Паскаль тілі туралы жалпы түсінік

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛІНЕ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.Паскаль. программалау тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
2.TURBO PASCAL ортасын жүктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
3.Бағдаралама құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
4.Берілгендер типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
5.Стандартты типтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
6.Стандартты функциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
7.Енгізу операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
8.Шығару операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ..19
9.Шартты көшіру операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
10.Таңдау командасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кіріспе
Қазіргі уақытта дербес компьютерлерді пайдаланып бағдарламалау негіздерін үйрену үшін жеңіл әрі мүмкіндіктері мол тіл ретінде TURBO PASCAL 6.0 және 7.0 диалектілері кеңінен қолданылуда.
Ұсынылып отырған оқу құралында алгоритм ұғымы, алгоритм негіздері және оның қасиеттері, алгоритмнің берілу түрлері және блок-сызба түрінде жазылуы қарастырылған.
TURBO PASCAL ортасын жүктеу, бағдарламаны орындауға жіберу, арнайы пернелердің атқаратын қызметтері туралы жазылған. Бағдарламаның құрылымы, типтері, стандартты функциялары жөнінде мәліметтер берілген.
PASCAL тілінің операторлары: енгізу, шығару, шартты көшіру, таңдау операторларынбағдарлама құруда пайдалану және олармен байланысты зертханалық жұмыстар қарастырылған. Қайталау алгоритмдерін бағдарламалаумен қатар, қайталау операторларына байланысты көптеген мысалдар мен бағдарламалар келтірілген.
Алтыншы тарауда берілгендердің күрделі типтеріне жататын массив ұғымы, бір өлшемді массив, екі өлшемді массив, көп өлшемді массивтерге байланысты есептер қарастырылып, ал массивтерді сипаттау, массив элементтерін енгізу, ең кіші, ең үлкен элементтерін табудың жолдары көрсетілген.
Көмекші бағдарламалар, берілгендердің аралас түрлері, жиындық тип, файлдық типтер толығымен қамтылған. Сондай-ақ, әр тақырыпқа арналған зертханалық жұмыстардың нұсқалары, бақылау сұрақтары берілген.
Пайдаланылған әдебиеттер
Turbo Pascal
Қ. Бекмолдаева, С. Солтананева
Паскаль для школьников
Д. М. Ушаков, Т. А. Юркова
Информатика
Ермеков Н. Т.
Информатика және есептеуіш техника негіздері
Б. Бөрібаев, Б. Нақысбеков, г. Мадиярова
        
        Кіріспе
Қазіргі уақытта дербес компьютерлерді пайдаланып ... ... үшін ... әрі мүмкіндіктері мол тіл ретінде TURBO ... және 7.0 ... ... ... ... оқу ... алгоритм ұғымы, алгоритм негіздері
және оның қасиеттері, алгоритмнің берілу ... және ... ... ... PASCAL ... жүктеу, бағдарламаны орындауға жіберу, арнайы
пернелердің атқаратын қызметтері туралы жазылған. ... ... ... ... жөнінде мәліметтер берілген.
PASCAL тілінің операторлары: енгізу, шығару, шартты көшіру, таңдау
операторларынбағдарлама құруда ... және ... ... жұмыстар қарастырылған. Қайталау алгоритмдерін бағдарламалаумен
қатар, ... ... ... ... мысалдар мен
бағдарламалар келтірілген.
Алтыншы тарауда ... ... ... жататын массив ұғымы,
бір өлшемді массив, екі өлшемді массив, көп өлшемді массивтерге байланысты
есептер қарастырылып, ал массивтерді ... ... ... ... ... ең үлкен элементтерін табудың жолдары көрсетілген.
Көмекші бағдарламалар, берілгендердің аралас түрлері, жиындық ... ... ... ... ... әр ... арналған
зертханалық жұмыстардың нұсқалары, бақылау сұрақтары берілген.
1.Паскаль- программалау тілі
Паскаль тілін 1968-1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт ... ... ... тілі ... ... ... Бұл тілдің
стандарты акейінірек бекітілді, ол сол кездерде кең таралаған ... ... ... ... ... жұмыс ічтеуге ыңғайлы
тіл болды. Паскаль тілі өзінің ... және ... ... ... тез ... ... ... барлық дербес
компьютерлер осы тілде ... ... ... ... ... ... ... компьютерде тексеру және жіберілген қатені түзету
оңай.
Бұл тілде жазылған программа компьютиерде орындалу барысында алдымен
трансляцияланады ... ... ... ... ... де, ... ... ғана орындалады. Осы ... ... екі ... ... оның ... – алгоритмдік тілдегі
алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі – обьектілік кодтағы ... ... ... ... ... жазылған программа арқылы аламыз, ал
программаны түзету қажет болғнда, оның алгоритмдік тілде жазылған ... ... ... ... тілі кез ... күр делі ... шығара
алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналоды. Сондықтан ждалпы білім
беретін мектептерде программалауды оқытуда осы ... тілі ... Енді осы ... ... мен ... тоқталып өтейік.
2.TURBO PASCAL ортасын жүктеу
TURBO PASCAL ортасына кіру үшін Turbo.exe файлын жүктеу қажет. Жүйені
сәтті жібергеннен кейін ... ... ... TURBO PASCAL ... ... ... ... «мәзірі» пайда болады.
File Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window ... ... ... ... ... ... ... немесе орындау командасын бере ... ... ... тез есте ... ... ... істеу соншалықты
жеңілдей түседі.
F1- анықтаманы шақыру;
F2- терілген (редакторланған) бағдарламаны файлға сақтау;
F3- дискіде сақталған бағдарлама мәтінін редактор ... ... ... ... ... ... (өңдеу режимін қара);
F5- өңдеу терезесін толық экранға үлкейтеді;
F6- редакторлау ... ... ... ... ... ... қолданады (өңдеу режимін қара);
Alt-F9- бағдарламаны компиляциялау;
Ctrl-Ғ9- бағдарламаны компиляциялау жәнеорындауға жіберу;
Alt-Ғ5- нәтижені ... TURBO PASCAL ... ... ... ... ... ... пайдаланушыға бағдарлама мәтінін теруге және
тузетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... қолдануға болады:
PgUp - Бір бетке жоғары жылжу;
PgDn – бір бетке төмен жылжу;
Home- ағымдағы жолдың басына ... ... ... ... ... – PgUp ... басына жылжу;
Ctrl – PgDn – мәтін соңына ... ... ... ... ... ... ... енгізу орнын
көрсетеді.
Мәтіндік редактор бір мезетте Alt және ... ... ... ... болатын Undo командасының көмегімен орындалған іс-әрекетті
болдырмауға мүмкіндік береді. Егер Сіз орындалған ... ... ... ... онда оны Redo ... ... кері қалпына
келтіре аласыз (бұл команданы Shift - Alt - ... ... ... басу арқылы шщақыруға болады).
Көпшілік жағдайда іс-әрекетті абзацты жою үшін ... тура ... оны Shift және ... басқару пернелерінің (алфавитті-цифрлық
пернелігінің оң жағындағы бағытшалар) көмегімен айырықшаландырып ... ... Shift ... басып тұрып, оны жібермей Delete пернесін
басамыз. Нәтижесінде абзац алмасу буферіне ... ... ... ... ... ... алмастыру
буферіне ойып алуға (Cut) (бір мезетте Shift және Delete пернелерін ... оны ... ... ... (Copy) (Ctrl және Ins ... ... жаңа ... қоюға (Paste) (Shift және Ins пернелері) тура
келеді.
Бағдарлама мәтінін теру ... қате ... адам кем де ... Сіз басқа әріпті не ... ... ... егер ... ... ... онда оны Delete ... көмегімен өшіресіз. Ал,
егер, «дұрыс емес» белгі курсордың сол жағында тұрса, онда оны ... ... ... ... ... ... үшін Ctrl және У ... басу қажет.
Файлмен жұмыс істеу режимі (File)
File мәзірінде Сізге басқа бағдарламалар бойынша таныс командалар
орналасады.
New- жаңа файл ... ... ... ... бағдарламаны дискіге сақтау
Save as-файлдың атын және жолын көрсете отырып сақтау
Өңдеу режимі (DEBUG)
Debug- мәзірінің пунктіндегі командаларына кейбір түсіндірулер қажет.
Watch- бақылау ... ашу. ... ... экранның төменгі
бөлігінде орналасады. Егер бағдарлама мәтіні үлкен болса, онда бұл ... ... бір ... ... ... Терезенің өлшемдерін
өзгерту және онрың орнын ауыстыру үшін Ctrl - Ғ5 пернесін басыңыз, ... ... ... ... терезенің өлшемі мен ... ... ... ... ... ... ... айнымалының атын енгізу үшін
Insert пернесін басыңыз, экран бетінде ... Watch ... ... сұр тік ... ... ... Айнымалының атын енгізіп, енгізу
пернесін басыңыз. Терезеде айнымалы аты пайда болады, айнымалының ... шығу үшін ... Ctrl-Ғ9 ... ... керек.
Бағдарламаның кейбір бөліктерін қадам бойынша орындаусыз өтіп кетуге
болады. Меңзерді бағдарламаның қадам бойынша орындалуы басталатын ... Ғ4 ... ... ... ... оның ... ... бөлігі орындалады. Содан кейін Сіз Ғ7 ... ... ... ... орындауға мүмкіндік аласыз.
Бақылау терезесіндегі айнымалыны өшіру үшін оған алдын ала жасыл
сызықты қондырып алып, Delete ... басу ... ... ... ... ... кез келген өрнектің мәнін
табуға көмектеседі.
Өңдеу ... кез ... ... жаңа мән ... ... ... Сіз ... амалдарды орындауыңыз керек.
1) Өңдеу режиміне кіру
2) Режимде «ашу» және evaluate/modify қызметші сөзін табу, Enter ... Сіз ... ... ... мәнін өзгерткіңіз
келді делік. Енггізу пернесін басқаннан кейін экран бетінде сұр ... ... ... ... |Мағынасы | | ... ... ... ... | | | | |
|' ... | | AND ... |
|< ... | |ARRAY ... |
|> |Тең | |BEGIN ... |
|= ... ... тең | |CONST ... |
|:= ... ... тең| |DO ... |
|- ... | |END ... |
|* ... | |FILE ... |
|/ ... | |FOR ... ... ... | ... |Функция |
|[,] ... | |IF ... |
|: ... | |OR ... |
|. |Тік ... | |ELSE ... |
|, |Қос ... | ... ... |
|; ... | |PROGRAM ... |
|+ ... | |RECORD ... |
| ... нүкте | |REPEAT ... |
| ... | |THEN ... |
| | | |TYPE |Тип |
| | | |VAR ... |
PASCAL тіліндегі бағдарлама сипаттау және ... ... ... ... мәні өзгермейтін деректер- тұрақтылар.
Тұрақтылар ... ... ... ... және Const түйінді
сөзінен бастиалады.
Мысалы:
Const k=100; n=50;
Pi=3,141592;
Lmp=’p’;
Бағдарламалауда айнымалы деп дерек үшін ... ... ... ... мәні бағдарлама барысында өзгеруі мүмкін. Айнымалыларға,
тұрақтыларға, бағдарламаға, процедураға, ... тағы ... ... ... ... ... ... әріптері, «-
»таңбасы және цифрлар кездесуі мүмкін. Мысалы:
Program ... ... ... кілт ... ... ... жай және индексті болып бөлінеді. Жай айнымалылар өз атымен
жазылады, ал ... бар ... оның аты мен ... ... ... F[1], B[2,1], A[I], ... құрылымы
Бағдарлама мәтіні (мәтіні) : Program ; деп аталатын
міндетті емес ... ал ... ... басы ... ... ... мүмкін:
Label (белгілері)
Const (тұрақтылар)
Type (типтер)
Var (айнымалылар)
Function,Procedure (функция, процедура).
Сипаттау бөлімінен соң, ... Begin, End ... ... орындалу бөлігі орналасады. Айнымалылар келесі сызбалар
түрінде сипатталады:
Var:;
- ... тип аты не ... тип ... ... ... ... структуралық айнымалларға қолданылады. Сипатталған
типтер Type ... ... ... ... Const ... ... Label;Белгі- ең көбі 4 цифрдан
тұратын және бағдарламада оператор ... қос ... ... жазылатын
әріптер не цифрлар комбинациясы. Белгіге өту GOTO;арқылы орындалады.
Қарапайым радиусы R-ге тең шеңбердің ауданын есептейтін бағдарламаны
қарастырайық:
Program ... PI=3,14; ... ... R: real; ... ... ... ... басы}
Writeln (радиусты енгіз); {мәтінді экранға шығару}
Readln (R); {R-дің мәнін клавиатурадан енгізу}
Writeln (шеңбер ауданы:, PI*sqr (R))
{нәтижені дисплейге шығару}
End
Түсініктемелер фигуралық жақшаға ... ... ... (символдық)
қатарлар мен мәндер дәйекшеге (апостроф) алынады, оларды жазу үшін ... ... ... ... ... бір іс-әрекет орындау үшін соңында нүктелі үтір (;)
қойылған нұсқау. Бірнеше ... Begin, End ... ... ... ... оператор деп есептелінеді. Begin ... және End ... ... деп ... Begin ... ... және ... алдына
нүктелі үтір қойылмайды, ал операторлар арасына ... Егер ... ... ... ол бос ... деп есептелінеді. Бос оператор-
ешқандай әрекет орындалмамйтын оператор. Бағдарлама соңында ... ... ... ... көптеген түйінді сөздер 2-кестеде келтірілген.
PASCAL тілі операторларын жай және күрделі деп жіктеуге болады. Жай
операторлар арқылы тек бьір ған ... ... PASCAL ... ... ... ... өту, бос оператор, енгізу және шығару.
Күрделі ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Күрделі операторлар: құрама, шартты өту, таңдау,
цикл, жазуды біріктіру.
Меншіктеу- PASCAL бағдарламалау ... ... ... V-айнымалының аты; «:=»-меншіктеу белгісі; а-өрнек.
Мысалы:
Im:=0;P:=1;
Im:=im+2; P:=p*im.
4.Берілгендер типтері
Компьютердің не адамның ... ... ... ... т.б. ... ... не ... делінеді. Берілгендер
типтерге (түрлерге) сұрыпталады (1-сурет).
1-сурет. Берілгендер типтерінің жіктелу нобайы
5.Стандартты типтер
PASCALда анықталған стандартты типтер:
- бүтін ... ... Integer, Longint, Byte, ... ... Real, Single, Double, Extended, Comp;
-логикалық тип-Boolean
-таңбалық (символдық) тип- Char;
-жолдық (қатарлық) тип-String;
-- қатарлдық тип-Pchar;
-мәтіндік ... ... ... ... Type ... не Var ... ... тиіс.
Жай типтердің PASCALда анықталған стандартты типтерінің қабылдауы мүмкін
мәндерін қарасытрайық.
Бүтін типтер:
-128-ден 127-ге дейінгі аралықтағы бүтін ... ... ... ... ... ... ... 2147483647-ге дейінгі аралықтағы бүтін сандар- Longint, 0-
ден 255-ке дейінгі аралықтағы бүтін ... Byte, 0-ден ... ... бүтін сандар-Word.
Нақты типтер:
-2,9*10-39 мен 1,7*1038 аралығындағы нақты сандар- ... пен 3,4*1038 ... ... ... мен 1,7*10308 аралығындағы нақты сандар-Double;
-263+1 мен 263-1 аралығындағы нақты сандар-Comp.
Boolean - логикалық тип (мәндері: True -ақиқат, False -жалған).
Char- ... ... тип (кез ... PASCAL алфавитіндегі дәйекшеге
алынған «а», «5», «;» ).
ASC II кестесіне символдар тізімі: цифрлдар мен әріптер және ... ... ... ASC II кестесіндегі әр символдың нөмірі осы символдың ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
-апострофқа алынған кез-келген ASC II кестесіндегі таңба; ... ... «*», ... ... ... ASC II ... ... нөмірі жазылуы.
Мысалы, #65,#51;
-Chr функциясыарқылы өрнектеледі.
Chr-функциясы коды бойынша символды анықтайды. Яғни, Chr(65), «А», #65- ... ... ... char; {ch- ... Компьютер жадында әр символ 1 байт орын алады.
Келесі операторлар орындалуы бірмәнді:
А) ch:=’E’; ch:=#69; ch=chr ... Writelen ... ... ... ... Chr(76), Chr(77), ... функциялар
Abs(x) - х-тің абсолют шамасы.
Sqr(x) – х-тің квадраты.
Sqrt(x) – х-х-тің ... ... ... ... ... ... ... х-тің синусы.
Cos(x)- х-тің косинусы.
Arctan(x)- х-тің арктангенсі.
Round(x)- х-ті жақын бүтінге дөңгелектеу.
Trunc(x)- х-тің бүтін бөлігі.
Int(x)-х-т ің бүтін бөлігі.
Frac(x)-х-тің бөлшек бөлігі.
Odd(x)- х-жұп ... ... ... тақ болса-‘True’.
Random(x)- Randomize операторыы орындалған соң, [0,x] аралығынан кездейсоқ
сан. Мұндағы х, >=,

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Паскаль програмалау тілі туралы түсінік29 бет
Паскаль программалау тіліне жалпы түсінік28 бет
Паскаль тілі туралы түсінік25 бет
Паскаль тілінің алғашқы түсініктері33 бет
Паскаль тілінің негізгі түсініктері27 бет
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері17 бет
Turbo Paskal-да символдық ақпаратты өңдеу19 бет
«Турбо паскаль жүйесінде бір өлшемді массивтерді ұйымдастыру технологиясы»25 бет
Алгоритмдерді Паскаль программалау тілінде әзірлеу10 бет
Бейсик және Паскаль тiлдерiнде программа құру ерекшелiктерi23 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь