Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай

Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай

Кіріспе
• Техногендік сипаттағы төтенше жағдай
• Табиғи сипаттағы төтенше жағдайдың сипаттамасы
• Геологиялық сипаттағы төтенше жағдай
• Метеорологиялық сипаттағы төтенше жағдай
• Гидрогеологиялық сипаттағы төтенше жағдай
• Биологиялық төтенше жағдай
Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай

Кіріспе

Бейбіт уақыттағы төтенше жағдайды 5 топқа бөлуге болады:
 қоршаған ортаға зиянды заттарды тастауға алып келіп соғатын;
 жарылыс,өртке алып келіп соғатын;
 көлік комуникациясындағы орын алатын қатынас жолы;
 әскери саясаттық сипатта болатын;
 стихияға (бедетвия) әкеліп соғатын.

Төтенше жағдай кезінде қоршаған ортаға зиянды заттарды тастауға алып келіп соғатын жағдайларға:
 атом электрстанцияларындағы апаттар;
 атомдық кемедегі апаттар;
 ғылыми-зерттеу орталықтарындағы ядролық қондырғыларындағы апаттар;
 зиянды химиялық және биологиялық обьектлердегі апаттар.

Жарылыс,өртке алып келіп соғатын төтенше жағдайларға жататындар:
 елді мекемелердегі өрттер;
 көлік қатынастары мен обьектілердегі жарылыстар;
 тұрғын үйлердегі жарылыстар.

Көлік жол қатынастарында орын алатын төтенше жағдайларға төмендегілер жатады:
 авиациялық катастрофа;
 темір жол көліктерінің соқтығысуы мен жолдан шығып кетулері;
 су жол қатынастарындағы апаттар. Оған су жүйесінің мұнай өнімдері мен улы зиянды заттармен ластануы жатады;
 құбырлардағы апаттың әсерінен тасымалданушы заттың ауаға тасталуының арқасындағы қорған ортаның зиянға ұшырауы.

Бейбіт уақыттағы әскери саясаттың сипаттағы болатын төтенше жағдайларға жататандар:
 ядролық қаруды тасмалдаушының апатқа ұшырауы;
 әскери қоймаларға, байланыс торабына, басқару пунктеріне жасалынатын әскери шабуылдар;
 қоғамға қарсы және ұлтшыл топтардың әрекетімен болған халықтың арасындағы қозғалыстар.

Стихиялық апатқа әкеліп соқтыратын төтенше жағдайлары төмендегідей:
 геологиялық сипаттағы стихиялық апат;
 метеоралогиялық сипаттағы стихиялық апат (боран, бұрқисын т.б.);
 гидрогеологиялық сипаттағы стихиялық апат (тасқын, цунами т.б.);
 табиғи өрт.
1) М.Немеребаев
2) Р.Ю.Омирова
        
        Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай
Кіріспе
Бейбіт уақыттағы төтенше жағдайды 5 топқа бөлуге болады:
▪ қоршаған ... ... ... тастауға алып келіп соғатын;
▪ жарылыс,өртке алып келіп соғатын;
▪ көлік комуникациясындағы орын алатын қатынас жолы;
▪ әскери саясаттық сипатта болатын;
▪ стихияға (бедетвия) ... ... ... ... ... ... зиянды заттарды тастауға алып
келіп соғатын жағдайларға:
▪ атом электрстанцияларындағы ... ... ... апаттар;
▪ ғылыми-зерттеу орталықтарындағы ядролық қондырғыларындағы апаттар;
▪ зиянды химиялық және биологиялық ... ... алып ... ... ... ... жататындар:
▪ елді мекемелердегі өрттер;
▪ көлік қатынастары мен обьектілердегі жарылыстар;
▪ тұрғын үйлердегі ... жол ... орын ... ... ... ... ... катастрофа;
▪ темір жол көліктерінің соқтығысуы мен жолдан ... ... су жол ... апаттар. Оған су жүйесінің мұнай ... улы ... ... ... ... ... ... әсерінен тасымалданушы заттың ауаға тасталуының
арқасындағы қорған ... ... ... ... ... саясаттың сипаттағы болатын төтенше
жағдайларға ... ... ... ... ... ұшырауы;
▪ әскери қоймаларға, байланыс торабына, басқару пунктеріне жасалынатын
әскери шабуылдар;
▪ қоғамға қарсы және ұлтшыл ... ... ... халықтың
арасындағы қозғалыстар.
Стихиялық апатқа әкеліп соқтыратын төтенше жағдайлары төмендегідей:
▪ геологиялық сипаттағы стихиялық ... ... ... ... апат (боран, бұрқисын т.б.);
▪ гидрогеологиялық сипаттағы стихиялық апат (тасқын, цунами т.б.);
▪ табиғи өрт.
Техногендік ... ... ... ... ... ... адамның өндірістік қызметіне
байланысты және ол ... ... ... және де ластамайтын жағдайда
болуы мүмкін. Қоршаған ортаны ластауы ... ... ... ... ... және биологиялық қауіпті заттардың ауаға тасталуына
байланысты. Радиоактивті заттарды ... ... ... ... атом
станцияларындағы ядролық қондырғылардағы, атом кемелеріндегі және ... ... ... Химиялық зиянды заттарды тастау қаупіне жататын
апаттарға химиялық өндірістер мен ... ... ... ... ... және сол ... жатады. Биологиялық зиянды
заттарды тастау қаупіне жататын апаттарға ... ... мен ... ... ... ... ... шығару,өндеу және
тасымалдау кездегі апаттар жатады.
Қоршаған ортаға зиянды заттар тастамайтын ... ... ... ... ... және т.б. ... жатады.
Техногендік сипаттағы төтенше жағдайдың пайда болу әсері
Қазіргі кезде қоршаған ортаға және ... ... ... бар ... ... саналады. Бірақ ондағы технологияның деңгейі бақылау және
жұмыс жүргізуі, ... ... ... тәртібінде талапқа сай емес
жағдайлар кездесуде. Оның үстіне бұл ... ... ... ... ... ... ... орында болып жатқан
апаттар мен катастрофаны талдап көргенде олардың орнын алатын жағдайлары
технологиясы ... ... ... ресурстарын тауысқан өндіріс
орындарында көп кездесетіні ... ... ... ... қауыпты
өндірістердің мекен жайларға жақын орналасуы да өзінің әсерін беруде.
Химиялық ... ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланады.Бірақ кейбір
кездерде кішігірім апаттар орын алуда.Ол апаттар ... ... ... ... ... ... ... ластауда.Химиялық өндірістің
қауіпсіздігі шикізаттың және ... ... ... сенімділігіне, технологиялық процестің сипатына,
химиялық зиянды заттардың сақталу және ... ... ... ... мен ... ... профессионалдық біліктігі
мен дайындығына және апатқа ... ... ... ... ... ... химиялық ластануға әкеліп
соғады. Химиялық қауіпті заттар адам организміне тыныс алу жүйесі және тері
арқылы енеді. Химиялық ... ... адам ... жара ... ... ... ... заттар адам организміне әсер жағынан 4 қауіпті
классқа бөлінеді:
1. Өте ... ... ... Орта ... ... ... қауіпті обьектілердегі апатты топтау
Химиялық саладағы апаттар 2 категорияға бөлінеді:
▪ жарылыс салдарынан болған апаттан технологиялық ... ... ... ... апат ... қосымша технологиялық және негізгі қондырғылардың
зақымдануы.
Химиялық апаттардың топталуы.
1. Жеке.
2. Обьектілі.
3. Жергілікті.
4. Регионалды.
5. Глобальды.
Жеке - ... улы ... ... ауаға тастамаған апат.
Обьектілі-зияндығы жоғары улы заттардың санитарлық қорғау ... ... ... ... улы ... қоймасының қирауынан
туындаған апат.
Регианалды-зияндылығы жоғары улы заттардың үлкен ... ... ... ... ... ... өндірістік барлық зияндылығы жоғары
улы заттардың барлық қоймаларының толық қирауының салдарынан ... ... ... ... апаттар
Қазіргі кезде көптеген шаруашылық және ғылым салалары радиактивті
заттар мен жедел сәулесінің көздерін ... ... ... қарқынмен өркендеуде. Осыған орай бұл салаларда да апат орын алуы
мүмкін. Апат ... ... ... жай ... ... ... сәулеленуге душар болар. Локальді апат-бұл радиактивті заттар мен
жедел сәуленің радиактивті қауіпті ... ... ... ... ... ... тізбектің қисында және ғимараттық
белгіленген нормадан аспай байқалады. Жергілікті ... ... мен ... сәуленің радиактивті қауіпті обьектілеріндегі
қондырғылардың істен шығу арқасында санитарлық ... ... ... ... байқалуы. Жалпы апат-бұл радиактивті заттар мен жедел
сәуленің радиактивті қауіпті обьектілеріндегі қондырғылардың ... ... ... ... ... тыс ... ... нормадан артық
мөлшерде байқалуы.
Негізгі радиактивті қауіпті ... атом ... ... ... ... орындары, радиактивті қалдықтарды көму және өндеу
орындары, ядролық ... бар ... және ... ... ядролық
энергетикалық қондырғылары бар көліктер жатады.
Жедел сәуле көздері
Жедел сәуле көздері табиғи және техногенді болып бөлінеді. ... ... жер ... мен ғарыштық сәулелер кіреді. Техногендік
сипаттағы жедел сәуле ... ... ... ... Бұлар техногендік сәуленің 50% құрайды;
▪ ядролық отын комплексіндегі ... ... ... ... сынақтан өткізу.
Көлiк апаттары
Қазiргi таңда кез келген көлiк қауiп көзi. Темiр жол апаттарының
негзгi ... ... ... ... ақауы, диспечерлердiң
қателiгi, машинисттердiң жауапкершiлiксiздiгi. Көп жағдайдағы апаттар ... ... ... шығып кетуiнiң, соқтығысуының, вагондардағы өрттер
мен жарылыстың арқасында болып жатады. ... ... ... бiрi ... ... ... сақтау болып
отыр. Жол көлiк оқиғалардың арқасында адам шығыны көптеп саналуда. Олардың
75% көбi жүргiзушiлердiң жол ... ... ... ... отырған iс әрекеттерге қарамастан әуе көлiгiнiң апаттары азайар
емес. Атап айтқанда, двигательдiң өшіп ... ... тоқ ... iстен шығуы апатқа әкелiп соқтыруда. Кемелердегi көптеген ... ... мен ... ... және ... ... орын ... Көптеген апаттар кеменi жасаған және жобалаған
қателiктердiң кесiрiнен де болып жатады.
Табиғи сипаттағы ... ... ... ... ... ... адам тіршілігі басталғаннан бері
қауіпін төндіруде. Табиғи катастрофалардың әсерінен жер шары бойынша ... адам ... ... ... ... ... ... аумақтағы
елді мекенді құртып жіберуге дейін мүмкіншілігі бар. Ол ... ... ... ... ... катастрофаның тағы да бір қауіптілігі
– оның болғаннан кейінгі салдары. Табиғи катастрофа болғаннан ... ... ... ... аштық т.б. жағдайлар орын алуы мүмкін.
Табиғи төтенше жағдайдың орын алуына антропогендік әсердің де ... ... ... ... катастрофалардың бір бірімен байланысы бар. Атап
айтқанда, ... ... мен ... ... ... мен су
тасқындарының. Жердің сілкінуінен өрттер, газдардың атылуы платинаның
жарылуы орын алып, ол ... да ... ... ... ... ... ... жайлауды ластап, жан-жануарлардың өлуіне, аштыққа
соқтырып жатса, екінші жағынан атмосфералық ауаныда ... Ал ... жер асты ... ... ... уландырып, инфекциялық
ауруларды ұшқындырады. Осыған орай табиғи ... ... ... ... ... көрейік.
Табиғи катастрофадан қорғану әрекеттерін жоспарлай отырып, ... ... ... төтенше жағдайдан қорғаудың негізі болып апаттың себебі мен
механизмін ғылыми түрде ... ... ... ... ... орын ... біле ... оның қандай мөлшерде, қандай болатын ... ... Ал ... және дәл ... ... ... ... қарастыруға, шығынды барынша азайтуға мүмкіншілік жасайды.
Табиғи қауіп қатерден қорғау ... және ... ... ... ... ... техникалық құрылымдар салу, құбылыс механизмін
инвентаризациялау, табиғи объектілердегі құрылымдар мен құрылыстарды
реконструкция ... ... ... ... пайдалану. Көп
жағдайда табиғи апаттан қорғану ... ... және ... ... ... ... ... жағдай
Геологиялық сипаттағы құбылыстың әсерінен болған стихиялық апаттарға
жер сілкінісі, вулканның атқылауы, ... қар ... сел және ... ... сілкінісі кенеттен, ойламаған жерден пайда ... және ... ... ... ... ... Жер сілкінісі көптеген
материалдық және адам шығынына душр ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерге жүгінсек бір жылда жер
бетінде 100 мыңнан астам жер сілкінісі болады екен. ... 450 ... ... жер ... ... бар ... ... бұл жағдай
бізге өте өзекті мәселердің бірі ... ... ... 27 қала және ... ... ... мен 6 ... астам халық тұрады да, 30% өнеркәсіппен
35%-ға жуық тұрғын үй қоры шоғырланған.
Сонымен қатар, жер сілкінісінен қорғауға үкімет ... мән ... ... орай жер ... қорғау мақсатындағы шаралар қабылданған. Ол
шаралар төмендегілерді қамтиды.
Кесте . Жер ... ... М – ... ... ... |Жер сілкінісі зардабы |
|0 |Өте жай жер ... Бұл ... тек ... ... ғана|
| |анықтауға болады. |
|1 ... еш ... |
|2 ... мен ... ... жоғарғы қабаттарында ғана |
| |байқайға ... ... ... ... ... байқауға болады. Ілініп қойылған|
| ... ... ... ... мен ... ашалып жабылып тұрады ... ... тыс ... де ... Су қоймасымен су жинаған |
| |жерлердегі судың бетінде ... ... ... Эпицентрге |
| |жақын жерлердегі ғимараттарде кішігірім сызат(трещина) пайда |
| ... ... |
|5 |Бір атом ... ... ... Жүріп келе жатқан |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... жарылады. |
|6 ... ... ... ... келуі мүмкін. Жыл сайын мұндай|
| |жер сілкінісі 100-дің шамасында. Адамның өз аяғында ... |
| ... және ... ... емес ғимараттар құлап, |
| ... ... ... ... ... түсе бастайды. Ескерткіштер және т.с.с құлай |
| ... ... ... жер сілкінісі. Жалпы дүрбелең болады (паника). |
| ... ... ... ... Жер асты ... |
| ... ... ... және ... сызат үлкен болып білініп |
| ... ... ... ... ... бұзылады және опырмалар орын алуы|
| |мүмкін. |
|8 |Жер ... ... ... және ... жол, ... жолы |
| ... шығады ... ... бір атом ... ... 1 000 000 есе көп |
| ... |
|9 ... толығынан құлап заттар ауада ұшып жүреді. ... ... жер ... – бұл жер ... ... ... ... кенеттен болған жылжуының және үзілуінің нәтижесінде
пайда болатын, сонымен қатар үлкен ... ... ... ... ... ... мен жер ... толқыны. Жер сілкінісі кезінде апаттың
ауқымды бөлігі оның ошағында ... ... ... – бұл жер ... бір ... көлеміндегі
энергиясының бөлінісі. Ошақтың ортасы эпицентр деп атайды.
1935 жылы Калифорниялық технологиялық институтының ... жер ... ... ... үшін магнитуда шамасын ұсынды.
Қазіргі кезде де осы ... ... ... жер ... пайда болатын
сейсмикалық толқынның энергиясын бағалау жүргізілуде.
Жер ... ... ... үшін ... ... ... ... мен жер сілкінісінің болжамын ... ... ... ... ... жобалау және салу;
▪ халықтың сейсмикалық білімін арттыру;
... және ... ... ... ... ... жер ... кезінде азаматтық қорғаныс күштерін тарту және тұрақты
дайындықта ұстау.
Халықтың жер сілкінісі ... ... ... ... ... ... кез келген адам тірі қалу
мүмкіндігін арттыру, жарақаттан сақтану үшін дүмпуді алдын ала күте ... ... ... ... ... тиіс, ал дүмпу аяқталғаннан
кейін ғимараттан тез шығып кету керек.
Тұтас ішкі қабырғалардың ... ... ... есік
жақтауының ортасы, мықты үстел, белағаш ... жер ең ... ... ... жер ... ... ... ванна ішіндегі 6 адам
тірі қалған.
Жер сілкінісі кезінде қауіпті орындардың қатарына ішкі және ... ... ... соңғы қабаттардағы шеткі бөлмелер,
лифтілер, саты ... мен ... ... кезінде ғимараттан ешбір кедергісіз ... шығу ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы есік
ойықтарын аса қажетсіз дүние - мүлікпен ыбырсытпау керек.
Егер сіз ғимараттың 1-2 ... ... одан ... ... ... ... кезінде дабырасыз жылдам қимылдаңыз. Бірінші қабаттан тез
шығу үшін терезені немесе ... ... ... ... ... ... ... қолға түскен затпен
(түк табылмаса қолмен) жауып, дүмпуді салыстырмалы қауіпсіз орнында ... ... ... ... қабырғаға тірей отырып шығу керек, ал
қабырға жалаң болса оны ... ... ... ... ... ... жағдайда оны сейсмолық тұрғыдан күшейтуі
кажет. Ұйымның бүкіл қызметкерлері ғимараттың сейсмо төзімділік дәрежесін
білуге ... ... ... ... шыға беріс жолын, қозғалыс бағытын,
ғимарат пен аумақтағы қауіпсіз алаңдарды бекітіп берген жөн.
Жұмыс істейтін барлық қызметкерлер жер сілкінісі кезіндегі ... ... ... тиіс.
Қазақстан аумағының сейсмо қауіпті аймағында жер сілкінісінің жиілігі
әртүрлі. Қазіргі ... ... ... ... ... мен ... дәл болжай алмайды. Сондықтан да жер сілкінісі кезіндегі әзірлік
шараларына даярлануды, іс-әрекеттер тәртібін ... ала ... ... ... жер ... ... дұрыс іс-әрекеттерге
дағдылануына үлкен септігін тигізеді.
Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің ... ... және ... ... ... пен ... оқыту жүйесін құру
жөніндегі шаралар туралы» 1993 жылғы 30 ... №969 ... ... ... ... ... объектілерде, ұйымдар мен
кәсіпорындарда тоқсан сайын сейсможаттығу өткізу белгіленген.
Вулкан атқылауы
Дүние жүзіне 200 ... жуық ... ... ... ықтимал аумақта
тұрады. Вулкан атқылауы жердің астындағы ... ... ... ... ... ... қыртысы және оның бетінде магманың қозғалысына байланысты құбылыс
вулканизм деп ... ... ... – қою ...... ... ... пайда
болатын силикаттық құрамы басым еріген масса магма лава түрінде атқылайды.
Лаваның магмадан айырмашылығы газдың болмауы. Ол газ ... ... ... – бұл лақтырудан пайда болған заттан жиналған жеке тау. ... жер ... ... 50-70 км жерінде орналасқан.
Вулкандар – атқылау ... ... ... және ... ... вулкандарға өз формасын сақтаған және оның астында жер
сілкіністері аздаған күшпен ... ... ... ... оның ... ... мәлімет жоқ вулкандар жатады.
Сөнген вулкан – бұл ешқандай вулкандық активтілігі жоқ вулкандар.
Вулканның атқылауы қысқа және ұзақ ... ... ... ... (газ, ... ... ... 1-5 км биіктікке ... тік тау ... ... ... ... ... ... әсәрімен төмен қарай сырғуы. Опырмалар тік ... ... ... ... болады. Опырмалар адам және материалдық
шығынға әкеліп соқтыратын табиғи процесс.
Опырмалар келесі факторлардың әсерінен болуы мүмкін:
▪ топырақтың сусыздануына және құрғауына;
▪ өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... құрып кетуінен;
▪ желденуінен.
Қатты жер сілкінісі кезінде міндетті түрде әр уақытта ... ... ... барлық таулы аймақтарында болуы ... ... ... ... ұсақталуға байланысты. Опырмалар ірі ... ... ... үйіп ... ... су ... әкеліп соғады. Мұндай өзендерге Күнгей Алатаудағы Көлсай өзені, Іле
Алатауындағы Үлкен Алматы өзені жатады.
Опырмалар тіктігі 20 ... жуық ... ... кез-келген
уақытында болуы мүмкін. Ірі опырмалардың көлемі 50-60 га дейін жетеді.
Қар көшкіні
Қар көшкіні – бұл қар массасының тау ... ... ... ... жыл ... әр түрлі көшкіндер болып тұрады, ол орташа алғанда ... адам ... алып ... Ал ... 95 мың ... км тау аумағы қар
көшкіні қаупіне ұшырауда.
Қар көшкіндері құлама тау беткейлерінен жаңа қар ... және күн ... ... ... ... ... Жауын – шашын наурыз – сәуір айларында көп
жауатындықтан қар ... сол ... көп ... Қар ... жазық жерлерге дейін жетіп, халық пен шаруышылық объектілеріне қауіпін
тигізуде. Тау ... ... ... ... оқиғалардың 25% -на
жуығы осы қар көшкінінің еншісінде.
Қар көшкінін тоқтату іс-әрекеттері пассивті және ... ... ... әдісінде дамбаларды, қар ұстағыш щиттерді және орманды
қалпына келтіру іс - әрекеттері жатады. ... ... ... ... ... ... ... қар көшкінін жасау жатады.
Сел
Сел – тау өзендерінің өз арналарының деңгейінен кенеттен көтеріліп
тау жыныстарының бұзылуына алып келіп ... ... ... ұзақ ... ... ... ... мұз бен қардың еруінен
және жер сілкінісі әсерінен болатын құбылыс.
Қазақстанда Іле, ... ... ... жоталарында, сонымен қатар
Қаратай,Кетмен және Тарбағатай тауларының өзендері сел ... бар ... ... апатынан қорғану үшін қауіпті жерлерге каналдар, платина және су
бөгеттерін салып, тау ... қар ... ... ... сипаттағы төтенше жағдай
Метеорологиялық сипаттағы төтенше жағдай төмендегі жағдайлардың
әсерінен болуы мүмкін:
Желдің. Оның ... ... ... құйынның. Бұл жағдайлар
желдің 25м/с пен одан жоғары жылдамдық болған жағдайында орын алады.
Нөсер жауында. 12 ... ... ... ... 50мм және одан ... ... жағдайы.
Ірі бұршақтарда. Бұршақтың диаметрі 20мм және одан ... ... қар ... 12 сағат ішінде 20см ... ... ... ... Желдің жылдамдығы 15м/с және одан да жоғары
болғанда
Шаңды дауылда.
Жылы мезгілдегі. Бір ... ... ... (замороски). Вегетациялық
периодтағы топырақтың температурасы 0С дейін жеткенде
Циклондар мен антициклондар
Жердің атмосферасы біркелкі элементтерден ... Жер ... ... 78% азоттан, 21% оттегіден, 0,9% оргоннан және ... ... ... ... ... газ), ... ... және т.б. газдардан тұрады.
Атмосфераның төменгі қабатында 20км деңгейде су буы бар. Ал 20-25 ... азон ... ... Ол ... тірі ... зиянды қысқа
толқынды сәулелерден қорғайды. 100км биіктікте газдардың молекулалары атом
мен иондарға бөлініп ионосфераны құрайды.
Температураның ... ... ... ... ... термосфераға және экзосфераға бөлінеді. Ауаның
жерге қатысты қозғалуын жел деп атайды. Желдің ... ... ... бағыты үлкен қысымнан кіші қысымға бағыттылады. Атмосферадағы
қысымның кіші аймағының ең кіші қысымының ... ... деп ... – бұл өте ... күші мен ұзақ уақытта сақталу мүмкіншілігі бар
жел. Бұл кезде ... ... 32м\с және одан да көп ... ... ... шкаласы бойынша 12 баллдан асады. Дауылдың размерлері әр-түрлі болуы
мүмкін. Әдетте дауылдың енін катастрофалық қираған зонаның ... ... ... ені ... ... ... қалады. Тайфунның
қирау ені (разрушении) 15-45км. Дауылдың орташа ұзақтығы 9-12 күн. ... ... апат ... жағынан жер сілкінісінен кем болмайды. Көп
жағдайда дауыл нөсер жаңбырмен ... өтіп ... пен ... ... ... өте ... ... дейін жеткізуі мүмкін.
Боран
Бұл желдің жылдамдығы жағынан дауылдан жылдамдығы кіші болған ... ... ... 15-20 м\с ... ... ... Ал ... адам шығыны жағынан дауылдан әлде қайда төмен. Боран құйынды және ... ... ... ... ... үлкен аумақтарға дейін жайылуы ықтимал.
Құйынды боран шаңды және қарлы болып ... ... ... – бұл күшті
құйынды қатты желдің салдарынан құмды, шаңды, ... ... ... ... (значительный) қашықтыққа алып барып тастау мүмкіндігі бар
жағдай. Шаңды ... ... ... ... көп ... ... ... кездейсоқ басталып кету қасиеті бар және өте қысқа мерзімде өтеді.
Мысалы 10 минуттың ішінде желдің жылдамдығы 3 ... 30 с-қа ... ... сипаттағы төтенше жағдай
Гидрогеологиялық сиппаттағы төтенше жағдайға: су тасқыны, сел, ... ... Бұл ... ... ... ... ... да жатқызуға болады. Олар цунами т.б.
Су тасқыны
Су тасқыны нөсерлі жаңбырдың, қар мен ... ... ысып ... ... еруінің әсерінен болады. 2002 жылы болған глобалды ... және ... ... ... ... су алып ... әкеліп соқты.
Су тасқын таулы аймақтарында да көп болып тұрады. Таудан ... ... ... ... 5-10 м\с ... жетіп, екпіндеп аққан сел тасқыны
салмағы бірнеше тонналық тастарды домалатып әкетеді.
Цунами – су ... ... жер ... ... ... ... үлкен гравитациялық толқын. Толқынның биіктігі цунами басталған
жерде 0,1-5м ... ... -10м, ал клин ... ... және өзен
шеттерінде -50м-ге ... ... ... көп ... ... және
Атлантикалық мұхитта болып тұрады. Цунамиден сенімді қорғау жоқ. Қорғаудың
сейсмикалық органдарға ... ... келе ... дер ... басу
Су басу - өзеннің, көлдің және теңіздің суының деңгейінің көтерілуіне
байланысты құрғақ жердің көп бөлігін су алып ... ... су ... де ... ... ... қар мен ... үздіксіз еруіде
жатады.
Судың көтерілуінен болатын су басу Қазақстанның ... ... ... Оңтүстік Қазақстанда мұндай жағдай ақпан-наурыз, ал оңтүстік-
шығыс және ... ... ... ... ... Су басу ... үлкен нұқсан адам мен көптеген материялдық шығындар әкелуде.
Биологиялық төтенше жағдай
Биологиялық төтенше жағдайға эпидемия, ... және ... ... дегеніміз адамдар арасындағы ... ... ... және бұл ... сол ... тіркелген санының бірнеше есе
өсіп кетуі.
Инфекциялық аурулар 4 топқа бөлінеді.
▪ ішек инфекциялары;
▪ тыныс алу жолдарының инфекциясы;
▪ қандық (кровенные) ... ... ... ... инфекциясы (контакты).
Қазақстанда климаттық географиялық сипатына қарай обаның,
туляремияның табиғи ... ... ... ... ... іш сүзегі,
дизентерия және басқа да ішек ... ... ... қызылша
полиомемит, бруцеллоз, туберкулез, мидың қабыну, вирустық гепатит, сүзек,
безгек, тыныс жолдарының вирустық ... және т.б. ... ... Қазақстан және Қызылорда облыстары бұл аурулар бойынша аса ... ... ... атап ... ... мен ... облыстарында
обаның белсенді табиғи ошағы орналасқан. Оны таратушылар ... және ... ... ... ... ... обылысында, әсіресе Өзбекстан мен
шекаралас аудандар, сондай-ақ Алматы облысында байқалды.
Жұқпалы аурулар және одан ... ... ... әртүрлі климаттың географиялық
сипаттамалардың әр түрлігіне орай обаның, ... ... ... коптеген елді мекендердегі гигиеналық жағдайлардың төмендігінен
ерекше қауіпті және басқа да ... ... ... ... алғы
шарттар жасалған. Сонымен қатар олардың ... ... ... кеңеюі, ... ... ... ... ... халықтың көшіп қонуы, елдердің
арасындағы ... ... дер ... ... ... экономикалық байланыстардың тұрақсыздығы сияқты факторларда
ықпал етеді.
Қазақстанда іш сүзегі, дизентерия және басқада ішек ... ... ... полиомелит, бруцеллез, туберкулез, мидың қабынуы,
вирустық гепатит, сүзек, безгек, іш ... ... ... ... және т.б. ... ... ... Қазақстан облыстары бұл аурулар ... ... ... ... дизентерия мен ішек инфекциялары бойынша, Қызылорда,
Маңғыстау, Солтүстік Қазақстан және ... ... ең ... ... ... ... Қазақстанда вирустың гепатиттің 40-70 мың жағдайы тіркеледі.
Қазақстан аумағында обаның белсенді табиғи ... ... ... ... кіші ... ... түрлері болып табылады.
Туляремияның жайылымдық және далалық ошақтары Батыс Қазақстан ... ... ... Оны ... ... ... ... кенеден қабынуы тіркелген. Оның табиғи ошағы Алматы, Шығыс Қазақстан
облыстарында, ... ... ... ... ара тұра ... безгегі таралған. Қу безгегі Қазақстанның
барлық облыстарында кездеседі. Республикада сырттан ... ... ... ... ... ... жыл сайын ішінара кездесіп отырады. Етті
даярлаудың ветеринарлық-санитарлық және ... ... ... осы ... ауру ... ... мүмкін.
Жұқпалы аурулардан сақтандыру шаралары үш бағыт бойынша ... ... ... ... ... инфекция берілетін жолды бекіту;
▪ адамдардың жұқпалы ауруларға төзімділігін арттыру.
Инфекция көзіне ықпал етуде жұқпалы ауруларды өз ... ... ... ... және дәрігерлік емнің маңызы зор. ... ... ... ... ... аурулардың негізгі
белгілерін білудің, дәрігерге өз уақытында ... ... ... ... ... бұзу үшін жеке және қоғамдық гигиена
ережелерін сақтауды, ... ... ... әзірлеуді, сақтау мен
тасымалдауды, суды пайдаланудың санитарлық-гигиеналық және технологиялық
ережелерін ... ... ... ... қоздырштарына төзімділігін арттыру үшін сақтандырғыш
вакциналарын жаппай егу және арнайы сарысуларды ... ... ... ... де ... ... суда және сыртқы ортаның басқа да объектілерінде
ауру таратқыш микробтарды жою.
Дезинфекция әдістері физикалық, механикалық және ... ... ... от, ... ауа, қайнаған су, ультракүлгін сәуле.
Механикалық әдістер: ылғалды ... ... ... ... ... желдету. Химиялық әдістер: хлор әгін, хлораминді, ... ... ... т.б. ... ... ... ... тарататын жәндіктермен
(бит, бүрге, кене) күресу. Химиялық әдіс ... ... ... ... ... ... май ... сарышұнақ,
суыр) күрес: Ол механикалық және химиялық әдіспен жүргізіледі.
Адамдардың жұқпалы ауруларға төзімділігін ... ... ... сау ... ... ... мен ... егу
жолымен жасалады.
Обсервация-инфекцияның таралуын ескертуге бағытталған оқшауландыру,
шектеу, емдеу, сақтандыру және ... ... ... ... жүйесі.
Обсервация кезінде мыналар қарастырылады: күшейтілген медициналық бақылау,
қолайсыз аймақтың халқы мен байланысты шектеу ... ... ... арнайы
емдеу, сақтандыру және санитарлық-гигиеналық шараларды жүргізу.
Карантин-ошақты толық оқшауландыруға және ... ... ... ... ... ... және медициналық шаралар. Карантин
кезінде ол ... ... ... күзет қойылады.
Карантин кезінде оның аумағына кіріп шығуға тиым ... ... ... ... ... және ... ... шаралар
қарастырылады.
Әрбір адам, егер оның ауданында арнайы шара ... ... мына ... ... ... естерінде ұстаған жөн:
▪ жалпы пайдаланылатын жерді, жићазды, киімді, аяқ ... ... ... жәндіктер мен кеміргіштерді жоюды, санитарлық
тазалықтан өтуді;
▪ дезинфекциялаушы заттарды пайдалана ... ... күн ... әдіспен жинауды;
▪ тыныс органдарын жеке қорғау құралдарын (маска) киюді;
▪ балаларға үйден ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасамауды;
▪ жеке гигиена ережесін қатаң сақтауды: әсіресе ... ... ... ... ... және сабындап ыстық сумен жууды;
▪ тамаққа қойылатын ... ... ... ... тексерілген көзден ғана алуды, су мен сүтті қайнатуды;
▪ барлық азық-түлікті қуырып, қайнатқаннан ... ғана ... отта ... ... қыздыруды, жеміс пен көкөністі ыстық сумен
жууды;
▪ егілу мен дәрі қабылдауды вакцинаны, ... ... ... да дәрі-дәрмекті дәрігердің рұқсаты бойынша өз ... ... ... қана ... ... ... ... көмектесетіндігін есте ұстаған жөн.
Эпизоотия мен эпифитотия
Қазақстан Республикасында хайуанаттардың эпизоотиялық аурулардың ... ... ... туберкулез, шешек, құтырғандық, қанды бездек,
аусыл және лептоскулез.
Соңғы жылдары республикаға сырттан ет өнімдерінің әкелу ... ... ... ... ... ... ол республиканың
ветеренарлық ахуалына кері ықпалын тигізуде.
Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, ... ... етек ала ... ... ... ... тозу және ... қауіпті болып отыр, ол Солтүстік Қазақстанда байқалып, осы
аурулардың таралуына түрткі болып отыр.
Табиғи өрт
Табиғи ... ... ... ... жер асты ... ... жатады. Бұл құбылыстардың ішіндегі кең тарағаны орман
өрті. Орман өрті – бұл өсімдіктің стихиялық түрде жануы. ... өрті ... ... ... ... Ірі орман өртінің орташа жану ұзақтығы 10-15
тәулік.
Кесте . Отпен қамтылған ауданы бойынша орман ... ... ... ... ... қамтылған |
| ... ... ... жана |0,1-0,2 ... |0,2-2,0 ... өрт |2,1-2,0 ... емес өрт |21-200 ... өрт ... ... өрт |2000 ... ... өрт | ... өрт кезіндегі іс-әрекеті
Өрт –бұл адамдардың, хайуанаттардың қаза болуына және материалдық
құндылықтардың жойылуына алып ... ... жану ... ... отты ... ... өрт ... ережесін бұзу
себеп болып табылады.
От сөндірілмей тасталған ... ... ... ... ... атылғаннан кейін құрғақ шөпке түскен ... ... ... ... ... және ... ... (егістіктегі, ормандардағы) өрттер құрғақ шөбі бар және астық
өсетін ашық ... ... ... Ол ... сипатымен ерекшеленеді.
Шөптің (астықтың) өсуіне орай жазда жиі, көктемде сирек болады, ал ... ... ... таралу жылдамдығы 20-30 км/с жетуі мүмкін.
Өртті жайылтпаудың негізгі ... және ... ... ... жеке ... ... ... нүктесі бар Мемлекеттік қызмет жүргізеді. ... мен ... ... оны ... 2 ... тұрады: өртті тоқтату
(жайылтпау) -өрттің таралуын шектеу жөніндегі іс-әрекет және өрт ошағын
тікелей ... ... ... ені 20м ... ... ... бөгейді.
Өрт аумағының шеті айнала жыртылып орта жағы күйдіріледі.
Ормандағы төменде болған өртті топырақпен көмеді, оттың ... ... ... ... ... ... күйдіреді.
Орманның жоғарғы жағындағы өртті сөндіру қиын, оның ... ... және суды ... арқылы сөндіреді. Бұл жағдайда кедергінің ... ... кем ... ... ал ... өрт аумағының алдындағы
күйдірілетін кедергінің (жердің) ені ... ... өрт ... кемінде 50м болуға тиіс.
Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай
Кіріспе
Техногендік ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасы
• Геологиялық сипаттағы төтенше жағдай
• Метеорологиялық сипаттағы төтенше ... ... ... ... ... Биологиялық төтенше жағдай

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Тж тұрғындарды қорғау формалары. Ұжымдық жане жеке қорғану құралдары. Санитарлы өңдеу6 бет
Төтенше жағдайлар13 бет
Экономика нысандарының тұрақтылығын арттырудың негізгі қағидалары. Экономика нысандары тұрақтылығын арттыру бойынша шаралар, тәсілдер және жолдары. Жалпы ережелер2 бет
Бейбітшілік уақытындағы төтенше жағдайдағы медициналық көмекті ұйымдастыру51 бет
Бейбіт және соғыс уақыты кезіндегі ТЖ тұрғындарға шұғыл медициналық көмекті ұйымдастырудың негізгі принциптері10 бет
Тіршілік қауіпсіздігі негіздері туралы35 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар: сырғымалар, сел, тастың құлауы13 бет
Эвакуациялық шараларын ұйымдастыру8 бет
Күн белсінділігін рекурренттік талдау әдісімен зерттеу нәтижелері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь