ның жұмысы - пайдаланушының программалары мен түрлі информацияны дискіге тиеу не одан ... есте ... ... ... ... тиулі программаны жою және т.б.. Ол жад ұяшықтарымен орындалатын жұмыстарды да ... ... - ның ... жұмысы - пайдаланушының программаларымен берілгендерді ... ... және ... ... - ды ... ... деп те атайды. Ол ішкі не реззиденттікдеп аталатын түрлі командаларды да орындайды (DIR, COPY, REN, DELETE, CD, MD, RD, DATE, TIME, VER ... ... ... ... басқаруымен жұмыс істейді. Негізгі желілік, операциялық жүйелерге NovellWare, Windows NT, OS/2, Warp Unix ... Windows 95, 98 ... ... құрамдас желілік құралдар бар.
Желілік операциялық жүйе
Желілік операциялық жүйе пайдаланушыларға желілің бір компьютерінен басқасына файлдар көшіруге, желінің бір компьютерінен ... ... ... ... ал ... ... басқа компьютер жадында орналасқан программаны қосуға мүмкіндік береді.
Компьютерлік желілерді қолдану мыналарды жүзеге асыруға мүмкіндік береді:
ақпаратты өңдеу процесінің нақты бір ... ... бір ... ... есебінен бір ақпаратты қосарлау мүмкіндігінің жойылуы;
ақпарат сақталуы сенімділігінің жоғарылуы;
ақпаратты рұқсат етілмеген енуден қорғауды жақсарту;
ұйымның бөлімшелер және қызметкерлері мен ... ... ... ақпарат алмасу мүмкіндігі.
Операциялық жүйе - есептеу жүйесінің барлық ресурстарын неғұрлым нәтижелі қолданылуына және ... ... ... ылғайлылығына бағытталған жүйелік және басқару бағдарламаларының жиыны. Ресурс түсінігіне ЭЕМ-нің кез-келген логикалық немесе физикалық компоненті және оның ... ... ... ... ... ... уақыт, жад және басу-шығару құрылғылары жатады).
Файлдық жүйе - бұл ... ядро ... ... және ... жадыдағы пайдаланушыларға қатынас жасауға мүмкіндік береді. Жадыдағы қорлар әр түрлі информация тасушы жадыға кіргізеді: бұлар (иілгіш дискілер, CD-ROM, ... Ядро осы ... бір ... ... ... ол / ... басталып және көптеген құжаттарға бөлініп басқа құжаттармен жұмыс жасайды. Ең басты құжат жоғарғы денгейі тұқым айтады. Құжаттан басқа файлға өту ... ... ... ... оған өту үшін жолы ... жолы ... ... /tmp/afile) немесе оған кіруші (мысалы bmp/emacs). Файлдық жүйе - бұл ... ... ... ол ... ... ... және ... деректер жиынына қатынас құрады. Бұл атаулы деректер жиынын файл деп ... ... ... ... 1. Файл - бұл аты бар және осы атқа ... файл мазмұнымен әрекеттесуге мүмкіндік беретін бір объект. Әдетте файл аты - ол ... бір ... оның ... ... жүйеге байланысты. 2. Орналасудан файлдың тәуелсіздігі. Нақты файл жұмыс орындау үшін файлдың сыртқы ... ... ... ақпараттың қажеті жоқ. 3. Енгізу-шығару функцияларының жиынтығы. Әрбір операциялық жүйе файлмен алмасуды қамтитын функциялар жиынтығын анықтайды.
Бүгінгі күнгі ОЖ - кең ... ... - көп ... ... ұқсас. Бірінші кезекте ол бағдаралмалық қамтаманың тасымалдау талаптарымен анықталады. Бұл тасымалдауды қамтамасыз етуді жүзеге асыруда POSIX (Portable OS ... based on uniX) ... ... ол ... ... ... ... процессаралық өзара іс-әрекетті қадағалауға арналған. Осымен ғана шектелетін ОС-тер де бар. Көпшілікке танымал мұндай ОС-тердің бірі - MS DOS ... ... ... ... ... ОС-тердің ұсынатын мүмкіндіктері:
Бірнеше тапсырмаларды бір мезгілде орындау.
Тапсырмалар арасына компьютер ресурстарын ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
Қолданбалы бағдарламалардың стандартсыз сыртқы құрылғыларымен байланысы.
Машинааралық іс-әрекет пен ресурстарды таратуды ұйымдастыру.
Жүйелік ресурстардың, ақпараттың және қолданушы бағдарламасының , ... ... ... ... ... ...
Операциялық жүйе тұтынушы мен ЕЖ арасындағы өзіндік интерфейс ... ... яғни ОЖ ... ... ... ... ... ОЖ бірыңғай техникалық құралдар арқылы тұтынушыға есептеу процессін жүргізу немесе ақпараты автоматты түрде өңдеу үшін ... ... ... ... ... ... операциялық жүйе негізгі орында тұрады, себебі ол барлық ... ... ... мен ... ... асырады. Бағдарламалық қамтаманың кез-келген компоненті міндетті түрде ... ... ... істейді.
Операциялық жүйе аппараттық бағдарламалық қамтама мен қосалқы ... ... ... ... қасиеттері ұқсас, және операциялық жүйе әдетте осы жалпы ... ... ... барлығына дерлік программалар информацияны дискке жазып, сақтай алады немесе оны дисплейде көрсетеді.Осы қайталанатын процесстерді әр программа орындай алса да, бұл ... ... ... ... ... ... программист ПК-да болуы мүмкін көптеген дискілерге ақпаратты жазу үшін арнайы кодтың жазылуы жайлы ойланбауы ... ... тек ... ... ... ... жазуын сұрайды, ал ОЖ аппаратураға тәуелді информациямен айналысады.Операциялық жүйені қолдану бағдарламалық қамтаманы жалпы түрге келтіреді:бағдарламалар осы ... ... ... кез-келген компьютерлерде жұмыс істей алады, себебі бағдарламалар аппаратурамен емес, операциялық жүйемен байланысты. DOS, Windows, UNIX ... ... көп ... ... ... қоса ... ... ұсынады: қолданушы командаларды жүйелі шақыруда тере алады. ОЖ бұл нұсқауларды командалық интерпретатор ... ... деп ... құрылғымен өңдейді.
2) Дәрежесін жоғарылату мен қосымша мүмкіндіктер ұсыну арқылы қолданбалы интерфейсті модификациялайтын ОЖ сыртқы жабыны(shell), ... Norton ... PcTools, Tree, ... ОЖ сыртқы жабындары сапалы жаңа интерфейс ұсынады,осы арқылы тәжірибесіз қолданушыны ОЖ-ны ... ... ...
3) ... ... - ... ... бағдарламалары ,олар қолданушыға сервистік қызметтер көрсетеді,басқаша айтқанда, қолданбалы интерфейсті айтарлықтай байытады. Мысалы: Norton Utilit, архиваторлар, ақпаратты шифрлеушілер, компьютерлік вирустардан ... т.б. ... ... ... ... ... әмбебап қабілеті мен утилиттердің арнайылығында.
4) Интерфейсті жүйелер (interface), ол бағдарламалық және ... ... ... ... кей жағдайда ЭЕМ-нің ресурстарды таратудағы қосымша мүмкіндіктерін ... ... ... - Windows ... жүйе ... ... ... жүйесінің жалпы бет-пердесін анықтайды. ОЖ бір-бірімен аз байланысқан екі функцияны орындайды: кеңейтілген машина ұсыну арқылы қолданушыға ... ... ... және ... ... ... басқару арқылы қолданудың нәтижелігін жоғарылату. Ресурстарды басқару деп ... ... ... екі ... тапсырманы орындауды айтады:
Ресурсты жоспарлау - берілген ресурсты кімге, қашан, ал ... ... ... ... ... ... анықтайды;
Ресурс жағдайын бақылау - берілген ресурстың бос немесе бос ... ал ал ... ... жағдайында - оның қандай көлемі бөлінген немесе бос екенін анықтайды. Осындай ортақ ... ... үшін ОЖ ... ... қолданады, бұл өндірістің түрін, қолдану аумағын және қолданбалы интерфейсті қоса ... ... ... ... ОЖ ... ... белгілерге байланысты ОЖ классифкациясы келтірілген:
Ресурстарды басқару алгоритмдерінің ерекшеліктері
Көптапсырмалылықты қолдау. Бір мезетте бірдей орындалатын тапсырмалар санына байланысты жүйелер екі ... ... ... ... MS-DOS, MSX) и ... (OC EC, OS/2, UNIX, Windows 95,98, NT).
Біртапсырмалы ОЖ қолданушы мен машина арасындағы өзара байланысты ыңғайластыра отырып, көбінесе оған ... ... ... ... ... ... ... құрылғыларды басқару, файлдарды басқару, қолданушымен қарым-қатынас құралдары ... ... ОЖ ... ... жад, сыртқы құрылғылар және файлдар жұмысын басқарады.
Көптапсырмалы режимді қолдау. Бір ... ... ... атқаратын қолданушылар санына байланысты ОЖ екіге бөлінеді:
бірқолданбалы (MS-DOS, Windows 3.x, ранние версии OS/2);
көпқолданбалы (UNIX, Windows NT).
Екуінің арасындағы ... ... - ... ... құрылғылары.
Ығыстыратын және ығыстырмайтын көптапсырмалылық. Маңызды бөлетін ресурс - процессорлы ... ... ... ... ... ... ... уақытты үлестіру ОЖ спецификасын білдіреді. Көптапсырмалылықты ұйымдастыруда екі алгоритм түрін белгілеуге болады:
ығыстырмайтын көптапсырмалылық (NetWare, Windows 3.x);
ығыстыратын көптапсырмалылық (Windows NT, OS/2, UNIX). ... ... ... - процесстерді жоспарлаудағы механизмнің орталықтандыру дәрежесі. Бірінші жағдайда процесстерді жоспарлау толығымен операциялық жүйеде ... ал ... ... жүйе мен ... ... арсында орындалады. Ығыстырмайтын көптапсырмалылық кезінде процесс өз қалауы бойынша келесі ... ... ... ... ... ... операциялық жүйеге тапсырғанша орындалады. Ығыстыратын көптапсырмалылық жағдайында процесстің бір процессордан екіншіге ... ... ... жүйе ... ... ... ... жүйелердің маңызды қасиеті - бір тапсырма аясында есептеуді параллель жағдайға келтіру мүмкіншілігі. Көпжіпті ОЖ процессорлі уақытты тапсырма ... ... оның ... жіптері арасында бөледі.
Көппроцессорлы өңдеу. ОЖ-ның келесі маңызды қасиеті - ... ... ... ... ... - мультипроцессированиенің болуы. Ондай функциялар Solaris 2.x ... Sun, Open Server 3.x ... Santa Crus ... OS/2 ... IBM, Windows NT ... ... и NetWare 4.1 ... ОЖ-ларда кездеседі.
Көппроцессорлы ОЖ ассиметриялы және симметриялы болып бөлінеді. Асимметриялы ОЖ толығымен қосалқы бағдарламаларды ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Симметриялы ОЖ жүйедегі барлық процессорларды қамтиды.
Аппаратты платформалар ерекшеліктері
Операциялық жүйелердің қасиеттеріне аппаратты құрылғылар ... ... ... ... персоналды компьютерлердің, мини-компьютерлердің,мейнфреймдердің, кластерлердің және ЭЕМ желілерінің ОЖ-лері болып ... ... ... ОЖ-сі персоналды компьютер ОЖ-не қарағанда қиынырақ және функцианалды екені айқын. Желілік ... ... ... ... арқылы компьютерлер арасында хабарлама тасымалдайтын құрылғылар бар, және олар автономды ОЖ-нде қажет емес. Осы хабарламалар негізінде желілік ОЖ желіге ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.Хабарламаларды тасымалдау функциясының тұрақты болуы үшін желілік ОЖ-ның құрамында IP, IPX, Ethernet,т.б. сияқты арнайы ... ... бар. ... жүйелер операциялық жүйеден жақсы ұйымдасушылықты талап етеді, сол ... ... ... өзі, және оның ... ... жеке процессорларымен параллель жұмыс атқаруына болады. ОЖ бөліктерінің параллель жұмыс істеуі ОЖ-ні құраушыларға бірқатар қиыншылық тудырады, ... бұл ... жеке ... ... жүйелік кестелерге үйлесімді жеткізілуін қамтамасыз ету, жарысу эффектісін, және тағы басқа қажетсіз нәтижелерді болдырмау қиынға түседі. Кластерлер ... ... ... ... ... Кластер - ортақ қосымшаларды орындау үшін бірге жұмыс істейтін, ... ... жүйе ... ... ... жүйелерінің әлсіз байланысқан жиыны.Кластер жүйелерінің функциялануы үшін арнайы аппаратурамен қатар операциялық ... ... ... ... бұл көмек ажыратылатын ресурстарға жеткізілудің үйлесімділігі, келіспеушілік пен жүйенің ... ... ... ... Кластерлі технологиялар аумағындағы бірінші өндірулердің бірі - Digital Equipment компаниясының VAX компьютерлері негізінде жасалған шешімдері болды. ... ... ... ... бағытталған ОЖ-мен қатар, ұялы деп аталатын, бір типті компьютерден басқа типті ... оңай ... ... ... ... ОЖ-нің көрнекті өкілі - атақты UNIX ... ... ... ... ... ... жүйенің жаңа платформаға тсымалдануы кезінде солар ғана ... ... ... бөлігінің тасымалдануын оның машиналық-тәуелсіз тілде жазылуы жеңілдетеді.Мысалы, операциялық жүйелерді бағдарламалау үшін арнайы ... С-да. ... жүйе - ... ... ... жұмыс істеу барысында тұтынушыға қолайлы интерфейсті қамтамасыз етіп, бір файлға бірнеше тұтынушының қол жеткізуіне мүмкіндік беретін операционды ... ... ...
Файлдік жүйе өз мағынасына келесі ұғымдарды кірістіреді:
Дискідегі барлық афйлдардың жиынтығы
Нфайлдарды басқаруда қолданылатын деректер құрылымының жиынтығы, мысалға файл ... файл ... ... бос және ... орынды бөлістіру кестесі.
Файдарды басқаруды жүзеге асыратын жүйелік бағдарламалық құралдардың кешені, мысалға құрастыру, жою, оқу, жазу, ... ... және ... қарасты өзге де әрекеттер.
Файл атаулары
Файлдар атаулармен идентифицирленеді. Тұтынушылар файлдарға символды атайларда беріп, ОЖ символдар және олардың ұзақтығына қарасты ... ... ... ... шекті жоғарыда аталған барлық шекаралар барынша қысқа болатын. FAT файлдік жүйесіндгі атаулар ұзақтығы 8.3 танымал ... ... (8 ... - ... 3 ... - атау кеңейтілімі), ал ОС UNIX System V файлдік жүйесінде атау 14 символдан көп болмауы қажет. Дегенмен, ... ... ұзақ ... жұмыс істеген қолайлы, себебі, ол файлға кейіннен құрамын еске ... ... ... ... атау ... ... Сондықтан да, қазіргі заман файлдік жүйелері файлдардың ұзын символдық атауларын қолдайды. Мысалға, Windows NT NTFS файлдік жүйесінде соңғы ... ... ... отырып, файл 255 символдан құрылуы мүмкін.
Ұзын атауларға көшу барысында қысқа атауларды қолданылған ескі қосымшалармен сәйкестілік ахуалы туындауы ... ... ... ... ... келісімдерге сәкес төне алса, онда файлдік жүйе ұзын атаулары бар файлдарға ... ... ... ... тиіс. Осылайша, сәйкес қысқа атаулардың генерациясы басты мәселердің бірі ... ... ... тек жаңа файлдік жүйелермен ғана емес, сондай-ақ кеңінен танымал файлдік жүйелердің жаңа нұсқаларымен қолданылады. Мысалға, ОЖ Windows 95 ұзын ... ... FAT ... өзгертілге нұсқасын танытатын файлдік жүйені пайдалынады.
Кей жағдайларда түрлі файлдар бірыңғай символдық атауларды иемденеді. Мұнда каталогтардың символды атауларының реттілігін ... ... ... ... Кей ... бір ... бірнеше атауларды бере алмаймыз, ал басқа да жүйелерде мынадай шектеу қарастырылмаған. Соңғы жағдайда, ... жүйе ... ... ... атау белгілеп, файл және оның ерекше атауы арасында өзара-бірыңғай сәйкестілікті орнатуға мүмкіндік береді. Ерекше атау ... ... ... ... ... жүйе ... қолданысына енеді. Мысалға, UNIX жүйелеріндегі индексті дескриптор нөмірі.
Файл түрлері
Файлдар қарапайым, арнайы, және файл-каталогтар түрлеріне ... ... ... өз кезегінде мәсітндік және екілік деп бөлінеді. Мәтіндік файлдар ASCII-кодпен белгіленген символдар тізбегінен тұрады. Бұл құжаттар, бағдарламалардың бастапқы ... ... ... ... ... ... ... бағдарлап, баспаға шығаруымызға болады. Екілік файлдар ASCII-кодтарды қолданылмайды, олар күрделі ішкі құрылымға ие, мысалға, бағдарламаныңобъектілі коды немесе ... ... ... ... ... кем дегенде файлдардың бір түрін анықтауы қажет, мысалға өзімен орындалатын файлдар.
Арнайы файлдар - ... ... ... ... ... олар тұтынушыға қарапайым жазба командалары мен файлды оқу ... ... ... ... ... ... береді. Аталған командалар файлдік жүйе бағдарламасының басында өңделіп, кейіннен ОЖ көмегімен сәкес құрылғылардың басқару командаларына сәйкес түрленеді. ... ... ... ... ... ... және ... деп жіктеледі.
Каталог - бұл бір жағынан тұтынушының кейбір пайымдаулары салдарынан біріктірілген файлдар тобы ... ... ... ... я ... ... ... құрайтын файлдар), ал екінші жағынан - файлдар тобы ... ... ... файл болып табылады. Каталогта құрамына кіретін файлдар тізімі еніп, файлдар және олардың мінездемесі арасындағы сәйкестілік ... ... ... файлдік жүйелерде атрибут ретінде түрлі мінездемелер қолданыла алады, мысалға:
Рұқсат етілген қол жеткізу туралы ... ... қол ... ... ... ... жасақшысы
"тек оқуға арналған"белгісі
"құпиялы файл" белгісі
"жүйелік файл" белгісі
"мұрағат файлы" белгісі
"екілік/символды" белгісі
"уақытша" белгісі (үрдістің ... соң ... ... ... ...
жазба ұзақтығы
жазбада кілтті жолға нұсқау
кілт ұзақтығы
құру, соңғы қол жеткізу, соңғы ... ... ... ... ... ... ... максималды көлемі
Каталогтар тікелей тұрғыда MS-DOS файлдік жүйесіндегідей файлдардың мінездеме мағыналарын сақтап, немесе ОЖ UNIX (сурет 1) ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі Каталогтар жоғары деңгейлі каталогтар құрамына ену мүмкіншілігіне сәйкес, каталогтар иерархиялық құрылымды қалыптастырады. (сурет 2.).
1111250186690
Сурет. 1. Каталогтар құрылымы: а - MS-DOS ... ... ... (32 байт); б - ОС UNIX каталогының жазба құрылымы
1143000219075
Сурет 2. Файлдік ... ... ... а - бір ... б - ... ... в - ... (желі)
Каталогтар иерархиясы ағаш не желі түрінде беріледі. Егер файлға бір каталог ... ... ... етілсе каталогтар ағаш қалыптастырады, ал файл бірнеше каталогтардың құрамына ене алса - желі қалыптастырады. MS-DOS - та ... ... ... ... UNIX' - те желітектес ... ... ... ... Е.Қ.. ... Б. ... А.Б. Жаңа ... технологиялар: информатикадан 30 сабақ (жалпы білім беретін мектептің жоғары сыныптарына, техникумдарға, колледждерге және өздігінен оқып үйренушілерге арналған тәжірбиелік оқулық, ... ... ... ЖТИ, 2003, ... Е.К.,Бурибаев Б. и др. Казахско-англо-русский, русско-казахско-английский и англо-русско-казахский терминологический словарь информатики. Алматы: Создік-Словарь, 1998, 194с.
3.Информатика. Практикум по ... ... на ... Под ... - 3-е изд., ... - М.: Финансы и статистика, 2003. - 256 с.: ил.
4. Коцюбинский А.О., ГрошевС.Н. ... ... в сети ... ... старт.: Практ.пособ. - М.: Издательство , 1997. - 464 с.: ил.
5. ... ... ... ... ... 2002. - М.: ... 2002. -920 с.: ил.
6. Маргарет Левин Янг и др. Internet. Полное руководство: пер.с англ. -К.: Издательская группаВНV, 2001.- 864 ... ... ... ... ... по ... в Интернете. - М.: издательство , 2000. - 528 с.
8. Шафрин Ю. Азбука компьютерных технологий. Образовательная ... для ... ... ПК ІВМ РС. - Изд-во Института психотерапии, 2001. - 640 с.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Linux файлдық жүйелеріне жалпы мәлімет4 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
Windows NT – ң монолитті құрылымы22 бет
Файлдарды ұйымдастыру тәсілдері10 бет
Файлдық жүйе функцияларына шолу15 бет
UNIX операциялық жүйедегі файлдық жүйе20 бет
Windows операциялық жүйенің файлдық жүйесі4 бет
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет
Linux операциялық жүйесінің функциялары20 бет
MS DOS операциялық жүйесі туралы4 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь