Несие және оның қызметтері

Мазмұны


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3


1 Несиенің мәні және несие қатынастарының пайда болуы ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Несие теориясы және оның дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Несие түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3 Несиенің қызметі, шын мәніндегі ақшаларды айналымның несиелік құралдарымен ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20


2 Несиенің ролі және Қазақстан Республикасында несиелерді беру ... ... 24
2.1 Несиенің экономикадағы ролі және оны қолданудың шектері ... ... ... ... ..24
2.2 Қазақстандағы несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.3 Қазақстан Республикасында несиелерді беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27


3 Қазақстандағы Банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
3.1 Қазақстандағы Ұлттық Банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.2 Қазақстан тәуелсіздігінің 20 жыл аралығындағы банк жүйесінің дамуының негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
Кіріспе

Несиенің мәнін анықтаған кезде бірқатар әдістемелік принциптерді ұстану керек, несиелердің барша түрі формалардан тәуелсіз оның мәнін көрсетуі керек:
Несие мәселесі тұтасымен алғанда несиенің мәнін ашуы керек. Егер бір мәселеде несие қайтарылмаса, онда бұл өзінің қайтарылатын қасиетін жоғалтатынын білдіреді;
Несиенің мәнін талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс сатыларын, несиенің негізін қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйт – құрылым. Өзге экономикалық категориялар сияқты несие де бір – бірімен өзара әрекетке түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелік қатынастың барлық субъектілері, сондай – ақ жоғарыда анықтағанымыздай, бұл субъектілерге несие беруші мен қарызға алушылар жатады. Оларды бөлуге және бөлек қарастыруға болмайды. Оларды бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің мәнін анықтауға болады.
Несие беруші – несиелік мәміленің қарыз ұсынатын жағы. Мұны іске асыру үшін онда ақшалай қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Ол ақша өзінікі болуы немесе басқа біреуден қарызға алған болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк болып табылады. Ол кәсіпорындардың, ұйымдардың, кеңселер мен халықтын уақытша бос қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға алушыға уақытша пайдалану үшін несие түрінде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиені тек қарызға алушы ғана емес, сондай – ақ соңғысы да меншік иесіне тартылған ресурстарды қайтаруға міндетті. Бұл арада банк бір жағдайға несие беруші болса, екінші жағдайда – қарыз алушы болып көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік қатынастар жағы, несие алып, алған қарызды қайтаруға міндетті жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы туғандар қарызға ақша алушылар болып табылады. Қазіргі заман талабына сай қарызға алушылар - кәсіпорындар, кәсіпкерлер, халық, мемлекеттер мен банктер болуы мүмкін. Алайда, қарызға алушы қарызға алынған қаражаттын меншік иесі болып табылмайды, өндіріс саласында, айналымда оны ол өз қалауымен қолданады. Бұл жағдайда ол алынған ақшадан гөрі, яғни шаруашылықта ауыспалы айналым қор таусылғаннан кейін оны іске асырып, пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, қарызды артық көлемде төлейді.
Несиелік мәміледе қарызға алушы несие берушіге тәуелді, оған несие беруші өз талаптарын қояды. Алайда, қарызға алушы мен несие беруші несие қатынастарының толық құқықты жақтары болып табылады. Олар міндетті түрде қатысуы керек. Және бұл жағдайда олар орындарын ауыстыруы мүмкін. Несие беруші – қарызгер (кәсіпорындар мен халық бос қаражаттарын есеп және дипозиттік шоттарға сақтай отырып) болуы мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Ғ.С.Сейтқасымов. “Ақша, несие, банктер”Алматы: Экономика, 2001ж.
2. Көшенова.Б.“Ақша, несие, банктер”.Алматы, 2001ж.
3. Мақыш.С.Б.“Коммерциялық банктер операциялары”.Алматы,2004ж.
4. Мақыш.С.Б.“Ақша айналысы және несие”.Алматы: 2004ж.
5. Ысқақова. З.Д.“Банк ісі” Қарағанды.
6. Ысқақова. З.Д.“Бағалы қағаздар нарығы” Қарағанды.
7. Актенов.Н.Г.,Пессель.М.А.“Денежное обращение”кредит, банк,1995.
8. Я. А. Дободиной “ Денежное обращение” финансы. ЮНИТИ, 1999
9. В. Колесинкова “ Банковское дело ”, “ финансы и статистика ”, 1996
10. И. И. Повлов“ Деньги, кредит, банк”, Алматы, Казахстан, 1994 ж.
11. Г. С. Сейітқасымов“ Денги, кредит, банк ” Алматы, Экономика, 1996
12. Ілиясов Қ., Құлпыбаев “ Қаржы ” Алматы, 2005ж.
13. В. Д. Мелинков“ Основа финансов ”, Алматы, 2005 ж.
14. С. С. Сахариев“ финансы ”Алматы юридическая литература, 2004 ж.
15. Романовский“ финансы ” учебник для ВУЗ 2000 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
1 Несиенің мәні және ... ... ... ... ... және ... ... ... ... шын мәніндегі ақшаларды айналымның несиелік
құралдарымен
ауыстыру....................................................................
...................20
2 Несиенің ролі және Қазақстан Республикасында несиелерді беру ........24
2.1 ... ... ролі және оны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Банк ... Қазақстан тәуелсіздігінің 20 жыл аралығындағы банк жүйесінің дамуының
негізгі
кезеңдері...................................................................
.........30
Қорытынды...................................................................
....................................34
Қолданылған ... ... ... кезде бірқатар әдістемелік принциптерді
ұстану керек, ... ... түрі ... ... оның мәнін
көрсетуі керек:
Несие мәселесі тұтасымен алғанда несиенің мәнін ашуы керек. Егер бір
мәселеде несие ... онда бұл ... ... қасиетін
жоғалтатынын білдіреді;
Несиенің мәнін талдауда ... ... ... сатыларын,
несиенің негізін қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйт – ... ... ... ... ... де бір – бірімен өзара әрекетке
түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең ... ... ... ... ... – ақ ... ... бұл
субъектілерге несие беруші мен қарызға алушылар жатады. ... ... ... ... ... ... бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің
мәнін анықтауға болады.
Несие беруші – несиелік ... ... ... ... Мұны ... үшін онда ақшалай қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Ол ақша
өзінікі болуы немесе ... ... ... ... ... да ... ... қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк
болып табылады. Ол ... ... ... мен ... бос ... ... оларды қарызға алушыға уақытша
пайдалану үшін несие түрінде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиені ... ... ғана ... ... – ақ ... да ... иесіне тартылған
ресурстарды қайтаруға міндетті. Бұл арада банк бір жағдайға ... ... ... жағдайда – қарыз алушы болып көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік қатынастар ... ... ... ... қарызды
қайтаруға міндетті жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа ... ... ... ақша ... ... ... Қазіргі заман талабына сай
қарызға ... - ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Алайда, қарызға алушы ... ... ... иесі ... ... ... саласында, айналымда оны ол ... ... Бұл ... ол алынған ақшадан ... ... ... айналым қор таусылғаннан кейін оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, ... ... ... ... ... ... алушы несие берушіге тәуелді, оған несие
беруші өз талаптарын қояды. Алайда, қарызға алушы мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Олар міндетті түрде
қатысуы керек. Және бұл жағдайда олар ... ... ... ...... (кәсіпорындар мен халық бос қаражаттарын есеп және
дипозиттік ... ... ... ... ... ... беруші мен қарызға
алушы өзара іс әрекеттерінде ...... ... көрсетеді. Несиелік мәміленің қатысушылары ретінде олар оның ... ... ... ... Олардың мүдделері де бөлек, ... ... ... ... ... бергісі келсе, қарыз алушыға мүмкіндігінше
арзан несие алып, қосымша қаржылар табу ... ... ... мен ... ... ... ... қатынасы құрылымының элементі
алыс – берістің объектісі – құнның негізгі бөлігі сияқты ... ...... құн ... табылады.
Несиенің қайтарылуы – уақытша пайдаланған несиеленген ... ... ... ... Ол өзінен - өзі туындамайды. Ол құнның ауыспалы
айналымында аяқталатын материалдық процестерге негіделеді.
Алайда, бұл тек қайтарымның ... ... ... пайдалануға алған
ақшалай қаражатты қайтаруға босаған қаражаттар қарыз алушыға ... ... ғана ... қайтару басталады. Несиенің қайтарылуы объективті
процесс болып табылады, яғни оны ... ... ... ... ... Несие беруші мен қарыз алушы ... ... ол ... ... сипат алады. Халық шаруашылығы деңгейінде
несиенің қайтарылуы ... ... ... ... көрсетеді. Бұл
жерде ол алынған ... бір ғана ... ... ... ... бар ... ... көрсетеді.
Несиенің әлеуметтік – экономикалық негізі оның қоғамдық сипатқа тән
екендігінде.
Несиеге ... ... ... ... ... ажырамас ... Оны ... ... мемлекетте,
үкіметте, сондай-ақ жеке ... да ... ... және ... ... ... ... берілетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несиенің пайда болуын өнімдерді ендіру аясынан емес ... ... ... қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан екінші
қолға өтуін ... ... ... осындай айырбас
кезінде несиеге байланысты қатынас туындайды.
Несие – кеңейтілген қайта ... ... ... ... ... сай ... ақшаны бөлу және халықтың, экономиканың бос
ақшалай қаражаттардың жұмылдырылуын ... ... ... қозғалысы
себепті экономикалық қарым – қатынасты көрсетеді.
Несие мәні қатынастардың несиенің – ... ... ... – қол ақша, мақсатты сипат сияқты маңызды принциптерімен анықталады.
Белгіленген мерзімді бұзу – несие беруші үшін қарыз алушыға ... ... ... ... несиені пайызбен мерзімінен бұрын
өндіріп алуға саятын экономикалық санкция қолдануға жеткілікті негіз ... ... ... ... ... ... ... алушы
өз мойнына алған міндеттемелерді бұзуы мүмкін ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің қажеттілігін көрсетеді. Бұл
принцип жалпы ... ... ... ... мәселе болып
табылады.
Несиенің объективті ... ... және ... ... жүзеге
асатын ерекшеліктерден кеңейтілген өндірістік шығарып тастайды. Ол ... ... ... ... ... ... ақшалай түрі тауарға,
тауарлы меншік өндірістікке, өндірістік ... және ... ... ... ... ... яғни A - T - Ө - T - A ... айналымы жүреді. Ауыспалы ... ... ... ... қорына (машиналар, шикізат жабдықтары және т.б.) ауысып ... ... - ... ...... өнім ... ... тауарларға келеді. Үшінші кезеңде тауар сатылып, бастапқы ақша
түріне ауысады. ... ... ... айналымы тұрақты түрде бөлек
жеке ... және ... ... ... ... ... ... қозғалысы – оның тек ауыспалы айналымы емес, сондай ақ оның
айналымы да. Капиталдың айналымы ... оның ... ... ауыспалы
түсіндіріледі.
Капитал түрінің ауысуы бір шаруашылық субъектілерінде ақша
қаржысының ... ... және ... ... ... ... деген қажеттіліктің қалыптасуымен қоса жүреді. Әрбір шаруашылық
субъектілерде (кәсіпорын) өзінің жеке ... ... ... ... қаражаттың уақытша босатылуы және оларға деген қажеттілік
тек материалдық өндіріс саласы мен ... ғана ... ... ... және ... ұйымдарда, сондай – ақ халықта да болуы
мүмкін.
Қаражатқа деген қажеттілік пен оның босатылуы ... ...... ... ... субъектілердің қалыпты қызметі үшін
қажет материалдық және қаржылық ресурстарды нақты байланыстыратын несиенің
жәрдемімен ғана ... ... ... ... объективті қажеттілігі несие
қатынастарын жүзеге асыратын капитал айналымы мен ... ... ... ... түсіндіріледі.
Несиелік қатынастар пайда болатын және дамитын нақты экономикалық
негізде қаражат айналымы мен ауыспалы айналым, яғни ... ... ... ... құн қозғалысы саналатын болады.
Қарызға алушы несиені кедей болғаны үшін алмайды, ол ... ... ... ... мен ... айналымының объективті
күшіне толық шамада жетпей тұрғандықтан өз ісін алға бастыру үшін алады.
1 Несиенің мәні және несие қатынастарының пайда ... ... ... және оның ... (лат. creditum — ... credo - ... ... білдіремін),
несие белгілі-бір мерзім бойы пайдаланып, қайтарылу үшін әдетте, пайыз
төлеу шартымен ақшалай немесе ... ... ... қарыз. Оның қозғалысы
кезінде несиелер мен қарызгер арасында белгілі бір экономикалық ... ... ... ... ... ретінде теорияның рөлі ерекше.
Несие туралы ғылым әлі жас. Ол ... ... ... ... ... ... ... процесімен, құндылықтың қайта айналымының
және айналысының Маркстік тұрғыдан талдануы несиенің қажеттігін ... ... ... қатынастардың туындауын, несиенің табиғаты
мен мәнінің ... ... ... ... ... қуат ... табылады.
Ғалымдар бүгінгі таңда экономика ғылымының алдында бір жағынан
теориялық ... ... ... жүргізіп, екінші жағынан банк
ісін ... ... ... екенін айтуда.
Теорияны тәжірибеден оқшау қарыстырмау керек екені түсінікті. Барлық
теориялық проблеммалырдың соңы тек тәжірибелік ... ... ... Теория мен тәжірибе арасында диалектикалық бірлік бар.
Экономикалық әдебиеттерде несиенің мәніне, қызметтері мен ... ... орын ... ... ... ... натуралистік және
капиталдық жасампаздық теориясы қатаң қадағаланатындығы байқалады.
Натуралистік несие теориясы ХҮІІІ ... ... ... ... Бұл теорияның негізін А. Смит пен Д. Рекардо салды. Одан әрі ... ... Ж. Сэй, Ф. ... және ... Д. Мак – ... Бұл теорияның негізгі идеялары ... ... ... ... яғни ... заттай игіліктердің қозғалысын көрсетті.
Сондықтан, бұл тек аталмыш ... бар ... ... бөлу ... Бұл ... несие объектісі заттай емес игіліктер болып табылады.
Несие капиталы өндірістік капиталға тең. Бұл ... ... ... ... қозғалысын емес, табиғи түрде материялдық құндылықтарды
қайта бөлудің әдісі сияқты ... ... мәні мен рөлі ... қате ... ... ... тауарлы, өндірістік және ақшалай
түрдегі ауыспалы айналымын жете түсінбеуден шығып отыр. Несие ... ... ... ақша түріндегі ерекше бөлігі деуге болады.Бұған
қарамастан натуралистік теорияның маңызын ... ... ... қалыптасуы мен дамуына байланысты еш кемітуге болмайды.
Натуралистер ... ... ... ... ... ... деп дұрыс есептеді. Олар несиенің рөлін өсірмей, несие ... ... ... ... тәуелді екенінің дәлелді ... ... ... ... ... қарама қарсы
идеяны ұстанады. Оның тұжырымдамасы бойынша несиеге экономиканың дамуында
шешуші рөл ... оны ... ... ... ... ... және ... теңестіріледі. Бұл теорияның негізін салушы,
ағылшын экономисі Дж. Лонның ... ... ... ... пайдаланылмаған
мүмкіндіктерін қозғалысқа келтіріп, байлық пен капиталдың ... ... Ол ... ... ... ... капитал жасаушылар деп
қарастырады.
Бұл теорияның ... ... ... Г. ... ... Ф. Хоутри, И. Шумперет(Австрия), А. Ган (Германия) болды. Олар ақша
мен ... ... алу ... сай байлық деп есептеді. Несие пайда әкеледі,
сондықтан ол “өндіргіш ... ... ... ал, ... ... Бұл екеуі де несиені, яғни ... ... Олар ... ... яғни капитал жасайды деп пайымдайды. Сондай – ақ
олар банктер шексіз депозиттерді, ... ... ... мен капитал жасайды
деп есептейді. Міне, ... ... ... ... кеңеюі қайта өндірудің,
экономикалық дамудың қозғаушы күші екенін ... ... ... әсер ... ... ... теориялары “өтемпаздық теориясы”
деген атауға ие ... ... ... ... ... шексіз кеңеюі
инфляция мен оның зардаптарына әкелетінін ұмытып кетті.
1929 – 1933 жж. әлемдік ... ... ... ... ... ... ... Алайда, оның оңтайлы нәтижелері болмай
қалған жоқ. Оны Дж. ... пен оның ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстың зардаптарын жою үшін пайдаланды. ... ... ... принциптерін негіздеді: экономикаға несие
салымдарының ... ... ... ... ... ... Дж. ... тұжырымдамасы бойынша айналымдағы ақша жиынтығы
пайызға, ...... ... - ... ......... әсер етеді. Сондай – ақ ол ақшаның белгілі бір ... ... әсер ... ал ... ... үнемі әсер
етпейтінін мойындады.
Батыс және Еуропамен 24 – тен ... ... ... қамтитын
Еуропа Одағы АҚШ – тан капитал қорланымының кіші көлемімен және несие
нарығының жеке ... ... ... ... дамымауымен
ерекшеленеді. Мұндай тенденциялар Жапонияның несие капиталы нарығына да
тән.
Егер Қазақстанның ... ... ... ... онда оның
сараланымдары әр түрлі деңгейде екенін, сондай – ақ ол енді енді ... ... ... ... ... Қазақстан ақша және капитал нарығының
сараланымы ... ... және жеке ... және банк жүйесінің жақсы
дамымағанына байланысты едәуір жетілді.
Ипотека нарығы алғашқы даму ... оның ... мен ... ... ... ... даму ... деп айтуға
болмайды,ол ипотекалық несиелеудің ... ... ... ... ... кенжелеп қалған. Оның заңдық базалары мен
инфрақұрылымы әлдеқашан ... ... ... ... да, ол әлі ... енді – енді ... келе жатыр. Егер мемлекеттік бағалы қағаздар
қалыпты дамыса, ал корпарациялық бағалы ... ... ... байланысты мүлде дамымаған.
Капиталдық жасампаздық теорияны әрі қарай ... ... ... ... атап ... М. ... экономиканы
реттеудің негізгі құралдары – несиенің пайыздық мөлшерлемелері ... ақша ... ... ... ... деп ... Шын
мәнісінде пайыздық мөлшерлемелерді реттей отырып, экономикаға ... ... ... кеңейтуге немесе аясын тарылтуға болады. Сондай-
ақ, айналымдағы ақша ... ... ең ... ... және баға мен
инфляцияның деңгейіне де әсер етуге болады.
Монетаризм теориясы дамыған елдердің экономикалық саясатында кеңінен
қолданылуда. Бүгінгі ... оның ... ... ... ... ... ақша жиыны мен инфляцияның өсуін тежеуге қол жеткізуге
болып отыр.
Қазақстан да ... ... ... ... ... ... ҚР ... банкі мен үкіметі ақша несие реттеуінің
монетаристік теориясын қолдана отырып, 1994 – 1997 ж ж. ... ... және ... макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізді.
1.2 Несие түрлері
Жоғарыда қарастырылған несие формаларының көптеген түрлері ... ... – бұл оның ... ... үшін пайдаланатын, экономикалық
ұйымдастырушылық белгілері ... ең ... ... ... іс - ... ... қосымшасы.
а) Қазақстанда несие түрлері былайша жіктеледі: несиелену объектінің
экономикалық белгілері ... ... ... ... берілетін несие;
- негізгі құрал жабдықты қалыптастыруға берілетін несие;
- ТМҚ аясында шұғыл қажеттілікке, ... – ақ, ... ... ... ... ... берілетін несие;
- өндірістің маусымдық шығыны аясында берілетін несие;
- жол үстіндегі (жолдағы) есеп ... ... ... ... ... төлем несиелері;
ә) қамтамасыз етілуі бойынша:
- жылжымалы және жылжымайтын мүлікпен, ТМҚ – пен, ... ... ... ... етілген;
- ішінара қамтамасыз етілген;
- қамтамасыз етілуі болмайтын банкілік .
б) қайтарылу мерзімі ... ... ... орта ... ұзақ ... ... ... бойынша:
- бөліп бөліп төлеу (мерзімінің ұзарту);
- бір жолғы өтеу
- кезең сайын бір қалыпты(бір қалыпты емес) өтеу.
г) тәуелді деңгейі ... ... ... ... сенімді;
- cенімсіз;
- ұзартпалы.
ғ) ақылығы бойынша:
- қалыпты пайыздық мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі қалыпты);
- жоғарғы пайыздың мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі жоғары);
- төмен пайыздың мөлшерлемесі ... ... ... ... салалық бағыты бойынша:
- сауда - саттық несиесі;
- өнеркәсіп несиесі;
- ауыл шаруашылық несиесі;
- құрылыс несиесі
ж) ашылатын шот түрлері ... жай ... шот ... ... ... ... шоты бойынша несие;
- контокорренттік шот бойынша несие;
- овердрафт бойынша несие;
- несие желісі бойынша несие.
Несиенің айрықша түріне жылдам ... ... ... ... ... етілген, қысқа мерзімді әрі сауда мөлшері бойынша
тіркелетін ломбардтық несие жатады.
Ломбардтық ... ... әр ... ... ... ... ... кепілдігімен, талап кепілдігімен (жинақ ақша салымы,
сақтандыру келісімшарты, ... және т.б.) ... ... ... ... ломбардтық несиені өз қалауынша, шектеусіз пайдалана алады.
Жаңартпалы несие ( ағылшынша revolve – ... ... ... ... отыру) – сауда капиталының ұлттық және әлемдік ... ... ... Ол ... ... ... шегінде және
өтеу мерзімі шегінде ... ... ... ... арасында қосымша
келісімсөзсіз автоматты түрде беріледі.
Несие желісі ... ... ... ... ... оған ... белгіленген әрекет ету кезеңі ішінде белгілі бір мақсатқа
және келісілген мөлшерде несиені беру ... заң ... ... ... ... ашылуы несие беруші мен қарыз алушының ұзақ
уақытқа созылатын тығыз ынтымақтастығын білдіреді.
Овердрафт (ағымдағы банк шотының ... ... ... несие
ұйымының шот иесіне, оның ағымдағы банк ... ... ... ... ... шот ... несие берушінің алдында пайда ... ... ... ... ... оған өтеуін қарастыратын
келісімшарт шегіне беріледі.
Несие нысаны - бұл несиелік қатынастар құрылымының, ... ... ... әр ... ... және ішкі ... ... толық
сақталатын көрінісін білдіреді.
Несиенің екі нысаны бар: тауарлы және ақшалай. ... ... ... несиені — коммерциялық, ал ақша түріндегі ... ... ... ... несие — бұл қарыз берушінің қарыз
алушыға қарызға берген тауарын білдіреді.Несиенің ... ... ... ... ... ... ... болды. Оны бір шаруашылық
жүргізуші субъекті екіншісіне сатылған тауарлар мен қызмет көрсетулер үшін
төлем мерзімін ұзартумен береді. Осы ... ... ... ... ... капиталының бірігу нәтижесін білдіретін тауар капиталы жатады.
Коммерциялық несие ... ... мен ... ... тікелей пайда
болады. Ол тауарлық формада беріледі және оның пайдалану шегі болады. Ең
алдымен оның ... ... ... ... ... кәсіпкер, әрбір өзге
субъект коммерциялық несиені өзінің ақшалай ... ... ғана ... ... тиісті тауарларды сатып алған кәсіпорындар ғана
пайдалана алады.Осы несие формасының құралына вексель ... ... ... қол ... есеп ... ... арттыруға және айналыс шығынан
кемітуге жағдай тудырады.
Вексель – бұл ... ...... ... ... ... белгіленген борыштық міндеттемесі. Онда борыш сомасы, ... ... ... ... ... мен шарты көрсетіледі. Вексель
несиелерге тиесілі қаражатты алу үшін ғана ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Вексельдің қолдан оған өтуі барысында табыстау жазбасы–индоссамент
жасалады. Вексельде индоссамент неғұрлым көп ... оның ... ... кең әрі оның ... ... ... ... болады.
Коммерциялық несиенің басты мақсаты – ... ... ... және пайданың жылдам алынуын қамтамасыз ету.Оған тән белгіге оны
пайдаланғаны үшін ... ... ... ... көрсетулердің
бағасына, әдетте, банк пайызынан төмен болатын пайыздың ... ... ... ... елдерде кеңінен тараған және ол өндірістін
ауқымы мен ... ... ... ... ... ... ол инфляцияның салдарынан, өндіріс пен тауар ... және ... ... ... арасындағы сенімінің
азаюынан тиісті деңгейде дамымай қалды.
Коммерциялық несие көбінесе ауыл шаруашылығында қолданылады. Азық ... ... ... ... ... жанар- жағар май
материалдарын, тұқымды, ... ... және ... ... ... несие түрінде ұсынады. ҚР Азаматтық Кодексіне сәйкес
коммерциялық несие ұғымы ... ... ... ... тауарлардың,
жұмыстың және қызмет көрсетулердің алдын – ала ... ... ... ... жеткізушілер сатып алушыларға жеткізілген
тауар үшін алынатын төлемнің мерзімін ұзартумен береді. Бұл ... ... ... ... ... табыс етеді.Бұл вексель
банкте атаулы құннан төмен баға бойынша ескерілуі ... ... ... немесе оның кепілдігімен (кепілге салынумен) банк несиесін алуға
болады. Дамыған нарықтық экономика ... ... ... банк
несиесімен әрдайым аралас болады.
Банк несиесі. Банктік несие — бұл ... ... ... ... түрде берілетін несиені білдіреді.Нарықтық экономикада
несиенің негізгі формасы банк ... Бұл ... ... ... ... ... қаражатпен беру процесі жатады. Мұндай несие
уақытша қаржылай көмекке мұқтаж мамандандырылған ... ... ... ... ... алушы кәсіпорындарға, ұйымдарға, халыққа,
мемлекеттерге беріледі.
Банк несиесінің ... ... – банк өз ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге, тартылған ресурстардан
да береді. Қазақстан банктерінің несие ресурстарындағы ... ... ... ... 18-20% - ды ... ал, ...... (депозиттер, банкаралық қарыз ақшалар).
Осы несие формасының екінші ерекшелігі – шаруашылық айналымға әлі
түсе ... ... ... және ... банкке
орналастырылған уақытша бос қаражатын банк саудаға береді.
Банк несиенің үшінші ерекшелігі – банк ... ... ... ... құн ретінде болатын капитал формасында береді. Қарыз алушы
бұл ссуданы ... үшін ... ... ... Қарыз алушы осы несиені
өндіріс саласында пайдаланғаннан кейін ... ... әрі оның ... ... ... қажеттілік оның ажырағысыз атрибуты болып табылады. Банк
несиесінің айналыс саласына ғана ... ... ... ... ол, ... ... өндіріс саласына және жинақтау саласына да
қызмет етеді. Банк несиесінің қолданылу аясы коммерциялық ... ... кең, ... ... несие – несие мәмілесінің ... және ... ... ... Банк ... банк пен қарыз
алушының арасында несие келісімшарты немесе несие келісімі бекітілгеннен
кейін беріледі. Банк ... ... ... және ... ... ... ... толықтыру, вексельдер есебі және оны қайта
есептеу ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, мақсатты бағытының болуы,
мерзімділігі, қайтарылуы және ақылы принциптері негізінде банктің қарызға
беретін ссудалық ... ... ... несиесі берілетін мерзіміне қарай қысқа мерзімге және ... ... ... ... ... ... қарыз алушының ағымдағы
және маусымдық ТМҚ қорларын қалыптастыруына, еңбекақы төлеуіне және ... ... ... байланысты уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыру
үшін бір жылға ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтердің ұлғайтылған ұдайы
өндірісіне арналған, яғни ол бір жылдан да көп ... ... ... ... ... ... әрі жаңғыртуға беріледі.Банк
несиесінің есебінен залалдардың орнын ... ... ... ... ... ... ... айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық
төлемдерін және т.б. төлеуге болмайды.
Несие есеп айырысу ... ... ... – қол ... ... ... мысалы ауыл шаруашылық өнімдерін сатып алуға,
еңбекақы ... және ... ... ... – қол ... қарыз алушыларға тек несие ... ... үшін ... Және ... ... ... заң ... қабілеттілігі болған жағдайда, несиені өтей алатын ... ... ... өтей ... ... ... жағдайда, несиені өтей
алатын қабілеті болған жағдайда және қаржылық жағдайы тұрақты болғанда ... ... ... ... ... ... алушыға жеке
анықталады.
Банк несиесі маңызды ерекшеліктерін сақтай отырып, айтарлықтай ... ... ... ... Қазақстанда мұндай несиені тек банктің
қаржы несие мекемелері ғана беріп қоймайды, ... ... оны ... да, ... ... де, ... кооперативтері де,
микронесие ұйымдары да және т.б. береді. Алайда, бұл осы несие ... ... ... – ақ, қарыз алушылырдың құрылымы да өзгереді.
Акционерлік қоғамдардан, ... ... және ... өзге ... те, ... де, ... ... да және т.б. алады.
Банктің несие салымдарының мөлшері несие ресурстарына ... ... ... ... мұндай ресурстарын депозиттер ғана емес,
сонымен қатар, клиенттердің шоттағы ... бос ... ... ... қарыз ақшалар,шетелдік қаржы несие институттарынан
алынатын қарыз қаражатты ... бір ... ҚР ... ... ... ақша несие саясаты
арқылы экономиканы несиелейтін саланы да реттеп ... Ол ... ... ... ... жағдайда депозиттерді міндетті түрде ең
аз ... ... ... ... ... ... ... тарылтады. Бұл несиенің тек экономикалық қана ... ... ... ... ... да ... несиесі негізінен тікелей болады, яғни, ссуда қарыз алушыларға
тікелей берілсе, ал, жанама түрі ... ... ... ... ... сатылған кезде несие сауда ... ... ... ... беріледі.
Тұтыну несиесі. Несие қатынасы банктер мен ... ... ғана ... Ол, ... – ақ, бір ... ... және ... жағынан, халықтың арасында да пайда болады. ... ... ал, ... берушіге банк жататын қатысты тұтыну несиенің
мазмұны ... ... ... банк пен ... ... ... үшінші тарапта болуы мүмкін, мысалы, тауарларды
несиеге сататын, яғни мерзімін ұзартып ... ... ... ... ... ... болады.
Тұтыну несиесі халыққа оның ағымдық ... ... үшін ... Оның ... жеке ... өндірісті
дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді ... ... ұзақ ... ... заттарды сатып алуға беріледі.
Халықты несиелеу халықтың өмір деңгейін ... ... ... ... маңызды бөлігі болып табылады. ... ... ... ... өзінің жыл сайынғы табысының 10 – 12 % ... ... ... ... ... Қазақстанда несиенің бұл формасы мүлдем
дамымай қалды десе де болады. Халық ... ... ... оның
үстіне, тұтыну несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына
16 – 18 % - ды құрайды.
Несие халыққа тауарлы ... және ... ... ... ... ... халыққа тауарларды оның төлем мерзімін ұзартумен сатуда
қолданылады, ... бұл ... ... ... табылады. Ақшалай форма
банк несиесі секілді халыққа тікелей немесе сауда ... ... ... ... несиесінің қосарлы қызметі бар: бір ... ... ... ... ... ... де өседі, өйткені, тауар сұранысы несие
сұранысын ... ... ... ... ... несиеленетін болса,
төлем қабілеті бар сұранысты арттырады.
Несиелеу объектісі ... ... ... ... ... ... қажеттілік ( шұғыл мұқтаж ) несиесіне, құрылыс салу және
тұрғын үй ... алу ... ұзақ ... ... тауарларды сатып
алуға арналған несиеге және шаруашылықты ұйымдастырып, ... ... ... ... ... бір дәрежеде табыстары біркелкі ... өмір ... ... ... ... әр ... ... тұтыну деңгейі мен ... ... ... Ол ұзақ ... жарамды тауарлардың салыстырмалы
түрде жоғары бағасы мен халықтың ағымдағы табысы арасындағы және халықтың
бір тобындағы ақша ... мен оны ... ... ... ... екі ... ... шешіп береді. Тұтыну несиесі банк
операцияларымен ... ... ... ... сатып алушылардың ұзақ
мерзімі борыштық ... ... ... ... ... алу ... Тұтынушыларға несие банкінен тікелей ... ... ... мен банктің арасындағы несие қатынасының артық буыны жойылады.
Несиеге сатып алынған ... ... ... ... ... етуші ретінде қарастырады. Сондықтан да сонғы жарна
төленгенше тауардың меншік құқығы сауда ұйымдарында қалады.
Өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... Алайда, олардың арасында тауарды төлем мерзімін ... ... үлес ... ... ... ... ... сатып алушы тауардың құнын ай сайынғы
жарнама мен төлеп қоймай, сонымен бірге, ол ... ... үшін ... ... ... төлем мерзімін ұзарту мен ... ... ... ... ұйымының мөлшеріне несие үшін алынатын пайыздан
жоғары көтеріледі.
Тұтыну несиесі көптеген елдерде маңызды роль ... ... ... ... ... ... отыратын болады. Ол қадағаланады әрі банк
және коммерциялық несиелерге бақылау қойылады.
Экономика ... ... ... саясаты халықтың іскерлік
белсенділігін арттыруға ... ... ... Бұл үшін ... алудың, атап айтқанда қолма қол ақшамен ... ... ... ... мерзімін ұзарту, оның құнын кеміту секілді жеңілдікті
шарттар еңгізіледі.
Инфляция ... ... ... қол ақша мен ... ... несиені пайдаланудың мерзімі қысқарады және пайыздық ... ... ... ... ... сұранысын ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен сатылуын арттырады.
Ипотекалық несие. Ипотека дегеніміз б.з.д. І-ІІ ғ. Рим ... ... ... ... ... б.з.д. VІ ғ. пайда болды. Ипотека
грек тілінен аударғанда кепілдік деген мағына береді.
     ... ... ... ... ... Кеңес Үкіметінің заңы
қабылданғаннан кейін мүмкін бола бастады. Шын мәнінде ... ... ... үй ... ... ... ... жылы
жүзеге асырыла бастады. Ал бүгінгі таңда коммерциялық банктердің дәстүрлі ... ...... және ... несиелендіру. Бұл қызмет банктік
қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және банкінің ... ... ... ... ... ... ... тұрғын
үймен  қамтамасыз етудегі  ролі баршаға белгілі.  Шағын ... да ... ... топтары үшін  тұрғын үй сатып алуға  жағдайлар жасаумен
қоймай,  ипотекалық несие  құрылыс саласына инвестициялар тартуға мүмкіндік
беріп,  қор ... ... ... ... ... ... өзектілігін,  зерттеу  объектісін және  мәнін, сондай-
ақ оның  мақсаттары мен  міндеттерін   таңдауға  негіз болды.
     Зерттеудің ... ... ... ... ... отыр.
Мұндай мақсатқа  коммерциялық ... ... ... жүйеге келтіру  қажеттілігінен  туындап отыр.
Жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын ссуданы ипотека
несиесі ретінде ұғуға болады. Ол ... үй ... ... және ... жер сатып алуға беріледі әрі ұзақ мерзімді сипатқа ие. Ипотеқалық
несиелеу нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... бар:
- ипотекалық несие бұл қатаң анықталған кепілзатпен берілетін ... ... ... ... ... ... ... сатылады
және одан түскен қаражатпен несиегердің алашағы өтеледі. Сол ... ... ... несиегер үшін ең сенімді несие ретінде саналады:
- ипотекалық ссуданың көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, ... ... үй мен ... үй ... ... сатып алу, тұрғын үшін
және жер учаскелерін игеру үшін ... ... ... ... – 30 жылға дейін ұзақ мерзімге беріледі.
Несие алдын ала жасалған кестеге сәйкес біртіндеп ... ... ... маңызды принциптеріне мыналар жатады: кепілге
салынатын мүлік ... болу ... яғни ... ... ... ... нақты мүлікті ауыртпалығын үшінші тұлға оңай танитындай
болуы керек.
Ипотекалық несиелеудің жүйесі икемді болуы үшін ұдайы жетілдіріп отырады.
Мәселен, ... ... ... болады:
-төлемдері кезең сайын өсетін ссуда: алғашқы бес немесе ол ... ... ... ... ... ... ... отыратын ссуда: жеңілдікті кезеңнің болуын
ұйғарыды, мұнда борышқор тек ... ғана ... ... ... ... ... ... пайда береді;
-пайыз мөлшерлемесі өзгермелі ипотека пайыз мөлшерлемесінің деңгейі
келісімшартта нақты шама ... ... әрі ... да бір ... ... ... ... болады. Мөлшерлемелер жарты жылды
бір рет қарастырылады.
Ипотекалық несиені ресімдеуде негізгі құжаттарға кепілхат, вексель
және өзге де ... ... ... Бұл ... ... ... ипотека облигациялар секілді ... ... ... баға белгілеуі мүмкін. Бұл арада кепілхат ... ... ... ... ... меншік құқығын несиелерге беруді ұйғаратын құжат
болып табылады. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етушісі болып табылады. Онда несие келісімшарты бойынша
борыштарды төлеу жөніндегі қарыз алушының ... ... ... және ... өндіріліп алынатын өзге де ... ... ... ... оны бүлінбеген қалпында сақтау, жылжымайтын
мүлікті сақтандыру, оны басқа ... ... ... ... тыйым
салынатыны және т.б. айтылады.
Өзіндік қаражат, ... ... және ... ... ... ... ... ресурстарын құрайды.
ҚР “Ипотека туралы” заңы шыққаннан кейін Қазақстанда ипотекалық
несиелеу қарқынды дамыды.
Республиканың ірі банктері ... ... ... асыратын
өздерінің ипотекалық компанияларын құрды.
2000 жылдан бастап ҚР Ұлттық банкісі жарғылық капиталы 100%-ды
құрайды Қазақстандық ипотека компаниясын (ҚИК) ... Ол ... ... ... несие үшін алынатын пайыз мөлшерлемелерін кеміту бағытындағы
саясатты жүргізіп келеді. 2005 жылы ҚИК толықтай ҚР ... ... ... Бұл ... үшін ... ... ... кемітуге
қажетті бәсекелестік ортаның құрылуына өз ықпалын ... ... баяу ... да ... ... ... келеді. Ипотекалық
несиелеудің дамуына 2003 жылы Мемлекеттік ... ... ақша ... ... әсер ... ҚИК 300 және 500 ... ипотекалық облигацияның екі шығарылымын шығарып үлгереді және
оларды сәтті орналастыра білді. Қазақстанда ипотекалық несиелеу ... ... ... үй бағдарламасының ажырағысыз бөлігі болып
табылады.
Халықаралық несие. Халықаралық несие несиегер ретінде ... ... ... жеке және заңды тұлғалары алға шығатын халықаралық
экономикалық қатынас ... ... ... ... ... халықаралық несие қайтару, мерзімді және ақылы шарттарының
негізінде елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... әр түрлі формаларымен субъектілері бойынша біріктіретін
үлкен ұғым. ... ... жаңа ... ... ... мен ... ... ұлғайтуға мүмкіндік береді.Ол төлем балансының
тапшылығын(экспорт пен импорттың арасындағы айырмашылықты) ... ... ... қосымша көзіне айналды.
Шетелдік инвесторлар үшін халықаралық несие басқа елдерге, әсіресе,
қосымша инвестицияға мұқтаж ... ... ... ... ең тартымды
формасы болып табылады. Бұл ... ең ... ... ... ... ол тек ... фирмалар және банктермен ғана емес, сонымен
бірге, үкімет кепілдігімен қамтамасыз етіледі.
Бүгінгі таңда Қазақстан, әсіресе, ірі ... ... ... ... несиені жиі пайдаланады. Бұл белгілі бір реттеуді ... ... ... ... ... берешектердің жинақталуы және
сыртқы қарыздың ... ... ... ... өсе ... төлемдер
мемлекеттің қаржылық – валюта жағдайын қиындатып, оны тұрақсыз етеді,
тіпті, ... яғни ... ... ... және ... қысым
көрсетілуі мүмкін.
Халықаралық несие делдалдың көмегі арқылы немесе тікелей ... ... ... аса ірі ... және ... банктер, халықаралық
және аймақтық валюталық – несие әрі қаржы ұйымдары алға шыға алады.
Меншік ... ... ... ... ... жеке және
аралас несиелерге бөлінеді. Қазақстан жеке ... ... жиі ... ... ... компаниялардан, фирмалардан, банктерден алады. Ол қарыз
алушы елдің валютасында, үшінші елдің ... ... ... ... ... ... ... және банктік несиелерге
бөлінеді.
Коммерциялық ... ... ... ... саудамен және қызмет
көрсетулермен тікелей байланысты ... Оны, ... ... ... ... коммерциялық құрылымға ие компаниялар, фирмалар вексельдің көмегімен
тауарлы формада береді. Экспорттаушы тауарды ... ... ... ... қояды. Импорттаушы коммерциялық
құжаттарды алғаннан кейін оның векселін акцептейді, яғни оның ... бір ... ... ... береді.
Банктік несиелеу тек экспорт – импорт операциялар бойынша есеп
айрысулармен ғана ... банк ... бұл – ... ел ... ... ... ... құрал – жабдық жеткізілімін несиелеу үшін ... ... ... ... ... деп ... ... ол тек
машина мен құрал – жабдық үшін ғана ... банк ... – бұл ... ... ... және
банктеріне тікелей берілетін несие берушінің елінде қандай да ... ... ... ... неисе.Сатып алушы несиенің бірнеше несие,
несие желісі, сондай – ақ, ... және ... ... ... оны ...... ... береді.
Қазақстанның халықаралық жетекші ұйымға кіруі экономикалық
реформаларды жүргізуге қажетті қосымша қаржыға жол ... ... (ХВҚ) ... - ... ... ... 185,6 млн қарыз алудың арнайы
құқығы сомасында келісімге қол қойылды.
Бүгінгі ... ... ... қайта құру және Даму банкі, Азия
даму ... ... даму ... Жапонияның экспорт импорт банкі және өзге де
халықаралық қаржы – ... ... ... ... пайдаланады.
Қазақстанның және банктердің халықаралық рейтингісі игеруі несие
бағасы бойынша да, оның ... ... да ... шартқа құрылған
халықаралық несиеге жол ашты.
Халықаралық несие арқылы ұлғайтылған ұдайы өндірісті қамтамасыз ету,
қолма қол ... есеп ... ... ... есеп ... ... ... үнемдеу, сондай ақ, капиталдың және шоғырлануын
орталықтандырылуын күшейту мақсаттарында капитал елдерге қайта бөлінеді.
Қазақстан 2003 – 2015 ... ... ... ... ... жүзеге асыруда халықаралық несиені қосымша құны жоғары
әрі бәсекеге жарамды ғылыми ... бар ... ... жаңа ...... және ... импорты үшін пайдалануы ... ... ... ... ... ... мен ... қарыз алушылардың ауқымды қажеттіліктері арасындағы қайшылықты жоюға
мүмкіндік ... ... ... Қоғамымызға нарықтық қатынастар жыл өткен сайын
тереңдеп еніп келеді. Бұрын атын да, затын да ... ... ... кең ... ... ... бірі - ... Лизинг - бұл
негізгі қаражатты толықтыру үшін және ... ... ... ... Кәсіпкер есепшотында ақшасы болмаса да, өзіне қажетті
техниканы немесе жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... мәні - ... ... ... мүлікті кейін сатып аламын деген
шартпен оны жалға алуы. ... ... ... ... да ... ... немесе мүлікті алып пайдалану арқылы табыс табуына болады.
Қазақстан 2000 жылдан бері ... ... ... ... – бұл ... ... – жабдық мүлкін сатып алу және оны жеке ... ... бір ... үшін ... ... әрі лизинг алушының
мүлікті сатып алу құқығын ... ... ... себепкер
болатын белгілі бір шарттармен лизингілік келісімшартты негізінде ... ... ... ... бұл түрі ҚР ... ... ... заңымен, Азаматтық,
Салықтық және Кедендік кодекстермен, ... ... ... және ... туралы» заңдарымен реттеледі.Лизинг біздің
елімізде де жыл ... ... ... ... ... дамып келеді. Әсіресе, ауыл
шаруашылығы саласында лизингті пайдаланып, бағасы қымбат тұратын шетелдік
сапалы ... ... алып ... ... көп. ... ... егіс ... жұмыс істеп жүрген шетелдік алымдылығы жоғары
техникалардың бәрі дерлік лизингке сатып ... ... ... шарттардың 50 пайызы орман, ауыл шаруашылығы және балық ... ... ... - ... қор ... ... орынбасары
Ләззат Ибрагимова, - 14 % - ы ... және ... ... 11 % - ы ... ... саласының, 10 % - ы өңдеуші кәсіпорындардың үлесінде».Лизингтік
компаниялар өткен жылғы атқарған жұмыстарының қорытындысын шығарды. [18]
Өткен жылы ... қоры ... ... ... еңбек ететін шағын
және орта кәсіпкерлік субьектілерінің лизингтік мәмілелерін қаржыландыру
лизинг нарығын ... игі ... ... ... ... деген
тапсырыс көлемі 22 % -ға артқан.Бүгінде елімізде 46 ... ... ... Яғни, бұл салада бәсекелестік те, ... ... ... де ... ... компаниялар
елімізде қарқынды дамып келеді. Бірақ, банктер секілді лизинг берушілер ... ... ... және сақтықпен қарайды. Тек ертеңгі ... ... ... жоғары кәсіпкерлер ғана лизинг арқылы қажетті
техника мен ... ... ... бар. [18]
Лизинг бұйымына кез ... ... ... оның ... ... ... машина, құрал жабдық, сайман, үй
ғимараты, құрылғы, көлік құралдары жатады.
Лизинг объектісі ... ... ... ... және ... амортизациясы жеделдетілген амортизация коэффициентіне сәйкес
«қызмет көрсету» жұмысының өзіндік құнына қатысты болады, ... ... ... ... объектісінің толық амортизациясының мерзімімен ұзақтық
бойынша өлшемделуі керек.
Лизинг – бұл ... ... иесі мен ... ... ... ...... делдал болып табылатын лизингілік компания арқылы
айтылған мерзімге және төлемі үшін ... ... ... ... беруші, лизинг алушы және сатушы қатысады.
Лизинг өзінің мазмұны бойынша несие қатынасына сәйкес келеді және
мәні ... ... ... Лизинг осы экономикалық мағынасы лизинг
берушінің лизинг алушыға мүлікті ... беру ... ... білдіреді.
Лизингтің банк несиесінен артықшылықтары:
- мүлік кепілге салынбайды, яғни мүлікті кепілге ... ... ... ... ... ... болмайды;
- лизингілік төлемнің жүйесі икемді болады және ол игеруге жатқызылады,
бұл салық салынатын базаны ... ... ... жүз пайыздық несиелеу және төлемдерді дереу төлеуді талап етпейді.
Лизинглік несиені Қазақстанда ауыл ... ... ... және өзге де ауыл ... ... ... ... ауыл
шаруашылық өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар технологиялар үшін, шығын және
орта бизнестің субъектілері пайдаланылады.
Бүгінгі ... ... кез ... өндірістің материалдық – техникалық
базасын дамытуға ауқымды капитал салымдарын салуға мүмкіндік ... мен ...... ... алудың басқа тәсілдерімен
салыстырғанда лизингтің ... ... ... ... ... ... – жалдаушыға өндірісті аса ірі бір жолғы шығындарсыз
ұлғайтылуына мүмкіндік береді;
- өтімді қаражаттардың шектеліп қалу мәселесі жұмсарады;
- негізгі құрал жабдықты ... ... ... ... ... ... барлық мерзімге бірдей бөлінеді;
- қарыз капиталы тартылмайды және т.б.
Лизинг беруші банктің лизингілік қызметінің артықшылығы:
- лизинг ... ... ... ... балансына өтеді;
- қосымша құн салығынан босатылады;
- лизинг компанияның несиелеуінен табыс және акциядан дивиденттер ... ... ... шын ... ... ... ... ауыстыру
«Функция» («қызмет») деген сөз латынның «functio» - деген - ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, әдетте
оның мәнінің арнайы көрінісі ұғылады. Қызмет несиенің мәнімен өзара тығыз
байланысты; қызметінің атқаруындағы қарым ... ... ол ... ... Қызметтің несие мәні сияқты объективті сипаты бар. Әрбір
сәттегі өзінің өрістеу барысында несие барлық ... ... ... ... бірнеше қызметтерімен ғана көрінеді. Қызмет - қатып қалған емес,
өзгеріп тұратын құбылыс. ... ... ... ... оның ... да өзгеріп отырады. Қызмет бүтіндей процесс ретінде өзінің арнайы
көрінісін байқатады, яғни қызмет несиелік қатынасқа бүтіндей қатысты. ... оның ... ... мен түрлері өзіндік ерекшелігімен ... ... ... ... ... ... орны ... біркелкі
ғалымдардың пікірлері жоқ. Кейбір ғалымдар оны айналым белгісіне
жатқызса, басқалары бөлу белгісіне жатқызады. В.М. Тарасов несиені ... ... бөлу ... ... бөлу ... ... де ... қарамастан, несиенің айырбас қатынастарына тән ерекшеліктері
мен мүмкіндіктері бар.
Айырбас фазасына бөлу (өндіріс нәтижелерін бөлу) қатынастарының ... ... ... болғандықтан, несиелік қатынастарды да дәл осыған
жатқызуға болады. Сондықтан несие бөлу категориясы бола ... ... де ... ... екі ... ... де ие. ... өзі
несиенің қызметіне тән екендігін көрсетеді.
Несие туралы теорияда, оның атқаратын қызметінің саны мен мазмұны
жайлы ... ... ... жоқ. ... екі ( ... айналымның несиелік құралдарын жасау), басқалар үш ... ... ... ... ... қосады), үшіншілер - төрт (және капиталды
шоғырландыру мен ... ... ... көзқарастарды атайды.
Ал, жекелеген авторлар несиенің қызметін: айналымдағы ... ... ... келтіру, уақытша бос қаражаттардың жинастыру т.б. ... ... ... дегенде ол – ақша, қаржы сияқты басқа да
категорияларға тән екендігін айтқан ... Ал, ... ... ... банк ... ... қорлар айналымның жанама түрлері бойынша несиенің қызметі
ақшаларға да, қаржыларға да тән – бұл ... ... ... ... категорияларының мазмұнына да енеді.
Қазіргі кездегі нарық шаруашылығында шын ... ... ... ... түспейді, олдардың несие негізінде ... ... ... ... ... ақшалардың шығарылуы, немесе қолма – қол
есептегі ақша қорларын ұлғайту сол мезетте экономиканы ... ... ... ... қызметінің дамуы банк жүйесінің пайда болуымен
байланысты екендігін ... жөн. ... ... есеп шотында сақтау
ақшалай міндеттемелер бойынша тауарлар мен қызмет үшін қолма – қол ... ... ... ... ... есепке жатқызып жойып отыруға
мүмкіндік береді. Мұның өзі ақшаны қолмен санап алыс ... ... ... айналым шығындары мен өнімсіз шығындарды едәуір азайтты. Шаруашылық
жүргізу субъектілерінің және халықтың ... ... ... ... болып саналып, есепшоттардағы көрсетілген ақша айналымы
банкінің ақша қаржыларының иелерімен несиелік ... ... ... ... ... ақша ... құрылымына, төлем
айналысына және ақша айналымының жылдамдығына әсер ететін сол ақша ... ... ... ... ... Яғни ... ақшаларды несиелік
ақшалармен және несиелік операциялар ауыстыру жүзеге асырылады.
Айналымда ең қарапайым қарыздық міндеттемелер- вексельдерден ... ... ... дейінгі несие ақшаларының түрліше формалары
пайда болады.
Экономиканың дамуының алғашқы сатысында бұл айналымнан ... ... ... ... ... ... нағыз ақшаларды
алмастыратын несие қызметі ақша тасқындарының қозғалысын тездететін ... ... ... ... карточкаларын, вексельдерді, чектерді,
депозиттік сертификаттарды қолдану арқылы көрініс танытады.
Осы кездегі шаруашылықта қолдағы ... ... ... қажетті шарттары жасалған. Ақшаларды бір ... ... ... есеп ... үшін ... ... ... байланысты, ақша айналымының құрылымын жақсартуға
мүмкіндіктер ... ... ... ... жәйт – ... осы ... барысында
ақшаларды жалпылама ауыстырудың емес, оларды экономикалық айналымда уақытша
ауыстыру қызметін, яғни несие ақшаның ... ... ТМҚ – ны ... ... ... ... төлеу үшін пайдалануды
және т.б.
Демек, нағыз ақшаларды несиелік ақшалармен және ... ... ... екі ... жолмен жүзеге асырылады:
- алтының орнына айналымға экономиканы несиелеу ... ... ... олар ... және ... қамтамасыз етіліп,
міндетті түрде банкідегі эмитетке қайта келіп түсулері қажет;
- несиелеу барысында төлем қаржылары жасалады, яғни, қолма – қол ... ... ... байланысты айналымға ақшасыз қолма – қол
есептер жасалынатын ақшалар келіп түседі.
Адамдар көп ... ... ақша ... ... Бір ... - ... ақша түрінде ұсынылатын банк және несие – ... ... емес ... ...... да ... табылады.
Несие мен ақша – түрлі экономикалық категориялар. ... ... ... ... ... ... ... қарым – қатынастың субъектілері
барлық заңды, заңды емес және тұлғалар болып табылады.Осыған ... және ақша ... ең ... ...... әр ... ... атап өткен жөн. Ақша қарым қатынасына сатып алушы
мен сатушы қатысады, ал ақша ... ... ... ... ... мен сатушы
субъектілері арасындағы қарым қатынас нәтижесінде осындай қалыпқа ... ... ... мен ақшаның ыңғайластық қозғалысы жүреді.
Несие қарым – қатынасының қатысушылары несие беруші мен қарыз алушы
болып табылады, ал ... ... ... ... ... ... қарым – қатынасты көрсетеді. Бұл жағдайда құн ыңғайластық ... ... ол ... ... ... ... өтеді және белгіленген
мерзім өткеннен кейін өз иесіне ... ... ... ... ... жол ... мерзімі ұзартылған төлем тән. Соған қарамастан
ақша мен несие бір – ... ... ... ... ... ... Сонымен,
тауарларды несиеге сату процесінде төлем құралы ретінде ... мен ... мен ақша әр ... ... ... ие. ... ... ақшадан ерекшеленеді. Несие ақша ... де, ... де ... ... Бұл ерекшеліктерге қарамастан тауар ақша
қатынасының талаптарында ақша мен несие тығыз байланыста ... , ... ... қорына Қызмет көрсету арқылы өзара бір бірін толықтырады.
Банк берген несие клиенттерге банктің депозит есепшоттарына жаңа ақша
салуға ... ... ... оларды төлем құралы ретінде
жеткізушілердің шоттарын және басқа да ... өтеу үшін ... ... яғни банк ... ... бір уақытта ақша және
несие ... ... де ... табылады. Нарық
экономикасының жағдайында несие мен ақшаның өзара ... ... ... күшейе беру тенденциялары көрініс табады. Оған мына себептер бар:
- қолма – қол ... есеп ... ... Интернет арқылы есеп
айрысудың электрондық жаңа ... ... ... дебет
карталарының пайда болуы, бір жағынан, банк шоттарына ақшаны тартып, оларды
несие ресурстарына айналдыру себеп ... ... ... ... ... сондықтан ақшаның бір бөлігі есеп айрысу үшін керексіз
болып қалады және ... ... ... ... ресурстарын көбейтіп,
тұрақталып қалады;
- орталық банктер несиені экономиканы ақша – несие жағынан реттеуінің
негізгі құралы ретінде пайдаланады. Оның шегі ... ... ... ... ақша ... ... эмиссиялық қызметіне, әсер етеді.
Болашақта несие мен ақшаның өзара әрекеті жалғасып, күшейе береді.
2 Несиенің рөлі және Қазақстан Республикасында несиелерді ... ... ... ролі және оны ... ... ... ... қатынастардың жұмыс істеуіне әкеліп соқтыратын
нәтижесімен анықтауға болады. Несие өзінің қызметі арқылы ... ... әсер ... ... ... ... несиенің өз қызмет саласы
бар, ол қозғалыстың барлық құндылықтарымен емес, шаруашылық ... ... ... айналып құйылудың бастапқы кезінде ... ... ... ғана ... ... ... шешілетін
міндеттер қоғамдық дамудың әр түрлі кезеңдеріне өзгеріп отыруы мүмкін.
Экономика дамуының сатысына ... ... ... ... капиталы құрылып, оның өнім өндіруге пайдалануы қамтамасыз етіледі.
Несие ұдайы өндіріс процесінің үздіксіздігі мен тездетілуіне ... ... бос ... және ... ... ... және
төлемдік негізде қайта бөлуді қамтамасыз етуші несие кез – келген
экономикалық субъект бойынша ағымдағы өндірістік шығындар мен ... ... ... ... мен ... саласында тауарларды
сатып реттеуді арасында, капиталдың жұмсауға қажетті көлемі мен ... ... ... болатын қарама –қайшылықтарды шешіп отырады. Ұдайы
өндіріс процесін несие ... ... ең ... ... ... ... ... арқасында қамтамасыз етіледі. Жоғарыда
көрсеткеніміздей, қорлар ... ... ... бір полюсте бос тұрған қаржылар пайда болады, екіншісінде ... ... орын ... ... қаржылық қиыншылықтарға ұшыраған
кәсіпорындарға берілетін ... ... ... ... ... жалғастыруға
ТМҚ үшін ақы төлеудің ... ... ... ... және т.б.
мүмкіндіктер тудырады.
Жаңа өндіріс ашу мен оларды кеңейту ісінде де ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын шоғырландыру мен
орталықтандыру жаңа ... ірі ... іске ... ... ... ... ... құны бар өнімдерді өндіруді қайта
жарақтауға байланысты салынатын мол ... ... ... ... ... ... бағытынан арылып, жоғары дамыған
өңдеу секторын құру мақсатын көздейтін ҚР – ның 2003 – 2015 ... ...... даму ... ... ... ... өзінің несиелік қаржыларын осы Бағдарламаны ... ... ... ... үлкен үміттер артылуда. Несиені капиталдық
салымдар есебінен пайдаланудың бюджеттік ... ... ... маңызды артықшылықтар бар. Ол капиталдық шығынның тиімділігін
осы шаралардың пайда есебінен ... ... ... әрі ... ... өтелу мерзімі
шегінде қарызды өтеудің мерзімін белгілеумен жүйелі ... ... ... ақша ... ... да алатын орын айрықша. Ол ... ... ... ... өзінің қызметі – айналысының
құралын құруға байланысты:
- біріншіден, ақша белгілерін дайындау, ... есеп ... ... шығындарын қысқартады;
- екіншіден, несие бос ақша қаржыларын сан рет пайдалана отырып, қолма
қол ақшасыз есептеулерді қысқартып, айналым шығындарын азайтады;
- үшіншіден, ... ... ... ... ... ... көбейткенде қорлардың кемуіне байланысты
қысқарады.
Кәсіпорындар мен халықтың қаржыларын банкілердің ... ... ... ... ... жазу арқылы, яғни қолдағы бар ақшаның
қатысуынсыз жасауға мүмкіндік береді. ... – қол ... ... ... ... ... ... азайтады,
мемлекеттік қарыз беру қорын арттырады.
Қолдағы ақшалардың айналымға түсуі және оларды айналымнан шығару
несиелік ... ... ... өзі ... ақша ... реттеп
және оларды басқаруға, дәлірек айтқанда валюта мен инфляцияның тұрақтылығын
ұстап тұруға мүмкіндік ... ... ... өрлеген кезінде мемлекет пайыздық
ұтысты көтеру арқылы айналымдағы ақша ... қысу үшін ... ... көлемін қысқартады. Ал, экономикалық өрлеу кезінде
экономиканы жандандырып, әрі ... үшін ... ... ... яғни ... ұтыстарды кеміту арқылы несие тасқыны көбейіп,
ақша көлемі ұлғаяды. Осылайша ақша айналымы ретке келтіріледі. Қазақстанда
1993 – 1997 ... ... ... ал 1998 жылдан бастап несие
экспанциясы саясаты жүргізіледі.
Несиенің (ипотекалық тұтыну несиесі) арқасында ... үй ... ... және ... да ... ... мен ... алу
мен шаруашылықты қалыптастыру сияқты қоғамдағы көптеген әлеуметтік
мәселелерді шешуге қол ... ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикаға араласуға мүмкіндіктер туып
келеді.
Сонымен, жекелеген ... ... ... өмір сүруі мен жалпы халық шаруашылығының дамуына да,
микродеңгейіне ... ... ... – ақ ... әл ауқатын
көтеруде несиенің атқаратын ролі өте зор .
Несиенің шектерін негіздеп анықтау мен ... ... ... ... ... мен ақша ... өндіріс пен тауарларды
сатып – таратудың араларындағы үйлесімді тепе – ... ... ... ... ... ... шегі несиелік қаржыларды сандық жағынан шектеумен
байланысты. Шектеулердің ... әр ... тура әдіс ... банк ... ... ... арттырып, соның нәтижесінде несие ... ... ... әдіс ... ... ... нәтижесінде
несиелеу процесін тежейді. Сапалық шектері бұл жағдайда несие тар көлемдік
деңгейде де, кең ... ... де кері әсер етуі ... ... ... ... ... – жалпы банктердің (ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... банктік емес
мекемелердің жиынтығы.
Несие жүйесі ұғымы банк жүйесіне қарағанда кеңірек, яғни мұнда өзге де
несиелік мекемелер ... Әр ... ... ерекшелігіне қарай несие
немесе банк жүйесінің құрылымы қалыптасады. ҚР-ғы несиелік жүйе екі ... ...... ... ал екіншісі – парабанктік жүйе (банктік
емес мекемелер).
Кесте 1. ҚР-ғы несие жүйесінің иерархиялық құрылымы
| | ... ... ... ... ... | ... |аты |аттары | |
| | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |І. ... ... ... ... |
| |жүйесі | ... | ... ... |
| | | | ... банктің |ақшасыз есеп |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... валюта |
| | | | | ... ... | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | |ІІ. |1. ... ... |
| | | ... ... айрысу|
| | | |і ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... | |
| | | | ... ... ... |
| | | |2. ... ... |
| | | ... | ... ... |
| | | ... | ... ... |
| ... |ІІІ. ... ... ... |
| ... | ... ... ... |
| ... | ... |айырысу және |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... |
| | |ІV. ... ... ... |
| | | |ақ |(АҚ ... ... ... |
| | | ... ... ... | | |і | ... ... |
| | | | | ... ... ... Республикасында несиелерді беру
Қазақстан да несие теориясының ... ... ... ... ҚР ... банкі мен үкіметі ақша ... ... ... ... ... 1994 – 1997 жж. өршіген инфляцияны
басты және елдегі макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізді.
Несиелер (1 ... ... ... ... ... 8420,8 млрд ... (жыл ... 10,9%) несие берді.
Жеке тұлғалар тарапынан несиеге деген сұраныс шамалы ғана 1,7%-ға 2262,9
млрд теңгеге өсті.
Бұл жеке ... ... 0,4% -ға, 2225,1 млрд ... ... ... ... нәтиже.
Қарыздық ақшаға деген ... ... ... жеке
тұлғаларға арналған ұлттық валютада  берілетін несиелер бойынша орташа
алғандағы сыйақы мөлшері 19,2%-ды, тамыз ... - ... ... ... ... ... ... жетілдірілген өнімдерді ұсына
отырып, белсенді маркетингті ... ... ... ... Банк ... ... ... 14%-
дық (жылдық 22,7%-дан бастап тиімді) «АльянсКредитЭкспресс» ұсынды.
Несиелендіру мерзімі 3,5 жылға ... ...... ... ... ... 2 млн. ... дейін. Және басқа өңірлер үшін –
1,5 млн теңгеге дейін.
ПростоКредит Банкі ... ... ... Несиені
алу үшін құжаттардың ең аз жиынтығы қажет – ҚР азаматының жеке куәлігі,
СТТН және СЖК (банк қажет ... ... ... ... 15 мыңнан 52 мың теңгеге дейін. Алғашқы жарна тауар құнының 35
%-нан бастап. Несиелендіру түрлері келесідей:
10 /10 / 10 – алғашқы жарна: тауар құнының 10 %-ынан 25 %-на ... ... / 7 / 7 ... ... %-ынан 25 %-на дейін. Несие
мерзімі: 7 ай. Артық төлем – тауарқұнының 10%-ы. 
KASPI ... ... ... ... жарна:
тауар құнының 0 %-нан бастап. Несиелендіру мерзімі: 3, 6, 9, 12 ай. ... - ... ... ... %-нан бастап. Несие сомасы: 7500-
ден 700 мың теңгеге дейін.
ЦентрКредит Банкі «Жеке қолма қол ... ... 2 млн. ... ... Жеке ... ... 25%. ... немесе
Капитал ЖЗҚ салымшылары үшін жылдық пайыз 23%. Несие мерзімі 36 айға дейін
[18].
3 Қазақстандағы Банк жүйесі
3.1 Қазақстандағы Ұлттық Банк ... ... ... буыны ─ банктер. Себебі масштабы және маңызы
жөнінен несие қатынастарының басым көпшілігі банктер ... ... ... пен ... ... ... мен жауапкершілігі
шектеулі серістіктердің, мектеп пен ауруханалардың және ... ... ... ... ... іс-жүзіндегі капиталға айналдырады.
Сонымен қатар, банк төлем, ... ... ... ... және ... сан алуан операцияларды жүргізеді. ... ... ... сөзі «bank» ─ орындық, «айырбас орындығы ─ айырбас орны» дегенді
білдіреді.
Банктің атқаратын қызметерін ... ... ... ... бос ақша ... ... ... және оны қарыз
капиталына айналдыру;
· Кәсіпорынға, мемлекетке, жеке адамдарға несие ... ... ... ... Ақша айналымын реттеу. Банк ─ әртүрлі шаруашылық субъектілердің
төлемайналымы жүретін орталық. Банк ... есеп ... ... ... ... капитал және ақша айналымын жүргізуге мүмкіндік
туғызады;
- Айналымға несие құралдарын шығару. Банк клиентін тек жинаған ... ақша ... ... қана ... ... ... ... вексельдерді шығарумен де несиелейді;
- Экономикалық және қаржылық кеңес беру.
Банк жүйесі - банк операцияларының бірыңғай ... ... ... ... банкілердің жиынтығы, яғни бір-бірімен және сыртқы
ортамен тығыз байланыстағы банкілердің жиынтығы. Бір ... ... есеп ... ... мен ... ... жүзеге асырады,
нормативтік актілермен реттеледі
Елімізде қабылданған банктік заңдылықтарға ... ... банк ... ... тұрады.
ҚР Ұлттық банкі – мемлекеттік орталық банк ретінде ... ... ... ... ... даму ... басқасы) -
екінші деңгейді сипаттайды, сондықтан да оларды ... ... ... деп ... ... ... ... ететін банктік жүйенің не бары он
үш жылдық тарихы бар. Бұл жүйенің қалыптасуына ... ... ... өз тәуелсіздігін алуының себеп болғандығын айта кету
керек. Содан бері банк жүйесінде түбегейлі реформалау ... ... - ... ... қызметін халықаралық стандартқа өткізу
болып ... да ... ... Бұл ... ... ... банктерге
басқа банктерге қосылу не банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тәуелсіздігінің 20 жыл аралығындағы банк жүйесінің
дамуының негізгі кезеңдері
Біздің еліміздің банк ... ... ... ... ... ... банктік қызметті реттейтін бірінші заң пайда
болуынан басталды деп айтуға ... ... банк ... ... ... төрт ... бөлуге болады.
Бірінші (1988-1991жж) дайындық кезеңі. Бұл кезең банк жүйесінің
қалыптасуының негізгі процестеріне ... ... ... ... ... ... ... алмас бұрын Қазақстанның банк жүйесі алты ... ... ... ... Сыртқы экономикалық банк, Өнеркәсіп
құрылыс ... ... ... ... және ... ... Бұл
мелекеттік банктер Қазақстанның екі деңгейлі банк жүйесін ... ... ... ... ... бірінші жеке коммерциялық банктер
құрылды.
Екінші кезең (1992-1993 жж) банк ... ... ... (1992 жылы - 125%, 1993жылы – 2500%) ... ... Осы ... өндіріс қатысушыларының алатын ... ... ... үлгермейтін. Елдегі қалыптасқан банк жүйесі ... ... ... ... банктік операцияларды лицензиялауға
және банктік капитал көлеміне ... ... ... ... ... көптеген бір күндік банктердің пайда болуына
себеп болды. Банктердің саны күрт өсіп 1993 жылы олардың саны 200-ден ... ... ... ... ... бірі – ... рубльдік
аймақтан шығуы, яғни айналыстан кеңестік рубльдер шығарылып, ұлттық ... ... ... Сол ... бері 15 қараша Қазақстандық қаржыгерлер
күні болып саналады.
Үшінші кезең (1994—2003 жж.) – Қазақстанның ... ... ... ұзақ ... ... ҚР ... банкі банк құру бойынша талаптарды күшейтті
(жарғылық капитал бастапқыда 500 мың АҚШ доллары болып, кейін ол 2 ... ... - ... 15,5 ... ... ... тек ... төлену керек болды және пруденциалдық (реттейтін) нормативтер
еңгізілді. Мемлекет меншігіндегі Қазақстанның Даму ... ... ... ... Даму ... (ҚДБ) - 2001 жылдың сәуірінде құрылды,
еврооблигацияларды орналастырудан (қарыздық бағалы ... ... және ... ... ... ... орта және ұзақ
қаржыландыруға бағыттады. Қазақстанның Даму ... ... ... ... ретінде беріледі.
Мемлекет сонымен қатар Тұрғынүйқұрылысжинақ банкінің иесі. Бұл ... ... ... – ұзақ ... ... ... жобаларды
қаржыландыру.
Үш жыл ішінде бұл банкпен 50 инвестициялық жобалардан астам қаржыланды,
жалпы сомасы 800 млн ... ... орта ... 9,5 жыл және ... ... ... орта 9,7% ... нарықтық 35-тен 21%-ке
дейін).
Тұрғынүйқұрылысжинақ банкі 2003 жылы құрылып тұрғын үй ... ... ұзақ ... ... атқарады. Оның қызметі жинақтау-несиелікке
негізделген, яғни салымшы банкте шот ашып және үйдің құнынан 50% - ... ... ... ... ала ... жүйесін ары қарай нығайтуға екінші деңгейдегі ... ... ... ... стандарттарына көшіру Бағдарламасы бағыттады. Ол
1996 жылдың желтоқсанында қабылданды.Бұл ... ... ... ... ... 2000 жылдың аяғына дейін капитал жеткіліктігі, өтімділігі,
активтер сапасы, ... ... ... есеп ... ... ... сай келу ... іске асыру жылдары банктердің саны қаржылық жағдайы ... ... тез ... ... (2004 ... – осы уақытқа дейін) Қазақстанның банк
жүйесінің ары қарай дамуы және әлемдік қаржы ... ... ... ... ... бұл ... дағдарысқа дейінгі (2004-2008 жж.)
және дағдарыстан кейінгі (2009 жылдан осы уақытқа дейін) кезеңдерге ... 2004 жылы ... ... мемлекет мүдделерін қорғайтын қаржы
нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау бойынша Агенттілігі атты
жаңа ... ... ... ... 2011 жылдың сәуірінде ҚР Ұлттық банкі бұл
өкілеттіктерді өзіне қайтарып алды. Банктік жүйе ... ... ... ... ... сапалы экономикалық дамуына негіз болды. Сонымен
бірге осы кезең қаржы ... ... ... ... ... қабылдаумен байланысты. Концепцияның басты мақсаты –
қаржы жүйесінің алдындағы стратегиялық ... мен ... ... ... бағыттарын анықтау болды.
2007 жылдан бастап депозиттерді кепілдендіру жүйесінің ... ... ... ... Банктерді Талдау жүйесінің («БАТА»
жүйесі) дифференциацияланған ставкаларына ... ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... табылады. Егер 2007 жылға дейін банктер
жарналарды біріңғай ставкалар бойынша төлесе, ал 2007 жылдың 1-ші ... ... ... ... ... күнтізбелік жарналарды
жоғары ставкалар бойынша төлейді. Банк жарнасының ставкасы оның ... ... ... ... ... байланысты.
«Несиелік бюро және Қазақстан республикасында несиелік тарихтардың
қалыптасуы жайлы» Қазақстан Республикасының 2004 жылдың 6 ... ... ... Банктер міндетті түрде берілген кепілдер, кепілдіктер, шартты
және мүмкіндікті міндеттемелер бойынша ... ... ... беруге тиіс
болды.
Қазақстанның банктік жүйесінің дағдарыстан кейінгі даму кезеңі (2009
жылдан осы ... ... ... ... дағдарысының әсерімен және оны
жоюмен сипатталады. 2009 ... ... ... ... ... факторлар Қазақстанның экономикалық өсуінің төмендету қауіпі және
қаржы жүйесіне сенімділікті сақтап қалу ... ҚР ... мен ... дағдарыс салдарын жою бойынша шаралардың дер кездігі Қазақстанның
қаржы жүйесін басқа ірі елдермен салыстырғанда ... ... ... ... берді. Біріккен шаралар кешені банк секторындағы жүйелі
тәуекелдерді төмендету және банк жүйесінің тұрақты қызмет ... ... ... ... ... ... ... бойынша 2009 жылдың
негізгі міндеттерін іске асыруға бағытталды. Жүйе құрушы екі банкке ... ... АҚ және и ... ... АҚ ... ... Бұл екі
банктердің сыртқы міндеттемелерін қайта ... ... ... ... қаржы жүйесіне негативті әсері шектелді. Сонымен
қатар қосымша капитализациялау түріндегі мемлекеттің ... ... ... Банкі», «Казкоммерцбанк» акционерлік ... ... ... ... ... ... экономиканы
несиелеуге және банктерді қосымша ... ... ... ... ... 2009 ... наурызында Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкі ЕДБ үшін минималды резервтік ... ... ... ... ... ... ... 2% ден 1,5%-ке, басқа ... - 3% -тен 2,5% ке ... 2009 ... ... ... ... ... құрылымдау процесіндегі банктер үшін минималды
резервтік талаптардың бөлек нормативтері бекітілді - 0% ... ішкі ... да ... үшін.
2009 жылдың 1-ші желтоқсанынан Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ЕДБ үшін ... 0,5%-ке төмендеп, кәзіргі кезде
банктер депозиттері бойынша ... ... 1% - ті ... Бұл ... ... ... ... несиелеуді кеңейтуге мәжбүрлеуге
бағытталған еді.
Банктік операциялардың кейбір түрлерін жүргізетін ұйымдардың қаржылық
тұрақтылығын көтеру мақсатында 2009 ... 29 ... ... ... және ... капитал жеткіліктігінің коэффициенттерін халықаралық
тәжірибені ескеру арқылы оптимизациялау қарастылды (Базель 2).
Сонымен бірге ... ... ... ... бойынша талаптар
өзгеріп, ірі қалаларда ... ... ... 5 ... ... 1 ... бастап жарғылық капиталдың ең ... ... ... ... ... және ... ... бір
салымшыға өтелетін ең жоғарғы өтемақысы – жеке тұлғалардың мерзімді
депозиттері бойынша 5 ... ... ... ... өзгерістерге
байланысты өтемақы көлемі қайта қарастырылады.
Екінші деңгейдегі банктер банктік қызметті келесі банктік операциялар
арқылы ... ... ... ... және жеке тұлғалардың банктік
шоттарын ашу және жүргізу; қарыз, ... ... ... ... ... ... клиринг, төлем карточкаларын шығару және
т.б. Тікелей банктік ... ... ... арнайы банктік
бағдарламалық қамтамасыздық, арнайы банктік әдебиетті, меншікті ... ... ... ... беру ... іске ... ... Қазақстанда банктер банктік қызметке жатпайтын операциялар жүргізе
алмайды. Тауарларды ... алу, ... ... ... ... т.б.
Банктер ҚР территориясында және басқа елдерде еншілес ... ... ... ... Банк ашуға лицензия 2004 жылға дейін
ҚР Ұлттық банкімен берілетін, 2004 жылдан бастап ҚР ҚҚА, ал ... ... ... ... ... ... Қазақстанда банктер тек қана
акционерлік қоғам формасында құрылады, ... ... ... ... есебінен қалыптасады, негізгі шешімдер
акционерлер жиналысымен қабылданады. Жарғылық ... ... ... 50% - ке ... керек және тіркелгеннен кейін 30 ... ... ... Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы банк жүйесінің ... ... ... атап ... болады. Дағдарыс кезіндегі және
одан кейінгі жылдары қабылданған шаралар қаржы жүйесін ... ... ... ... ... ... банк секторы ... ... ... ... ... себебі банктердің депозиттік
базасы өсуде, халықтың ... ... ... Сондықтан бос
құралдар көбеюде.
Қорытынды
Қорытындылап айтып келетін ... ақша ... ... ... болып табылады. Несие - бұл банктiң қаражатын ... ... ... ... ... ұйымдастырудың әр түрлi
формаларының ... және ... ... ... ... кең ұғымды сипаттайды. «Кредит» деген сөз, «қарызға», «несие»
деген «kredo»- сенемiн деген мағына беретiн ... ... ... ... Ол ... ... ретiнде әр түрлi экономикалық қоғамдарда
қызмет ... Ол ... ... ... ... ... бастап қарапайым
формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрiнедi. Несие қатынастарын ақша
қатынастары сияқты үнемi даму үстiнде ... ... ... табиғи түрде
қоғамның дәулеттi топтарынан мүлiксiз шаруалар мен кәсiпкерлерге тұтыну
мұқтаждығы мен ... өтеу үшін ... ... қатынастары ақша
қатынастары сияқты үнемі даму үстінде болады.
Бүгінгі таңда несие алу жөнінде теріс пікір де,оң пікір де жоқ ... ... ... дамуындғы негізгі кемшіліктер:
Екінші деңгейлік банктердің ұсынып отырған ... ... ... ... алу ... кең ... аталған кемшіліктерді шешу үшін мені ұсынысым мынадай:
Қазақстан ... ... ... ... ... ... төмендетсе,онда несиеге де ... өсер еді. ... ... ... атап ... түрлі салаларға берсе,онда бұл да
тұрғындар арасында несиені алу мүмкіндігі ... ... ... ... ... берушіден алынған қаражаттың мақсатқа
сай пайдалану қажеттілігін білдірді. Несие келісім ... ... ... ... ... мақсаты, сондай ақ ... ... бұл ... қарыз алушының сақтауы белгіленеді.
Несиенің тауарлық формасы шарты жағынан алып қарағанда оның ақшалай
формасынан бұрын пайда болған. Несиенің ... ... осы ... ... төмендегінің мерзімін ұзартумен тауарларды сатуда машина мен
құрал жабдық, тұрмыстық тауарлар, саймандар лизингіде қолданылады.
Инфляция жағдайында, ... ... қол ... ... үлесі
артады несиені пайдаланудың мерзімі қысқарады және пайыздық мөлшерлеме
жоғарлайды. ... ... ... ... ... жинақ кассалары
қызметінің негіздері қайта құрылды.
Акционерлік коммерциялық банк Жинақ банкі құрылды. Нәтижесінде жинақ
банктері басқа ... ... аса ... ... айналды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Ғ.С.Сейтқасымов. “Ақша, несие, банктер”Алматы: Экономика, 2001ж.
2. Көшенова.Б.“Ақша, несие, банктер”.Алматы, 2001ж.
3. Мақыш.С.Б.“Коммерциялық банктер операциялары”.Алматы,2004ж.
4. Мақыш.С.Б.“Ақша айналысы және несие”.Алматы: ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы” Қарағанды.
7. Актенов.Н.Г.,Пессель.М.А.“Денежное обращение”кредит, банк,1995.
8. Я. А. Дободиной “ Денежное обращение” финансы. ЮНИТИ, ... В. ...... дело ”, “ финансы и статистика ”, 1996
10. И. И. ... ... ... банк”, Алматы, Казахстан, 1994 ж.
11. Г. С. Сейітқасымов“ Денги, кредит, банк ” Алматы, ... ... ... Қ., Құлпыбаев “ Қаржы ” Алматы, 2005ж.
13. В. Д. Мелинков“ Основа ... ”, ... 2005 ... С. С. ... финансы ”Алматы юридическая литература, 2004 ж.
15. Романовский“ финансы ” учебник для ВУЗ 2000 ж.
16. www.investfunds.kz
17. www.kitaphana.kz
18.www.fingramota.kz
19.www.kfm.gov.kz
20.www.kase.kz

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
Complete-service негізгі қызметтері17 бет
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының атқарған қызметтеріне саяси талдау57 бет
«АТФБанк» АҚ-ның негізгі қызметтерін ұйымдастыру16 бет
«Екінші деңгейлі банктер қызметтеріне бақылау және қадағалау»66 бет
Автомобиль көлігімен жүк тасымалдау қызметтерін көрсету18 бет
Апаттық-құтқару қызметтері мен құрылымдарының міндеттері5 бет
Апаттық-құтқару қызметтері мен құрылымдарының міндеттері туралы7 бет
Апаттық-құтқару қызметтерінің міндеттері мен әрекеттері. Құтқарушының құқықтары мен міндеттері5 бет
Ағылшын тіліндегі есімдік және олардың атқаратын қызметтері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь