Паскаль тілі туралы жалпы түсінік


Кіріспе

Қазіргі уақытта дербес компьютерлерді пайдаланып бағдарламалау негіздерін үйрену үшін жеңіл әрі мүмкіндіктері мол тіл ретінде TURBO PASCAL 6. 0 және 7. 0 диалектілері кеңінен қолданылуда.

Ұсынылып отырған оқу құралында алгоритм ұғымы, алгоритм негіздері және оның қасиеттері, алгоритмнің берілу түрлері және блок-сызба түрінде жазылуы қарастырылған.

TURBO PASCAL ортасын жүктеу, бағдарламаны орындауға жіберу, арнайы пернелердің атқаратын қызметтері туралы жазылған. Бағдарламаның құрылымы, типтері, стандартты функциялары жөнінде мәліметтер берілген.

PASCAL тілінің операторлары: енгізу, шығару, шартты көшіру, таңдау құруда пайдалану және олармен байланысты зертханалық жұмыстар қарастырылған. Қайталау алгоритмдерін бағдарламалаумен қатар, қайталау операторларына байланысты көптеген мысалдар мен бағдарламалар келтірілген.

Алтыншы тарауда берілгендердің күрделі типтеріне жататын массив ұғымы, бір өлшемді массив, екі өлшемді массив, көп өлшемді массивтерге байланысты есептер қарастырылып, ал массивтерді сипаттау, массив элементтерін енгізу, ең кіші, ең үлкен элементтерін табудың жолдары көрсетілген.

Көмекші бағдарламалар, берілгендердің аралас түрлері, жиындық тип, файлдық типтер толығымен қамтылған. Сондай-ақ, әр тақырыпқа арналған зертханалық жұмыстардың нұсқалары, бақылау сұрақтары берілген.

1. Паскаль- программалау тілі

Паскаль тілін 1968-1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт оқып-үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болдатын. Бұл тілдің стандарты акейінірек бекітілді, ол сол кездерде кең таралаған АЛГОЛ, ФОРТРАН, БЕЙСИК тілдеріне қарағанда жетілдірлеген, жұмыс ічтеуге ыңғайлы тіл болды. Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиісмдлілігінің арқасында дүние жүзіне тез таралды. Қазіргі кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде жұмыс істей алады. Паскаль тілінде жазылған программаның дұрыстығын компьютерде тексеру және жіберілген қатені түзету оңай.

Бұл тілде жазылған программа компьютиерде орындалу барысында алдымен трансляцияланады (машина тіліне аударылады), обьектік программаға түрлендіріледі де, содан кейін ғана орындалады. Осы сәтте компьютерде программаның екі нұсқасы болады, оның біріншісі - алгоритмдік тілдегі алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі - обьектілік кодтағы жазылған программа. Есеп нәтижесін машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны түзету қажет болғнда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы нұсқасы өңделеді.

Қазіргі кезде Паскаль тілі кез келген күр делі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналоды. Сондықтан ждалпы білім беретін мектептерде программалауды оқытуда осы Паскаль тілі таңдалып алынған. Енді осы тілдің ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне тоқталып өтейік.

2. TURBO PASCAL ортасын жүктеу

TURBO PASCAL ортасына кіру үшін Turbo. exe файлын жүктеу қажет. Жүйені сәтті жібергеннен кейін экранның жоғарғы қатарында TURBO PASCAL ортасында жұмыс істеудің мүмкін режимдерінің «мәзірі» пайда болады.

File Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window Help

Жұмыс барысында функционалдық пернелерді пайдалана отырып, бағдарламаны компиляциялау немесе орындау командасын бере аласыз. Сіз оларды қаншалықты тез есте сақтасаңыз, компьютермен жұмыс істеу соншалықты жеңілдей түседі.

F1- анықтаманы шақыру;

F2- терілген (редакторланған) бағдарламаны файлға сақтау;

F3- дискіде сақталған бағдарлама мәтінін редактор терезесіне шығару (файлды ашу) ;

F4- өңдеу режимінде қолданады (өңдеу режимін қара) ;

F5- өңдеу терезесін толық экранға үлкейтеді;

F6- редакторлау терезесін өңдеу терезесіне алмастырады;

F7- өңдеу режимінде қолданады (өңдеу режимін қара) ;

Alt-F9- бағдарламаны компиляциялау;

Ctrl-Ғ9- бағдарламаны компиляциялау жәнеорындауға жіберу;

Alt-Ғ5- нәтижені көру;

Alt-Х- TURBO PASCAL ортасынан шығу.

Жұмыс режимі

Мәтіндік редактор (Editor)

Мәтіндік редактор пайдаланушыға бағдарлама мәтінін теруге және тузетуге мүмкіндік береді. Мұның көмегіменмәтін бойынша жылжу үшін төмендегі пернелерді қолдануға болады:

PgUp - Бір бетке жоғары жылжу;

PgDn - бір бетке төмен жылжу;

Home- ағымдағы жолдың басына жылжу;

End- ағымдағы жолдың соңына жылжу;

Ctrl - PgUp -мәтін басына жылжу;

Ctrl - PgDn - мәтін соңына жылжу;

Кез келген мәтіндік редактордағы секілді меңзер мәтіні енгізу орнын көрсетеді.

Мәтіндік редактор бір мезетте Alt және BackSpace пернелерін басу арқылы шақыруға болатын Undo командасының көмегімен орындалған іс-әрекетті болдырмауға мүмкіндік береді. Егер Сіз орындалған іс-әрекетті болдырмауға асығыстық жасап қойсаңыз, онда оны Redo командасының көмегімен кері қалпына келтіре аласыз (бұл команданы Shift - Alt - BackSpace пернелерін бір мезетте басу арқылы шщақыруға болады) .

Көпшілік жағдайда іс-әрекетті абзацты жою үшін қолдануға тура келеді. Алдымен оны Shift және меңзерді басқару пернелерінің (алфавитті-цифрлық пернелігінің оң жағындағы бағытшалар) көмегімен айырықшаландырып аламыз. Содан кейін Shift пернесін басып тұрып, оны жібермей Delete пернесін басамыз. Нәтижесінде абзац алмасу буферіне ауысады.

Жұмыс барысында Сізге бағдарламаның айрықшалаған блогын алмастыру буферіне ойып алуға (Cut) (бір мезетте Shift және Delete пернелерін басу) немесе оны алмастыру буферіне көшіруге (Copy) (Ctrl және Ins пернелері), сонан кейін жаңа орынға қоюға (Paste) (Shift және Ins пернелері) тура келеді.

Бағдарлама мәтінін теру барысында қате жібермейтін адам кем де шығар. Егер Сіз басқа әріпті не цифрды жазып қөойсаңыз, егер белгі меңзер позициясында тұрса, онда оны Delete пернесінің көмегімен өшіресіз. Ал, егер, «дұрыс емес» белгі курсордың сол жағында тұрса, онда оны өшіру үшін BackSpace пернесін қолданамыз.

Толық жолды өшіру үшін Ctrl және У пернелерін басу қажет.

Файлмен жұмыс істеу режимі (File)

File мәзірінде Сізге басқа бағдарламалар бойынша таныс командалар орналасады.

New- жаңа файл құру

Open-бұрын құрылғанфайлды ашу

Save-активті терезедегі бағдарламаны дискіге сақтау

Save as-файлдың атын және жолын көрсете отырып сақтау

Өңдеу режимі (DEBUG)

Debug- мәзірінің пунктіндегі командаларына кейбір түсіндірулер қажет.

Watch- бақылау терезесін ашу. Стандартты терезе экранның төменгі бөлігінде орналасады. Егер бағдарлама мәтіні үлкен болса, онда бұл терезе бағдарламаның мәтінінің бір бөлігін жауып тұрады. Терезенің өлшемдерін өзгерту және онрың орнын ауыстыру үшін Ctrl - Ғ5 пернесін басыңыз, сонан кейін ←↑→↓ бағыттарының көмегімен терезенің өлшемі мен орнын белгілеп, Enter пернесін басыңыз. Мәнін бақылап отырған айнымалының атын енгізу үшін Insert пернесін басыңыз, экран бетінде тақырыбы Watch Expression деп жазылған сұр тік төртбұрыш пайда болады. Айнымалының атын енгізіп, енгізу пернесін басыңыз. Терезеде айнымалы аты пайда болады, айнымалының мәні (мәндері) шығу үшін бағдарламаны Ctrl-Ғ9 режимінде орындау керек.

Бағдарламаның кейбір бөліктерін қадам бойынша орындаусыз өтіп кетуге болады. Меңзерді бағдарламаның қадам бойынша орындалуы басталатын жолына қойып, Ғ4 пернесін басыңыз. Бағдарлама компиляцияланып, оның меңзерге дейін орналасқан бөлігі орындалады. Содан кейін Сіз Ғ7 пернесі арқылы бағдарламаны қадам бойынша орындауға мүмкіндік аласыз.

Бақылау терезесіндегі айнымалыны өшіру үшін оған алдын ала жасыл сызықты қондырып алып, Delete пернесін басу керек.

Еvaluate командасы Сізге өңдеу процесінде кез келген өрнектің мәнін табуға көмектеседі.

Өңдеу процесінде кез келген айнымалыға жаңа мән беруге болады. Ол үшін Сіз мынадай амалдарды орындауыңыз керек.

  1. Өңдеу режиміне кіру
  2. Режимде «ашу» және evaluate/modify қызметші сөзін табу, Enter пернесін басу.

Айталық, Сіз α \text{α} α \text{α} массивінің үшінші элементінің мәнін өзгерткіңіз келді делік. Енггізу пернесін басқаннан кейін экран бетінде сұр тік төртбұрыш пайда болады.

1-кесте 2-кесте

Арнайы таңбалар
Мағынасы
Түйінді сөздер
Аудармасы
Арнайы таңбалар:

'

<

>

<=

>=

:=

-

*

/

(, )

[, ]

:

.

,

;

+

Мағынасы:

Дәйекше (апостроф)

Тең

Кіші

Кіші немесе тең

Үлкен немесе тең

Меншіктеу

Азайту

Көбейту

Бөлу

Дөңгелек

Жақшалар

Тік жақшалар

Қос нүкте

Нүкте

Үтір

Үтірлі нүкте

Қосу

:
Түйінді сөздер:

AND

ARRAY

BEGIN

CASE

CONST

DO

END

FILE

FOR

FUNCTION

IF

OR

ELSE

PROCEDNRE

PROGRAM

RECORD

REPEAT

THEN

TYPE

VAR

Аудармасы:

Және

Массив

Басы

Таңдау

Тұрақты

Орында

Соңы

Файл

Үшін

Функция

Егер

Немесе

Әйтпесе

Процедура

Бағдарлама

Жазу

Қайталау

Онда

Тип

Айнымалы

PASCAL тіліндегі бағдарлама сипаттау және операторлар бөлімінен тұрады. Бағдарлама барысында мәні өзгермейтін деректер- тұрақтылар. Тұрақтылар бағдарламаның сиппаттау бөлімінде сипатталады және Const түйінді сөзінен бастиалады.

Мысалы:

Const k=100; n=50;

Pi=3, 141592;

Lmp=’p’;

Бағдарламалауда айнымалы деп дерек үшін жадтан бөлінген орынды айтады. Айнымалылардың мәні бағдарлама барысында өзгеруі мүмкін. Айнымалыларға, тұрақтыларға, бағдарламаға, процедураға, функцияға, тағы басқаларға атау (идентификатор) беріледі. Идентификатор құрамында латын әріптері, «-»таңбасы және цифрлар кездесуі мүмкін. Мысалы:

Program sum_mus1;

Идентификатор ретінде 2-кестедегі кілт сөздерді қолдануға болмайды. Айнымалылар жай және индексті болып бөлінеді. Жай айнымалылар өз атымен жазылады, ал индексі бар айнымалыларда оның аты мен индексі көрсетіледі.

Мысалы: Top, X, Z5, Vol, F[1], B[2, 1], A[I], B[I, J] .

3. Бағдаралама құрылымы

Бағдарлама мәтіні (мәтіні) : Program <бағдарлама аты>; деп аталатын міндетті емес элементтен, ал сипаттау бөлімдерінің басы келесі кілт сөздерінен басталуы мүмкін:

Label (белгілері)

Const (тұрақтылар)

Type (типтер)

Var (айнымалылар)

Function, Procedure (функция, процедура) .

Сипаттау бөлімінен соң, операторлық Begin, End жақшаларына алынған бағдарламаның орындалу бөлігі орналасады. Айнымалылар келесі сызбалар түрінде сипатталады:

Var<айнеымалы аттары тізімі>:<тип>;

<тип> - стандартты тип аты не сипатталған тип арқылы берілуі мүмкін. Сипатталғпгн типтер структуралық айнымалларға қолданылады. Сипатталған типтер Type бөлімінде анықталады:

Type <тип аты>=<тпитің сипаты>;

Тұрақтылардың сипатталынуы: Const <тұрақты аты>=<мәні>;

Белгілердің сипатталынуы: Label<белгілер тізімі>; Белгі- ең көбі 4 цифрдан тұратын және бағдарламада оператор алдына қос нүкте арқылы жазылатын әріптер не цифрлар комбинациясы. Белгіге өту GOTO<белгі>; арқылы орындалады.

Қарапайым радиусы R-ге тең шеңбердің ауданын есептейтін бағдарламаны қарастырайық:

Program Examplel;

Const PI=3, 14; {тұрақтыны сипаттау}

Var R: real; {R-айнымалысын сипаттау}

Begin {операторлық жақшаның басы}

Writeln (радиусты енгіз) ; {мәтінді экранға шығару}

Readln (R) ; {R-дің мәнін клавиатурадан енгізу}

Writeln (шеңбер ауданы:, PI*sqr (R) )

{нәтижені дисплейге шығару}

End

Түсініктемелер фигуралық жақшаға алынып жазылады. Таңбалық (символдық) қатарлар мен мәндер дәйекшеге (апостроф) алынады, оларды жазу үшін орыс немесе қазақұ әріптерін қолдануға болады.

Оператор-белгілі бір іс-әрекет орындау үшін соңында нүктелі үтір (; ) қойылған нұсқау. Бірнеше оператор Begin, End сөздерімен шектеліп жазылса, ол құрама оператор деп есептелінеді. Begin (басы) және End (соңы) операторлық жақшалар деп аталады. Begin -нен кейін және End-тің алдына нүктелі үтір қойылмайды, ал операторлар арасына қойылады. Егер бағдарламада артық нүктеліүұтір қойылса, ол бос оператор деп есептелінеді. Бос оператор-ешқандай әрекет орындалмамйтын оператор. Бағдарлама соңында нүкте қойылады. Begin, End-тен басқа көптеген түйінді сөздер 2-кестеде келтірілген.

PASCAL тілі операторларын жай және күрделі деп жіктеуге болады. Жай операторлар арқылы тек бьір ған іс-әрекет сипатталады. PASCAL тілінде жай операторлар: меншіктеу, шартсыз өту, бос оператор, енгізу және шығару. Күрделі оператор - альтернативтиі бірнеше операторлардан тұратын іс-әрекеттерді сипаттайды. Күрделі операторлар: құрама, шартты өту, таңдау, цикл, жазуды біріктіру.

Меншіктеу - PASCAL бағдарламалау тілінің негізгі операторы.

Мұнда V-айнымалының аты; «:=»-меншіктеу белгісі; а-өрнек.

Мысалы:

Im:=0; P:=1;

Im:=im+2; P:=p*im.

4. Берілгендер типтері

Компьютердің не адамның өңдеуіне бейімделіп дайындалған сандық, символдық, т. б. ақпараттар берілгендер не деректер делінеді. Берілгендер типтерге (түрлерге) сұрыпталады (1-сурет) .

1-сурет. Берілгендер типтерінің жіктелу нобайы

5. Стандартты типтер

PASCALда анықталған стандартты типтер:

- бүтін типтер- Shorting, Integer, Longint, Byte, Word;

-нақты типтер- Real, Single, Double, Extended, Comp;

-логикалық тип-Boolean

-таңбалық (символдық) тип- Char;

-жолдық (қатарлық) тип-String;

-- қатарлдық тип-Pchar;

-мәтіндік файл-Text;

-нұсқағыш тип-Pointer.

Бұлардан басқа типтер Type бөлімінде не Var бөлімінде анықтылауы тиіс. Жай типтердің PASCALда анықталған стандартты типтерінің қабылдауы мүмкін мәндерін қарасытрайық.

Бүтін типтер :

-128-ден 127-ге дейінгі аралықтағы бүтін сандар- Shorting ;

-32768-ден 32767-ге дейінгі аралықтағы бүтін сандар- Integer ;

-2147483648-ден 2147483647-ге дейінгі аралықтағы бүтін сандар- Longint , 0-ден 255-ке дейінгі аралықтағы бүтін сандар - Byte, 0-ден 65535-ке дейінгі аралықтағы бүтін сандар- Word.

Нақты типтер:

- 2, 9*10 -39 мен 1, 7*10 38 аралығындағы нақты сандар- Real;

-1, 5*10 -45 пен 3, 4*10 38 аралығындағы нақты сандар- Single;

-5, 0*10 -324 мен 1, 7*10 308 аралығындағы нақты сандар- Double;

-263+1 мен 263-1 аралығындағы нақты сандар- Comp.

Boolean - логикалық тип (мәндері: True -ақиқат, False -жалған) .

Char - таңбалық (символдық) тип (кез келген PASCAL алфавитіндегі дәйекшеге алынған «а», «5», «; » ) .

ASC II кестесіне символдар тізімі: цифрлдар мен әріптер және басқа да таңбалар кіреді. ASC II кестесіндегі әр символдың нөмірі осы символдың коды болып есептелінеді. Символ (таңба) мәнінің берілу түрлері төмендегідей:

-апострофқа алынған кез-келген ASC II кестесіндегі таңба; Мысалы, «А», «3», «*», т. б.

-#(фунт) таңбасынан кейін ASC II кестесіндегі символ нөмірі жазылуы. Мысалы, #65, #51;

-Chr функциясыарқылы өрнектеледі.

Chr-функциясы коды бойынша символды анықтайды. Яғни, Chr(65), «А», #65- А символдық айнымалының сипатталынуы:

ch: char; {ch- символ}. Компьютер жадында әр символ 1 байт орын алады. Келесі операторлар орындалуы бірмәнді:

А) ch:=’E’; ch:=#69; ch=chr (69) ;

Б) Writelen (‘ALMATY’) ;

Writelen (‘ALM’#65) ;

Writelen (#65#76#77#65) ;

Writelen (Chr(65), Chr(76), Chr(77), Chr(65) ) ;

6. Стандартты функциялар

Abs(x) - х-тің абсолют шамасы.

Sqr(x) - х-тің квадраты.

Sqrt(x) - х-х-тің квадрат түбірі.

Exp(x) - ех-тің мәні.

Ln(x) - х-тің натурал логарифмі.

Sin(x) - х-тің синусы.

Cos(x) - х-тің косинусы.

Arctan(x) - х-тің арктангенсі.

Round(x) - х-ті жақын бүтінге дөңгелектеу.

Trunc(x) - х-тің бүтін бөлігі.

Int(x) -х-т ің бүтін бөлігі.

Frac(x) - х-тің бөлшек бөлігі.

Odd(x) - х-жұп болса, мәні- ‘False’, тақ болса-‘True’.

Random(x) - Randomize операторыы орындалған соң, [0, x] аралығынан кездейсоқ сан. Мұндағы х<65536- бүтін сан.

Succ(x) - бүтін х-тен кейінгі санды анықтайды.

Pred(x) - бүтін х-тің алдындағы санды анықтайды.

Ескерту : Sqrt, Exр, Ln, Sin, Cos, Arctan функцияларының аргументтері кез келегн сандық тип, ал нәтижелері нақты тпи болады. PASCAL тіліндегі арифметикалық өрнек- тұрақтылар мен айнымалылардың арифметикалық операциялар, математикалық функциялар арқылы өрнектеліп жазылуы.

Таңбалық типтерге қолданылатын функциялар:

UpCase(s) - латын алфавитінің кіші әрпін бас әріпке түрлендіреді. Қазақ, орыс алфавиті әріптерін түрлендірмейді.

Ord(s) - реттелген таңбалар жиынтығы s-тің рет нөмірі. Мысалы:

Ord(‘5’) =53.

Chr(i) - керісінше, i-нөмірі таңба.

Succ(s) - s-тен кейінгі таңба.

Pred (s) - s-тің алдынджағы таңба.

7. Енгізу операторы

Берілген мәндерді айнымалыға жазу үшін меншіктеу операторын пайдалануға болады. Мысалы, А:=15: BC:=-16, т. с. с. Бірақ бұл жағдайда әмбебап етіп жасау үшін айнымалылардлың мәнджері өзгеретін етіп жасау үшін қажет, бұл жағдайда бағдарлама айнымалының әр түрлі мәндері үшін дұрыс болады. Ол үшлін енгізу операторы READ (READ ағылшынша оқу дегенді білдіреді) пайдаланыладыв.

Енгізу операторының жалпы түрі (форматы) төмендегідей:

Мұндағы a1, a2, . . . , an - айнымалы атаулары, оларды енгізу операторларының параметрлері деп те атайды. READ операторы орындалғанда параметрлер өздеріне сәйкес мәндерді қабылдайды, бұл міндет енгізу файлы INPUT (енгізу) арқылы жүзеге асырылады. Параметрлер жаңа мән қабылдағанда олардан бұрын орналасқан (жазылған) көне мән өшіріліп, орнына жаңа мәндер жазылып, бағдарлама параметрдің жаңа мәні бойынша жұмыс атқарады.

Оператор READ ерікті сандағы параметрлер арқылы жұмыс атқара алады. Параметрлердің сандық мәндері бір-бірінен бос орын арқылы ажыратылып жазылады. Мәндерді енгізіп болғаннан кейін Enter (енгізу) пернесі басылады. Мысалы, енгізу опереторы READ (А, В, С) түрінде берілсе, параметрлерге мәндер былай беріледі: 5-6, 2-4, 5. Бұл жағдайда А=5, В=6, С=4, 5 мәндер қабылдайды.

Осы мәндер бойынша бағдарлам орындалып болған соң, басқа мәндер үшін бағдараламаны қайталау қажет болса, Онда бағдарламаны басынан бастап қайта орындау қажет.

Бүтін айнымалыларға бюүтін, нақты айнымалыларға нақты мәндер берілуі қажет.

Айнымалы бейнеленгенде нақты ретінде бейнеленсе, оған нақты да, бүтін де мән беруге болады, себебі нақөты сан құрамына бүтін сан енеді. Ал машина «өзі» бүтін санды нақты сан түріне келтіріп алады. Мысалы, VAR A, B: REAL; READ (A, B) ; түрінде беріліп A, B айнымалылары үшін 4-5 Enter орындалса, онда машина оларды А=4, 0, В=5, 0 түрінде қабылдайды.

Сандар арасына бір немесе бірнеше бос орын қалдыруға болады, себебі сан енгізілгенде бос орын еске алынбайды.

Мәндерді енгізгенде мән енгізілген немесе параметрімен сәйкес READIN;, READIN (a1, a2, . . . , an) операторларын пайдалану қажет. Сонымен READ (a1, a2, . . . , an) ; READIN операторларының орнына бір ғана READIN (a1, a2, . . . , an) операторын пайдалануға болады.

8. Шығару операторы

PASCAL тілінде нәтижені экранға шығару үшін WRITE (жазу) операторы пайдаланылады:

Мұндағы a1, a2, . . . , an - жай айнымалылар немесе апострофтар ішіне алынған символдар тобы болуы мүмкін. Мысалы, егер В=17, 15 болып, мына команда орындалғанда:

WRITE (‘B мәні=’, B) экранда В=17, 15 дерегі көрінеді.

Шығарылатын параметрлер бір-бірімен үтір арқылы ажыратылып, WRITE қызмет сөзінен соң, дөңгелек жақша ішіне жазылады.

Бүтін және наұқыт сандарды шығару . үшін сандардың форматын беру қажет. Формат айнымалы атынан соң қос нүкте арқылы жазылады. Нақты сан формат екі саннан тұрады:

I-санға берілетін барлық орын,

II-үтірден кейін алынатын бөлшек бөлік саны.

Мысалы:

WRITE (Ү:5:2)

Мұндағы 5- нәтижеге берілген барлық орын, 2- үтірден соң алынатын бөлшек бөліктің саны.

Жалпы түрде:

бүтін сан үшін WRITE (N:S) немесе WRITE (‘K=’N:S), мұндағы S-формат, яғни бүтін санға берілген орын.

Нақты сан үшін: WRITE (‘Ү=’, Y:8:3)

Егер Ү=1, 76 болса, экраннан Ү=1, 760 көрінеді.

Жалпы түрде: WRITE (‘Ү=’, Y:M:N) .

Мұндағы M- барлық сан үшін берілген орын саны, N- бөлшек бөліктің орындарының саны. Егер операторда формат көрсетілмесе, онда нәтижеде қанша орынды сан алынса, сол сан экранға шығады.

PASCAL тілінде параметрсізж шығару операторы WRITELN жаңа жолға көшіру үшін прайдаланылады.

Егер WRITELN (a1, a2, . . . , an) ; операторы пайдаланылса, онда a1, a2, . . . , an мәндерін экранға шығарған соң, меңзер келесі жолға көшеді.

WRITE операторын түсініктеме беруге пайдалануға болады. Мысалы (‘A, B, C-мәндерін енгіз) ; READ (A, B, C) ;

Бұл жағдайда экранға:

А, В, С мәндерін енгіз деген түсініктеме сөз шығады.

Мәндер арасына қажетті бос орын иқалдыру үшін : к пайдаланылады. Мысалы, WRITE (‘T=’, N:3, ’’:4, ‘M=’, M:4:2) болса, онда Т-ның үш орынды мәнінен соң, 4 бос орын қалады да, одан соң М-нің мәні жазылады.

Айталық, Х=7, Y=15, Z=11, ал R=450, 08 болсын, оларды экранға шығарудың әр түрлді жағдайын көрсетейік.

Оператордың жазылуы Экранда

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
ТУРБО ПАСКАЛЬ ТІЛІНІҢ ТҮСІНІКТЕРІМЕН ЖҰМЫС ЖАСАУ
Паскаль тілінде сызықтық бағдарлама құру
Құрыдымдық типтер.жиындар
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері
Төменгі деңгейлі бағдарламалау тілдері
Турбо Паскалль тілінің негізгі элементтері
Объектілі бағдарланған программалау
Паскаль тілінде мәтіннен ақпараттарды өңдеу
Turbo Pascal тілінің операторлары
Орта мектепте Паскаль программалау тілін оқытуды жетілдіру жолдары
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz