Бухгалтерлік есеп шоттары және екі жақты жазу жүйесі.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4

1.Бухгалтерлік есеп шоттарының құрылымы мен түрлері ... ... .5.9

2.Синтетикалық (жинақтау) және аналитикалық (жіктеу) шоттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10.11

3.Екі жақты жазу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.13

4.Бухгалтерлік баланс пен шоттар арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

5. Шоттарды жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15.17

6. Ағымдағы есеп мәліметтерін қорытындылау ... ... ... ... ... 18.19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
Кіріспе

Бухгалтерлік есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып, қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап келе жатқан, сондай-ақ өмірде өзінің ерекшелігімен өқшауланатын ғылым болып табылады.Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың сатылғандары туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді.
Бухгалтерлік есеп жүйесін реттеп, мұның құрамдас бөліктерін жетілдіріп отыру мемлекеттік және басқа да қоғамдық ұйымдардың құзырына жатады.Бухгалтерлік есеп өрісінде жетілдіріп отыратын мәселелердің барлығы да орындаушы бухгалтерлер мен шаруашылық жүргізуші тұлғалар үшін түсінікті және өте сенімді болуы керек. Бухгалтерлік есеп өрісінде реттелетін прициптердің барлығы да қайшылықтар тудырмайтын, бұрмаланбайтын дұрыс бағытта боғаны жөн.Кезіндегі әкімшілік жолмен жоспарлы бағытпен реттелетін бухгалтерлік есеп жүйесі нарықтық қатынастарға байланыстытүбегейлі өзгерістеге түсіп. Халықаралық деңгейдегі есеп жүргізу тәжірибесі отандық есеп жүйесіне енгізіліп келеді.Бұл күндері мемлекеттік органдар меншігіне жататын ұйымдардан басқа да ұйымдар, есеп жүргізудің ішкі саясатын белгілеп, бюджетке төленетін салықтар мен алымдар арнайы қабылданған заң актілері мен нормативтік құжаттарға сай іске асырылып келеді.
Кез келген кәсіпорынның бухгалтерлік балансында сол ұйымның меншігіндегі шаруашылық құралдары мен олардың қорлану көздерінің есеп беретін уақыттағы жағдайы көрсетіледі. Әйтседе ұйымның шаруашылық қызметін басқару үшін оның мүліктері мен қаржыларының және олардың қорлану көздерінің есеп беретін уақыттағы жағдайын ғана білу жеткіліксіз. Яғни кәсіпорынның қызметін басқару үшін оның шаруашылық құралдары мен олардың қорлану көздерінің есепті кезең барысындағы, яғни күнделікті згерісін біліп, қадағалап отыру қажет. Кәсіпорында әрбір күнтізбелік жұмыс күні барысында бірнеше операцияның орындалуы мүмкін. Бұл операциялардың барлығы да ұйымның капиталына қандай да бір дәрежеде әсерін тигізеді. Ал осы операцияларға сәйкес бухгалтерлік баланс баптарындағы сандарды өзгертіп отыру, яғни әрбір операциядан кейін кәсіпорынның жаңа бухгалтерлік балансын жасау мүмкін есем және олай жасау тиімді болып табылмайды. Осыған дейін айтылғандай бухгалтерлік баланс әрбір айдың бірінші күніне
Қолданылған әдебиеттер

1. Қ.К.Кеулімжаев, Н.А.Құдайбергенов - «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері»

2. Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов – «Бухгалтерлік есеп принциптері»

3. В.Л.Назарова - «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»

4. Ә.Әбдіманапов – Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері»

5. Ә.Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп теориясы»

6.Абдушакиров Р.С.,Мырзалиев Б.С. – Бухгалтерлік есеп.Оқу құралы.

7.Қабылова Н.Қ., Доспалинова Ш.А., Оразалинов Е.Н.
Бухгалтерлік есеп теориясы : Оқу құралы. - Астана: Фолиант, 2008.

8.Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес қаржылық есептілікті жасайтын ұйымдар үшін бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарын әзірлеу жөніндегі нұсқаулық (негіз) - www.Минфин.kz

9.Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері. –Алматы.: 2001. – 238с.

10.Әжібаева З.Н., Укашев Б.Е. “Бухгалтерлік есеп теориясы”, “Экономика” баспасы, Алматы, 1999 ж.

11.Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит: Оқулық.- Алматы: 2009, 601 б.

12.Абленов Д.О. Аудит негіздері - Алматы: Экономика, 2005

13.Аренс А., Лоббек Дж. Аудит: Пер. с англ.: Гл. Редактор серии проф. Я.В. Соқолов. – М.: Финансы и статистика, 2001,

14.Байдаулетов М.; Байдаулетов С.М. Аудит – Алматы: Қазақ университеті. 2004 – 229 б.

15.Богатая И.Н., Хахонова Н.Н. Аудит – Ростов н/Д: Феникс, 2003

16.Ержанов М.С. Аудит – 1 (базовый учебник)- Алматы: Бастау, 2005

17.Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Т. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау/оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. –330.
        
        Қазақ технология және бизнес университетінің колледжі.
Курстық жұмыс.
Пәні:Бухгалтерлік есеп
Тақырыбы:Бухгалтерлік есеп шоттары және екі жақты жазу ... ... ... ... ... есеп ... ... мен түрлері.........5-9
2.Синтетикалық (жинақтау) және ... ... ... жазу ... ... пен ... ... ... Ағымдағы есеп мәліметтерін қорытындылау....................18-19
Қорытынды...................................................................
.........20
Қолданылған
әдебиеттер.........................................................21
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып,
қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай ... ... ... ... ... ... ... өқшауланатын ғылым болып
табылады.Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері ... ... және ... ... мен ... сатылғандары
туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді.
Бухгалтерлік есеп жүйесін реттеп, мұның құрамдас ... ... ... және ... да ... ... құзырына
жатады.Бухгалтерлік есеп өрісінде жетілдіріп отыратын ... ... ... ... мен ... ... ... үшін түсінікті
және өте сенімді болуы ... ... есеп ... ... барлығы да қайшылықтар тудырмайтын, бұрмаланбайтын дұрыс
бағытта боғаны ... ... ... ... ... ... есеп жүйесі нарықтық ... ... ... ... ... есеп жүргізу тәжірибесі отандық
есеп жүйесіне енгізіліп келеді.Бұл күндері мемлекеттік органдар ... ... ... да ... есеп жүргізудің ішкі ... ... ... ... мен ... ... қабылданған заң
актілері мен нормативтік құжаттарға сай іске асырылып келеді.
Кез келген кәсіпорынның бухгалтерлік балансында сол ұйымның ... ... мен ... ... ... есеп ... уақыттағы
жағдайы көрсетіледі. Әйтседе ұйымның шаруашылық қызметін басқару үшін оның
мүліктері мен қаржыларының және ... ... ... есеп ... ... ғана білу жеткіліксіз. Яғни кәсіпорынның ... үшін оның ... ... мен ... қорлану көздерінің
есепті кезең барысындағы, яғни күнделікті згерісін біліп, қадағалап ... ... ... күнтізбелік жұмыс күні ... ... ... ... Бұл ... барлығы да ұйымның
капиталына қандай да бір дәрежеде әсерін тигізеді. Ал осы ... ... ... баптарындағы сандарды өзгертіп отыру, яғни әрбір
операциядан кейін кәсіпорынның жаңа бухгалтерлік балансын жасау мүмкін есем
және олай ... ... ... ... ... дейін айтылғандай
бухгалтерлік баланс әрбір айдың бірінші күніне қарай жасалады. ... ... ... ... ... ... және ... негізінде
болатын өзгерістерді жіктеп есептеп отыру үшін ... ... есеп ... - ... ... жүйесін жинақтау және
ақпараттарға жазылған әрбір жекелеген есеп объектілерінің жағдайы мен
қозғалысын, ... ... ... мен бақылау үшін арнайы әдіс.
1. Бухгалтерлік есеп шоттарының құрылымы мен түрлері
Бухгалтерлік есеп шоттары деп – ... ... ... ... капитал және міндеттемелер өрісінде орын ... ... ... ... орын ... шаруашылық операцияларының
мазмұнын күнделікті бақылап, тіркеп, бағалап, ... ... ... ... қарай топтастырып, аранйы белгіленген шоттарға
екіжақты принциппен жазуды айтамыз.
Кәсіпорынның ... ... сол ... ... ... ... ... Сондықтан бухгалтерлік шот аттары ... ... ... ... ... ... ... себебі бухгалтерлік
баланс есепті кезеңнің басына жасалып, оның баптарына сол кездегі, ... ... басы мен ... ... мен қорлану көздерінің ақшалай
өлшемдегі нәтижелері жазылса, бухгалтерлік шотқа осы септі кезеңнің ... ... ... мен ... ... ... өзгерістер түгел
жазылып отырылады. Бұдан шығатын қорытынды – бухгалтерлік шоттың бастапқы
қалдығы баланстың есепті кезеңнің басындағы сомасы деп ... ... да, ... ... ... қалдығы баланстың есепті кезең соңындағы
бағанаға жазылады. Осыдан бухгалтерлік баланс пен ... ... ... ... ... ... ... міндеті мен рөліне қарай және активті қаражаттар ... ... ... ... ... ... ... отыратын
шаруашылық фактілерін тіркеу қасиетін білу арқылы бухгалтерлік есеп ... ... ... де ... есеп жүйесінде көптеген
шоттар қолданылады. Кейбір шоттарда көптеген шаруашылық операциялары, ал
кейбір ... ... ... ... мүмкін. Шоттарды дұрыс
қолдану арқылы, екі өзгерістің экономикалық байланысын сипаттайды. ... ... ... ... ... жазу ... ... ең қажетті
қағида болып табылады.
Шаруашылық операцияларын ... алу ... ... және ... бір ... ... ... өзара байланыстырып
көрсетуге болады.
Активті қаражаттар, міндеттемелер мен меншікті ... ... ... ... ... ... ... және пассивтік болып
ажыратылады. Активті шот деп – баланстың солл ... ... ... ... мен ... ... маңызына қарай белгіленген
шоттарды айтамыз. Пассивті шот деп – баланстың оң ... ... мен ... ... ... және олардың экономикалық
маңызы мен қалыптасу көздеріне қарай ... ... ... есеп шоттары баланстың активті және пассивті көрсеткіштері
мен негіздеріне қарай ашылады. Бұдан соң жаңадан ашылған ... ... ... ... ... ... сай жазылады. Мысалға,
баланстың сол жағындағы активті қаражаттардың сомасын ... ... ал ... оң ... ... капитал мен міндеттемелер
сомасын ... ... ... жазады. Кәсіпорынның бухгалтерлік
жүйесіндегі ақпаратты ... ... ... ... ... – шот ... Олар ... әрбір активтерінің, міндеттемелерінің және
меншікті капиталдарының, сондай-ақ кірістері мен ... ... ... Осы ... ... бір ... сәйкес нөмірлері бойынша
жасалған тізімін «шот ... ... «шот ... деп ... Біздің
елімізде бүгінгі күні барлық кәсіпорындар Қазақстан Республикасының Қаржы
министрінің 2007 жылғы 23 ... №185 ... ... есеп ... үлгілік жоспары бойынша кәсіпорындар өздерінің
бухгалтерлік жұмысын жүргізеді. Бұл жоспар бойынша кәсіпорында қолданылатын
барлық шоттарды 8 бөлімге бөліп ... ... бұл ... ... есепшот жұмысын жүргізуге ыңғайластырып және өзара белгілі бір
ұқсастықтары мен біртектілігіне ... ... ... ... ... ... деп аталады, осы бөлімнің шоттары
қысқа мерзімді ретінде жіктелген ұйымның активтерін есепке алуға арналған.
Екінші ... ... ... ... деп ... бұл бөлімнің шоттары
ұзақ мерзімді қаржылық есептерді, ұзақ ... ... ... ... әдісімен есепке алынатын инвестицияларды есепке алуға,
жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, негізгі ... ... ... ... ... мен бағалауға дейінгі қызмет
барысында, сондай-ақ минералдық ресурстарды ... ... ... ... және ... ... айқын болғаннан кейін шеккен
шығыстарды қоспағанда, минералдық ресурстарды барлау мен ... ... ... емес ... ... қалдырылған корпорациялық
табыс салығын есепке алуға арналған.
Үшінші тарау «Қысқа мерзімді міндеттемелер» бөлімінің ... ... ... ... алып тастағанда, бір жыға дейінгі мерзіммен
қысқа мерзімді қаржы міндеттемелерін есепке алуға, ұйымның салық ... ... ... алып ... ... ... сәйкес төлеуге тиісті міндетті және ерікті
төлемдерді, бір жылға дейінгі мерзіммен ... ... ... және сомамен міндеттемелер ретінде анықталған ... ... ... ... ... ... бөлім «Ұзақ мерзімді міндеттемелер» деп аталады, бұл бөлімнің
шоттары ұзақ мерзімді кредиторлық берешекті алып ... ұзақ ... ... бір ... ... ... кредиторлық
берешектерді, ұзақ мерзімді бағалау міндеттемелерін анықталмаған уақытпен
және ... ... ... ... ... ... ... алуға арналған.
Бесінші бөлім «Капитал мен резервтер» деп ... бұл ... ... капиталды, ұйымдардың жарғылық капиталын немесе мүліктік қорын,
төленбеген капиталды, сатып алынған меншікті үлес құралдарын, эмиссиялық
кірісті, ... ... ... ... сәйкес, сондай-ақ
құрылтайшы құжаттарға және ұйымның есеп саясатына ... ... ... ... ... арналған.
Алтыншы «Кірістер» бөлімінің шоттары өнімдерді сатудан және қызмет
көрсетуден алынған ... ... ... ... ... ... ... үлестік қатысу әдісі бойынша
ескерілетін ұйымдар пайдасының ... ... да ... ... бөлім «Шығыстар» деп аталып, осы бөлімнің шоттары ... және ... ... өзіндік құнын, өнімдерді сату және
қызметтер көрстеу бойынша шығыстарды, әкімшілік шығыстарды қаржыландыруға
арналған шығыстарды, ... да ... ... ... ... ... ... есепке алу шоттары» бөлімінің шоттары
ұйымдардың өнімді өндіруге және қызметтер ... ... ... ... ... Осы ... шоттарында олардың пайда болу орындары
және ... да ... ... ... топтау, сондай-ақ дайын өнімнің
өзіндік құнын калькуляциялау жүзеге асырылады.
Бухгалтерлік есеп шоттарына ... ... ... ... орын алуына сай жазылатын сомаларды – ... ... ... ... ... ... соманы – дебиттік айналым, ал кредитіне
жазылған соманы – кредиттік айналым деп атайды.
Активті шоттардың соңғы ... ... үшін ... ... ... ... айналым сомасының жинағын қосып, бұдан кредиттік айналым
сомасының жинағын азайтады. Сонда активті шоттағы қалған қалдық ... ... ... осы ... сол жағында көрсетіледі.
Пассивтік шоттардың соңғы қалдығын шығару үшін, бастапқы кредиттік қалдық
сомасына кредиттік айналым сомасының жинағын ... ... ... айналым
сомасының жинағын азайтады. Сонда пассивті шоттағы қалған ... ... ... ... осы ... оң ... ... активті шоттардағы қалған дебиттік қалдық активті қаражаттарының
көбеюін, ал пассивті шоттардағы қалған кредиттік қалдық ... ... ... ... ... ... ... жинақ пен
кредиттік жинақ сомалары бірдей болған жағдайда қалдық ... ... есеп ... тікелей әсер етуші белгілі бір өлшемдегі
шаруашылық операциялары шоттардағы қалдық сомаларының не ... не ... ... «Т» ... бір жағы ... бір жағы азаю сомаларын
жазуға арналған, қарапайым модель түрінде ... «Т» ... ... ... ... аталуы;
2) мұның сол жағы –«дебит»;
3) ал оң жағы «кредит» екендігін тағы да қайталаймыз.
«Дебит» термині – «ол тиісті», ал «кредит» - «ол ... ... ... ... ... және ... ... Батыс Еуропа елдерінде ХІІІ ғасырда пайда
болған. Ерте заманнан бастап «дебит» және «кредит» болып танылған ұғым ... ... ... операцияларын жүргізу өрісінде қолданылған. Сонымен
қатар, бұл ұғымдар банк ... мен ... ... ... ... және аралық есеп айырысудың ара ... ... ... деп – ... сол жағындағы активті қаражаттардың
көбеюін, ал кредит деп – баланстың оң ... ... ... ... айтқанда, шоттарға жазылған шаруашылық операциялары көрсеткіштерін
есептеу арқылы сомалардың не көбеюін, не азаюын ... ... ... ... бір жағы ... соманы көрсетсе, екінші жағы азайған соманы
көрсетеді.
Жалпы бухгалтерлік есеп шоттары одан алынатын ақпараттардың түріне және
мәліметтермен ... ... ... ... ... және ... ... деп аталатын екі түрге
бөлінеді.
Жинақтамалық (топтамалық, синтетикалық) шот негізінен ... ... ... ... Бұл шот ... ... бір ... қорлану көздері тураы жалпылай ақпарат алуға ғана ... ... бұл ... ... тек қана ақшалай өлшеммен көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте шоттардың жинақтамалық ... ... ... деп ... екі ... басқа аралық шот (субшот) деп
аталатын түрі де жиі қолданылады. Бұл шот өзінің ... сай ... ... ... ... жіктелінген түрде, ал талдамалық
деп аталатын шотқа қарағанда топтастырылған түрде қолданылады. Сондықтан да
бұны осы екі шоттың ортасындағы, яғни аралық шот – деп ... Бұл ... тек қана ... ... ... жүргізіледі.
Қазақстан Республикасында қазіргі кезде қолданылып жүрген шоттар
жоспарында ... шот ... ... бухгалтерлік есеп
стандартына сәйкес барлық ... ... ... ... ... ... шоттың ішінен аралық шоттарды ... ... аша ... ... Сондай-ақ әрбір жинақтамалық
(топтамалық,синтетикалық) шотқа ашылатын аралық шоттың санына да ... ... ... ... және ... ... ... есеп тәжірибесінде барлық аналитикалық жіктеу шотарының
дебиті мен кредитіндегі айналым сомаларының ... ... ... ... мен ... айналым сомасының жинағымен бірдей болуы
керек деген ұғым бар. Яғни аналитикалық жіктеу ... ... ... ... ... есеп ... енген.
Синтетикалық шот деп – жинақтаушы, ал ... шот деп – ... ... Синтетикалық шоттарды – баланстық шоттар деп те атайды.
Баланстық шоттардағы қалдыққа сай ... ... ... ... ... қаражаттар, меншікті капитал және
міндеттемелер көрсетіледі. Жинақтау тек қана ... ... ... ... ... көрсеткіштер арқылы ұйымдардың активті
қаражаттарының жалпы көлемі мен олардың ... ... ... ... мен ... есеп ... ... сонымен қатар банктерден алынған қысқа және ұзақ ... ... ... ... ақпараттар алуға болады.
Синтетикалық және аналитикалық шоттар арасында тығыз ... ... ... ... ... ... ... арқылы ұйымдардағы әрбір құндылықтардың, мүліктер мен негізгі
құралдардың. Тауарлы-материалдық ... есеп ... ... ... ... тауарлар, алынған міндеттемелер мен
несиелер, т.б. ... ... ... ... ... экономикалық және
қаржылық тұрғыдан талдау жұмыстарын жүргізуге болады.
Сонымен, ... ... және ... ... шоттары
арасындағы өзара байланыс негізінде мына ... ... ... ... ... ... ... және соңғы қалдық
аналитикалық жіктеу шоттарындағы қалдытың жалпы ... ... ... маңызы жағынан да бір тектес ұғымды көрсетеді.
2) ... ... ... шоттары синтетикалық жинақтау
шотының негізінде жүргізіліп, ... ... ... ... ... жіктеп көрсету үшін қолданылады. Сол
сияқты синтетикалық жіктеу шоттарындағы ... және ... ... ... жинағымен сай келеді.
3) Есеп жүргізу кезеңінің соңына қарай ... ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып,
талдау және жіберілген қателерді түзету ... іске ... Екі ... жазу ... жақты жазу деп – ақшалай өлшеммен өлшенген бірдей сомадағы шаруашылық
фактілерін бухгалтерлік есеп ... ... ... айтамыз. әрбір
шаруашылық фактісі коммуникациялық принципке қарай ... ... ... ... ... есеп әдісіндегі бір фактінің
мазмұны екі жақты жазуға түседі.
Екі жақты ... ... ... құбылыстардың өзара
байланыстылығынан ... ... есеп ... ... ... бір ... ... Бұған дәлел ретінде ұйымның шаруашылық
құралдары мен оның құрылу көздерінің және ... ... ... ... ... ... операциясын екі ... ... алып ... және ... ... ... ... екі бабында да бірдей сомада көрсетілуін келтіруге
болады. Екі ... жазу ... ... ... ... объектілеріндегі болатын өзара өзгерістерді көрсетеді.
Шаруашылық операцияларды бейнелеп көрсету тәсілі ретінде екі ... ... ... ... ... процестерін есептеу үшін қолданылады.
Екі жақты жазба ақшалай бағасы бар шаруашылық операциялар ... ... ... ... тәсілін білдіреді, олар ... ... шығу ... және ... ... қатынастарда
өзара байланысқан өзгерістер туғызады.
Екі жақты жазу жүйесі Ренессанс дәуірінде пайда болған. Екі ... ... ... ... ... Солтүстік Италияның кейбір қалаларында
пайда болған. Тарихи деректерге ... екі ... ... 1340
жылы Генануда жүргізіле бастаған. Екі жақтылық принципті ойлап ... ... рет ... ... ... ... Леонардо да Винчидің жақын
досы Лука Пачоли болған. Мұндай жазу 1494 ... ... ... жазу ... экономикалық заңдылықпен үйлеседі. Мысалға,
экономикалық құбылыс не көбейеді, не азаяды, не ... не ... ... болады, не жоғалтады. Мұның барлығы да бірімен бірі тығыз байланыста
болатын, бірінің орнын бірі толтыратын екі жақтылық ... ... ... мен ... ақша қаражаттарына байланысты операцялар,
қарыздардың пайда ... мен ... және ... ... ... ... ... кассалық немесе есеп айырысу ... ... бірі – ... екіншісі – шығыс операцияларын жүргізуден
басталған. Екі кітап жүргізуді қарапайым бір жақты бухгалтерия деп ... ... ... құжаттарды өңдеу және тексеру, салыстыру және ... ... ... мәнді жауап бере алмайтын болған. Сонымен қатар
есеп ... ... ... ... ... шаруашылық
операцияларының маңызы мен мақсатын есеп жүргізушілер ... ... ... ... ... ... ... атқарушы есепшілер өздері
жіберген қателерді түзету нәтижесінде және өздері ... ... ары ... ... сондай-ақ жазылған операцияларға айрықша
белгі қою ... ... екі рет ... әдісі пайда болды. Яғни екі
жақты жазу техникасы есеп ... ... ... ... ... бастады. Сонымен, қарызға алынған ... ... ... ... ... ... ... немесе қайтарылуы
жөніндегі мәліметтер тігінен жинақталып, қалдықтар шығарылатын болды.
Шоттар арасындағы байланыс шоттар корреспонденциясы, ал өзара шаруашылық
операциялармен байланысқан ...... деп ... ... ... операциялар есептік формалар жасалады, олар
жазбалар қандай шотта ... ... ... кредиттелетін
шоттарды және шаруашылық операцияларының сомасын көрсету бухгалтерлік
проводка деп ... олар ... ... ... ... ... ... және жай бухгалтерлік проводкалар болады. ... және бір ... ... ... жай ... ... Бір дебиттелетін және бірнеше кредиттелетін, ... ... және бір ... ... ... ... ... деп
аталады.
4. Бухгалтерлік баланс пен шоттар арасындағы байланыс
Шоттарға ... ... мен ... ... ұйымдарда
қалыптасқан активті қаражаттар, ... ... және ... ... ... өзгерістер есебін күнделікті бақылау, олардың дұрыс
жұмсалып, сақталуын тексеру және ... ... ... жолдармен шешіп
отыру мәселелерін анықтауға болады. әрбір шоттардағы қалған қалдық сомалары
негізінде бухгалтерлік баланс ... Яғни ... ... ... бір мерзімге жасалынатын баланс арасында тығыз экономикалық
байланыс орнаған.
Баланстың бастапқы ... ... ... ашылып, ал шоттардың
соңғы қалдығы негізінде баланс жасалынады. Шоттар ашу ...... ... баланстағы бастапқы көрсеткіштердің мәліметтерін шоттардың
дебиті мен кредитіне түсіру болып табылады. Бұл ережені іске ... ... ... қаражаттарының бастапқы баптарындағы сомаларды шоттардың
бастапқы дебиттік қалдығына жазу, ал баланстың ... ... ... ... ... ... шоттардың кредиттік
қалдығына жазу керек.
әрбір есепті жылдың басында ашылған шоттардың қалдығына сай әрбір ... ... ... бойынша бухгалтерлік баланс жасалынады.
Алайда әрбір шаруашылық операцияларының мазмұны мен ... ... ... ... соң бірін тізбектеп жазу тиімсіз және созылмалы
болып, ... есеп ... ... ... ... ... ... ғасыр бұрын дәлелденген. Шаруашылық жүргізу
үшін ұйымдар ... ... ... ... мен ... сай ... жүздеген операциялар болып жатады. әр күн
сайын баланс жасап, ақпараттар жинақтау, көптеген баланс ... ... ... ... ... ... баланс мәліметтерінен, мысалға, әрбір
алашақтар мен берешектер, жұмсалған шығындар объектілерін ... ... ... ... үшін ... ... мен өндірілген өнімдер
жөніндегі нақтылы ақпараттарды бухгалтерлік баланс мәліметтерінен алу
мүмкін емес. ... ... ... жүйесінде қайта-қайта баланс
жасай бермей, кезеңді ... бір ... бір рет, ... ... бір рет, ... тоқсан сайын жасалатын болып, есеп тәжірибесіне енгізілген.
5. Шоттарды жіктеу
Шоттарды жіктеу бухгалтерлік есеп тәсілінің маңызды элементі ... ... ... қаражат пен шаруашылық процестерін жүзеге асыру
үшін оларды дұрыс қолдануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... алынатын объектілерінің экномикалық мәні
жағынан, міндеті, құрылымдық ерекшеліктері және тағы басқа ... ... ... ... ... ... сапалық біртекті топтарға
бөліп жіктеу, топтастыру талап етіледі, бұл шоттардың әрбір ... тән ... ... ... мазмұны мен есепте
қолданылу тәсілдерін түсінуге мүмкіндік береді.
Шоттарды екі белгісі бойынша жіктейді:
- экономикалық мәні ... - ... пен шығу ... ... ... Бұл ... сол немесе басқадай шоттарда не есепке
алынатынын анықтауға, нетижесінде, есеп объектілері туралы жүйелі
экономикалық ақпарат алуға ... ... ... мен ... ... – назардағы объекті туралы сондай
немесе басқадай экономикалық көрсеткіштерді алу үшін қандай шоттар
қолданылуға тиісті ... ... ... береді. Екі
жіктеу де өзара тығыз байланысты және өзара шарттасылған. Шоттарды
құру, оның ... ... ... пен ... ... оның ... ... Шоттарды құру тек экономикалық
мәні жағынан емес, оның міндетіне де байланысты. Кейбір шоттар
материалдық ... ... мен ... ... ... - өнім ... ... шығынды есептеу үшін,
үшіншілері – кірістерді анықтау үшін ... ... ... ... ... мен ... ... болу көздерін бақылау үшін ... ... ... ... ... ... ... болып есептелінеді.
Олар шағын топтарға бөлінеді:
Мүліктік. Материалдық құндылықтардың ... ... және ... ... Бұл қаражаттың түсуі дебит бойынша, ...... ... ... ... Аналитикалық шот ақшалай
және заттай түрде жүргізіледі.
Ақшалай. Банкте, кассада әр түрлі валютамен сақтаулы ақшалай қаражаттың
бар-жоқтығын, түсуін ... ... ... ... ... ... жұмсалуын көрсетеді, қалдық дебиттік.
Инвестициялар акцияларға, басқа субъектілердің ... ... ... ... ... ... Шот ... бойынша
активті.
Меншікті капитал. Шоттар субъектісінің меншікті қаражат көздерінің ... мен ... ... үшін қолданылады, құрылымы бойынша МКМ-ға
жатады. ... ... шығу ... ... ... бойынша – ол қаражат
көздерінің шығуын бейнелейді. Кредиттік сальдо кәсіпорында қорлардың бар-
жоғын ... ... ... ... және кредиторларымен
есептесулерді есепке алу үшін қызмет етеді. Есептесулердің әр ... ... ... сан ... құрылуын және олардың көмегімен әр түрлі
көрсеткіштер алуға себепші болады.
Реттеуші шоттар. ... ... ... есепте шаруашылық
құралдарының бағасы түзетіледі. Субъектінің ... ... ... мен ... ... нақтылай жұмсалған шығын негізінде бағаланады.
Реттеуші шоттар құралдардың ... ... ... дәл ... ... Осы ... ... есепке алудағы негізгі ... ... ... ... шот ... мен ... шоттары төменде көрсетілгендей бөлінеді:
Жинақтау-бөлу шоттары. Төлем немесе аудару сәтінде тиісті ... ... ... мен ... ... үшін ... ... шоттар. өнім өндірісімен, орындалған жұмыспен, ... ... ... ... ... мақсатымен көрсетілетін
қызметпен байланысты ... ... ... алу үшін арналған.
Кіріс шоттары – негізгі және негізгі емес ... ... ... ... бойынша шоттар кіріс есептеуді көрсетеді, жыл соңында
олар қорытынды кірісті ұлғайту үшін ... ... ... Бір ... ... ... алу үшін ... соңында калькуляциялық шоттар есебіне қосылады. ... ... бұл ... да ... ... ай соңында 21 бөліктен басқасы
жабылады.
Шығын шоттары. Құрылымы бойынша ... ... ... ... ... жыл соңында барлық шығын жиынтық кірісті азайтуға ... ... ... ... ... ... ал кредит бойынша –
кірістер көрсетіледі. Кредиттік қалдық кірісті, дебиттік шығынды көрсетеді.
Бұл ... ... ... өйткені есепті кезең соңында алынған ... ... ... осы ... тиесілі емес жауапты сақтауда немесе
уақытша пайдалануда жатқан құралды бейнелейді. Оларды кәсіпорынға тиесілі
құралмен ... ... ... Тысқары шоттарға қатысты ... екі ... ... ... бір ... тек ... ... ғана көрсетіледі.
6. Ағымдағы есеп мәліметтерін қорытындылау
Шоттардағы айналым және шаруашылық құралдарының қалдығы мен ... ... ... ... ... есеп беруді құрастыруға және
ұйымның шаруашылық қызметіне бақылау жасап ... ... ... экономикалық әл-ауқатына талдау жасау үшін ... олар ... ... және ... ... ... Есеп беретін уақыт
аралығында бухгалтерлік есеп құжаттарындағы жазуларда әр түрлі ... ... ... ... тек бір ғана ... көрсетілгендігін, бір
жазудың екі рет көрсетілуінен және тағы ... ... ... ... ... ... ... тексеріп отыру үшін,
сонымен қатар басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін ... ... ... қажет. Есептік ақпараттың ... ай ... ... ... бірі – шот ... айналым
тізімдемелрін құру.
Айналым тізімдемелрі кесте түрінде көрініс алады, оның ... ... ... ... жинақтамалық (топтамалық,
синтетикалық) шоттардың аттары жазылады да одан кейінгі үш пар бағанада:
• Есеп беру ... ... шот ... ... Есеп беру ... үшін шот ... ... және
кредиттік айналым;
• Есеп беру кезеңі соңындағы немесе келесі кезеңнің басындағы шот
бойынша ... ... ... ... құру үшін ... ... ... шоттардың мәліметтері айналым тізімдемесіне бастапқы қалдық
ретінде активті шоттың қалдығы ... ... және ... ... ... ... жазылады. Айналым тізімдемесінің қорытындыларын
есептегенде, яғни ... ... үш пар ... ... ... ... ... тең нәтиже береді. Оны тізімдемесіндегі айналым
балансы деп те атайды. Бастапқы ... ... ... ... ... ... баланста көрініс алатын шаруашылық құралдары
сомасының олардың қорлану көздерінің сомасына тең ... ... ... ... қалдық қорытындыларының тең болатындығын түсіндіруге
болады. Ай бойғы айналым қорытындыларының тендігі ... екі ... ... ... Ал ... дебиттік және кредиттік
қорытындылардың өзара тең болмауы ... ... ... ... ... дұрыс жазылмауы немесе сомаларды
есептеу кезінде қателіктер жіберілгендігін көрсетеді. Егер ... ... тең ... онда ... ... ... сомасы дұрыс
көшіріліп жазылмағаны немесе ... ... ... деп ... Егер ай ... айналым қорытындылары тең болмаса, онда қателікті екі
жақты жазу принциптерінің ... ... ... (жазу тек бір шотта
жазылған немесе шоттарда әр түрлі сома жазылған). Бастапқы қалдық ... ... ... екі ... жазу принциптері дұрыс орындалған жағдайда
есеп беру кезеңінің соңындағы қорытынды соманың тең болмауы, тек есеп беру
кезеңінің ... ... ... ... ... ... (топтамалық, синтетикалық) және талдамалық есеп жүргізудің
дұрыстығын тексеру үшін талдамалық шоттар ... ... ... ... және ... қалдық сомаларын, сонымен қатар кірісі
мен шығысының сомаларын жинақтамалық ... ... ... ... ... ... және ... дебиттік, сондай-ақ
кредиттік қалдық сомаларының және айналым сомаларының ... тең ... ... және жинақтамалық (топтамалық, синтетикалық) есептің
теңдігін растайды. Бұл кәсіпорынның тауарлы-материалдық қорының сақталуына
және ... ... ... есеп айырысуына бақылау жасауда үлкен
рөл атқарады.
Кәсіпорын өз ... ... ... ... да ... ... айналым тізімдемесін қолдану арқылы ала алады. Тізімдеменің ... ... ... ... және шот ... ... ... етеді. Жалпы бухгалтерлік есепте шоттардың ... ... ... ... ... ... тең ... қажет.бұл
теңдік шоттардағы екі жақты жазу принципімен қамтамасыз етіледі.
Қорытынды
Курстық жұмысымды қорытындылайтын ... ... ... ... белгілі бір кездегі шаруашылық реусртары туралы бухгалтерлік баланс
беретін мәліметтер ... ... ... ... пен ... қозғалысын, олардың шығу көздерінің өзгеруін, ... және т.б. ... ... білу ... Шоттардың
көмегімен есептің бір текті объектілерін, ... ... ... ... ... ... Шоттағы жазбалар ақшалай түрде
жүргізіледі. әрбір жекелеген шотта есепке алынған ... ... ... оның ... ... Бұл ... ... құралы мен олардың шығу көздерінің, шаруашылық іс-әрекет
процестері мен ... жаңа ... кез ... сәтте анықтауға
мүмкіндік береді.
Шаруашылық операцияларды бейнелеп көрсету тәсілі ретінде екі ... ... ... ... ... процестерін есептеу үшін қолданылады.
Екі жақты жазу ақшалай бағасы бар шаруашылық операциялар ухгалтерлік есебі
шотында бейнелеп ... ... ... олар ... ... шығу ... және шаруашылық-құқықтық қатынастарда өзара
байланыс туғызады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қ.К.Кеулімжаев, ... - ... есеп ... ... ... ... ... – «Бухгалтерлік есеп
принциптері»
3. В.Л.Назарова - «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік
есеп»
4. Ә.Әбдіманапов – ... және ... есеп ... ... «Бухгалтерлік есеп теориясы»
6.Абдушакиров Р.С.,Мырзалиев Б.С. – Бухгалтерлік есеп.Оқу құралы.
7.Қабылова Н.Қ., Доспалинова Ш.А., Оразалинов Е.Н.
Бухгалтерлік есеп ... : Оқу ... - ... Фолиант, 2008.
8.Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес қаржылық
есептілікті ... ... үшін ... есеп ... ... ... ... нұсқаулық (негіз) - www.Минфин.kz
9.Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері.
–Алматы.: 2001. – 238с.
10.Әжібаева З.Н., Укашев Б.Е. ... есеп ... ... Алматы, 1999 ж.
11.Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит: Оқулық.-
Алматы: 2009, 601 б.
12.Абленов Д.О. Аудит негіздері - Алматы: Экономика, ... А., ... Дж. ... Пер. с ... Гл. ... ... проф.
Я.В. Соқолов. – М.: Финансы и статистика, 2001,
14.Байдаулетов М.; Байдаулетов С.М. Аудит – Алматы: Қазақ
университеті. 2004 – 229 ... И.Н., ... Н.Н. ...... н/Д: ... ... М.С. ... – 1 (базовый учебник)- Алматы: Бастау, 2005
17.Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Т. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау/оқу құралы. – ... ... 2001. –330.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп9 бет
Бухгалтерлік есеп беру29 бет
Бухгалтерлік есептің принциптері44 бет
Бухгалтерлік есептің шоттар жүйесі және екі жақты жазу29 бет
Бухгалтерлік есептің шоттары17 бет
Бухгалтерлік шоттар және екі жақты жазу25 бет
Бухгалтерлік шоттар және екі жақты жазу жүйесі6 бет
Екі жақты жазу және бухгалтерлік шоттар7 бет
Шаруашылық субьектілердегі бухгалтерлік есеп пен аудитті ұйымдастыру54 бет
«ҚАЗҚҰРЫЛЫССЕРВИС» акционерлік қоғамының техника - экономикалық сипаттамасы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь