Табиғи газдың құрамындағы бейорганикалық қосылыстарды анықтау

Мазмұны
Реферат бет
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1 Әдеби шолу
1.1 Табиғи жанғыш газдардың жалпы сипаттамасы
1.1.1Табиғи газдың құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1.2 Табиғи газды анықтауда қолданылатын көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... 7
1.1.3 Табиғи газ құрамындағы күкірт қосылыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.1.3.1 Күкіртсутектің физика.химиялық қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.1.3.2 Меркаптанды күкірттің физика.химиялық қасиеттері ... ... ... ... ... 15
1.2 Газқұбырларымен газды тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.2.1 Арналық газтасымалдау құбырлар желісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
1.2.2 Арналық газтасымалдау құбырларының құрылымы және
жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
1.2.3 Компрессорлық бекеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.3 Тасымалданатын газды алдын . ала дайындау
1.3.1 Меркаптанды күкірт пен күкіртсутекті анықтау әдістері ... ... ... ... ..22
1.3.2 Газды механикалық қоспалардан тазарту негізі ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2 Тәжірибелік бөлім
2.1 «Новинки» компрессорлық бекетіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2 Газды механикалық қоспалардан тазарту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.2.1 Циклонды шаңұстағыш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.2.2 Құрылғыны техникалық бақылау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.3 Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы күкіртсутекті анықтау әдісі ... ...32
2.4 Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы меркаптанды күкіртті анықтау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
2.5 Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы күкірт қосылыстарының нәтижелерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
3 Еңбекті қорғау мен қауіпсіздік техникасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
Қосымша А Қазақстан территориясындағы негізгі газтасымалдау құбырлар желісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48
Қосымша Б IV . IVб цехтарының технологиялық сызбасы ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
Қосымша В Циклонды шаңұстағыштың бақылау аумақтарының сызбасы ... ... 50
Қосымша Г Анықталған күкіртсутек (Н2S) мөлшерінің нәтижелерін математикалық әдіспен өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Қосымша Д Анықталған меркаптанды күкірт (R . SH) мөлшерінің нәтижелерін математикалық әдіспен өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52
Кіріспе

Дипломдық жұмыстың тақырыбы - табиғи газдың құрамындағы бейорганикалық қосылыстарды анықтау.
Өзектілік: Отын - энергетикалық кешен мемлекет экономикасының негізгі саласының бірі болып табылады. Мұнай мен газды өндіру және өңдеу арасын байланыстыратын бұл - арналық газтасымалдау құбырлары. Бұл арналық газтасымалдау құбырларының бірнеше километрге созылып жатуына байланысты, оларды бақылау жасау негізінде белгілі бір қашықтықтар аралығында компрессорлық бекеттер орналастырылады. Компрессорлық бекеттердің негізгі атқаратын қызметі - ол тасымалданатын газдың қысымын реттеу, табиғи газ құрамын механикалық қоспалардан, бейорганикалық қосылыстардан тазарту циклонды тазарту қондырғыларында жүргізіледі, өйткені механикалық қоспалар құбырлардың эрозионды әкетілуін жоғарлатады. Бұл ауамен салқындату қондырғыларында іске асырылады. Тасымалданатын газ біріншілік өңдеу барысында күкірт қосылыстарынан тазартылып, мөлшері азаяды, оған қарамастан тасымалданатын газ құрамында өте аз мөлшерде күкірт қосылыстары болады. Бұлар коррозия өнімдері ретінде түзіліп компрессорлық клапандарда, арналық газтасымалдау құбырларында жиналып, оның коррозияға ұшырауын тездетуі мүмкін. Сондықтан коррозиялық процестердің алдын - алу мақсатында күкірт қосылыстарын міндетті түрде үнемі қадағалап, бақылау жасап отыру қажет. Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы күкірт қосылыстарын бақылау компрессорлық бекетте орналасқан химиялық зертханада жүргізіледі. Күкірт қосылыстарының мөлшерін анықтау МЕМСТ сәйкес жүргізіледі.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Тасымалданатын табиғи жанғыш гадарды циклонды шаңұстағыш қондырғысында тазарту және күкіртсутек пен меркаптанды күкірттің мөлшерін анықтау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері:
Осы мақсатқа сәйкес келесі міндеттер қойылды:
1)Табиғи жанғыш газдың құрамындағы бейорганикалық қосылыстарды анықтау.
2)Тасымалданатын газ құрамын толық анықтау барысында ең негізгі көрсеткіш - күкірт қосылыстарын анықтау арқылы баға беру.
Зерттеу обьектісі: «Орта Азия – Орталық » арналық желісінің «Интергаз Орталық Азия» акционерлік қоғамының «Орал» арналық газ құбырлары басқармасындағы «Новинки» компрессорлық бекетінің ОАО - 4 шикізат көзі табиғи жанғыш газ.
Зерттеу пәні: Тасымалданатын табиғи жанғыш газды тазарту және күкірт қосылыстарын анықтау, мақсатында олардың технологиялық сызба үлгісін көрсету, газды талдау барысында нәтижелерді анықтау.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 Басниев К.С. Добыча и транспорт газа и газового конденсата.- М.: Недра, 1985. – 325 с.
2 Басби Р. Природный газ пер с англ. - М.: Олимп - бизнес, 2003. – 265 с.
3 Афанасьев А.И., Бекиров Т.М., Грунвальд В.Р. и др. Технология переработки природного газа и конденсата : В 2ч.- М.: Недра – Бизнес – Центр, 2002. - 226 с.
4 Ахметов С.А. Технология глубокой переработки нефти и газа. - Уфа :Гипем, 2002. - 614 с.
5 Ксензенко В.И. Общая химическая технология и основы промышленной экологии. - М.: Колос, 2003. - 426 с.
6 Оңғарбаев Е.Қ. Табиғи және мұнайға серік газдарды өңдеу. - Алматы Қазан Университеті , 2003. - 185 б.
7 Бишімбаева Г.Қ., Букетова А.Е. Мұнай және газ химиясы мен технологиясы. - Алматы: Бастау, 2007. - 368 б.
8 Антонова Е.О., Крылова Г.В., Прохоров А.Д., Степанов О.А. Основы нефтегазового дела. - М.: Недра – Бизнес – Центр , 2003. - 445 с.
9 Манавян А.К. Технология переработки природных энергоносителей. - М.: Химия , 2004. – 412 с.
10 Манавян А.К. Технология первичной переработки нефти и природного газа . - М.: Химия, 2001. - 602 с.
11 Берлин М.А., Гореченков В.Г., Волков Н.П. Переработка нефтяных и природных газов. - М.: Химия, 1981. - 363 с.
12 Коршак А .А., Основы нефтегазового дела. - М.: Дизайн – Полиграфсервис, 2007 - 432 с.
13 Мишин В.М., Афанасьев А.И. Оператор по переработке сернистого природного газа. - М.: Недра, 1987. - 556 с.
14 Экспресс - информация ВНИИгазпрома ./ Сер. Транспорт, переработка и испоьзование газа в зарубежных странах, - М.: 1988.- № 12. – 14с.
15 Рид Р., Праусниц Д.Ж., Шервудт А.К. Свойства газов и жидкостей. - Л.: Химия, 1988. – 592 с.
16 Справочник азотчика /Под ред. Е.Я Мельникова – 2 - е изд., перераб.- М.: Химия, 1986. – 511 с.
17 Шарипов А.Х., Нигматуллин В.Р., Нигматуллин И.Р., Меджибовский А.С. Технология органических соединении серы. - М.: Техинформ, 2006.- 221с.
18 Еременко П.Т., Воробьев Н.А. Развитие трубопроводного транспорта в СССР и за рубежом. - М.: Недра, 1989. - 766 с.
19 Карабалин У.С., Мамонов К.М., Кабылдин К.М и др. Транспортировка и хранение нефти, газа и нефтепродуктов. - Алматы: ТST - Company, 2005. – 509 с.
20 Коршак А.А. Магистральные трубопроводы.- М.: Дизайн Полиграфсервис, 2008.- 485 с.
21 Шаммазов А.М., Александров В.Н., Гольянов А.И и др. Проектирование и эксплуатация насосных и компрессорных станций. - М.: Недра – Бизнес – Центр, 2003. – 336 с.
        
        Мазмұны
Реферат
бет
Кіріспе.....................................................................
.....................................................4
1 Әдеби шолу
1.1 Табиғи жанғыш газдардың жалпы сипаттамасы
1.1.1Табиғи ... ... ... ... ... ... газ ... күкірт
қосылыстары....................................11
1.1.3.1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... газтасымалдау құбырларының құрылымы және
жіктелуі...............................................................
..............................................19
1.2.3 ... ... ... ... - ала ... ... күкірт пен ... ... ... ... ... ... Тәжірибелік бөлім
2.1 ... ... ... ... механикалық ... ... ... ... ... ... ... ... газ ... ... ... Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы меркаптанды күкіртті анықтау
әдісі.......................................................................
......................................................36
2.5 Тасымалданатын табиғи газ ... ... ... нәтижелерін
талдау......................................................................
.............................39
3 ... ... мен ... ... А Қазақстан территориясындағы негізгі газтасымалдау құбырлар
желісі......................................................................
....................................................48
Қосымша Б IV - IVб ... ... В ... шаңұстағыштың бақылау аумақтарының сызбасы........50
Қосымша Г Анықталған күкіртсутек (Н2S) мөлшерінің нәтижелерін математикалық
әдіспен өңдеу
............................................................................
.....51
Қосымша Д ... ... ... (R - SH) ... ... ... ... 46 беттен, 3 бөлімнен, 17 кестеден және 4 суреттен, 3
технологиялық сызбадан, 25 формуладан тұрады. Осы ... ... ... 27 ... ... қолданылды.
Қолданылған негізгі терминдер: ... ... ... ... ... тартқыш үрлегіштер, газтурбиналық
қондырғылар, дренажды ... ... ... ... ... ... ... дефектоскопия, визуалды -
оптикалық бақылау.
Қысқартулар мен белгілеулер:
«ОАО» - Орта Азия - Орталық
Ү - ... - ... ... ... - газды турбина
ГАҚ - газды айдау қондырғысы
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың ... - ... ... ... ... ... Отын - энергетикалық кешен мемлекет экономикасының негізгі
саласының бірі болып табылады. Мұнай мен газды өндіру және ... ... бұл - ... ... ... Бұл ... құбырларының бірнеше километрге созылып жатуына байланысты,
оларды бақылау жасау ... ... бір ... ... бекеттер орналастырылады. Компрессорлық бекеттердің негізгі
атқаратын қызметі - ол тасымалданатын ... ... ... ... ... ... ... бейорганикалық қосылыстардан тазарту
циклонды тазарту қондырғыларында жүргізіледі, өйткені механикалық ... ... ... ... Бұл ... салқындату
қондырғыларында іске асырылады. Тасымалданатын газ біріншілік ... ... ... ... мөлшері азаяды, оған қарамастан
тасымалданатын газ құрамында өте аз мөлшерде күкірт қосылыстары болады.
Бұлар ... ... ... түзіліп компрессорлық клапандарда, арналық
газтасымалдау құбырларында жиналып, оның коррозияға ұшырауын тездетуі
мүмкін. ... ... ... алдын - алу мақсатында күкірт
қосылыстарын міндетті түрде үнемі қадағалап, бақылау жасап ... ... ... газ ... ... ... бақылау
компрессорлық бекетте орналасқан химиялық зертханада жүргізіледі. Күкірт
қосылыстарының мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... табиғи жанғыш гадарды
циклонды шаңұстағыш қондырғысында тазарту және күкіртсутек пен ... ... ... жұмыстың міндеттері:
Осы мақсатқа сәйкес келесі міндеттер қойылды:
1)Табиғи жанғыш газдың құрамындағы ... ... газ ... ... анықтау барысында ең негізгі
көрсеткіш - күкірт қосылыстарын анықтау арқылы баға беру.
Зерттеу ... ... Азия – ... » ... ... ... ... акционерлік қоғамының «Орал» арналық газ ... ... ... ... ОАО - 4 ... көзі
табиғи жанғыш газ.
Зерттеу пәні: Тасымалданатын табиғи жанғыш газды тазарту және ... ... ... олардың технологиялық сызба үлгісін
көрсету, газды талдау барысында нәтижелерді анықтау.
1 Әдеби шолу
1.1 ... ... ... ... ... Табиғи газдың құрамы
Барлық табиғи газ жер асты коллекторда ... ... ... ... ... ... Табиғи газ негізін қарапайым көмірсутегі
метан (CH4) және ауыр ... ... (С2Н6, С3Н8 , С4Н10) ... ... ... ... ... [1].
Кесте 1 - Табиғи газдың құрамындағы көмірсутектер мөлшері
|Орташа көмірсутекті табиғи газ ... ... % ... |88 ... |5 ... |2 ... |1 ... газдың басты құндылығы оның – жанғыштық қасиетіне негізділеді.
Табиғи газ ең таза отын ... ... ... оның жануы кезінде су буы
мен көміртек диоксиді ... ... ... газ, яғни үй ... ... ... газ толығымен метаннан тұрады.
Метан – түссіз газ, иісі жоқ, жеңіл жанады ... ашық ... ... ... ... және басқа да органикалық заттар өндірісі ... ... көзі ... ... ... және ... табиғи газдан
бөліп алып жеке сатады. Сұйытылған мұнай газы, пропан, ауылдық ... газ ... ... жоқ ... ... ... орнын
алмастырады [2].
Табиғи газ қоспалардан ... ... ... газы),
күкіртсутек (жоғары күкіртті газ), су, сонымен қатар азот, ... және ... ... ... диоксиді (СО2) жанбайды, сондықтан оның газдың құрамында
болуы ... ... ... та ... ... ескі ... ... болады өнімділігін жоғарлату үшін, ... ... ... ... алып жеке жанама өнім ретінде жібереді. Азотты мұнай
ұңғымаларын үрлеу үшін ... ... ... өнім ... ... ... ... ал одан басқа дирижабльдер мен ... ... үшін ... ... ... ... ... - химиялық көрсеткіштері келесі
талаптарға сай болуы қажет:
Воббе саны, ... ... ... ... мүмкіндігі, %..........±5
Меркаптанды күкірт 1 м3де, г...................0,02
Механикалық қоспалар 1 м3де, г...............0,001
Оттегінің көлемдік ... ... - 87 ... бойынша табиғи газдың жарылғыштық ... ... ... және жану ... ... ... тығыздығының шаршы түбірінің
қатынасымен сипатталады:
(1)
Воббе санының тербелу шегі жоғары сондықтан газтарату жүйелері үшін МЕМСТ
5542 - 87 ... ... ±5% ... ... ... ... үш топқа бөледі: құрамында 50 г/м3 ... ... және одан да ... ... ... ... ... ауыр көмірсутектері 150 г/м3 бар газдарды – майлы ... ... , ... ... 50 ден 150 г/м3 – ... аралық
топқа жатады [5].
Газ кен орындарының көпшілігі негізінен метаннан ... ... ... ... ... мұнаймен қоса алады, мұнда ол мұнайдың
жалпы массасының 10 - нан 50 % дейін мөлшерде еріген ... ... ... бөлу ... ұстап қалу, мұнайдың қысымын төмендетіп ...... ... ... ... бөліп алуға
негізделеді. Алынан газды серік газ деп атайды.
Серік газдардың құрамы тұрақты болмайды, ол 60 % ... ... ... көмірсутектерден тұрады.
Ал кей жағдайда газ толығымен мұнайда еріген күйде болады ... ... ... ... 1 т ... ... 20 - 400 м3 газ ... факторды газды фактор деп атайды [5].
Мұнай құрамында еріген газдың ... оң ... ... ... ... мұнайдың көлемін жоғарлатып, тығыздығы мен тұтқырлығын төмендетеді,
соның нәтижесінде ұңғымадан жылдам шығады.
Газды ... әр ... кен ... үшін әртүрлі, өйткені бұл кен
орынның табиғаты мен тасымалдау режиміне ... ... отын ... ... ... ... кен орындарында өндірілген),
серік газдарды ( мұнай кен орындарын өңдеу кезінде алынады) сұйытылған
көмірсутек ... және ... кен ... ... ... [7].
Көптеген жағдайларда көмірсутекті газдар бір - ... ... ... ... ... газдар келесі топқа жіктеледі:
Кесте 2 - Көмірсутектердің жіктелуі
|Көмірсутекті газдар ... ... |
| ... ... ... 2 – ... газ ... процес |Келесі процес ... ... ... ... ... ... ... |Каталитикалық ... ... ... ... ... газы ... |Термокрекинг ... ... - н ... ... ... ... ... |
| ... гидрлеу ... - ... ... |
| | ... ... ... біріншілік көмірсутекті газдар кен орыннан
өндіріледі, ал екіншілік газдар әртүрлі ... ... ... ... шексіз түрге бөлінеді. Осыған байланысты ... ... ... әртүрлі болады.
1.1.2 Табиғи газдарды анықтаудағы қолданылатын көрсеткіштер
Газдардың маңызды физикалық қасиеттеріне молярлы массасы, ... және ... ... ... М ... - бұл зат массасынының оның мөлшеріне қатынасы.
Тығыздық ρ кг/м3 - бұл 1 м3 көлемді алатын газдың массасы.
Тұтқырлық - бұл ... ... орын ... ... ... көрсету
қабілеті. Газдардың кинетикалық теориясына сәйкес газдың ... ... ... ... нәтижесінде араласады. Бұл кезде импульстің
жылдам қозғалған қабат молекуласының жай ... ... ... ... нәтижесінде біртіндеп газ ағынындағы көршілес
қабаттардың жылдамдығы теңеледі. Ішкі ... күші ... заңы ... яғни бірлік бетіне қатысты ішкі үйкеліс жылдамдық градиентіне
пропорционалды
f = ... f – ішкі ... ... - ішкі үйкеліс коэффициенті;
∆ω∕∆n - ... ... ... ... жылдамдықтарының градиенті.
∆ω - ∆n арақашықтағы ... ... ... ... жанасуы.
Жалпы жағдайда, егерде ішкі үйкеліс ... ... ... деп қарастырсақ, онда
F = fS = μS = ... S – ... орын ... ... ... ауданы.
Егер ∆ω∕∆n=l f=μ, μ коэффициенті көршілес екі қабаттың бетінің ... бұл ... бір - ... ... ... ... μ коэффициентін сонымен қатар абсолютті ... ... деп ... оның ... бірлігі Па·с. Техникалық
есептеулерде ... шама ... ... ... ... = μ∕ρ
(4)
мұндағы, ρ-газдың тығыздығы
Газдардың кинетикалық теориясына сәйкес ... ... ... ... пропорционалды ν ~ D, ішкі диффузия коэффициенті
берілген температурада молекуланың жылулық ... ... ... молекуланың еркін жүрісінің ұзындығына тәуелді және пропорционалды.
Бұдан газдың тұтқырлығы молекулалардың жылулық қозғалысының ... ... және ... ... сайын жоғарылайды. Газдың
тұтқырлығының температураға тәуелділігі Стурленд формуласымен ... ... ... μ0 - 0 0С ... ... тұтқырлық.
С - эмпирикалық өлшемсіз коэффициент.
Газдардың қоспасы үшін ол келесі формуламен анықталады
μ= 100/∑mі/μі
(6)
мұндағы, mі – қоспадағы і ... ... ... ... – і ... ... тұтқырлық коэффициенті.
Тұтқырлық газдың ... ... ... ғана
анықталады.Турбулентті қозғалыс жағдайында тұтқырлық ... ... Бұл ... ... орнына турбулентті кедергі деген ... ... ол ... тұтқырлық деп аталады [8].
Газдардың су буымен ... тек ... бір ... ... ... мен ... ... Газдың белгілі бір қысым астындағы су
буымен қаныққан кездегі ... шық ... деп ... ... ... су ... конденсациясына әкеледі.
Газдың ылғалдылығының маңызды сапаларының бірі парциалды қысым немесе
су буының иілгіштігі, ... бір ... су ... ... ... ... алған барлық көлем көрсетіледі.
Газдың қатысты, меншікті және абсолютті ылғалдылығын ажыратады.
Абсолютті ылғалдылық дегеніміз газдың ... ... су ... ... мөлшері. Абсолютті ылғалдылық өлшем бірлігі – г/м3.
Меншікті ылғалдылық - ылғал ... ... ... ... мөлшері ,
меншікті ылғалдық өлшем бірлігі – г/кг.
Қатысты ылғалдық (газдың су буымен ... ... ... ылғалдылық максималды мүмкін берілген температура мен ... ... ... φ пайызбен өрнектейді және газ
құрамындағы су буының ... ... (р) ... су ... қысымына (Р)
қатынасымен өрнектейді, осы температурада
φ = p/P
(7)
Көмірсутекті газдардың шық нүктесі ... ... мен ... Шық нүктесінде келесі қатынастар орындалуы қажет.
l/p=∑xі/Pі
(8)
Мұндағы, Р - газдың жалпы қысымы
xі және Pі – газды қоспаның і - ... ... және ... мольдік үлесі.
Шық нүктесін анықтау үшін арнайы өңделген графиктермен де ... ... ... ... ... кристаллогидраттар
түзеді, булар қар мен мұзға ұқсас ақ түсті кристалл ... ... ... құбырларының реттегіш клапандарының қысымын төмендетіп, бітеп
тастайды. Метан сумен ... ... ... этан ... ... ... [9].
Гидраттар мұздың түзілу температурасынан ... ... ... ... ... ... ... түзілмейтін
температурасын гидрат түзілудің критикалық температурасы деп аталады. ... 21,5 °C, этан үшін – 14,5 °C, ... - 5,5 °C тең ... газ ауыр ... ... гидраттың ылғал қатысында түзілуі
жылдам жүреді.
Кристаллогидраттардың түзілуін болдырмау үшін ... ... ... ең ... ... ... ... газтасымалдау
құбырында төмендету қажет.
Түзілген гидраттарды газдарды ... ... ... және ... нүктесін төмендететін және су буының иілгіштігін төмендететін заттарды
қосуға болады. Мұндай заттардың бірі ... ... ... яғни 1000 ... 0,26 кг ... ... ... газдың газ тұрақтысы газды қоспаның құрамына тәуелді
R=R'/Mr
(9)
Мұндағы, R – табиғи газдың газ ... ... газ ... 8314,3 ... ... ... критикалық параметрлері. Жекелеген (біркомпонентті)
газдардың күйлері қысым Р, көлем V және температурадан Т ... ... ... температурасы мен қысымы келесі
формуламен анықталады:
Тпк=∑аіТкрі
Рпк=∑аіРкрі
(10)
Мұндағы, Ткр ,Ркрі – газды қоспаның і - ... ... ... ... және ... ... псевдокритикалық параметрлері арналық газтасымалдау
құбырларын ... ... ... сәйкес газды қоспаның
тығыздығымен ρқ.ж анықтайды:
Тпк=155,244(0,564+ ρқ.ж)
Рпк=0,1737(26,831- ρқ.ж)
(11)
Сығылу ... ... ... ... газ ... ... ... коэффициенті арнайы номограммамен, Т, Р немесе жобалаудың
салалық талаптарымен анықталады:
Z=1- ... ... - ... псевдокритикалық жағдайдағы келтірілген
газдың Т мен Р мәні келесі формуламен анықталады:
Рпр=Р/Рпк
Тпр=Т/Тпк
(13)
Газдың жылу ... оның ... Р, Т - дан ... Құрамында
85 % метаны бар табиғи газдың изобаралық жылу ... ... ... ... ... ... келесі формуламен
анықталады:
Ср=1,695+1,838∙10-3Т+1,96∙106(Р-0,1)/Т3
(14)
Газтасымалдау құбырының бойында қысымның төмендеуі салқындаумен
жалғастырылады. Бұл ... ... - ... ... байланысты. Қысым
азайғанда температураның сандық өзгеруі Джоуль-Томсон коэффициентімен
сипатталады ( ... ... 85 % ... бар ... газдар үшін
Dі=1/Ср(0,98∙106/Т2 -1,5)
(15)
Мұндағы, Ср- газдың орташа изобаралық жылу сыйымдылығы ... ... ... ... ... қосылыстары
Газдардың құрамындағы бөгде қоспалар және коррозияға активті күкірт
қосылыстары, жанбайтын инертті газдар, көмірсутекті газдардың жану ... Бұл ... ... ... бірнеше ондық үлеске дейін
өзгереді. Мұндай газ тұтынушыға ... ... ... улылығы мен
коррозиға активтігіне байланысты тазартылып отырады. ... ... ол ... ... ... процестердегі катализаторлар үшін у болып
табылады [13].
Күкіртсутектен басқа күкіртті қосылыстар ... ... ... ... ... улап, құрылғының коррозияға ұшырауының
бірден бір себебі болып табылады.
Тазартылған газдағы күкірт қосылыстарының мөлшері реттеліп ... ... және ... ... физика - химиялық
қасиеттері келесі кесте 3 - те көрсетілген.
Кесте 3 - ... ... ... ... ... |H2S |COS |CS2 |CH3SH |C2H5SH |SO2 ... |34,08 |60,07 |76,13 |48,1 |62,13 |64,06 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |-85,6 |-138,9 |-112 |-123 |-147,9 |-75,5 ... |-60,4 |-50,3 |46,2 |6 |35 |-10 ... |100 |102 |279 |197 |226 |157,8 ... ... |5,8 |7,8 |7,14 |5,42 |7,78 ... | | | | | | ... ... |140 |170 |145 |207 |122 ... | | | | | | ... сығылу |0,284 |0,26 |0,293 |0,268 |0,274 |0,268 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |18,66 |- |62,73 |24,56 |26,77 |24,91 ... | | | | | | ... ... жылуы, | | | | | | ... | | | | | | ... ... оксиді COS - қалыпты жағдайда түссіз, жеңіл
тұтанады, иісі жоқ минус 50,2°C ... ... ... ... көрсеткіштеріне қайнау, балқу, ... және ... мен ... ... ... жатады.
1.1.3.1 Күкіртсутектің физика - химиялық қасиеттері
Табиғи газдар құрамында көп мөлшерде күкіртсутек кездеседі. Сондықтан
бұл ... ... - ... ... қарастырылды.
Күкіртсутек - қышқылға жатады, күкірт ... ... ... Қалыпты жағдайда түссіз, шіріген жұмыртқаның иісі шығады,
тығыздығы 1,92 кг/м³. Өте улы: 0,2 - 0,3 ... адам ... ал 1 ... ден жоғары концентрацияда өлімге әкеледі. Күкіртсутегі
металдардың ... және ... ... ... ... ... ... қоспасы 4 тен 45 % құрайды [14].
Сонымен қатар ... ... ... өндірісі үшін шикізат болып
табылады.
Күкіртсутектің адам өміріне қауіптілігі оның ... ... ... Ол ... кесте 4 - те көрсетілген.
Кесте 4 - ... ... ... тің ... ... ... % ... эффект |
| 0,13 |Аз ... ... иіс. |
| 1 ... ... |
| 10 ... ... мәні. Адам үшін 8 |
| ... ... ... ... |
| ... |
| 100 ... тамақ пен көзді |
| ... 3 - 5 ... ... |
| ... ... |
| 500 |15 ... әсер ... ... ... |
| |алу ... |
| 1000 ... ... ... өледі. |
Күкіртсутектің ... - ... ... ... ... 5 – 0 ºС ден ... температурада қаныққан H2S буының қысымы [16].
|Темпера |Қысым, ... ... ... ... ... ºС |Атм ... |Атм |тура,ºС |атм |
|0 |10,8 |30 |23,6 |60 |44,5 ... |14,1 |40 |29,7 |80 |64,0 ... |18,5 |50 |36,5 |100 |88,7 ... 6 - Күкіртсутектің жылусыйымдылығы [16].
|Т,К |Ср, |Т,К | Ср, |
| ... | ... ... |8,14 |700 |9,47 ... |8,48 |800 |9,81 ... |8,81 |1000 |10,47 ... |9,14 | | |
| ... | | ... 7 - H2S тің ... ... [16].
|Т, ºС |Атм, кысым кезіндегі коэфффициент |
| |1,033 |2,4 |3,51 |
| ... ... | | |
| | |(0 - t)Cp | | |
| |Cp |Cv | | | |
|0 |8,07 |6,08 |8,07 |0 |0 ... |8,34 |6,35 |8,20 |820 |2,51 ... |8,70 |6,71 |8,36 |1672 |4,53 ... |9,12 |7,13 |8,54 |2562 |6,23 ... |9,55 |7,56 |8,74 |3496 |7,73 ... |9,97 |7,98 |8,94 |4470 |9,09 ... |10,37 |8,38 |9,15 |5490 |10,33 ... |11,08 |9,09 |9,55 |7640 |12,54 ... |11,65 |9,66 |9,91 |9910 |14,48 ... ... ... 760 мм сын бағ. Осы және келесілерде газдың
көлемі қалыпты жағдайға келтірілген (760 мм сын бағ. және ... ∆Н - ... ... ... ... және 1 ... ... тің балқу жылуы үштік нүктеде 620 кал/моль.
Ср/Сv қатынасы H2S үшін әртүрлі температурада келесідей:
Температура,ºС............................ 10 25 50 ... ... 1,322 1,321 ... ... ... ... реакция бойынша жүреді:
H2S → Н2 +1/2 S2
Диссоциация константасы
lgK = lg PH2√PS2 ∕PH2S ... PH2, PS2 , PH2S – ... ... пен ... тепе - ... ... тұтқырлығы 1 атм
Температура,ºС............ 0 20 ... ... 124 ... ... температурасы 290 ºС тең. H2S ... ... ... шегі – 4,3 тен 45,5 %. ... ... 6070 ккал/м3.
Күкіртсутектің суда еруінің жылуы 4500 кал/моль.
H2S нің сулы ерітіндідегі 18 ºС электр ... ... ... ... ... (Р) ... метанолдағы (см3/г) ерігіштігі S
келесі ... ... 692 - p ... ро – сұйық күкіртсутегінің буының қысымы.
Өлшеудің қателігі 3 ... H2S еру ... – 5200 ... СО2 бар ... ... ... түрде бөліп алу үшін
төмен температуралы абсорбция әдісінде ... ... ... ... Селективтік коэффициенті
С= SH2S /SCO2
(18)
Мұндағы, SH2S ,SCO2 - H2S және СО2 ерігіштігі.
Метанолдың - 45 ºС де ... ... ... 6, ... Температура төмендеген сайын селективтік коэффициенті жоғарылайды.
Күкіртсутектің 0 ден 60 ºС ... ... ... ... ... есептейді:
lgS = lgp + 1020/T – 5,21
(19)
Мұндағы, S – ерігіштік, см3/г; р – қысым, мм сын.бағ.
1.1.3.2 ... ... ... - химиялық қасиеттері
Тасыманатын газ құрамында көп мөлшерде меркаптанды ... ... ... ... физика - ... ... ... - ... жағымсыз иісті күкірторганикалық
қосылыстар , суда ерімейді, бірақ та органикалық еріткіштерде жақсы ериді.
Металдармен жанасқанда реакцияға ... ... ... ... кезде меркаптанды коррозия жүреді. Өткір ... ... ... газды желілер мен жүйелерді ... ... ... газдарға одарант ретінде қолданады. ... °С ... ... ... мен күкіртсутегін түзе ыдырайды. Күкірт
қосылысты газдар құрамындағы меркаптандарды алкантиолдар ... ... ... ... келесі кестелерде көрсетілген [Кесте 9,10,11 ].
Температурадан тәуелді метилмеркаптанның буының қысымы
Температура, °С..........90,7 75,3 -67,5 -58,8 -49,2 -43,1 ... мм ... 5 10 20 40 ... ... -23,87 -9,47 -0,03 ... мм ... 201,46 399,30 599,40 760,64
Этилмеркаптанның ... ... ... ... 5,326 10,111 15,017 19,954 ... мм ... 233,72 289,13 355,22 433,56 525,86
Температура, °С......29,944 40,092 45,221 50,390 55,604 ... мм ... 906,06 1074,6 1268,0 1489,1 ... °С ... ... ... ... (мм сын. бағ.) келесі теңдеумен
есептейді:
lgр = 6,95206 – 1084,531/231,385 + t
(20)
Этилмеркаптанның ... ... ... ... ... °С ... ... жылуы келесі теңдеумен есептеледі
∆Н = 815 + 1,369Т – 0,02288Т2
(21)
Идеалды газды ... Н2 ,С және S2 ден ... ... ... ∆Н және ... энергиясы ∆Ғ
Температура, К 273,16 300 400 500 600 700 800 900 ... ... 23,16 26,47 27,52 28,39 29,09 29,63 30,03 30,29 ... ... 12,00 10,6 5,14 0,56 6,14 12,37 18,39 24,48 ... 9 - ... ... физика - химиялық
көрсеткіштері [16].
| | | ... |
| | | ... ... ... |М |% ... |
| ... |Эмпири | | | | |
| ... ... | |С |Н |S ... |C-S-H |CH4S |48,109 |24,97 |8,38 |66,65 ... |C-C-SH |C2H6S |62,136 |38,66 |9,73 |51,61 ... - 1 |C-C-C-SH |C3H8S |76,163 |47,31 |10,59 |42,10 ... - 2 ... | | | | | ... - 1 ... |C3H8 |76,163 |47,61 |10,59 |42,10 |
| ... | | | | | |
|2 – ... |\ |C4H10S |90,190 |53,27 |11,58 |35,55 ... - 1 |C | | | | | |
| | | | | | | ... 10 - ... ... ... жылусыйымдылығы
Ср кал/(град· моль) [17].
|Атауы ... ... |300К |400К |500К |600К ... |11,54 |12,01 |12,05 |14,04 |15,91 |17,57 ... |16,46 |17,37 |17,44 |21,08 |24,36 |27,21 ... – 1 |21,39 |22,65 |22,75 |27,86 |32,56 |36,72 ... – 1 |26,63 |28,24 |28,37 |34,95 |41,07 |46,54 ... – 1 |31,78 |33,75 |33,91 |41,93 |49,36 |55,92 ... – 1 |36,89 |39,21 |39,40 |48,87 |57,60 |65,26 ... – 1 |42,00 |44,68 |44,90 |55,81 |65,85 |74,60 ... – 1 |47,11 |50,15 |50,40 |62,75 |74,10 |83,94 ... – 1 |52,22 |55,62 |55,90 |69,69 |82,35 |93,28 ... – 1 |57,33 |61,09 |61,40 |76,63 |90,60 |102,62 |
| | | | | | | ... 11 - ... көмірсутектермен азеотроптары [17].
|Тиолдар ... ... ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |% мас ... |660 |изо – ... |-11,70 |- 13,0 |14,9 ... |35,04 |изо – ... |27,90 |25,72 |20,0 |
| | |н - ... |36,15 |30,46 |51,0 |
| | |2 – ... – 2 - ... |37,20 |33,0 |60,0 |
| | ... |49,35 |34,95 |89,0 |
| | ... |49,70 |34,41 |83,0 ... - 1 |67,82 |изо - ... |60,40 |59,20 |23,9 |
| | |н - ... |68,75 |64,35 |53,6 |
| | ... |71,85 |66,45 |64,2 |
| | ... |80,85 |67,77 |97,2 ... - 2 |67,82 |изо - ... |60,40 |59,20 |23,9 |
| | |н - ... |68,75 |64,35 |53,6 |
| | ... |71,85 |66,45 |64,2 |
| | ... |80,85 |67,77 |97,6 ... ... ... ... ... кестеде
азеотроптардың физикалық көрсеткіштері және тиолдардың мөлшерлері
көрсетілген.
1.2 ... ... ... ... ... отын – ... ... мол қорына ие; дәлелденген
мұнай қоры 4 млрд т, барланған табиғи газ қоры 3 трлн м3.
Қазақстанда энергетикалық ресурстарды тұтыну өндіруге қарағанда ... ... ... ... нарыққа шығарылады. Энергиялық ресурстарды
тасымалдаудың ең негізгісі газтасымалдау ... ... ... және ... ... ... ... тәуелсіз әр түрлі қашықтықта әртүрлі ... ... ... ... ... ... (ауа ... жыл мезгілі т.б)
тәуелсіз.
• Басқа транспорт түріне қарағанда ... және ... ... ... ... мұнайдың 80% және газдың 100%
тасымалдауды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... негізгі ерекшелігі газтасымалдау құбырларының дамуына
әсер етті.
ΧΧ ғ 60 ... ... ... ірі ... ... кесіп өтті. Уралды арзан да сапалы отынмен қамтамасыз ету үшін
1963ж Газли - Челябинск газтасымалдау ... ... ... 1020 ... 1967 км), ... – Урал ... бірінші желісі болды. 1966 жылы
екінші желі Газли – Свердловск газтасымалдау құбыры салынды (диаметрі 1020
мм, ұзындығы 2163 км) ... – Урал ... ... құрылысы сәтті аяқталған соң
газды ... ... ... ... ... Мәскеуге, Санкт - Петербургке бағыттау мәселесі шешілді. 1966
жылы Орта Азия - ... ... ... ... ... басталды.
Жүйенің бірінші желісінің диаметрі 1220 мм, ұзындығы 2750 км, тасымалдауға
1967 жылы ... ... ... 2694 км екі желі ... ... 1220 мм, ... - 1971 ... үшіншісі -1975 жылы. Төртінші және
бесінші желілер құбырының диаметрі 1420 мм жасалған ... ...... аудандарын газбен қамтамасыз ету үшін
Қарталы - Қостанай ... ... ... ... ...... - ... (1964ж) және Газли - Шымкент (1988ж) салынды. Түркімен
газына қол жеткізу үшін ... - ... ... ... ... жүйесі іске қосылды [19].
Қазақстанда желілік газтасымалдау құбырымен газды ... ... ... ... қоғамы қазіргі «Казтрансгаз» акционерлік ... ... және ... ... ... ... А].
Кесте 12 - «Интергаз Орталық Азия» ... ... ... ... |Салын |Торап |Қазақстан ... ... |
| |ған ... ... |мм ... |
| ... | ... | ... ... |
| | | ... | | |
| | | |км | | ... | |5 |- |- ... |
|Азия - Орталық| | | | |- ... - 1 | | | | | ... - 2 |1967 |1 |279 |1020 |- ... - 3 |1971 |1 |406 |1220 |- ... - 4 |1975 |1 |821 |1220 |- ... - 5 |1976 |1 |821 |1420 |- |
| |1985 |1 |821 |1420 |- ... ... арналық газ тасымалдау екі жүйесі бар: Орта Азия
-Орталық және Бухара - Урал. Орта Азия - ... ... ... ... ... - ... ... және Түркіменстанның батыс
аудандарымен (Окарем - Бейнеу), Бухара - Урал ... ... ... - ... - ... және ... – Рудный - Қостанай газтасымалдау
құбырына қосылған.
Оңтүстік аудандарда Алматы, Жамбыл, Оңтүстік ... ...... – Бішкек - Алматы жүйесі өтеді.
Қазақстанның Батыс ауданының солтүстігінде «Союз», Орынбор -
Новопсков ... ... ... кіреді.
Қазақстанның арналық газтасымалдау құбырларының жалпы ұзындығы ... - ден аса. 2006 жылы осы ... ... бойымен 121,9 млрд м3
газ, соның ішінде халықаралық транзит - 107,6 млрд м3 , ... 7,8 ... ішкі ... - 6,5 млрд м3 газ ... ... ... территориясындағы арналық
газтасымалдау құбырлары негізінен ресей, түркімен, өзбек ... үшін ... ... ... ... ... ... және жіктелуі
Газ кенорындарынан өнімді тұтынушыға дейін ... ... ... ... Кен ... газ газжинау пункітінен
коллектор арқылы газ ... ... ... ... газ кептіріліп,
механикалық қоспалардан, СО2 және Н2S тен ... Әрі ... ... газтасымалдау құбыры желісіне жетеді [20].
Арналық газтасымалдау құбырларының ... ... ... ... ... ... жабдықтар
• Компрессорлық бекеттер
• Газ тарату бекеттері
• Газды жерасты сақтау бекеттері
• Желілік жабдықтар
Негізгі бастапқы жабдықтарда ... ... және ... ... СО2 ден, ... ... ... жүргізіледі. Бұл
кешен компрессорлық бекет аумағында орналасады [19].
Компрессорлық бекеттер ... ... 80...120 ... ... және ... ... ... тұрақтандыру қызметін
атқарады. Көп жағдайда ... ... ... тартқыш
үрлегіштермен, газотурбиналық құрылғылармен және ... ... ... 88 % ... ... ... тек 12 % электрқозғалғыштармен жабдықталған [20].
Газ тарату бекеттері газдың қысымын ... ... ... өзгерту
жұмыстары газ тарату жүйелерінің қызметі. Газ тарату бекеттері есептеу
түйіндері мен тазалау және ... ... ... ... ... ... газ ... бөлімшелердің газ
желілеріне жіберіледі, мұнда тұтынушыларға жеткізіледі. Газдың ... және ... ... ... ... ... жүргізіледі
[19,21].
Халықты тегістей газбен қамту мақсатында жерасты сақтау бекеттері
орналастырылады.
Желілік құрылымдарға ... ... ... ... ... газтасымалдау құбырларын ... ... ... және шын ... ... ... қорғау
бекеттері, дренажды құрылғылар, технологиялық байланыс желілері, желілік
эксплуатациялық қызметтер құрылымы және ... ... ... құбырынан тұтынушыларға жеткізу бөлімі [21].
Желілік крандар аралығы 30 км - ден аспауы қажет. Желілік ... ... ... ... ... ... ... крандар
апатты қапталған автоматты механизмдермен жабдықталуы тиіс.
Арналық газтасымалдау құбырларының ... ... ... ... ... ... ... желілік байланыстар,
трасса бойы жолдары, тік ұшақ ... ... ... қоры ... ... ... орны ... құрамын эксплуатациялау кейбір нақты жағдайларға байланысты
өзгеруі мүмкін. Мыс: аз ... ... ... бойында
аралық компрессорлық бекеттер болмайды. Егерде өндірілетін газда Н2S ... ... онда ... ... ... ... ... сақтау
қоймалары тек ірі қалалар мен аудандар жанында салынады [21].
Жұмысшы қысымына байланысты ... ... ... ... - жұмысшы қысымы 2,5 МПа - дан жоғары және 10 МПа - ға ... ... - ... қысымы 1,2 МПа - дан 2,5 МПа - ға дейін.
Жұмысшы қысымы 1,2 МПа - дан төмен ... ... ... ... ... Арналық газтасымалдау құбырлары бірнеше
ондаған, мыңдаған километрге дейін ... ... ... бекеттер
Компрессорлық бекеттер газтасымалдау құбырының бойында 80...120 ... ... және ... ... ... тұрақтандыру қызметін
атқарады. Көп жағдайда компрессорлық ... ... ... ... құрылғылармен және электрқозғалғыштармен
жабдықталады. Қазіргі кезде 88 % ... ... ... тек 12 % электрқозғалғыштармен жабдықталған. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... тазалау
және салқындату жұмыстары жүргізіледі [21].
Негізгі және ... ... ... ... ... өндірістік процессінің негізін қамтамасыз ету - ... ... ... ... ... тасымалдау және дайындау қосымша
өндірістер көмегімен жүзеге асырылады. Арналық газтасымалдау құбырларының
өнеркәсіптеріндегі ... ... ... және ... - ... ... ... түрліше
болып келеді [21].
Қосымша процеске бұрғылау, өндіру, тасымалдау және газөңдеудегі
негізгі маңызды бағыттар жатады ... ... ... ... ... және ... ... сонымен
қатар жабдықтарды жөндеу.
Өнеркәсіптің түрлі бөлімшелерін ... және булы ... ... өнімді, материалды және қажетті шикізатты сақтау және
тасымалдау; газ сапасын техникалық бақылау.
Өнеркәсіптің үздіксіз жұмыс ... ... ... ... ... жағдайына, жабдықты жөндеу және қызмет көрсетумен ... ... ... құбырының негізгі қорларын қалпына келтіру және
қызмет көрсету - ... ... ... және ... ... ... бойынша үлкен мәнге ие [22].
Арналық газтасымалдау құбырының және газ сақтаудың қосымша шаруашылық
құрамы жұмыс ... осы ... ... ... және ... байланысты. Газтасымалдау құбырлары
бойындағы қосымша қызметтер құрамына мыналар кіреді:
Желілік эксплуатациялық қызмет;
Электрхимиялық қорғау ... ... және ... ... қызметі;
Бақылау - өлшеу аспаптары және автоматика;
Химиялық зертхана;
Материалды - техникалық қамтамасыз ету қызметі;
Тасымалдау қызметі;
1. Желілік эксплуатациялық қызмет арналық жөндеу және ... ... ... ... ... ... қорғау бригадасы станцияларды катодты қорғауда
қызмет көрсетеді, сонымен ... ... ... және ... ... ... ... қорғау қызметінің негізгі міндеті
арналық құрылғыларын топырақ коррозиясынан және ... ... ... ... ... ... тұру болып табылады.
3. Энергия және сумен жабдықтау саласы электр беру ... ... ... ... ... ... ... - өлшеу аспаптары және автоматика ... ... ... ... ... ... және газ
тарату бекеттерін қамтамасыз етеді.
5. Химиялық зертхана майдың, судың және ... ... ... цехтардың газдануын бақылайды.
6. Материалды - техникалық жабдықтау ... ... ... ... мен ... бөлшектермен және құрылғылармен
қамтамасыз етеді.
7. Тасымалдау цехы ... ... мен ... ... ... [22].
1.3 Тасымалданатын табиғи газды алдып - ала дайындау
1.3.1 Күкіртсутегі мен меркаптанды күкіртті ... ... 22387.2 - 97 ... ... ... Меркаптанды күкірт және
күкіртсутекті анықтау әдістері.»
Қолданылу аймағы. Бұл стандарт табиғи жанғыш газдар үшін таралған және
меркаптанды күкірт және ... ... ... бекітеді:
Фотоколориметрлік – күкіртсутектің 0,0001 - 0,05 г/м3 және меркаптанды
күкірттің 0,0002 - 0,25 г/м3 ... ... ... ... ... әдіс ... ... ацетатының қышқылдық ортада күкіртсутегін сіңіріп, әрі қарай
қышқыл ортада цинк сульфидінің темір хлориді ... N,N – ... - ... ... ... ... ... немесе
спектрофотометрлік анықтауға негізделеді.
Меркаптанды күкіртті анықтаудың фотоколориметрлік әдісі. Бұл әдіс
шамамен ... ... ... ... меркаптандарды
кадмий хлоридінің сілтілік ерітіндісімен ... ... ... қатысында
N,N – диметил – n - фенилиндиамин мен кадмий меркаптидінің әсерлесуі
нәтижесінде ... ... ... ... ... анықтауға негізделген [23].
Потенциометрлік – күкіртсутектің және меркаптанды күкірттің 0,001 –
0,5 г/м3 концентрациясы ... мен ... ... ... ... әдісі
- бұл әдіс калий гидроксиді ерітіндісімен күкіртсутегі мен меркаптандарды
сіңіріп, сіңіргіш ерітіндіні ... ... ... ... ... ... негізделген [23].
Йодометрлік – күкіртсутектің 0,010 г/м3 және ... ... – 1,000 г/м3 ... үшін;
Күкіртсурегін анықтаудың йодометрлік әдісі – бұл ... ... ... (меркаптан болған жағдайда) ... ... ... ... ... және ... кадмий сульфиді
ерітіндісін йодометрлік титрлеуге негізделген .
Меркаптанды күкіртті ... ... ... - бұл ... ... меркаптанды күкіртті сілтілік ... ... ... сіңіруіне және түзілген кадмий меркаптидін ... ... ... ... ... қоспалардан тазарту негізі
Механикалық қоспаларға газды ағынмен тасымалданатын ұңғымадан, газ
жинау жүйелерінен қалған құрылыс ... және ... ... ... және ... ... және сұйық қосылыстар жатады.
Техникалық талаптарға сәйкес тасымалданатын табиғи газ және ... ... ... ... 1000 м3 ... 25 - 50 г ... Осындай қатаң талаптар қатты өлшенділерге қойылуы қажет, себебі олар
құбырлардың эрозионды ... әсер ... ... газ ... 5 ... ... ... болса, құбырдың пайдалы әсер коэффициенті екі ай
ішінде 3 – 5 % ... ал ... ... 30 мг/м3 асса онда құбыр
толық эрозионды әкетілу нәтижесінде бірнеше ... ... ... ... ... ... ... бойынша газдарды механикалық қоспадан тазалау
қондырғылары: «құрғақ» және ... ... ... болып бөлінеді.
«Құрғақ» шаңды бөлу аппараттарында ... ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Мұндай қондырғыларға
циклонды шаңұстағыштар, гравитационды сепараторлар және «ылғалды» ұстау
принципіне ... ... ... ... ... ... ... өлшенділер жуғыш сұйықтықпен жанасып , қондырғыдан ... ... үшін ... , кейін қондырғыға қайта қайтарылады. Мұндай
қондырғыларға ... ... және шар ... ... ... ... ... газды тазалауда көп қолданылмайды. Кен орыннан
тұтынушыға ... газ ... ... ... ... Кен ... ... газбен әкетілуін шектеу үшін ... ... ... ... өндірістік сепараторларда газ шаңмен ... ... ... ... қондырғыларда механикалық қоспаларды газ
ағынының жылдамдығын азайтып, ... және ... ... ... ... ... Сол себепті өндірістік тазалау қондырғылары циклонды
және гравитационды ... ... ... ... тік және ... ... Тік ... газды сепарациялау үшін қолданылады, себебі мұнда тазалау және
дренаждау шарттары жақсы. Тік сепараторлар диаметрі 400 -1650 мм, ал ... ... 400 - 1500 мм, ... қысымы 16 Мпа. Оптималды жылдамдықта
сепарациялау эффективтілігі 80 %. Газды ... ... ... ... желілік бөлігінде және компрессорлық бекеттерде
жүргізіледі. Желілік бөлімшелерде конденсат жинағыштар орнатады, ... ... ... газ ... ... фаза болады. Көп
жағдайда «ұлғайтқыш камера» типті ... ... ... ... жасау принципі газдың жылдамдығының төмендеуі мен ... ... ... ауырлық күшінің әсерінен сұйықтық
тамшыларының түзілуіне негізделеді. Бұл камераның ... ... ... ішкі бөлігін тазалаудың қиындығы. Шаңұстағыштың қалыпты жұмыс
жасауын қамтамасыз ету үшін май ... ... ... қажет. Майлы
шаңұстағыштардың өткізу жылдамдығы жанасу құбырларында 1 - 3 м/с ... Тік ... ... ... ... артықшылығы оның
тазалау коэффициентінің жоғары, яғни 97 – 98 % болуы. Кемшілігі: ... ... ... және ... (1000 м3 ... 25г ... ... кедергісі (0,35-0,5 кг/см2), сұйықтың деңгейінің
өзгеруіне сезімталдылығы. Көлбеу ... ... ... ... ... Аппаратқа түскен газ ағыны екі ... ... өтіп ... 90° өзгертеді. Әрі қарай газ ағыны көлбеу
шаңұстағышты екіге бөліп тұрған ... ... ... ... таралады
[24,25].
Циклонды шаңұстағыш компрессорлық бекеттерде газды тазалауды жиі
қолданылатын қондырғылардың ... ... ... ... ... цилиндр пішінді қондырғы. Циклондар аппарат ішінде жұлдызша
тәрізді пісіріліп, қозғалмайтын ... ... ... ... және қатты өлшенділер цилиндрдің дренажды конусы арқылы жинағышқа
түседі [24].
Тасымалдау кезінде арналық ... ... ... 2 - ... ... ... жүйесіне және компрессор цехына компромирлеу ... Сығу ... оның ... ... әрі қарай
салқындатуға жіберіледі. Көп жағдайда ... ... ... тазалау
екі сатыда жүргізіледі. Бірінші саты - циклонды шаңұстағышта тазалау,
екінші - жұқа ... ... ... ... бөлім
2.1 «Новинки» компрессорлық бекетіне сипаттама
1975 жылы құрамына магистральды газ құбырларының (УЛПУМГ) Орал
сызықты-өндірістік басқармасы кірген ОренбургТрансГаз газқұбырларымен
басқарма құрылды.
Газқұбырлары құрылысы іске ... 1975 ... ... ...... және 1976 ... ... дейін – МГ «Оренбург - Новопсков».
Ақырында құрылыс ... ... әрең ... ... ... ... газды көбірек алуға
қосымша және ең үлкен себеп болды.
Ақырында жиырма бес жыл ішінде екі қуатты ... ... отын ... және бұл отын ... өте ... ... құнмен салыстырғанда) сатылды.
Бұлардың құрылысының маңызы да осы еді. Бұның бәрі біздің
экономикамызға жаман әсерін тигізді. Сондықтан біздің еліміз даму жағынан
жаңағы ... ... ... ... ... капиталистерден артта
қалып келеді.
МГ «Союз» құбырларының өлшемдері 1420мм, ал МГ ... - ... қос ... да Каспиймаңы жазықтығында орналасқан БҚО
территориясы арқылы өтеді.
Газқұбырларының жалпы бағыты – Оңтүстік-батыс. Құбырлардың
трассасының ... ... ... жатқан жерлер арқылы өтеді.
Газқұбырлары бірнеше жерден су кедергілерін кесіп ... ... ... ... Чижа және ... ... ... акционерлік қоғамы «Орал» арналық газ
құбырлары ... ... ... ... ... жылы ... ... желілік өндірістік басқармасы енетін
«Саратовтрансгаз» газтасымалдау құбыры желілік басқару басқармасы құрылды.
Газтасымалдау құбырларының құрылысы:
АГ Орта Азия - Орталық - 1 1968 ... ... ... Орта Азия - ... - 2 1969 ... ... ... Орта Азия - Орталық - 3 1970 жылдың аяғына дейін;
АГ Орта Азия - ... - 4 1975 ... ... ... Орта Азия - Орталық - 5 1985 жылдың аяғына дейін;
АГ ... ... ... ... ОАО - 1=1020 ... ОАО - 2=1220 мм;
АГ ОАО - 3=1220 мм;
АГ ОАО - 4=1420 ... ОАО - 5=1220 ... ... құбырларының жолдары Каспий маңы ойпатында
орналасқан ... ... ... территориясынан өтеді.
Газтасымалдау құбырларының жалпы бағыттары Оңтүстік - ... ... ... ... ... ... құбырларының кейбір жерлерінде су бөгеттері кездеседі:
бұл - Көшім өзені, Аджимбит каналы және ... ... ... газ құбыр желісі өтетін аймақтың ауа райы тез
континентальды. Орташа температура жазда +30 °C, ... -25 °C. ... ... ... шашын көлемі 250 мм.
Жер қыртысының шекті электрлік кедергісі 2 - ден 138 Ом ... ... ... ... Орта Азия - ... ... ... - Орал, Жалпақтал - ... ... ... ... - Шежін ауылдық жолдар арнасын қиып өтеді.
Қазақстан Республикасының Батыс Қазақстан облысында Орта Азия -
Орталық ... ... ... ... ... жасап тұрған
«Новинки» компрессорлық бекеті кіреді.
«Новинки» желілік өндірістік басқармасы мынадай қызметтер көрсетеді:
- «Орта Азия - ... ... ... ... ... аумағының
925 тен 1134 км бөлігін қамтиды. Осы газтасымалдау құбыры өтетін бес
тораптың қазіргі уақытта екі жолы «ОАО - 1» және «ОАО - 2» ... ал үш цех ... ... тұр.
- Новинки,Шежін ауылдарындағы газ тарату бекеттерінің газтасымалдау
құбырларының жұмысын реттейді.
- «Орта Азия - ... ... ... жолының 984 км
орналасқан ... ... ... ... ... ... ... көрсететін «Орта Азия -Орталық»
арналық газтасымалдау құбыры жолында 119 кранмен, 34 кран ... ... 3 ... және 3 ... түйінімен жабдықталған.
«Новинки» компрессорлық бекеті қызмет көрсететін «Орта Азия -Орталық»
арналық газтасымалдау құбыры жолында найзағай жарқылдарынан қорғайтын ... ... ... орналастырылған.
Желілік крандық аймақтар арналық газтасымалдау құбыры жолында 20-40
км сайын орналастырылған және ... ... ... бөлек бөлімшелерді
айыру қызметін атқарады, сонымен қатар бұл газтасымалдау ... ... ... газды сақтау үшін қажет.
Поршеньдерді шығару және кабылдау түйіндері «Новинки» компрессорлық
бекеті қорғалатын аймақ маңында ... ... ... 984 ... ... арматуралы түйіндерді басқару қолмен жүзеге асырылады.
«Новинки» компрессорлық бекеті кешенді эксплуатацияға ... ... ... ... ... ... Ү – 370 – 17 ... – 520 – 12 - 1, Ү – 370 – 18 - 1, ОТҮ - 56/1,45 және ГТ – 750 - 6А, ГТК ... 2, ГТК – 10 - 4, ГАҚ - 6,3 ... 5 ... ... ... берілген
режимде тасымалданатын газды тазартудан кейін сығу арқылы ... ... ... ... ... ... ... компрессорлық бекеті көптеген технологиялық ... ... ... ... ... ... бен ... салқындату,
газдарды тұтынуға, жанармайға дайындау, газды ауамен салқындату, газдарды
тазарту [Қосымша Б].
Сонымен қатар келесі ... ... ... ... ... ... техникалық және ауыз су жабдықтары жүйесі;
жылуды жабдықтау және ... ... ... тазалау жүйесі мен
бөлу жүйесімен қамтылған.
Талдауға «Орта Азия - Орталық» арналық газ ... ... 984 ... ... ... «Новинки» компрессорлық бекетінің
ОАО - 4 табиғи жанғыш газы алынды. Бұл табиғи жанғыш газдың ... ... ... 94 – 95 % және ... 4,6 - 5,1 %, сонымен қатар
пропан 0,9 - 1,01 %, и - бутан 0,163 - 0,170 %, н - ... 0,131 - 0,139 ... 0,051 - 0,056 %, н - ... 0,042 - 0,046 %, ... 0,022 - ... азот 1,057 - 1,064 %, күкіртсутек 0,0013 - 0,0042 %, меркаптанды күкірт
0,0019 -0,0045 %, көміртегі екі ... 1,1 - 2,2 %, ... 0,003 - 0,004 ... ... ... жыл ... байланысты ылғал да болуы мүмкін. Бұл
табиғи газдың ... 0,708 - 0,820 кг/м3 тең және ... ... қысым мен температура есептелініп отырылады.
2.2 Газды механикалық қоспадан тазарту технологиясы
2.2.1 Циклонды шаңұстағыш
Циклонды шаңұстағыш компрессорлық ... ... ... ... ... ... ... шаңұстағыш ішінде циклондар
орналастырылған цилиндр формалы қондырғы. Циклон - өндірістегі ... ... ... ... ... Тазалау принципі –
инерционды. ... ... ... ... ... пісіріліп,
қозғалмайтын төмеңгі торға бекітілген. Ажыратылған сұйықтық және қатты
өлшенділер цилиндрдің дренажды конусы ... ... ... ... ... ... ... саласында қолданылады және кең
таралған.
1 - ... шығу ... 2 - кіру ... 3 - ... 4 - ... - бақылау аспаптарының тетіктері; 6 - дренажды тетік;
Сурет 1- Циклонды шаңұстағыш қондырғысы
Қарастырылып отырған құрылғы туралы жалпы мәліметтер
Көлемдіктің типі Тік ... ... 2 ... күні ... ... ... ... номері ГА - ... ... ... ... ... параметрлер:
Қысым ... +100 - 40 ... ... газ, шаң, ... ... 0,2 ... 0,2 см
Негізгі элементтері
Корпус: Ішкі ... 1600 ... ... ... 36 ... 10Г2Ф ТУ14 – 1 – 24
- 71
Түбі : Ішкі ... 1600 ... ... қалыңдығы 38 ... 10Г2Ф ТУ14 – 1 – 24
- ... ... ... ... ... ... ... ... ... Жай ... ағынды циклонның жұмыс жасау реті - шаңдалған
газ қондырғының жоғарғы бөлігіндегі түтікше арқылы қондырғының ішіне енеді.
Қондырғының конус ... ... ... газдың айналмалы ағыны пайда
болады. Центрге тартқыш күштің әсерінен шаң газдан бөлініп, ... ... ... ... ағын ... ... түтікшесі арқылы
шаң жинағышқа түседі. ... газ ... ... бағытталып шығу
түтікшесіне бағытталу арқылы шығарылады.
Сурет 2 - Циклонды шаңұстағыштың тетігі
Конструкциясы. Циклондардың өндірісте әртүрлі көптеген типтері қолданылады.
Көрсетілген қарсы ... ... ... да тік ... ... ... ... циклондар өзінің цилиндрлі және конус тәрізді бөлігінің
қатынасы және цилиндрлі бөліктің қатысты биіктігімен ... ... ... болған сайын, гидравликалық кедергі коэффициенті және
қондырғыда шаңның ұсталуы ықтималдығы, тазалау дәрежесі төмендейді. Негізгі
оптималды ... ... 1,6 тең ... ... ... ... бақылау әдістері
Осы «Новинки» компрессорлық бекетінде қолданылатын қондырғыны
техникалық бақылау мына негізде ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы энергетика және сауда министрлігімен берілген мемлекеттік
лицензия № 0001923 20 сәуір 1999 жыл, ... жылы № 11 ... ... ... ... департаментіне сәйкес № 7/768 -
1160 05.06.02 берілген құжаттар негізінде ... ... ... ... ... ... бетін бақылауға дайындау.Бақылау жүргізу алдында негізгі металл беті
шлифпен ... ... Ал ішкі ... отын ... ... болдырмайтын
құрылғылармен қорғалуы тиіс. Бақыланатын бет үсті тегіс болуы қажет,
өйткені ... ... ... ... Бақылау аймағының кедірлігі Rz 40 мкм
-ден ГОСТ 2789 - 73 «Беттің ... ... мен ... ... ... ... ... толқындылығы келесі талаптарды
қанағаттандыруы қажет: «Максималды жебенің иілу жиілігінің ... 0,25 мм ... ... ... ... ... – оптикалық бақылаудағы мақсаты:
Негізгі металл мен пісірілу ... ... ... ... ... ... Барлық түрдегі және бағыттағы жарылулар;
• Коррозиялық жарықтар мен ақаулар;
• Әртүрлі бұзылулар;
Бақылау нәтижелерін тіркеу.Жүргізілген бақылау нәтижесі ... 13 ... ... Металл бетінің техникалық қол жеткізу аймағында анықталды:
Кесте 13 - Бақылау нәтижесі
|Зерттелген ... ... ... ... | |
| ... ... емес ... ... |Нүктелі |
| | | | ... | ... |+ |- |- |- |- ... | | | | | ... |+ |- |- |- |- ... түбі |+ |- |- |- |- ... ... ... ... ... ... ішкі ақауларды анықтау.Анықталатын ақаулардың типтері:
• Жарылулар, флокендер, қабатталу, метал емес қосылыстардың және басқа
әртектілігі.
Бақылау ... ... ... ... сызбаға
сәйкес қондырғыны бақылау барысында ешқандай белгілер табылған жоқ [Қосымша
В].
Пісірілген қосылыстарды ... ... ... ... ішкі ... анықтау.
Бақылау нәтижелерін тіркеу. Пісірілген ... ... ... ... ақаулардың жоқтығы анықталды.
Ал ультрадыбысты қалыңдықты анықтаудағы мақсат: ыдыстың ... мен ... ... ... ... ... ... Бірінші сызбада көрсетілген ... ... ... ... ... ... жоқ ... В].
Түсті дефектоскопиядағы мақсат: пісірілу тігісіндегі эксплуатациялық
ақауларды және дайындау кезіндегі мүмкін ақауларды анықтау.
Бақылау нәтижелерін тіркеу. ... ... ... ... ... жүргізгенде мүмкін ақаулар анықталған жоқ.
Қаттылықты анықтау ... ... ... ... ... анықтау.
Бақылау нәтижелерін тіркеу. Негізгі метал мен пісірілген қосылыстардың
қаттылығы ... ... ... ... Ыдыстың қабырғасы мен түбінің ... ... ... ... ... формуламен анықталады:
Ршек.=Sайғ∙l∙ψ∙δ/160+Sайғ
(22)
Мұндағы, Sайғ - ... ... ... қабырғаның айғақ
қалыңдығы, мм
Ршек.=3,47∙2∙1∙1855/160+3,47=80,4 ... ... ... ... анықтау. Ыдыстың жұмыс қабілеттігін
қабырғасы мен түбінің қабырғасының ... мен ... ... ала ... ... және ... формуламен есептейді:
Г=Sайғ. –Sбұз./A
(23)
Мұндағы, Г-ресурс, жыл.
Sайғ.- жүргізілген өлшеулер нәтижесіндегі қабырғаның айғақ
қалыңдығы, мм.
Sбұз.-бұзылған қалыңдық(куәліктен алынады, ... ... ... мм.
A- жобалық коррозия жылдамдығы, куәліктен алынады, мм/жыл.
Г=Sайғ. –Sбұз./A=37,4-32,0/0,3=9 жыл
Қорытынды: № 24736 ... ... ... ... анықтау кезінде кешенді
бақылау соның ішінде:визуалды ішкі және сыртқы бақылау, ... ... ... ... ... ... мен ... қаттылығын анықтау жұмыстары жүргізілді.
Талдау нәтижелері көрсеткендей № 24736 ыдыс куәлікте көрсетілген жұмысшы
параметрлерге сәйкес жұмыс ... ... ... ... барысындағы тиімділігі. Циклонның тазалау дәрежесі
тазаланатын газдың құрамындағы шаң ... ... ... ... ... тазалау дәрежесі кесте 14 - те көрсетілген.
Кесте 14 - Циклондардың тазалау дәрежесі
|Қалыпты ... 20 ... ... үшін |99,5% ... ... 10 ... ... үшін |95% ... ... 5 ... бөлшектер үшін |83% ... ... ... ... ... ... ... бұл металл сыйымдылығын жоғарылатып, тазалау шығынын көбейтеді.
Газдың көлемі ... ... газ ... ... қатаң талаптар қойылады
және газ ағынын кішкене диаметрлі (100 - 300 мм) ... ... ... ... ... ... мультициклон немесе
батареялы циклон деп атайды.
Бұл қондырғының артықшылығы - дайындалуы мен өңдеуі өте ... ... ... ... ... ... ... өте
төмен, жоғары температуралы және агрессивті газ ... ... ... ... кіші ... ... ... төмен.
2.3 Тасымалданатын табиғи газ құрамындағы күкіртсутектің мөлшерін
анықтау
Тасымалданатын ... газ ... ... мөлшерін
анықтауда титриметрлік талдаудың йодометрлік әдісі қолданылады ... әдіс ... газ ... ... ... ... ... ортада кадмий хлориді ерітіндісінің сіңіруіне және
түзілген кадмий сульфиді ерітіндісін ... ... ... «Орта Азия - Орталық» арналық желісінің «Интергаз ... ... ... ... ... газ ... басқармасындағы
«Новинки» компрессорлық бекетінің ОАО - 4 тасымалданатын ... ... ... Сыналатын газдың көлемі 35 литр.
Талданатын ерітіндідегі күкіртсутекті анықтау шегі:
0,2 - 1,5 мг - титрлеу үшін йод ... және ... ... с (X1/Z)=0,01 моль/дм3 қолданған жағдайда;
1,0 - 7,0 мг - с ... ... - 15 мг - 0,1 ... ерітінділерін қолданған жағдайда;
Сыналатын газдың 20 - 0,1 дм3 көлемінде сыналатын газ ... ... ... шегі 0,01 - 150 г/м3 ... ... ... йод және ... тиосульфат ерітінділерінің белгілі
концентрациялары қолданылады.
Егер күкіртсутегінің концентрациясы 0,010 - 6,0 г/м3 ... ... ... ... ... аппаратура, реактивтер
Жалпы мақсаттағы зертханалық таразылар МЕМСТ 24104, максималды өлшеу
шегі 200 г, ... 2 ... 500 және 1000 ... 7328 ... массалар өлшемі.
Газды барабанды есептегіш сұйықтықты затворымен сыйымдылығы 2 - 5 дм3,
номиналды шығыны 750 дм3/сағ, дәлдігі 2 класстан төмен ... - ... БААМ - 1, М - ... шыны ... 0 ден 55 °C ... бөлу ... 0,1.
МЕМСТ 25336 бойынша шыны ыдыстар СН – 1 - 100 бойынша газды сіңіру
үшін.
МЕМСТ 25336 ... ... ... колбалар ТС немесе ТСХ сыйымдылығы
250,500 см3.
МЕМСТ 29251 бойынша бюретка ... 25 см3, бөлу ... 0,1 ... 29227 және ... 29169 бойынша пипеткалар сыйымдылығы 10, ... ... ... ... ... ... 10, 25, 50, ... 500, 1000 см3.
МЕМСТ 1770 бойынша өлшегіш колбалар, сыйымдылығы 500 және 1000 см3.
МЕМСТ4330 кадмий хлориді.
Кадмий ... 3118 ... тұз ... концентрленген (ρ=1,19 г/см3).
Тұз қышқылы стандарт – титр (фиксанал) с(HCL)=0,1 моль/дм3.
МЕМСТ 61 бойынша ... ... ... ... с(½I2) =0,1 ... ... стандарт-титр(фиксанал) с(Na2S2O3)=0,1 моль/дм3.
МЕМСТ 10163 бойынша ерігіш крахмал.
МЕМСТ 6709 бойынша дистелденген су.
Сынамаларды алу.Табиғи газдың сынамасын МЕСТ 18917 ... ... ... ... ... ... ... сыныма
алу желісі бойынша алады.
Сынама алмастан бұрын қауіпсіздік ережелерін сақтай ... ... ... алу ... ... кезінде күкіртті қосылыстардың жоғары
реакцияға қабілеттілігін ескеру қажет, себебі ... ... ... мен
оттегі, ултракүлгін сәулелерінің әсерінен өзгереді; сынама алғыштың
қабырғасында адсорбциялануы мүмкін.
Сонымен ... ... ... күн сәулесінің әсерінен ыдырайды.
Сондықтан шыны ыдыстарды қара ... ... ... ... қаптайды.
Сынаманы тікелей және жанама жолмен алуға болады. Жанама жолмен
күкіртсутегінің 6 г/м3 концентрациясы кезінде ... ... ... ... екі ... ... қысымда - шыны газды пипеткамен;
Қысым астында - ішінен ... ... ... ... ... ... алғышпен алынады. Бұл жағдайда сынама ОАО - ... ... ... 4 - те ... ... ... ... алынды.
Сурет 4 - Күкіртсутек және меркаптанды күкіртті анықтау үшін сынама
алу сызба нұсқасы
Ерітінділерді дайындау. 1) ... ... ... ... үлесі 10 %.
125 г 2,5 - сулы хлорлы ... ... суда ... ... 1000 ... ... .
2) ... ацетаты ерітіндісі, массалық үлесі 3 %. 30 г ... ... суда ... 10 см3 ... сірке қышқылын
құйып, 1000 см3 көлемге дейін ... ... ... Тұз ... ... ... Стандарт - титрден (фиксаналдан)
немесе 8,5 см3 ... тұз ... (ρ=1,19 ... баяу ... суға құяды және 1000 см3 көлемге дейін толтырады.
4) Йод, ... ... ... ... ... стандарт-титрден (фиксанал) немесе МЕМСТ 25794.2 б 2.3 ... ... ... дайындайды.
0,05 және 0,01 моль/дм3 ерітінділерін 0,1 ... ... ... ... қоңыр түсті шыны ыдыстарды тығындап сақтайды.
5) Натрий ... ... ... ерітінділер:
с(Na2S2O3)=0,1 моль/дм3 ерітіндіні ... - ... ... ... 25794.2 б 2.11 ... натрий тиосульфаты өлшендісіне ... ... ... суды ... дайындайды. Дайындалған
ерітінділерді күңгірт түсті шыны ыдыстарды тығындап сақтайды.
6) Крахмал, массалық үлесі 0,5 % ерітінді. 0,5 г крахмалды 20 - 30 ... суда ... ... ... араластырады. 60 см3 дистелденген
суды 50 - 60°C дейін қыздырып, алынған қоспаны қосып ... ... ... ... 1 ... қайнатып, суытады. Ерітінді
көлемін 100 см3 дейін дистелденген сумен толтырады.
Талдауға керекті аппаратураны әзірлеу. Екі ... шыны ... ... массалық үлесі 10 % кадмий хлоридін және 15 см3 0,1 моль/дм3 тұз
қышқылын ... ... ... ... ... ... ... Кіріс жағын сынама алғыш желіге, ал шығыс ... ... ... ... ... ... ... ажыратқыш арқылы үрлейді.
Сыналатын газдың көлемі, газды жіберу жылдамдығы йодометрлік титрлеуде
қолданылатын йодтың және ... ... ... ... ... Ол ... 18 - де ... 18 - ... ... ... газдың жіберу
жылдамдығы, сыналатын газдың көлемі, ерітінділердің
концетрациясы
|Күкіртсутектің ... ... ... үшін қажетті|Йод және ... ... ... ... ... ... | | ... |
| | | ... с |
| | | |(1X/Z), ... ... > 0,025 |40 > 90 |20 > 60 |0,01 ... > 0,050 |40 > 90 |10 > 30 |0,01 ... 0,1 |40 > 90 |20 > 70 |0,05 ... 0,2 |40 > 90 |20 > 70 |0,1 ... > 0,5 |20 > 40 |10 > 30 |0,1 ... > 2,0 |10 > 20 |3 > 7 |0,1 ... > 6,0 |5тен ... |1 > 2 |0,1 ... газ ... ... мөлшерін анықтау үшін
талдау жүргізу. Сыналатын газды сіңіргіш шыны ... ... ... ... ... екінші шыны ыдыс түссіз болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... температурасы мен атмосфералық
қысымын барометрден жазып алады.
Бірінші шыны ... ... ... ... колбаға аударып шыны
ыдысты дистельденген сумен шайып колбаға құяды.
Колбаға пипеткамен 10 см3 берілген йод ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін ерітінді сарғыш түске боялғанша
натрий тиосульфатымен титрлейді. Содан кейін ерітіндіге 1 см3 ... ... да ... ... ... ... шыны ... ерітіндіні бірінші шыны ыдыстағыдай ... ... ... ... онда сыналатын газдың аз көлемімен
тәжірибені қайталау ... - ... ... ... ... ... ... 22 °C - ден аспауы қажет, себебі йодтың ұшқыштығы нәтижесінде
крахмалдың индикатор ретінде сезгіштігі ... ... ... ... ... ... келесі формуламен есептейді:
X=(V ­ V1)c17/V2K
(24)
Мұндағы, V - газды ... ... ... ... ... ... - газды жіберген кездегі тирлеуге кеткен ... ... ... - натрий тиосульфатының концентрациясы, моль/дм3.
17 - ... дәл 1 ... ... 1 см3 ... ерітіндісіне сәйкес күкіртсутектің массасы, мг.
V2 - газды есептегішпен өлшенген газдың ... ... газ ... қалыпты жағдайға келтірілген кездегі
коэффициенті.
2.4 ... ... газ ... ... ... ... табиғи газ құрамындағы меркаптанды күкірт мөлшерін
анықтауда титриметрлік талдаудың йодометрлік әдісі қолданылады [23].
Бұл әдіс ... газ ... ... ... ... ... хлориді ерітіндісінің сіңіруіне және түзілген кадмий меркаптидін
йодометрлік титрлеуге негізделген. Сынауға ... Азия - ... ... ... ... Азия» акционерлік қоғамының «Орал» арналық газ
құбырлары басқармасындағы «Новинки» ... ... ОАО - ... ... ... газы алынды. Сыналатын газдың көлемі 35 литр.
Сыналатын ерітіндідегі меркаптанды күкіртті анықтау шегі:
0,4 - 2,5 мг - ... үшін йод ... және ... ... с ... ... қолданған жағдайда;
2,5 - 14,0 мг - с (1X/Z)=0,05 моль/дм3;
4 – 25 мг - 0,1 моль/дм3 ерітінділерін қолданған жағдайда;
Меркаптанды күкірт ... ... ... сыналатын газда 0,01 -
1,0 г/м3, 40 - 10 дм3 ... йод және ... ... ... ... ... аппаратура, реактивтер. ... ... ... ... және сірке қышқылынан басқа натрий
гидроксиді алынды.
Натрий гидроксиді, стандарт-титр(фиксанал), ... ... МЕСТ ... ... 1) ... хлориді ерітіндісі, массалық үлесі
10 %. 125 г 2,5 - сулы кадмий хлоридін ... суда ... ... 1000 см3 дейін толтырады .
2) Кадмий хлориді, ерітінді массалық үлесі 30 %. 375 г 2,5 - ... ... ... суда ... 1:1 5 см3 тұз ... ... да, ... 1000 см3 дейін дистелденген сумен
толтырады.
3) Натрий гидроксиді, ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда сүзеді.
Стандарт - титр ... ... 4 г ... ... сыйымдылығы 1000
см3 өлшегіш колбада жаңадан қайнатылған дистелденген суда ... ... ... ... - ... (фиксанал) немесе
8,5 см3 концентрленген тұз қышқылын (ρ=1,19 г/см3) абайлап ... ... және 1000 см3 ... ... толтырамыз.
5)Йод, стандартты титрленген ерітінділер: с(½I2)=0,1 моль/дм3
ерітіндіні стандарт - ... ... ... ... 25794.2 б 2.3 ... өлшендісі арқылы дайындайды. 0,05 және 0,01 моль/дм3 ерітінділерін
сәйкесінше 0,1 ... ... ... ... дайындайды.
Ерітінділерді қоңыр түсті тығындалған шыны ыдыста сақтайды.
6) Натрий ... ... ... ... ... ... стандарт –титрден (фиксанал) немесе ГОСТ
25794.2 б 2.11 сәйкес натрий тиосульфаты өлшендісі және жаңадан ... ... суды ... ... ... күңгірт
түсті тығындалған шыны ыдыста сақтайды.
7)Крахмал, массалық үлесі 0,5 % ерітінді. 0,5 г крахмалды 20 - 30 ... суда ... ... ... араластырады. 60 см3 дистелденген
суды 50 – 60 °C дейін қыздырып, алынған қоспаны ... ... ... ... ... 1 ... қайнатып, суытады. Ерітінді
көлемін 100 см3 дейін дистелденген ... ... ... Екі ... шыны ... 50 см3 ... үлесі
10 % кадмий хлоридін және 15 см3 ... ... 0,1 ... ... ... ... полиэтиленді муфтамен немесе ... ... ... ... сынама алғыш желіге, ал шығыс бөлігін ... ... ... ... ... ... ... көлемі, жіберу жылдамдығы йодометрлік титрлеуде
йодтың және натрий тиосульфатының ерітінділерінен тәуелді ... ... ... ... ... 19 - Меркаптанды күкірттің концентрациясына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... |Газды ... ... үшін ... және ... газдағы |жылдамдығы дм3/сағ|газдың көлемі, дм3|тиосульфат |
|концентрациясы | | ... |
| | | ... с |
| | | |(1X/Z), ... |
|0,01 > 0,025 |40 > 90 |40 > 120 |0,01 ... > 0,050 |40 > 90 |20 > 50 |0,01 ... 0,1 |20 > 40 |10 > 25 |0,05 ... 0,2 |40 > 60 |20 > 70 |0,1 ... > 0,5 |20 > 40 |10 > 25 |0,1 ... > 1,0 |20 > 40 |10 > 25 |0,1 |
| | | | ... жүргізу. Сыналатын газды сіңіргіш шыны ыдыстар арқылы жіберу
қажет. Газдың көлемін есептегіш арқылы өлшейді.
Газды есептегіштің ... ... ... ... жазып отырады.
Бірінші шыны ыдыстағы ерітіндіні конус тәрізді колбаға аударып ... ... ... ... ... ... пипеткамен 10 см3 йод ерітіндісін қосады, 10 см3 тұз қышқылын
1:1 және йодтың артық мөлшерін натрий тиосульфатымен титрлейді сарғыш ... ... соң ... 1 см3 ... ... ... да көк
түсті бояу жоғалғанша титрлеуді жалғастырады.
Екінші шыны ыдыстағы ... ... ... талдайды. Егерде мұнда
меркаптанды күкірт анықталса, онда сыналатын газдың аз көлемімен тәжірибені
қайталау қажет.
Нәтижелерді ... ... ... күкірттің концентрациясын
келесі формуламен есептейді
X=(V ­ V1)c32/V2K
(25)
Мұндағы,V - ... ... ... ... ... ... көлемі,
л.
V1 - газды жіберген кездегі тирлеуге ... ... ... ... - натрий тиосульфатының концентрациясы, моль/дм3.
32 - концентрациясы дәл 1 моль/дм3 титрленген 1 см3 ... ... ... ... ... ... мг.
V2 - газды есептегішпен өлшенген газдың көлемі, дм3.
К - газ ... ... ... ... ... ... табиғи газ құрамындағы күкірт қосылыстарының
нәтижелерді талдау
«Новинки» желілік өндірістік басқарамасының ... ... ... газ ... күкіртсутек пен меркаптанды
күкірттің мөлшері анықталды. «Интергаз ... ... ... ... ... газ ... ... «Новинки» компрессорлық бекетінің
талаптарына сәйкес тасымалданатын табиғи газ құрамындағы ... ... ... анықтау ай сайын төрт рет жүргізіледі. Күкірт
қосылыстарын анықтаған кезде ... ... ... ауа ... ... температурасы ескеріледі. Осы өндіріс орнының зертханасында
жүргізілген анықтау нәтижелері алынды. Осы ... ... ... ... ... Г, ... Д ]. ... мөлшері кесте 20 -
да көрсетілген.
Кесте 20 - «Новинки» компрессорлық бекетінде тасымалданатын ... ... ... ... ... ... ... |Наурыз |Сәуір ... ... |
| |ма | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| |ған | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| |ОАО -|Т, °C |Н2S г/м3 |Т, °C |Н2S г/м3 |Т, °C |Н2S г/м3 |
| |4 |Р, мм сын | |Р, мм сын | |Р, мм сын | |
| | |бағ. | |бағ | |бағ | |
| ... |
|N |5 |
| |0,0013 |
|S |0,0005 |
| |0,0006 |
| ... |
| |4,8 % ... ... меркаптанды күкірт (R - SH) мөлшерінің нәтижелерін
математикалық әдіспен өңдеу
Т=15°C, Р=764 мм сын ...
2.
3.
4.
5.
6.
7. ... ... |0,0013; 0,0015; 0,0014; 0,0017; ... |5 |
| |0,0014 |
|S |0,0007 |
| |0,0008 |
| ... |
| |6,2 % |

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8 – сынып оқушыларын химия пәнінің оқу-әдістемелік кешен арқылы оқыту72 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары5 бет
Органикалық қосылыстар жөнінде түсінік6 бет
Орта мектептің химия курсында «Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары» тарауын В.М.Монахов технологиясымен оқыту әдістемесі48 бет
Химия пәнінен зертханалық жұмыстар жинағы46 бет
Шыны өндірісінің даму тарихы. Шыны өндірісінде бейорганикалық, полимерлы қосылыстарды қолдану. Клинкердің берілген минералогиялық құрамы бойынша шикізат қоспасын есптеу14 бет
Экожүйе2 бет
Құрамында күкірті бар органикалық қосылыстың су - бензол жүйесіндегі таралуын физика – химиялық зерттеу19 бет
Биологиялық химия курсы 46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь