ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

1 ҚР.ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері
1.1 Несиенің формалары, түрлері және олардың жіктелуі
1.2 Екінші деңгейлі банктердің несиелеуінің шетелдік тәжірибесі

2 Екінші деңгейлі банктердің несиелендіру әдістері мен формаларын талдау
2.1 Екінші деңгейлі банктердің несиелеу көрсеткіштерін талдау
2.2.Ипотекалық несиелеу нарығы
2.3.Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығының құрылымы
2.4 Шағын кәсіпкерлік субьектілерін несиелеу барысы және оларды талдау


3 ҚР.ғы несиенің формалары мен оларды талдау әдістерін жетілдіру бағыттары

3.1 Ипотекалық несиенің дамуына ықпал ететін факторларды зерттеу . несие әдістерін жетілдірудің негізгі бағыты ретінде
3.2 Тұрғындардың әлеуметтік.экономикалық жағдайының екінші деңгейлі банктердің несиелендіруіне тигізетін әсерін жетілдіру бағыттары

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
КІРІСПЕ

Өндіріс, ұдайы өндіріс процесінің бастапқы пункті, шешүші жағдайы бола отырып, басқа фазалармен тығыз байланыста. Ұдайы өндіріс процесі материалдық игіліктердің қоғамдық өндірісі процесінің үздіксіз жаңаруы ретінде, оның әр түрлі сатыларының біртіндеп ауысуын ұлғайтады. Әрбір саты-өндіріс, үлестіру, айырбас және тұтыну белгілі бір мағынаға ие.
Ұдайы өндіріс фазаларының бірлігі мен өзара әсері тауар-ақша қатынастарының, құнның тауарлық және ақшалай формаларының бар болуымен қамтамасыз етіледі.
Ұдайы өндіріс процесі фазаларының өзара әсері тауарлық шаруашылықтағы несиенің орнын айқындауға және оның мәнін ашуда елеулі мәнге ие. Өндірісте несиелік қатынас жүргізілмейді. Өндірістік процеске несиелік қатынастардың тек бірінші жағы-алынған несиені өндірістік мақсатқа пайдаланушы қарыз алушы ғана қатынаса алады. Екінші жақ - кредитор өндірістік процестің сыртында қалады. Демек, несие бірегей ұдайы өндіріс процесінің субьектілері арасындағы экономикалық байланысты білдіреді. Сондықтан несиенің мәнін ұдайы өндіріс процесінің бір сатысымен ғана байланыстыруға болмайды.
Несие құнның белгіленіп үлгерген қызметіне байланысты болатын қатынастарды білдіреді. Несие тек өндірісте ғана пайда бола алмайды, өйткені мұндай өнім әлі жасалған жоқ, ал оның бөліктері ұдайы өндіріс процесінің сәйкес қатынасушыларының иелігіне түскен жоқ. Несие айырбас сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмілесінің формасы ретінде құн қозғалысының үздіксіздігін қамтамасыз етуге тиіс. Құн қозғалысы несие қозғалысының ядросы болып табылады.
Несиенің мәнін ашу - бұл несиені экономикалық қатынастардың біртұтас жүйенің элементі ретінде көрсететін, оның мәнді анықтығын білдіретін сапаларын тану болып табылады. Несиенің құрылымы белгілі бір мәнге айналған және несиелік қатынастар танымының сатысы ретінде көрінеді. Ол несие тұрақты, өзгеріссіз қалады. Құрылымдық талдау тұрғысынан алғанда несие зерттеу обьектісі ретінде, бәрінен бұрын оның субьектілері болып табылатын элементтерден тұрады. Несиелік мәміледе қатынас субьектілері қарыз беруші және қарыз алушы болады. Кредитор мен қарыз алушының қалыптасуы тауар айналысы негізінде жүреді.
Несие бәрінен бұрын тауар өндірісі процесінде пайда болатын оның негізгі өндірістік қатынастармен анықталатын қоғамның әлеуметтік байланыстарының белгілі бір типі. Сондықтан несие экономикалық категория ретінде тек өндірістік қатынастар шеңберінде ғана сипатталуы мүмкін. Бұл несиені экономикалық мазмұны, көзқарасы тұрғысынан қарастыруға қатысты. Несие әлеуметтік байланыстың белгілі бір типі бола отырып, өндірістік қатынастар тобына жатады.
Екінші деңгейлі және банктік емес ұйымдармен несиенің екі формасы беріледі: банктік және коммерциялық. Сонымен бірге несиенің келесідей түрлері бар: тұтыну, ипотекалық, мемлекеттік, халықаралық, банкаралық
ПАЙДАЛЫНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Ғ.С. СЕЙІТҚАСЫМОВ. “ҚАРЖЫ,НЕСИЕ,БАНК”.Алматы 2002ж
2. А.С.МАҚЫШ. “АҚША АЙНАЛЫСЫ ЖӘНЕ НЕСИЕ”. Алматы 2003ж.
3. А.С.МАҚЫШ. “КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕР ЖӘНЕ БАНКТІК ОПЕРАЦИЯЛАР”. Алматы 2003ж.
4. И.А. ЖУКОВ. “ДЕНЬГИ,КРЕДИТ,БАНКИ”. Москва 2001г.
5. “ МИКРОКРЕДИТОВАНИЕ И РАЗВИТИЕ МИКРОКРЕДИТНЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ В КАЗАХСТАНЕ”. БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г №1.
6. “ДОЛГОСРОЧНАЯ ПЕРСПЕКТИВА: РЫНОК ИПОТЕЧНОГО КРЕДИТОВАНИЯ В КАЗАХСТАНЕ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2002г №5.
7. “ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕУ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г №5.
“СИСТЕМА ЖИЛИЩНОГО КРЕДИТОВАНИЯ СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ”.БАНК КАЗАХСТАНА – 2004г №8.
8. “ОБ АКТУАЛЬНЫХ АСПЕКТАХ ГАРАНТИРОВАНИЯ ИПОТЕЧНЫХ КРЕДИТОВ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г №10.
9. “НЕСИЕЛЕУДІҢ ЖАҢА ТҮРЛЕРІН ДАМЫТУ
ҚАЖЕТ”. БАНКИ КАЗАХСТАНА –2001г №11.
10. “ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК СУБЬЕКТІЛЕРІН
НЕСИЕЛЕУ”. БАНКИ КАЗАХСТАНА –2000г №11.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері
1.1 Несиенің ... ... және ... ... ... деңгейлі банктердің несиелеуінің шетелдік тәжірибесі
2 ... ... ... несиелендіру әдістері мен формаларын талдау
2.1 Екінші деңгейлі банктердің несиелеу көрсеткіштерін талдау
2.2.Ипотекалық несиелеу нарығы
2.3.Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығының құрылымы
2.4 Шағын ... ... ... ... және оларды талдау
3 ҚР-ғы несиенің формалары мен оларды ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал ететін факторларды зерттеу –
несие әдістерін жетілдірудің негізгі бағыты ретінде
3.2 Тұрғындардың әлеуметтік-экономикалық жағдайының екінші деңгейлі
банктердің несиелендіруіне ... ... ... бағыттары
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер тiзiмi
КІРІСПЕ
Өндіріс, ұдайы өндіріс процесінің бастапқы пункті, шешүші жағдайы ... ... ... ... ... ... өндіріс процесі
материалдық игіліктердің қоғамдық ... ... ... ... оның әр ... сатыларының біртіндеп ауысуын ұлғайтады. Әрбір саты-
өндіріс, үлестіру, айырбас және тұтыну белгілі бір мағынаға ие.
Ұдайы өндіріс ... ... мен ... ... ... ... тауарлық және ақшалай формаларының бар болуымен
қамтамасыз етіледі.
Ұдайы ... ... ... ... ... ... ... орнын айқындауға және оның мәнін ашуда елеулі ... ие. ... ... ... Өндірістік процеске несиелік қатынастардың
тек бірінші жағы-алынған несиені өндірістік мақсатқа пайдаланушы ... ғана ... ... ... жақ - ... ... ... қалады. Демек, несие бірегей ұдайы өндіріс процесінің ... ... ... ... ... ... ... өндіріс процесінің бір сатысымен ғана байланыстыруға болмайды.
Несие ... ... ... ... байланысты болатын
қатынастарды білдіреді. Несие тек ... ғана ... бола ... ... өнім әлі жасалған жоқ, ал оның бөліктері ұдайы ... ... ... ... ... жоқ. ... айырбас
сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмілесінің ... ... ... ... қамтамасыз етуге тиіс. Құн ... ... ... болып табылады.
Несиенің мәнін ашу - бұл несиені ... ... ... ... ретінде көрсететін, оның мәнді анықтығын ... тану ... ... ... ... белгілі бір мәнге айналған
және несиелік қатынастар танымының сатысы ретінде көрінеді. Ол ... ... ... Құрылымдық талдау тұрғысынан алғанда несие
зерттеу обьектісі ретінде, бәрінен бұрын оның субьектілері ... ... ... ... ... ... субьектілері қарыз беруші
және қарыз алушы ... ... мен ... алушының қалыптасуы тауар
айналысы негізінде жүреді.
Несие бәрінен бұрын тауар өндірісі процесінде пайда ... оның ... ... анықталатын қоғамның әлеуметтік байланыстарының
белгілі бір типі. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... ғана сипатталуы мүмкін. Бұл несиені
экономикалық мазмұны, көзқарасы тұрғысынан ... ... ... ... белгілі бір типі бола отырып, өндірістік ... ... ... және ... емес ... ... екі формасы
беріледі: банктік және коммерциялық. Сонымен бірге несиенің ... бар: ... ... мемлекеттік, халықаралық, банкаралық
несиелер. Оның ішінде мен ... ... ... ... ала ... ... ... несиені, шағын және орта
бизнесті дамытуға берілетін несие, халық тұтынатын ... ... ... ... несие және микронесиені қарастырдым.
Дипломдық жұмысымның мақсаты екінші деңгейлі ... ... мен ... ... ... ... обьектісі Қазақстан
Республикасының банк жүйесі болып табылады.
1 ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық ... ... ... ... және ... ... ... категория ретінде формаларға ие. Форма әр ... да бір ... тән ... қажетті байланыстардың жиынтығын
білдіреді. Несиеге ... оның ... бұл ... ... ... әр ... сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... құнға қатысты
кредитор мен қарыз алушы арасындағы байланыс қалай өзгерсе де, ... оның ... ... ... ... ... әдетте несиенің екі формасы қарастырылады:
коммерциялық және ... ... ... ... ... тұтыну,
мемелекеттік, халықаралық, фирмалық және т.б жатқызады.
Несиенің формасы - бұл несиелік қатынастар құрылымының, ... ... яғни әр ... ... және ішкі ... барысында толық
сақталатын көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен ... ... ... ... ... де, ... формасы сол күйінде сақталады.
Коммерциялық несие - бұл жеткізушінің сатып алушыға ұсынған ... ... ... үшін ... ... ... ... осы формасының
обьектісі ретінде тауарлық капитал қызмет атқарады. Коммерциялық несиенің
ерекшелігі ... ... ... ... ... біріккен, ал оның
мақсаты - тауарларды ... ... ... ... да және оны ... ... ... мен
бизнеспен айналысатындар бола алады. Коммерциялық несие көбіне ... ... ... ... ... ... барысында туындайды. Мұндай
жағдайда айналыс құралы ретінде ... ... ... ... ... ... арнайы қарыздық міндеттеме - вексель
қолданылады.
Коммерциялық ... ... ... ... ... аясы тар мақсат
емес, ол сатып алу-сату келісіміне қосақталып жүреді. ... ... ... ... Төлемді кейінге қалдыру мерзімі
жабдықтаушы мен сатып ... ... ... ... ... уақытта жеке
анықталады. Әдетте төлеуді кейінге қалдырудың ең жоғары мерзімі 90 күнге
белгіленеді. Төлемді кейінге ... ... ... және ... ... ... кейінге қалдыру кезеңін ұзарту сатып алушы
мүддесіне сай ... оны ... ... ... ... ... бұл формасын таңдаудың басқа факторы бәсекелестік кезінде мәнді
роль атқаратын оның құны болып ... ... ... ... ақша ... ... ... отырады, бірақ әдетте
анағұрлым жоғары деңгейде белгіленеді. Коммерциялық несие ... ... ... ... жеке өмір ... ... ... көбіне
бағынышты роль атқаруда, өйткені онда банктік ... ... ... өзгерістері көрінеді.
Коммерциялық несиенің артықшылықтарымен қатар, кемшіліктері де бар.
Уақыт шектеулігі, өлшемдері, ... ... ... белгілі кемшіліктерден
басқа төлемді белгілі бір дәрежеде кейінге қалдыру мәжбүрлік сипатына ие
болады; тауарларды ... ... жиі ... ... ... ... жағдайы туралы әр уақытта жақсы хабардар болмайды, ал
бұл олардың шаруашылық қызметі үшін ... бір ... ... ... ... - ... ... ықпалынан күшті әсер көреді. Көрсетілген
кемшіліктер коммерциялық несиенің ролін төмендетеді.
Коммерциялық несиенің банктік ... ... ... ... беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни тауар немесе
қызметті сатумен айналысатын кез келген заңды тұлға бола алады;
- ... ... тек қана ... ... ... ... капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
- коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік пайыз
мөлшерімен салыстырғанда төмен болады;
- ... ... мен ... ... ... ... мәміленің заңды
түрде рәсімделуі барысында, бұл енсие үшін ... ақы ... ... қосылады.
Банктік несие - бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларға ... ... ... ... ... - бұл экономикадағы кеңінен тараған несиелік қатынастардың
формасы болып табылады. Банктік бойынша несиелік ... ... шарт ... ... келісім жатады. Банктік несиеде ... және ... ... ... ... ... ... ретінде:
кәсіпкерлікпен немесе бизнеспен айналысатын қаржы ресурстарына ... бар кез ... ... ұйым ... ... Мұндағы қарыз берушінің
басты мақсаты - бұл пайыз түрінде табыс алу.
Банктік несие сферасы коммерциялық ... ... ... ... өрісі кең. Коммерциялық несие тек тауар ... ... ... ... несие қоғамның барлық топтарының ақшалай ... ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Банктік несие әмбебеп болып келеді, өйткені банк ... ... ... ... ... ... ... қолданыс табады. Бұл
ерекшелік оның жедел даму себебі ... ... ... ... ... бар, онда ақшалай капитал өнеркәсіптік капиталдан
бөлектенген. Кредитордың мақсаты - ... ... ... алу. ... ... мерзімділік және пайыз төлеу жағдайларында қарыз капиталын
ұсынушы банктік мекеме кредитор ретінде ... ... ... ... ... ... отырып, едәуір сандық
және сапалық өзгерістерге ұшырайды. Олардың біреуі қарыз мәмілесінің
қатысушыларымен ... ... ... ол ... екі
қатысушыларымен банкирлер және жұмыс істеп жүрген капиталисттермен шектеліп
қалмайды. Бір жағынан, қарыз капиталын ... ... ... әр ... ... ... Екінші жағынан, қарыз алушылардың құрамы
өзгереді. Банктік мекемелерде қарыз алушыларға ақшалай ... ... ... ... ... мүмкіндіктер ғана емес, сонымен қатар берілген ... де ... ... ... ... ішкі және ... әсер ... Біріншіге банктің қолында бар ресурстардың көлемі
жатады. Ресурстардың өсуіне сәйкес оның несиелік мүмкіндіктеріне әсер ... ... ... ... ... жасайды.
Банктің белгілі бір шетке капитал шығару және оны қарыз алушыларға беру
мүмкіндігі бар. Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... болып табылмайды. Несиелік мекемелер ақшалай қаражаттарды банк аралық
нарықтан қарызға алады, сонымен ... ... ... ... да ... ... ... шамасына да белсенді ақшалай - чектік эмиссиямен
толтырылған нақтылы ресурстардың ... ғана ... оған ... жеке ... және ... мекемелер тарапынан қарыз
қаражаттарына деген сұраныс та әсер етеді. Осылайша экономикалық ... ... ... ... ... айқындаушы негізгі фактор
болып, банктердің ресурстары емес, несиеге ... ... ... ... ... ... рөлі біршама төмендеуіне қарамастан, ол
едәуір шамада ... ... деп ... ... жоқ. ... ... ... қаражаттарға деген қажеттіліктері, бірінші
кезекте,банктік несие есебінен ... ... ол ... ... жеке ... үшін де ... ... алудың анағұрлым
ыңғайлы формасы болып келеді. ... ... ... ... ... ... ал банктік несие өзінің басымдық жағдайында қалады.
Тұтыну несиесі - бұл тұрғындарға ... ... ... алу ... ... ... үшін ... және банктік формада
берілетін несие. Тұтыну несиесінің негізгі міндеті - ... ... ... ... Бұл ... ... саудамен тығыз байланысты: бір
жағынан - тауар айналымының ұлғаюымен несиенің көлемі де ... ... ... ... несиеге де сұраныс тудырады; ... ... ... өсуі төлем қабілеттіне сұранысты күшейтеді. Бұл
тәуелділік, әсіресе ... ... ... ... жағдайында
көрінеді.
Несиенің бұл түрін әр түрлі елдерде салыстыру оның дамуының әр түрлі
деңгейін ... ... мен ... ... жалпы қарыз сомасының
қатынасы, осы елдердің жалпы ішкі өнімдеріне 10% деңгейінде, ГФР және
Францияда -30%, ал ... мен ... - ... ... ... несиесі
негізінен қымбат тұратын тауарларды сатып алу кезінде: автомобильдерді,
электр тұрмыстық құрал-жабдықтарды және т.б ... ... ... ... ... де жиі ... ... елдерде несие
көлемінің жартысынан көбі автомобильдерді ... ... ... ... ... ... қол түрде сатып алынады.
Қазіргі уақытта дербес несиені пайдалану ережелері анағұрлым біркелкі
бағытталынған. Бұған несиелік карточкаларды ... ... ... ... ... ортақ сипат біріктіреді, яғни тауарды болашақта төлемін
төлеу бойынша ... алу ... ... ... ... экономикасында үлкен роль атқарады, сондықтан
ол мемлекеттік органдар тарапынан белсенді реттеуге ұшырайды. Бұл ... ... ... ... беру ... және пайдалану деңгейі бойынша. Беру
сатысында ... ... ... ... ... кей ... ... және қаржылық компаниялар қызметтерінің бұл ... ... ... таралады.
Экономикалық құлдырау және әлсіз сұраныс жағдайында мемлекеттің ... ... ... ... ... Бұл үшін тұтыну несиесіне
жеңілдік жағдайлар енгізілген: тауар бағасының қолма-қол ... ... ... ... ... оның құнының төмендетілуі.
Дамыған ... ... ... ... өте зор. Ол ... ... ынталандырады және олардың өндірісі мен өткізілуінің
ұлғаюына жағдай жасайды. Тұтыну несиесін көбінесе ... ... ... мен ... ... ... ұзақ ... несиеге алу жеке тұлғаларға қолма-қол ... ... ... ... ... ... несиесі жеке тұлғаларға ұзақ мерзімді банктік қарыз формасында
тұрғын үй алуға және ... ... ... ... осы ... ... тұрғын үй құрылыс банкі құрылған.
Жаңа тұрғын үй саясатының Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес азаматтарға
қызмет көрсету үшін ... үй ... ... қарыз-жинақ шоттары ашылады.
Қарыз-жинақ шоттарын құрылысты бастауға, ... ... ... ... мен, тұрғын үй сатып алуға және ... ... ... беру үшін ... несие - азаматтарға және заңды тұлғаларға қатысты қарыз
алушы немесе кредитор ... және ... ... ... ... ... жиынтығы. Мемлекеттік несиенің негізгі формасы-
мемлекеттік займдар, сонымен қатар қысқа ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қысқа мерзімді
қазыналық міндеттемелер ресми түрде ... ... ... үлесті жабу
үшін шығарылады, бірақ іс жүзінде ... ... ... ... ... және ... ... қайтарымдылық және
пайыздар төлеу шарттарымен беру бойынша байланысты экономикалық қатынастар
сферасындағы қарыз ... ... ... Кредиторлар мен қарыз
алушылар ретінде банктер, жеке ... ... ... ... ... ... және аймақтық ұйымдар қатынасады.
Қазақстан Республикасының жетекші халықаралық қаржылық ұйымдарға мүше
болуы, экономикалық реформалар ... үшін ... ... ... қол
жеткізіге мүмкіндік берді.
Ипотекалық несие-жылжымайтын ... ... ... үй ... ... ... ала отырып берілетін несие.
Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын ... бір ... ие оның бір ... ... ...... ... болып табылмайды,
ол несиені ерекше түрдегі экономикалық ... ... ... жіктеудің категориясы болады.
Осыған байланысты несие түрлері төмендегідей жіктеледі:
1) мерзімдері ... ... ... ... ... ... 3-5 жылға дейін);
б\ұзақ мерзімді(3-5 жылдан жоғары);
2) несиелеу обьектілері бойынша:
а\негізгі қорларға берілетін несие;
ә\айналым қорларына берілетін несие;
3) ... ... ... ... ... ... бойынша сауда және жабдықтаушы
өткізуші ұйымдар несиеленеді, ал қалғандарында айналым бойынша да, қалдық
бойынша да ... ... ... ... ... ... тауарлы және ақшалай болуы мүмкін, ал
халықаралық несиені төмендегідей жіктеуге болады:
1) несиелеу ... ... және ... ... ... мазмұны бойынша:сыртқы сауда
операцияларымен байланысты коммерциялық және
қаржылық кез келген мақсат үшін пайдаланылады;
3) несие субьектілері ... ... ... ... ... ... ... бойынша:қысқа мерзімді, орта мерзімді,
ұзақ мерзімді.
Несиелеу әдістері – несиенің берілу және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты болатын, ... ... ... қаражат айналымының
шеңберіне қатынасу тәсілдері.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі отандық банктік тәжірибеде ... ... ... қалдық бойынша;
- айналым бойынша.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие қозғалысы (яғни, несиені беру
және қайтару) несиеленетін ... ... ... ... ... ... әр түрлі тауарлы - материалды құндылықтар
(шикізат, ... және ... ... ... ... ... т.б.), ... өндіріс, алдағы кезеңдегі шығыстар, дайын өнімдер
және жөнелтілген тауарлар ... ... ... ... өсуі ... сұраныс тудырып, ал олардың азаюы несиенің сол мөлшерде қайтарылуын
талап етті. Мұндай несиелеу әдісінде ... ... ... ... ... ... органдардың құндылықтары мен шығындар қорларының
нормативтен ... ... ... ... ... жабуға бағытталды. Компенсациялық несиелер жай несиелік ... ... ... бұл ... ... есеп ... ... жолымен жүзеге асырылды.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозгалысы материалдың құндылықтар ... яғни ... түсу ... ... анықталады. Бұл несиелеу әдісінде жаңа ... мен ... ... несие бойынша қарыздың қайтарылуы уакыт бойынша
ұштасып қалып отырды. ... ... ... ... ие ... ... берілуі тікелей төлемге қатысты және ең бастысы, заемдық
қаражаттарға ... ... ... ... ... ... Сөйтіп,
айналым бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы несиелердің көмегімен
жүргізіліп, арнайы несиелік шоттар бойынша беріліп ... ... ... қайтарылуы өнімді сатудан түскен ақшалай түсімдер
есебінен банктік несиелік шотқа түсу ... ... ... ... әдіс ... рет пайдалануға жараса, ал ... ... ... ... ... үшін ... етумен қатар, халық
шаруашылығының қорларының айналым шеңберін және ... ... оның рөлі арта ... ... ... әдісі нарықтық жағдайға өтуімен байланысты
өзінің тәжірибелік маңызын жоғалтты, ... 80-ші ... ... бірінші кезеңінің жүрісінде саны көп ауқымды объектілерді
несиелеуден (қалдық ... сол ... ... ... да) ... ... бойынша ірі объектілерді тек айналым бойынша несиелеуге
өтудің объективті процесі аяқталды. Мұнда айналым бойынша несиелеу жиынтық
қорлар мен ... ... ... ... формасын қабылдады, сондай-ақ
мұндай формаға іс жүзінде шаруашылықтың барлық салалары өткізілді. Қазіргі
жағдайда мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, көлік, ... ауыл ... және ... ... несиеленеді.
Сонымен, қазіргі банктік тәжірибеде несиелеу әдісінің үш ... ... ... несиелеу әдістері;
- қалдық бойынша нссислеу әдістсрі;
- ...... ... ... ... ... ... объектісінің
айналымындағы қозғалысын -жалғастырып отырды. Несие қарыз ... оның ... ... ... ... ... деген
объективтік қажеттілікті ұлғайту шараларына байланысты несие мөлшері өсіп,
бұл қажеттіліктің азаюына байланысты несие қайтарылады.
Қалдық бойынша ... ... ... ... деген қажеттілік
тауарлы – материалды құндылықтар және шығындар құндылықтарымен ... ... ... ... қажетті құндылықтарды өзінің қаржылай
көздері есебінен сатып алуы мүмкін және содан соң ... ... ... ... ... ... ... жасайды, сондай-ақ шығарылған шығындарды
өтейді. Несие бұл жағдайда тауарлы -–материалды құндылықтардың ... ала ... ... тәжірибесінде беріледі, ал қажетті
материалдарды сатып алу ... ... үшін ... ... бойынша
несиелеуде несиелеу обьектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша ... іс ... ... айналым – қалдықтық әдісі түзіледі. Мұндағы бірінші кезеңде,
несиеге ... ... ... ... ... берілсе, ал екінші
кезеңде, берілген несие қатаң түрде өтеледі. Бірінші кезеңде несие тауарлы
– материалды құндылықтарды ... ... ... ... ... берілсе, ал екінші кезеңде, несие клиенттің банк алдындағы
мерзімді міндеттемелері негізінде өтеледі.
Шетелдік банктік ... ... ... екі ... ... әдіс бойынша несиені беру туралы мәселе әр алған сайын қарапайым
тәртіппен ... ... ... ... ... бір ... қажеттілікті
қанағаттандыруға беріледі. Бұл әдіс несиелерді беру барысында қолданылады.
Екінші әдіс ... ... ... ... ... алдын ала белгіленген
несиелеу шегі көлемінде беріледі. Бұл несиелеу шегі оларға белгілі ... ... ... құжаттарын банкке төлеуге ... ... ... байланысты пайдаланылады.
Несие берудің мұндай формасын несиелік желіні ашу деп атайды.
Несиелік желі – келісілген лимит негізінде белгілі бір ... ... ... несие беріп отыратындығы заңдастырылған, яғни банктің қарыз
алушы алдындағы мідеттемесі.
Ашылған несиелік желі арқылы несиенің ... банк пен ... ... ... ... ...... сәйкес, кез келген есеп
айырысу құжаттарын төлеуге болады. ... желі ... бір ... ... ... ... одан да ... мерзімге ашылуы мүмкін. Клиент банктен
несиелік желі мерзімінің кез ... ... ... келіссөздер жүргізбей-
ақ және ешқандай бланк толтырусыз несие ала ... ... банк ... ... жағдайының нашарлағанын байқап қойса, бекітілген шек
көлемінде ... ... ... құқығы сақталады. Белгіленген тәртіп
бойынша, несиелік желі тұрақты ... ... және ... ... бар
клиенттерге ашылады. Клиенттің өтініші бойынша несиелеу шегі ... ... ... ... жаңартылған және жаңартылмайтын түрлері болады.
Жаңартылмайтын ... желі ... ... ... ... және ... кейін банк пен клиент арасындағы ... ... ... ... желі барысында (револьверлік) несие автоматты ... ... ... шегінде беріледі және өтеледі. ... ... ... ... да ... ... Мұндай мақсатты несиелі желі клиенттің
бір келісім – шарт төңірегінде белгілі бір ... ... ... ... ... желі ... сыртқы көрінісі жағынан отандық, яғни
ірі обьектінің ... ... ... ... ... ... ... Бірақ та олардың арасында айырмашылықтары да бар. Сөйтіп, шетелдік
банктер несиелік желіні тек бірінші кластық қарыз ... ғана ... ... коммерциялық банктерде ондай клиенттерді бөліп жатпайды. Сонымен
қатар, несиелеу ... ... ... де әр ... сол ... өлшенбейтін
төлемдер көлеміне байланысты ажыратады. Бізде ол біршама маңызды. Мұндай
кемшіліктер жаңа ... ... ... желі ... ... та, мұндай клиенттерді несиелеудің басты әдісі - әр ... беру ... ... ... болу ... табылады.
Қазақстанда несиелердің келесі түрлері дамыған.
1. Ұлттық банктің несиелері:
- аукциондық - Ұлттық банктің ақша ... ... ... ... ... және ... ... банктерге аукциондық негізде,
республика банктерінің 1 айдан 3 айға берілетін қысқа мерзімді несиелерге
деген қажеттіліктерін ... ... ... несие;
- ломардтық - Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала
отырып, жоғары ... ... ... ... несиенің түрі;
- бюджеттік - Ұлттық банк Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... банктердің несиелері:
- өз айналым қаражаттарының жеткіліксіздігін уақытша толықтыруға;
- күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
- импорттық бойынша контрактілерді төлеу үшін ... ... ... несиелік желі негізінде - қарыз алушының бірінші талап етуі бойынша
және белгілі бір ... ... ... ... ... оған ... беру
туралы банктің заңдық рәсімделген міндеттемесі;
- тұтыну мақсаттарына;
- банкаралық;
1.2 Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... несие нарығы – бұл қайтарымдылық және сыйақы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылатын және сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... заманғы ссудалық капитал нарығы 20-ші ғасырдың 60 жылдары пайда
болған. Бұған дейін 40 жыл ... 1929 – ... ... ... ... ... жүзілік соғыстың, валюталық шектеулер нәтижесінде
қатты құлдырады. ... ... бұл ... баяу ... 60 жылдары
нарықтың даму қарқыны ұлғайды, ал 70 – 90 ... ... ... ... өте үлкен болды. Әлемдік ... ... ... ... ... капиталдың шетел банктерінің басқаруына бағытталуы
болып табылады.
Классикалық шетел несиелері валюта бірлігі мен қарызды алу ... болу ... ... ... ... Мәселен француздық фирма
несиені Лондоннан фунт – стерлингте ... 50 ... ... бастап
біртіндеп евронарық құрылды және ол үздіксіз ұлғайып отырды. Евронарық ... ... ... бір бөлігі. Оның негізінде банктер евровалютада
депозиттік – ссудалық операцияларды ... ... ...... ... ... және оларды барлық елдерде операцияларды
жүзеге асыруға қолданылатын валюта.
Әлемдік ссудалық капитал нарығындағы несиенің ... ... ... әр ... ... кіреді. Егер мәселен Германия Француз банкісінде
депозитті доллармен (яғни несиені АҚШ ... ... ... ол ... ... ... АҚШ, ... Францияның сыйақы
ставкаларынан ажыратылады. Халықаралық сыйақы ставкалары несиелік лимит
ашылған кезде консорциялдық ... ... және ... ... ... ... Евронарықтағы сыйақы ставкасы өзіне ауыстырмалы
рөлінде ЛИБОР ... ... ... евровалютадағы операциялар бойынша
ұсыныстарды лондондық банкаралық ... ... Ал ... ... ... ... ... “спрэд”, яғни банктік қызмет үшін премия
(маржа). Маржа деңгейі 3/4 %-дан 3 %-ға дейін құбылып ... және ... ... пен ... қатынасына, ссуда мерзіміне, клиенттің ... және ... ... байланысты. Банкаралық ... ... ... ... сыйақы ставкасы Лондондағы
евронарықта ЛИБИД деп аталады.
Евробанктер жергілікті заң ұйымдардан ... және ... ... ... бойынша сыйақы ставкасын жоғары табыстылықты ... ... ... ... ... несиені алдын-ала клиенттің төлем
қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін анализдеп, ... ... ... ...... ... ... береді. Ең қарапайым
келісім – шарт түрі бұл – ... ... ... ... ... ... ... ұсыну болып табылады. Сыйақы ставка өзгерістерінің
әсерінен шығындарды болдырмау үшін банктер осындай мерзімге ... ... ... қайта қаржыландыруға барады. ... ... ... ... ... ... бойынша бір жылдан аспайды.
Орта және ұзақ мерзімді евронесиелер “стэнд-бай” және жаңару ... ... ... ... банк ... ... қысқа мерзімдерге бөлінетін
(3,6,9,12 ай) бүкіл несиені қолдану мерзіміне келісілген несие ... ... ... әр ... үшін ... ... ... және бұл евровалюта нарығында ЛИБОР динамикасының есебімен ... Бұл ... ... ... ... ... орта ... мерзімді несие беруге мүмкіндік береді.
Екінші жағдайда ролловерлік евронесиелер әр түрлі шарттармен беріледі.
1. Инвестицияларды несиелеу үшін банктер әдетте бүкіл сомманы ... ... ... ... белгілі бір мерзімнен кейін береді.
Несиенің ... ... ... ... ... ... ... лимитті қарастыратын және оның шегінде қарыз ... ... ... оны қолданудың мерзім басында ала алады. Қарыздың өтелуі
бөлшектеп немесе толығымен жүзеге асырылатын ... ... ... таралған.
3. Несиелік келісім-шартында ... ... бір рет ... ... ... ... сыйақы ставкасымен несие көлеменің қайта
қарастырылу даталары белгіленеді.
4. Спецификалық түрі қарыз алушыға қажет ... ... ... ... ... ... құқық беретін роллверлік несиені ұсынады.
Роллверлік несиенің шарттары мен келісім формалары әр ... ... үшін ... ... серіктестерінің сипаттамасы; ссудалық
валтасы мен мақсаты; несиені өтеу мерзімі мен ... ... құны ... ... кепілдік болып табылады.
Евронесиенің негізгі бөлігін әр түрлі елдердің екіден 30-40 несиелік
институттары қатысатын халықаралық ... ... ... ... уақытша банктік операцияларды жүзеге асыру үшін және қатысушылар
арасында тәуекелді келісімде ... ... ... бөлу ... ... ... ... қаржыландыру және несиелендіру үшін
банктік консорциумдар аймақтық және сасалық белгілері ... ... ... менеджер банкті қосады. Ол банк және банк – ... ... ... ... ... үшін ... Банк – менеджер евронесиенің 10-
20 пайызын ұсынуға міндетті, ал басқа қатысушылары 1 млн ... ... ... ... ... ... 80 жылдардан бері өсіп келеді және
көлемі бойынша 90 жылдары ... ... ... ... ... несие нарығының қызметі әлемдік ... ... ... ... халықаралық банктер ... бере ... ... жеткіліксіздігінен, банктік ... ... және ... бар ... басқа несие алушыларға
беруді ... ... ... ... ... ... қағаздарды шығаруды және
сату- сатып алуды жүзеге асырады.
2 Екінші деңгейлі банктердің несиелендіру әдістері мен формаларын талдау
2.1 Екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... әр түрлі қаржы институттарымен
көрсетілген. ... ... ... жеке ... жүзеге
асырыратын 109 ұйымдар, олардың ішінде 5 несиелік серіктестер, 46 ... ... да ... ... ... ... байланысты тек қана ... рөлі ғана ... ... ... олардың саны, қызмет көрсету
ауқымы ұлғайып отыр. Әсіресе ... ... ... ... айта кету қажет.
Экономиканың көптеген секторындағы өнеркәсіптердің дамуына, қаржы
нарығының тұрақтылығына, банктердің ресурстық ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде банктер экономиканың нақты
секторының ... ... ... ... арттырды.
Осылайша 1996 жылы экономиканы несиелеу көлемі 4,5 есе өсіп, 276.2 млрд
теңгені ... ... ... ... ... 60 ... ... бағытталған.
Көптеген жылдар бойы банктік жүйенің дамуы көрсеткіштердің интенсивті
өсуімен сипатталады. Осылайша 2002 ж банк несиелеудің ... ... ... ал 1999 ж бұл ... 8 % ... ... ж шағын кәсіпкерлікті несиелеу жүйесі енгізілді және ол ... ... 22,9 млрд ... ... ... төрт ... ... көлемі 74,2
млрд теңгеге өсті. Бұл шағын кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бұл ... несиелеу бойынша жоғары сыйақы ставкасы болды, ... ... 35,9% ... ... 1996 ж ... 2002 ж аралығында сыйақы
ставкасы 3 есе ... ... ... ... белсенді дами бастады. 2000 ж қаржылық
лизинг ... ... ... ... база ... ... өкіметімен
тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді ... және ... ... ... ... ... концепция құрастырылып, қолдау тапты.
Ипотекалық несиені дамыту үшін Ұлттық банк халықаралық ... ... ... ... ... қатысуымен ААҚ “Қазақстан Ипотекалық
Компаниясын” құрды. ҚР-ның “Қазақстандағы тұрғын үй ... ... ... байланысты тұрғын үй құрылыс жинақтау жүйесін дамыту
үшін қолайлы жағдай жасалды және бұл қаржылық жүйеге ... ... ... ... ... ... төрт ірі ... институттары негізінде, яғни олар ... ААҚ ... ААҚ ... ААҚ ... ... ... ... тенденцияларын қарастыруға болады.
Заңды тұлғаларды несиелеу.
Барлық төрт банк шағын және орта ... ... ... ... берілетін несиелердің орташа соммасы 125000 АҚШ долларын құрады,
ал мах ... 150000 АҚШ ... ... ... мерзімі
3-3 жыл болды. Сыйақы ставкалары өнеркәсіптің көлеміне байланысты әр түрлі:
орташа көлемі ... 1,6 ... 25 % ... ... ... ... әсіресе
жеңіл өнеркәсіптерге берілді. Осылайша кәсіпорындардың кең ... ... ... ... ... ... өздерінің клиенттеріне
микронесиелер береді, олар кәсіпорындардың қызметінің көлемі мен бағытына
байланысты ерекшеленеді. Казкоммерцбанктегі микронесиелердің ... ... АҚШ ... ... 30000 АҚШ ... ... ... 10000
АҚШ долларын құрайды.
Қазір екінші деңгейлі банктер тарапынан елдің экономикалық секторындағы
ең бір стратегиялы маңызды саласы, яғни ауыл ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығын қолдау программасы бойынша Азиялық даму
банкісінің линиясы, ЕБРР линиясы ... ұзақ ... ... ... ... 5 ... 10 ... дейін, мерзімі және сыйақы ставкалары әр
бір қарыз ... ... ... ... ауыл шаруашылығын дамытуға Азиялық даму ... банк ... ... өздерінің қарыз алушыларына несие
береді. Несие соммасы 750000 АҚШ доллары, мерзімі 2 ... 5 ... ... ... 11-13 ... пайызды құрайды.
Халық банк шағын және орта бизнесті несиелеуді ... банк ... ... 12 ... ... ... ... өнеркәсіп түрлеріне және қызмет
түріне байланысты жүзеге асырады.
Екінші деңгейлі банктер келесідей несиелеу ... ... ... сауда және лизингтік операцияларды қаржыландыру,
БанкТуранАлем сауда және жобалық ... ... банк ... ... ... ... ... мен қызмет өндірушілерді
несиелеу.
Жеке тұлғаларды несиелеу.
Жоғарыда айтылған банктер тұтынушылық несиелеуге келесідей ... ... ... ... халық үшін келесідей несиелеу түрлері бар. Олар ... ... ... ... және ААҚ ... банкісінің” жинақ
шотындағы орналасқан ақшаларды кепілдікке ала отырып жеке тұлғаларды несие
карточкалары арқылы несиелеу.
Өнеркәсіп ... сол ... ... програмдық несиелеу
көрсетілген несиелік ... ... ... және ... ... ... ... қажетті деңгейі бар
өнеркәсіптердің жұмысшыларын ... ... ... ... ... ... ... жинақ шотындағы орналасқан ақшаларды кепілдікке ала
отырып жеке тұлғаларды несие карточкалары арқылы несиелеу программасы ҚР-
ның ... яғни ... ... шоттары бар жеке тұлғалардың
қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында құрылған болатын. Несиелеу формасы ... ... ... ... ... бойынша несиелеудің шарттары – клиенттің ... ... ... ... шоттарының бар болуы. Мұнда салымдардың ең ... 100 АҚШ ... ... қажет. Максималды соммасы шектелмеген.
Максималды ... ... 1 ... аспау қажет. Несиелік лимиттің
максималды көлемі клиеттердің карточкасында орнатылғандай ... ... % ... ... ... ... ... сәйкес АҚШ доллары болып табылады.
Төлем карточкасы арқылы несие алудың келесідей артықшылықтары бар.
- ... үшін ... ... жалақыны күтпей жүзеге асыру
мүмкіндігі.
- Бір айлық жалақыдан асатын соммада тоуарлар сатып алу мүмкіндігі және
егер сіз ... ... ... сыйақы ұсталынбайды.
2-кестеде екінші деңгейлі банктердің Қазақстан ... ... ... ... 4 ... 9 есе көбейді, сөйтіп 2004 ж 1 қазанда
1328,9 млрд ... ... ЖІӨ ... ... 7,4 % –дан 28 % -ға өсті.
Несиелік портфельдегі ұзақ ... ... ... ... 66% –ға
өсті.
Қарастырылып отырған кезең бойынша несиелердің ... ... ... ... 12,6% –ға, оның ... жеке тұлғаларға 24,4% –дан 17,5% –ға ... ... 20,5% ... 11,7% –ға ... ... ... ... көлемі 1999 ж ... ж 7 есе ... 1999 ж 39,90 млрд ... ... 2004 ж бұл ... млрд тенгені құрады. Оның ішінде жеке тұлғаларға берілген несиелер
2004 ж 20,4 млрд ... ... ... ... ... 14,4 млрд
тенгені құрады.
Екінші деңгейлі банктердің берген несиелерінің көлемі
| ... ... ... тг) |
| |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... | | | | | | | ... |3ж ... |1ж |1ж ... ай-1ж |1ж дейін |1ж дейін|1ж дейін|
| | ... | ... | | | ... |1000 ... ... |$-5000$ |2000$ |0$ |$ |$ ... |-20000$ |
| |дейін. | | | | | | ... ... ... ... ... |Айна-ғы |Айна-ғы |
| ... ... | ... |тауар-р,|
| |процесіндег| ... ... ... ...... | |б-қ. | ... ... |тын |
| | | | | ... | | | | |й. |ан |а ... | | | | | ... ... ... |ай 2,025 % ... |Ай ... 30%|$- 30% |$- 30% |$- 17% |
|ставкасы ... 27% |27% ... | |тг- 37% |тг- 37% ... |
| | | |30% | | | | ... | |Тұрақ-т| |2 ... | | |3 ... ... | |ы таб | ... | |кем емес|
| | |100$ | |сі болу | | ... ... | ... | ... | | ... |
| | ... | | | | |шот |
| | | | | | | ... ... |3 ... |3 |2 - 3 |7 - 10 |3 ... |2 ... |күн. |банктік|банктік |банктік |күн. ... ... |
| | |күн. |күн |күн | ... |күнге |
| | | | | | ... ... ... ... ... әр жеке ... ақша ... болған жағдайда
банкке бара бермейтіндігін көреміз. Оның себебі іс қағаздардың көптігі,
тиімсіз ... ... және ... несие көлемінің минималды болуы.
Өйткені көптеген жеке кәсіпкерлерге үлкен сомма ... ... Бұл ... әр ... ... кездеседі,шағын фирмаларға несиені берудің
минималды ... ... ... ... оған ... банктен алуға және үлкен
сыйақы төлеуге мәжбүрлі болады. Нарықтық экономика жағдайында бұл жеке
кәсіпкерлер үшін өте ... ... ... ... бизнесін жаңадан бастап,
оны дамытуға несие алатын болса, банктер тәуекелден қорқып бастапқы капитал
ретінде ... ... ... біз ... деңгейлі банктердің екінші
деңгейлі несиелік ұйым екенін ... ... және ... ... ... деңгейлі
болып табылады. Несиелік серіктестер бізде жақсы ... ... ... 4 ... 15 ОҚО-да, 3 БҚО-да, 11 СҚО-да
орналасқан. Алматы қаласының несиелік серіктестерінен сұрау ... ... ... шарттары анықталған. Несиелер ипотекаға және тез арадағы
қажеттіліктерге беріледі және несие соммасы тұрғын үйдің бағасының 50 ... ... Біз ... ... несиелік серіктестерінің микронесиелеу
шарттары Микронесиелік ұйымдардағыдай тартымды емес.
Микронесиелік ... ... беру ... ... ұйымдардың артықшылығы олардың шағын кәсіпкерлікпен
айналысатын қарыз алушыларға және ауыл шаруашылығын ... ... ... беру мүмкіндігі. Сонымен бірге микронесиемен шағын кәсіпкерліктің
субьектілері ғана емес жеке тұлғалар да пайдалана алады. ... ... өте ... ... ... ... Сыйақы көлемі екінші деңгейлі
банктерге қарағанда жоғары, себебі ... ... ... ... ... ... ... бір
артықшылығы бар-ол кепілге қойылған мүлікті өз уақытысында сатып ... ... ... ... үшін ... ... оны өтемегенге дейін
келісім мерзімін ұзартуға құқылы. Тағы да бір ... ... бірі ... ... ... ... болуы. Сондықтан да клиент
қажет болған жағдайда жуырдағы ... ... ... ... ... ... несиелеу шарттары
| Шарттары |МКҰ “Валют |МКҰ |МКҰ ... |
| ... ... ... |
| | | ... ... ... | 3 ай. | 3 ай. |
| ... ... | | |
| |3 ай. | | ... ... ... ... ... |10000тг –872000тг|
| |дейін. ... ... ... ... және ... және ... және |
| ... мүлік. |жылжым-н мүлік. |жылжым-н мүлік. |
|Сыйақы ставкасы |Кварталға 10%. ... 12% ... 15% |
| | ... ... 4,5%. ... ... 5%. |
|Қосымша шарт |Қажетті соммадан | | |
| |10% ... | | ... ... |1 – 2 күн. |1 – 2 күн. |1 – 2 күн. ... ... ... ... 01.08.03 ж ... ... түрлерін орындайтын 46 ұйымдардың ішінде тоғызы шағын және орта
бизнесті несиелеумен айналысады.Олар:
1.ЖАҚ Корпоративтік қор “Қазақстандық ұйымдарды
несиелеу ... ... ... емес ұйым ... ... “Азиялық несиелік қор”.Алматы қ.
4.АҚ “Қазақстандық кәсіпкерлікке көмектесу қоры”.
Алматы қ.
5.АҚ “Атыраулық микрокредиттеу ... ... ... ... “Даму”.Шығыс Қазақстан облысы.
Коммерциялық емес ұйымдармен несиені беру шарты 8 кестеде көрсетілген.
Бұл ұйымдардың шарттары тиімді сияқты, ... ұйым ... ... ... ... ... қол жетерлігі де белгісіз болды.
Республикада микрокредиттің одан әрі даму перспективаларын анықтау үшін
екі анықталу факторларға ... және ... ... ... ... елдегі халықтың әр группасының микрокредитте қажеттілік масштабын:
- мұндай түрлі программаларды жүзеге асыруға қажетті несиелік ресурстар
жеткілікті ... емес МНҰ ... ... ... аталуы |Мерзімі ... ... | ... ... | ... ... | ... | | | | |ің |
| | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | |і ... ... ... ... ... ... |
|Қазақстандық қоры” |несиелеу-1ж|жылына-32% |300$-дан ... ... |, ... | ... ... ... ... ... ... | |
| |. | ... 200$. ... ... емес |1 ж ... ... |100$-дан |Үй,жер,к| |
|ұйым”Микронесие” | |8-10% |400$ ... ... ... | | | | ... ... |3 ж ... |Жылына ... ... ... | |16-30% |400$ ... |тын ... | | | ... |күн|
2.2.Ипотекалық несиелеу нарығы
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 ... 5 ... ... ... ... ... үшін ... Республикасы
экономикасының басым секторларының тізбесін бекіту туралы” Жарлығы ... үй ... ... ... ... бірі болып
бекітілген.
Тұрғын үй ... ... ... жататындықтан қазіргі кезде
халықаралық тілмен айтқанда ипотека деп аталып жүр.
Ал, ипотека ... - ... алу ... ... берілетін
жылжымайтын мүліктің жазбаша міндеттемесі.
Қазақстанның банк ... ... ... басты сүбьектісі болып
табылады.ҚР-ның экономикасының қаржы жүйесінің дамуының этаптары екінші
деңгейлі банктерінің ... ... ... ... ұлғаюымен
сипатталады.Мұнда ипотекалық несиенің сапалы дамуын, олардың сыйақы және
мерзімі ... ... ... ... және тағы басқа белгілері
бойынша класификациялауға болады. Тұрғын үйді ... ... ... беруден
басқа коммерциялық банктер оның ... ... және ... ... ... мүлік сатып алуға несие ұсынады.
Жылжымайтын мүлкі бар ... ең бір ... ... - ... жеке іс ... ... ... жылжымайтын мүлікті кепілдікке
қойып банкіден қысқа және орта ... ... ... ... болады.
Қазіргі шақта өндірістің экономикалық ауыр ... тап ... ең ... жылжымайтын мүлік, пәтер және жеке меншік үй болып
саналады.
Еліміздің нарықтық ... ... ... жылжымайтын мүлік
(пәтер,жеке меншік үй т.б) ең негізгі капитал десек артық болмас еді.
Бүгінгі таңда көкейкесті мәселелердің бірі ... ... ... рет ипотекалық несие беру және тұрғын үй жинақ
шотын жүргізу тәсілін ... ... ... ... ... – Тұрғын
үй құрылыс банкі.
Тұрғын үй құрылыс банкісінің тұрғын үй есеп жинақ шотын жүргізу жүйесі
бойынша әр ... кем ... 6 ай ... ... үй ... ... ... қаржысның 45 пайызын шотқа жинаған кезде өзінің төлем қабілетіне
байланысты қалған 55 ... ... ... алйға құқылы болады.
Егер де жинақ шот иесі үстеме салатын қаржысын ай сайын салатын болса,
онда банк 36 ... ... ... ақы, ал егер де ... жинақ мерзімін 50
пайызға қысқартып, тез өтесе 8 пайыз үстеме ақы төлейтін болады.
Тұрғын үй жинақ ... ... ... ... ... ... ай сайын тұрғын үй жинақ шотына салатын қаржыларын АҚШ долларының
бағамы өскен жағдайда банк ... ... ... ... ... ... өз пайдасына толықтыратын болады.Бұл жеңілдік тек қана 1997
жылғы ашылатын тұрғын үй шотына ғана беріледі.
Қарыз алушылардың ... ... ... ... ... ... ... тапқан табысының 30-40 %-нен көп болмауы
керек.Егер несие алатын азаматтардың төлем ... ... банк ... ... ... ескереді.
Бүгінгі күнде біздің жас тәуелсіз республикамызда баспанасы жоқ ... ... ... ... ... ... қиындықтан
шығу жолында көптеген азаматтар үй ... тұру ... ... ... бұл да тұрғын үй мәселесін шешу жолдарының
бірі.Алайда, ай сайын төлейтін пәтер ақысының көбеюіне байланысты үй ... ... ... ... болмай отырғаны бәрімізге мәлім. Осы
ипотекалық ... алу мен ... ... тұру ... ... ... ... мынадай бір мысалдармен салыстырсақ жеткілікті.
Үй жалдап тұру төлем ақысы мен ипотекалық несие қайтару төлем ... онда ... ... 1 ... ... ... ... төлем
ақысы орта есеппен алғанда 150 АҚШ доллары тұратын пәтерді ипотекалық ... 3 жыл ... 8 ... ... ақымен сатып алған кезде 1- ші айда
несиені қайтару төлем ақысы 113 АҚШ долларына тең келеді.Одан ... ... ... ... ... құнынан алынатындықтан ай сайын азайып
отырады.Осы мысалдарға сүйене келсек, несие алған азамат үй ... ... ... отбасының бюджетіне 37 АҚШ долларын үнемдей отырып
үйдің ... иесі бола ... ... ... бар азаматтар отбасы мүшелерінің саны өсіп,
пәтер көлемін ұлғайтқысы немесе балаларына пәтер сатып алғысы келсе, ... ала ... үй ... ... алуына әбден болады.Несие қайтару мезімі
тұрғын үй жинақ шотын ашу мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... үй жинақ шотын неғұрлым ұзақ мерзімге ашса, онда
банк несие қайтару мерзімін реттейтін коэффициент арқылы бар мүмкіндігінше
ұзартады.
Ипотекалық ... беру ... ... ... ... жүзеге аспағанымен
1996 жылы азаматтарға берілген несиенің саны 5 есе өсті.Тұрғын үй құрылыс
банкі ... осы ... ... ... ... ... халыққа
тиімді жағдайларды ескеріп, несие беру тәртібіне ... ... ... ол ... көбі ... сол төлем қабілетін ескере
отырып, несие өтеу ... ... бір ... ... ұзартып несиені әрі
қарай өтеуге мүмкіншілік береді.
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуде ипотекалық ... ... ... кезде бұған біздің елімізде де көбірек ... ... 2000ж ... ... тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді
қаржыландыру және ипотекалық ... ... ... ... үйін ... алу кез ... ... ... шыға ... ... үйге деген конституциялық
құқықтарын жүзеге асыру ... және ... ... ... бірі болып табылады.Осы проблемаларды шешуге осы ... ... ... ... үй ... ... ... және
темпі,халықтың нақты тұрмыс жағдайы,олардың физикалық және моральді жағдайы
байланысты болады.
Өткен уақыттарға ... ... ... банк ... ... жоғары
азаматтарға да жылжымайтын мүліктерін кепілдікке алу арқылы қысқа мерзімді
несие беру жөнінде тиімді ... ... ... Оның ... ...... жағдайын жақсартқысы келген азаматтар сатып алатын үй ... ... 30 ... ... ... бар ... банк қысқа мерзімге
ипотекалық несие бере алады. Мысалы, сіздің 2 бөлмелі пәтеріңіз бар ... сіз 3 ... ... ... ... сіз ... алатын үйді
кепілдікке қойып қысқа мерзімге ипотекалық несие алып, ескі ... ... ... ... ... басқа да транзиттік есеп шот ашу ... ... бір ... ... ... ... несиеге пәтер сатып
алуына болады. Мәселен, сіз солтүстік астанаға көшіп келгіңіз келді.Ал,
онда сатып ... ... ... ... ... айтып өткен тәсіл бойынша
30 немесе 45 пайыз құнын салып,кепілдікке жаңа ... ... үйді ... 55-70 ... ипотекалық несие аласыз.Мұндай тәсілдер банктің
облыстық филиалдары арқылы жүзеге асырылады.
Ипотекалық ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық
дамудық ұлттық программасының ең негізгі мәселелерінің бірі болып табылады.
Ипотекалық несиені және ... ... ... сұраныс пен ұсыныстар
қалыптасатын нарықты анықтайтын бірнеше жолдар бар.
“Ипотекалық несие” терминін ... тар ... ... ... ... ... ... несиелерінің түрлерін түсіндіреді. Ал кең
мағынада ипотекалық несие қарыз алушылар мен кредиторладың қызығушылығын
біріктіруде ғана ... ... ... ... ... ... және ... басқа да субьектілерін қосатын бүтін
механизм ретінде қарастырылады.
Біздің ойымызша екінші жағдайда өзіне ипотекалық несиені беру ... ... ... ... ... ... ресурстарын тарту
механизмін және жылжымайтын нарықтағы операциялар, яғни ... ... ... айту дұрысырақ. Ипотеканың ... ... кең ... ... бар ... қарамастан, оның негізін
әрине несиелік қатынастар құрайды. Осыған байланысты ипотекалық ... ... ... ... және ... ... ... бойынша пайда болатын қатынастар жүйесі ретінде
қарастырған жөн. Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... бүгінгі күні ипотекалық нарықтың даму ... ... ... ... екіге бөлінеді. Бірінші нарықта ипотекалық
несиелер беріледі және ... ... ... ... ... жүргізіледі,яғни арнайы бағалы қағаздар шығару ... ... ... ... алу ... сату. Мұндай бағалы қағаздар
әр түрлі сипаттамаға ие болады. Олар несиелік тәуекел тағы басқа. Екінші
нарықтағы ... ... ... ... ... ... Олардың
негізгі міндеттері,мақсаттары беріліп қойылған несиелерді сатып алу ... ... ... ... ... 2005жылдан бастап тұрғын үй
құрылысын дамытудың мемлекеттік программасы басталады. Жаңа тұрғын үй
саясатының ... ... ... ... ... құрылысты өткен
жылмен салыстырғанда минимум 4 млн кв.м ... ... Бұл ... үй ... 300 млрд теңге инвестициялау қажет. Негізгі
қаржыландыру ... ... ... ... ... және
“Қазақстанның тұрғын үй құрылысының жинақ банкі” табылады. ... ... үй ... ... ... ... ... жүйесіне беріледі.
Қазақстандағы ипотеканың дамуына бастауды Президеттің 1995 ж ... ... ... ... ... күші бар бұйрығы
берді.Тұрғын үй құрылысын қаржыландыру ... ... ... ... ... басшылығының бұйрығы 2000 ж тамыздан бастап ұзақ мерзімді
тұрғын үйді қаржыландыру және ипотекалық ... ... ... ... Бұл концепция жаңа қаржы - несиелік механизмдерді
ендіруді ... 2001 ж ... банк ... жүзіне белгілі АҚШ-ғы Fannie
Mae және ... Сagames Berhad ... ... ... ... ... Ипотекалық компанияны құрды. Банктегі және банктік емес
ұйымдардағы ұзақ ... ... жоқ болу ... ... ... ... өзінің инвестициясын халықтың ипотекалық
несиесіне бағыттайды.
Қазақстандағы несиелеудің жүйесі 2 деңгейлі болып ... ... ... және ... емес ... несиені тұрғын үй сатып ... ... ... ... Екінші этапта Қазақстандық ипотекалық компания
екінші нарықтың операторы ретінде осы несиелерді қайта сатып алады. Соңғы
жылдары ... ... 3 ... ... ... ... берілуі,
ипотекалық компаниялармен берілген несиелер бойынша талаптарды алу құқығы,
ипотекалық облигацияларды шығару. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... қайта келетін ішкі ... ... ... алу тұрғын үйді қосымша жинақсыз алуға мүмкіндік
береді. Несиелер 15 жылға ... ... ... 20 ... ставкалары 12-14 % дейін. Мұнда несиені өтеу мерзімі тұрғын
үйді сатып алуға қажетті сомманы жинаумен бірдей.Бірақ ... ... ... ... ... ақша ... ... деп күтпейді. Маңыздысы қарыз алушы
тұрғын үйді сатып алған кезде жекеменшік иесі болады, банкте несиені ... ... ... ... ... Ипотекалық компанияның қатысуымен ипотекалық несиелеу
жүйесінде жеке банктік операцияларды жүзеге асыратын 8 банк және 2 ... ... ... ... ... ... болып
екінші деңгейлі банктер және қаржылық ұйымдар, яғни олар “Каспийский”,
”Астана-Финанс”, банк“ЦентрКредит”, АТФ ... ... ... ... Олар ... ... ... ұсыну
қызметтерін Қазақстандық ... ... ... ... басқа екінші деңгейлі банктер өздігінен тұрғын үй құрылысын
ипотекалық ... ... ... ж ... айында ипотекалық несиелеу жүйесінің толық қызмет етуіне
маңызды ... ... ... ... ... ... қоры”
пайда болды.
Бұл қордың негізгі мақсаты болып несиелнр бойынша мерзімді ұзартуға қолайлы
жағдай құрау,несиенің көлемін ұлғайту,ипотекалық ... ... ... ... ... 10 ... төмендету.
Екінші деңгейлі банктердің,ипотекалық компаниялардың ипотекалық
несиелерді ... ... ... ... ... бойынша қарыз
алушының дефолты жағдайында шығыннан сақтандыруға құқығын береді.
Бұл қор өткен жылдың ... ... ... ... несиелерді
кепілдендіру жүйесіне кіруі туралы келісім осы жылдың мамыр айында жасалды.
Қордың ... ... ... ... ... Ипотека” және
АО”Казкоммерцбанк” болды.
2-сурет.
2.3.Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығының құрылымы
3-сурет
Банктермен халықты ипотекалық несиелеу
Ипотекалық несиенің көлемі соңғы ... тез өсті және ... ... 29,5 млрд теңгені құрады.(9 кесте) Ипотекалық несиенің ... 2002 жылы 2001 ... ... 190,9 % құрды. ... ... ... өсуі 2003 жылы 2002 ... ... 287%
құрды. 2001 ж шілдеден өткен ... ... ... ... Қазақстандық
Ипотекалық компаниямен 5,6 млрд теңге соммадағы 3410 ... ... ... ... ... ... несиесінің жалпы көлемінің 19 ... 1 ... ... ... ... ... екінші
деңгейлі банктерден 10 млрд теңгеден астам соммадағы ипотекалық несие
бойынша талаптар құқығы алынды.
9-кесте.
Кезең ... ... ... ... ... | 12.02 | 12.03 | 12.04 |
| ... | % |Млн.тг | % |Млн.тг | % ... ... |2624 |100 |7632 |100 |29508 |100 ... | | | | | | ... ... |1095 |41,73 |1517 |19,88 |6727 |22,80 ... |1530 |58,31 |6114 |80,11 |22782 |77,21 ... | | | | | | ... мерзімді |156 |5,95 |181 |2,37 |438 |1,48 ... ... |2468 |94,05 |7451 |97,63 |29071 |98,52 ... ж ... ипотекалық несиенің банктік портфельдерін валюта түрлері
бойынша анализдей отырып, ... ... ... ... ... ... байқауға болады. Ұлттық валютада ипотекалық несиенің бөлігін
2003 ж ұлғайтуға қарамастан ... ... 2001 ... ... 2 ... ... құрылымы валюта бойынша үлкен маңыздылыққа ие.
Ұлттық валютадағы несиенің көптігі халықтың өзінің ... ... ... жоғары екендігін көрсетеді. Қарыз ... ... ... ... ... ... ... тиіс емес.
Бірақ қазіргі күнгі ипотекалық несиелердің ... ... ... ... ... емес. Ол басқа факторлардың әсер ... ... ... ... ... ... ... тенденциясын
қатайтуға қарамастан, тұрғын үйдің бағасы ... ... ... ... әсер етеді. Екіншіден әсер ... ... ... ... құрылымы әсер етті. Өткен жылдың нәтижесі
бойынша ішкі нарықта тартылған банктік міндеттемелердің ... ... ... асып ... ... ... ... тәуекелдерден
сақтану үшін коммерциялық банктер ... ... ... ... егер ... ... төмендеуі ағымдық жылдың екінші жартысында
да жүрсе шетел валютасында берілетін ипотекалық ... ... ... ... ... көп бөлігін Қазақстандық
Ипотекалық компанияның серіктестері болуын ... ... ... ... ... ... анық ... отыр.
Егер ипотекалық несиенің құрылымына аудандық бөліктерде ... ... көп ... ... ... ... ... кесте)
Астана қаласы бұл көрсеткіш бойынша ... ... оның ... ... ... ... 15 % ... Ол Алматыдан 3,2 есе төмен
болып отыр. Бұл бірнеше себептерге байланысты. ҚР-ның ... ... ... ... Астананың негізгі тұрғын үй құрылысын
қаржыландыру көзі болып мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... үйді сатып алу ... ... ... есебінен, банктік несиелер есебінен жүзеге
асырылады. Сонымен бірге Алматы қаласының ... ... ... 2 есе ... де ... және ... орталық офистерінің көптігімен түсіндіріледі. Банк филиалдарына
қарағанда несие беру жайлы сұрақ ... ... ... ... ... ... қаласы ең үлкен көрсеткіш беріп отыр.
10-кесте.
2003жылы халықты аудандық бөлікте ипотекалық несиелеу
| | ... | % ... | 29508 | 100 ... | 13864 | 46,98 ... | 4331 | 14,68 ... | 2449 | 8,30 ... | 1085 | 4,84 ... | | 3,68 ... | 1067 | 3,62 ... | 1040 | 3,52 ... | 940 | 3,19 ... | 922 | 3,12 ... | 819 | 2,78 ... | 655 | 2,22 ... | 318 | 1,08 ... | 296 | 1,00 ... | 156 | О0,53 ... | 83 | 0о,28 ... обл | 55 | 0,1о9 ... ... ... ... ... айырмашылығы халық
санының, коммерциялық банктердің филиалдарының және аудандық ... әр ... ... ... ... ... ... аудандарда тұрғын үй бағасы әр ауданда әр түрлі болып келеді.
Ипотекалық ... ... ... етуін анализдей отырып оның қарқынды
дамып келе жатқанын байқамауға болмайды. ... ... ... әсер ... яғни ... табысының өсуі, макроэкономикалық
жағдайдың ... ... ... ... ... базасының өсуі.
3-сурет
Аудан бойынша халықты ипотекалық несиелеу
2.4 Шағын кәсіпкерлік субьектілерін несиелеу барысы және ... ... ... ... ... істейтін кәсіпорындар үшін ... бірі бұл ... ... ... жеткіліксіздігі. Бір
жағынан шағын кәсіпорындардың бастапқы капиталы жеткіліксіз және ... ... ... ... жаба ... Екінші жағынан экономиканың
осы ... ... ... ... ... ... ... қиындатылған, себебі оладың табыстары төмен. Осылайша
кәсіпорындардың қаржылық жағдайын жақсартудың бірден бір жолы ... алу ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі несиелік ресурстар нарығының жағдайы шағын
кәсіпкерліктер үшін қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... ставкасы
(20-25%), мерзімінің қысқалығы (6-24%) және ... ... ... ... ... ете ... Осындай жағдайда
негізгі қиыншылықтарды қосымша ресурстарды ... ... істі енді ... ... ... сезеді. Бұның себебі банктер тұрақты табыс
әкелмейтін ... ақша ... ... ... ... ... субьектілерінің қаржылық несиелік
ресурстарға деген қол жетерлігі маңызды проблемалардың бірі. Несиелендіру
кезіндегі ... жеке ... ... ... ... ... көрсетілген.
Олардың әрқайсысын қарастырайық. Зерттеулер көрсеткендей ең басты
кедергілердің бірі бұл кепілмен ... ету ... ... ... банк ... және ... мүлікті қабылдайды.
4-сурет
Несие алудағы негізгі кедергілер
Сұралып жатқан несиені ... ... ету ... ... үшін ... туғызатын бірнеше факторларды қосады.Оларға:
- эксперттермен кепілдік мүлігінің бағалау құнын
төмендетуі.
- кәсіпкерлерде банктің ойынша өтімді ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін кепіл мөлшерінің
жеткіліксіздігі.
Зерттеудің ... ... ... ең ... кедергілердің бірі бұл
эксперттердің кепілге қойылатын мүлігінің бағалау құнын төмендетуі болып
табылады.
Кепіл бағалау эмитент-банктің ... ... және ... мүліктің бағалау құны 50%-тен 85%-ті құрайды. Мүлікті бағалау
кезінде көптеген ... ... ... ... ... жағдайы т.б.
Кепілдің ең өтімді түрі бұл жылжымайтын мүлік болып табылады.Алайда
шағын кәсіпорындарда кепіл ... ... ... қоюға мүмкіндігі
жоқ.
Тағы бір кәсіпкерлердің несиені кепілмен қамтамасыз етудегі проблемасы-
бұл оның ... Осы ... шешу үшін 2000ж ... ... ... несиелеу кезінде жеке меншікті ... ету ... ... ... туралы сұрақтар”
постановлениясы шықты.
Екінші бір шағын кәсіпкерлік субьектілері үшін ... ... алу ... ... ... процент және несиені өтеу мерзімінің
қысқалығы.
Қазіргі уақытта коммерциялық банктермен шағын кәсіпкерлік субьектілеріне
берілетін несиенің сыйақы ставкасы ... 20-25% , ал ... ... Ал ... беру ... 6 ... 24 айды ... Мұндай несиені
сауда өнеркәсіптері немесе қысқа өндірістік циклды кәсіпорындар ала алады.
Отандық өнім ... ... ... ... ... ... ... проблемалардан шығу үшін: біріншіден Қазақстандағы орта бизнес секторын
дамыту үшін арзан несиелік программаларды табу; екіншіден ... ... ... Ол ... банктерге жеке кәсіпкерлік субьектілері
есебінен қосымша пайда алғызбайтын ... бір ... ... алу үшін ... жасайтын факторлардың
бірі несиені рәсімдеу проблемасы.
Бірақ қазіргі уақытта шағын кәсіпкерлік субьектілері үшін ... ... ... Бұл ... ... ... ... несиені
ұсыну туралы хабардар болмауы. Осы проблемалардан шығу үшін коммерциялық
банктерге здерінің қызметі жайлы кеңінен жарнаға шығу ... күні ... ... жаңадан құрылып жатқан кәсіпорындарды
несиелеуден бас тартады.Өйткені бұл несиені қайтара алмау ... ... ... жаңа ... бұрыннан жұмыс
істетін,жұмыста іс-тәжірибесі бар ... ... ... ... де жаңа ... ... тәуекелі бар.
Екінші жағынан коммерциялық банктер несиені беретін шарттарында жаңадан
құрылған кәсіпорындардың алуға мүмкіндігі жоқ. ... олар ... ... ... 6 ай ... ... тұрақты табыс алмайды
және сыйақы мен негізгі қарызды төлей алмайды.
Пайда ... ... шығу үшін ... құрылып жатқан
кәсіпорындар үшін екінші деңгейлі банктер несие ... ... ... ... ... несие алу үшін келген кәсіпкерлер үшін ең басты проблемалардың
бірі кепілмен қамтамасыз ету (25,7%) ... ... ал ... ... ... мерзімінің қысқалығы (22,5%) болып табылады.(4-график).
Шағын кәсіпкерліктің өздерінің қызмет ету ... ... және ... ұлғайту үшін несие ресурстарын алу республикамыздағы ... ... ... ең ... проблемалардың бірі болып табылады.
Несие алудағы жекелеген ... ... ... ... негізгі қиыншылықтар
|Несиелік ресурстарды беру | |Инфрақұрылымның дамымағандығы |
|шарттары | ... ... ... ... ... ету | |дайындауда білімнің жоқтығы ... | ... ... ... ... | ... жетіспеушілігі |
|-несиелеудің жеңілдетілген | | ... жоқ ... | | ... мерзімділігі | | ... ... ... ... ... екіге
бөлінеді.Бірінші топ банктегі несиені алудың жалпы шарттарымен байланысты,
екінші топ ... ... ... Бұл ... несиені алу және рәсімдеу процесімен байланысты болады.
Бұл ... ... ... ... ... қажетті
ақпаратпен қамтамасыз етілмегеніне байланысты шағын ... ... және ... ... ... ақпарат жоқ. Екінші деңгейлі банктер шағын
кәсіпкерлер субьектілеріне несие беру ... ... ... айта отырып, тек қана сыйақы ставкасы жайлы ғана анықтама береді.
Ақпараттың жоқтығы кәсіпкерлердің республиканың екінші ... ... ... ... ... поблемаларды шешу үшін банктер мен кәсіпорындар
арасындағы қарым-қатынасты реттеу қажет. Осыған орай 1998ж - 2000 ... ... ... ... ... программасына сәйкес
несиелеудің жүйесін одан әрі дамытудың жолдары анықталды. Олардың қатарына:
- жаңадан бастап келк ... ... үшін ... ... дамыту.
- Екінші деңгейлі банктер үшін пруденциялық нормативтерді қатаңдату.
- ... ... ... және ... ... беру ... ... қиыншылықтар макропроблемаларға
жатады. Олардың бар болуы жүріліп жатқан ақша–несие саясатымен және ... ... ... байланысты болады. Екінші деңгейлі банктердің
шағын ... ... ... беру ... ... ... көлемінің өсуі сияқты макроэкономикалық көрсеткіштер әсер етеді.
Қазіргі кездегі шағын кәсіпкерлік субьектілерін несиелендірудің шарттары
отандық және шетел қаржы-несиелік ... ... ... ... Ол ... жоғарыда көрсетілген көрсеткіштер қазіргі
кезбен салыстырғанда нашар болатын. 1998 ... бері ... ... ... бірақ несиелеу шарттары өзгеріссіз сол күйінде қалды.
Банктердің бұл ... ... ... ... бұл ... тұрақты траекториясына шықпағандығын көрсетеді.
Проблемалардың екінші тобы үшін елеулі ... ... ... ... мүміндіктер бар. 2000 ж Орта және Шағын бизнес орталығының жүргізген
тәжірибесінде көрсеткендей кәсіпкерлер ... ... ... және ... ... ... 50-60 ... өз мақсатына жете алмаған. Кәсіпкерлер
бұны банктердің шағын бизнес ... үшін ... ... қойғысы
келмейтінімен түсіндіреді.
Өз кезегінде банк қызметкерлері банкке тікелей несие алумен байланысты
емес қызмет көрсетуге артық ... ... және ... дайындықсыз келетіндігін айтады. Сонымен қатар банк және ... ... ... ... ... ... ... алу
үшін қажетті құжаттар пакетін дайындау қызметін төлеуге дайын еместігін,
олардың төлегісі келмейтіндігін айтады.
Бұл проблеманы ... ... және ... ... ... ж үшінші кварталда Орта және шағын бизнес орталығымен ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Бұл тәжірибеге
әр түрлі бағыттағы және ... 48 ... ... қатысты. Барлық
кәсіпорындар әр түрлі уақытта банктен несие алған.
Жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... бұл олардың несиені рәсімдеуге ... ... және ... ... ... жетіспеушілігі.
Несиені рәсімдеу процедурасына құжаттар пакетін дайындау жатады. Оған
- жалпы құжаттар (анкета, өтініш және т.б);
- бизнес-план;
- мемлекеттік ... ... ... ... ... рәсімдеудегі неізгі қиыншылықтар
5-суретте жүргізілген ... ... ... ... ... кәсіпкерлер үшін ең көп ... ... ... қиындықтарды шешу үшін кәсіпкерлер несиені рәсімдеу
барысында әр түрлі ... ... ... ... ... жеке ... мемлекеттік емес ұйымдар;
- информациялық-консалтингтік ұйым;
- басқа да ... ... ... ... ... көрсеткен
көмектерінің көлемі 7-суретте көрсетілген.
7-сурет
Несиені рәсімдеуде қызмет көрсететін субьектілер
7-суретте көрсетілгендей ең көп ... ... да ... ... ... ... ... рәсімдеумен айналысатын және
несиені беру ... әсер ... ... ... бұл несиені
алудың ең қымбат жолы деп айтты. Өйткені онда несие алу үшін пара беріледі.
Кейбір жағдайларда оның ... ... ... ... 5-10 пайызын
құрайды. Бұл жағдайда несиені алу мерзімі 1-2 айға дейін қысқартылады, ал
басқа жағдайда несиені беру ... 4-6 айға ... ... ... ... дайындау процесінде көбінесе көмек сұрайтын
басқа да субьектілерге мемлекеттік емес ұйымдар болып табылады (23 %). ... ... ... ... ... Одан әрі қарай
информациялық-консалтингтік ... (20%) және жеке ... (14 ... Кәсіпкерлер осы субьектілердің қызметті жоғары бағамен көрсететінін
дайындалған құжаттар негізінде ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің жалпы көлемінің ең аз ... ... алу үшін ... пакетін дайындауда банктер алады. Мұның ... ... үшін ... ... ... ... және ... құжаттарды дайындауға уақыт бөлгісі
келмейтіндігімен түсіндіріледі.
Шағын бизнеске қарастырылып ... ... ... ... ... ... жауап беруі тиіс:
- кәсіпкерлерге қажетті қызметтің құрамы мен ... және ... ... банк пен ... арасындағы сенімділіктің болуы;
- несиені алу процедурасы ... әр ... ... ... ... жақсы білуі қажет.
3 ҚР-ғы несиенің формалары мен оларды талдау әдістерін жетілдіру бағыттары
3.1 Ипотекалық несиенің дамуына ықпал ... ... ...... ... ... ... ретінде
Жылжымайтын мүлікті кепілге қойып несиелендіру ипотека жүйесі деп
аталады.Жылжымайтын мүліктің кепіл ... ... оның ... ... және ... ... ие болуы.Қарыз алушы ұзақ ауқытқа несие алады,
сонымен қатар кепілге қойған мүлігін сақтап қалуға мүмкіндігі бар.
Қазіргі ... ... ... ... негізі туындап жатыр,
яғни біздің елімізге сәйкес модельдің қалыптасуы мен даму ... ... 2001 ж ... осы ... ... тәжірибелердің
негізінде тұрғын үйді несиелеудің ипотекалық жүйесі ... ... ... екі ... болып табылады. Бірінші деңгейге бастапқы кредиторлар,
яғни ипотекалық несие беретін ... және ... емес ... деңгейге АҚШ-ғы Fannie Mae және Малайзиядағы Cagamas Berhad
компаниялардың негізінде құрылған Қазақстан ... ... ... ... ... және ... емес ... берген ипотекалық
несиелері бойынша кепіл құқықтарын, талап ету құқықтарын қайта сатып алуды
жүзеге ... ... ... ... негізгі мақсаты-
ипотекалық несиелендіру көлемін ұлғайту, сыйақы ставкасын ... ... үйді ... ... ... ... ... Компанияның қызметінің негізгі
бағыты – бұл ұзақ мерзімді ипотекалық несие бойынша талап ету ... алу және ... ... үшін ұзақ ... ... ... олар өздерінің ипотекалық бағалы қағаздарын эмиссиялау арқылы жүзеге
асырады.
Халықаралық талаптарға сәйкес тұрғын үйді ... ... ... ... ... Бұның өзі нарықтағы жұмыстың
оперативтілігін жоғарылаттыӨйткені одан әрі ... және ... ... жаңа өнім құлып жатыр.
Жылжымайтын нарықта Қазақстан Ипотекалық Компаниясын ... ... ... оның ... несиелерді қайта қаржыландыруды валюталық
эквивалентке индексацияламай ... ... ... ... ... несиелеу жүйесін ендіру мақсатында 2001 ж ... 2002 ж ... ... ... ... және ... қалаларында
екінші деңгейлі банктердің осы қалалардың ... ... ... ... және бұл ... ... ... ету құқықтарын сатып алу процедурасы
жүргізілді.
Бұл жобаға ... ... ... қатысты: ААҚ “АТФ”, ААҚ “Астана –
Финанс”, ААҚ “БанкЦентрКредит”, ААҚ ...... және ... ... ... ААҚ ... Ипотекалық енсие беру
бойынша ААҚ “БТА – Ипотека” лидер болды. Оның берген несиесі жалпы ... 69 ... ... және 291264 мың теңгені құрады.
Қазіргі уақытта компания өзінің қызмет ету ауқымын ұлғайтып Қазақстанның
13 қаласында ... ... ... ... Олар: Астана, Алматы, Ақтөбе,
Атырау, Жезқазған, Қарағанды, Көкшетау, Талдықорған және ... ... ... ... ... жалпы активтерінің бағасы 2002 ж 1
қаңтарға қарағанда 1108665 мың ... ... Оның ... көп ... ... ... ... олардың соммасы 653457 мың теңгені немесе
58,9 % болды. Сонымен бірге ипотекалық несие бойынша ... ету ... мың ... ... ... Компаниясы ипотекалық несиелеу жүйесін ұйымдастыру
мақсатында 4 екінші ... ... және 2 ... емес ... ... ету жайында келісім-шарт жасалды. Қазіргі уақытта
компанияның ... ... саны ... ... қатарына ААҚ
“Нурбанк” және ААҚ “Альянс Банк” кірді.
Алматыда қарыз алушылар барлық ... ... ... ала ... ААҚ ... және ААҚ ...... филиалдарында ала
алады.
Несиелендіру түрлерінің қайта қаржыландыру ... ... ... сыйақы ставкасын орнатты. Оның ішінде кредитор-банктің несиелік
тәуекел және операциялық қызметтері үшін ... ... ... ... қайта қаржыландыру саясаты қайта қаралды.Қазір ҚИК-сы ай сайын
өздерінің сыйақы ставкасын жариялайды,осыған ... ... ... қайта қаржыландыру жүргізіледі. Өз кезегінде банктер ... ... ... ... ... алады. Осылайша ақырғы сыйақы
ставкалары қарыз алушы жеке тұлғалар үшін әр ... әр ... ... ... ... ... ... пайда болуына әкеліп соқтырады және
осының нәтижесінде нарықтың талаптарына ... ... ... әкеледі.
Ипотекалық несие бойынша сыйақы ставкалары ағымды болғандықтан, олардың
қайта қаралуы үшін базалық индексті анықтау аса ... ... ... жылдық инфляция индексі жатады.
2002 ж қаңтарда ҚИК–мен номиналдық құны 10 мың ... ... ... млн ... ... ... ... 3 жылдан аспайтын жалпы 150 мың
экземплярмен ипотекалық облигациялар шығарылды. Бастапқы ... ... ... бір ... ... Кейін нарықтағы қаржылық
құралдар жеткілікті көлемге жеткенде, ипотекалық жүйенің ... ... ... ... ... бұл ... жойып тастау
көзделіп отыр.
Қазақстан Ипотекалық компаниясы ... ... ... ... етіп
тұрған заңдылық жағынан кейбір қиындықтар туындады. Мұның себебі ипотекалық
несиелеу сферасында негізгі заңдар ... ел ... ... ... ... мүмкіндігі жоқ болған кезде және ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... болатын. Жүйені
енгізу барысында мемлекетік тіркеу келісім-шарттарының жетілмегендігі,
тіркеу үшін төлем ақысының ... ... ... өзі халық үшін несиенің
қымбаттауына, тұрғын үйді несиеге алып ... ... үшін ... болмауына алып келді.
Осыған байланысты ҚР-ның Ұлттық Банкпен жұмыс группасы құрылды. Оның
негізінде кейбір заңдылық актілеріне ... мен ... ... заң ... ... ... Оның жүзеге асырылуы еліміздегі
тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің дамуын жетілдіруі қажет.
Маңызды проблемалардың бірі ... ... ... үшін ... ... ... Бұл проблемалардың шешілуі тұрғын үйді несиелеудің
бүкіл жүйесінің дамуымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеу үшін ақша
инвестициялау практикасы жетілмеген және мұндай ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі.
Қазіргі уақытта қаржы нарығы инвестиицяның үлкен көлемін ұсынады, бірақ
сонымен ... ... ... ... жетіспеушілігі сезіліп отырады.
Республикалық бюджеттің жағдайын жақсарту ... ... ... соммасын мүмкіндік береді. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Бұл дәстүрлі құрал әлемнің көптеген елдерінде шетел инвесторлары ... ... ие, ... ол ... ... өтімділік симбиозы
болып табылады. Бірінші кезекте бағалы қағаздардың бұл түрімен зейнетақы
қорлары ... ... ... ... ... табыстылығы ең маңызды элементтердің бірі
болып табылады. Өйткені осыған байланысты ҚИК –ның ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... қағаздар басқа
да нарықта ұсынылатын бағалы қағаздармен бәсекелесе алмайды.
Басқа да ... ... ... дамытудағы проблемалардың
бірі салық жүйесі болып табылады. Мысалы ипотекалық бағалы қағаздар бойынша
инвесторлар табыстарына салық ... олар ... үшін ... ... ... негізгі элементтердің бірі болып табылады; ипотекалық
несие арқылы сатып алу келісім-шарттарын мемлекеттік тіркеу ... ұзақ және ... ... Бұл ... ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Ипотекалық несиенің схемасы әзірше қарыз алушылар ... ... ... ие ... ... кеңінен таралған жоқ. Бұл негізінен екінші
деңгейлі банктердің көптеген тұлғалар үшін ... ... ... ... беру ... байланысты.
Қазіргі уақытта банктердің несиелендіру шарттары тартылған қаражаттардың
құрамымен байланысты. ... ... ... ... 3 жыл ... ... болғандықтан, халықты ұлттық валютада ұзақ ... ... ... ... ... ... амал ... несие алады. Себебі ұлттық валюта бағамының тұрақты болмауынан
күдіктенеді, олар өздері көбінесе ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер үлкен көлемде ай сайынғы төлемдерді
қажет етеді және бұл өмір сүру ... мен жеке ... кері әсер ... ... несиелеудің қарқынды дамуына кері ... ... ... ... ... ... орта ... болуы (3-5
жыл) болды. Мұның себебі нарықтың белсенді қатысушылары - әмбебеп ... ... ... тек ... емес ... ... ... банктер міндеттері қысқа және орта ... ... ... осындай мерзімді ипотекалық несиелер ұсынылады.
Нәтижесінде бұл қарыз алушылар үшін ... ... ... қиындық туғызады
және олардың потенциалды санын қысқартады.
Қазақстандағы ипотекалық несиені дамытудың негізгі көздері – бұл тұрғын
үйге деген сұраныстың жоғары ... ... ... экономиканы
тұрақтандыру, банктік операциялардың құрылымын өзгерту. Рентабельді бизнес-
пландардың саны шектеулі және банктер бөлшек бизнестің дамуына көп ... ... ... үйді несиелендіру нарығы шектелген, себебі халықтың
көп бөлігі қымбат үйді сатып ... ... ... ... бірге
несиелендірудің бұл түрі жоғары ... ие, ... ... алушылардың
міндеттемелерінің көлемі жоғары және сұраныстың ... ... ... ... ... төмендеп кету тәуекелі бар. Сондықтан жақын
уақытта ... орта ... ... ... ... ... ... даму перспективасына ие болады.
Қазақстанда ең алдымен қарапайым ... ... ... несиелеу жүйесі қызмет етуі қажет. Тиімді ... ... ... ... ... ... сыйақы ставкасымен, ұзақ
мерзімді, валюталық эквивалентті тіркемей теңгемен несиелеу қажет.
Ипотекалық ... орта ... бар ... ғана қол ... ... үйге ... ... төмен азаматтардың сұранысы көп болады. Бұл
мәселені шешу үшін ... үй ... ... ... заң ... ... бойынша ссудалық жинақ жүйесін енгізу көзделіп отыр. 10 жылға жасалған
болжамдарға сәйкес бұл жүйенің ендірілуі ... үй ... 32,6 ... ... ... тартылуын, жалпы ішкі өнімнің 1,7 % -ға,
бюджетке салық түріндегі түсімдердің соммасы 7,8 млрд ... ... ... таза ... 2,9 млрд ... құрады.
Бұл жүйенің операторы болып, оның ... ... ... банк ... табылады. Осылайша 2003 ж ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мемлекеттің жоспары бойынша елдегі ... үйді ... ... есебінен жүзеге асырылуы қажет:мемлекеттің, қаржылық оператордың,
құрылысшының.
Қаржылық оператордың рөлінде екінші ... ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдар бола алады. Қаржылық оператор сонымен
бірге өзіндік қаражаттарды тұрғын үйді қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... келесілер бола алады:
- екінші деңгейлі банктер немесе ссудалық операцияларды жүзеге асыратын
ұйымдардың несиелері;
- корпоративті және ... ... ... ... ... үйді ... ... аса маңызды қатысушы мемлекет болып
табылады. Ол тұрғын үйді ... үшін ... ... жасайтын әлемдік
тәжірибе жетекші рөль ойнайды.
Тұрғын үйді қаржыландырудың негізгі көзі тікелей бюджеттік ... ... ... ... операторға қайтарымдылық, төлемділік
шарттарымен беріледі. Тендер негізінде анықталатын қаржылық оператор
алынған ... ... ... үйді ... ... ... ... арқылы тұрғын үй құрылысына бағыттайды.
Стандартты банктік шарттарда ипотекалық несие ... ... ... ... жоқ ... ... ... ипотекалық несиені
алған кездегі алғашқы жарнаны төлеу үшін қайтарымсыз субсидия ұсыну жүйесін
енгізу арқылы ұйымдастырылуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлігіне квартираның жалпы құнының
30 %, ал ... ... ... 20-25 %, ... бөлігі ипотекалық
несиеге берілетін мемлекеттің көмегімен азаматтардың тұрғын үйді ... ... ... ... үшін ипотекалық несиенің қол
жетерліктей болуын қамтамасыз етеді.
Балалары бар жас ... ... ... нәтижелі жүйесін
қамтамасыз ету үшін тұрғын үйді ... ... және оның ... ... ... ставкасын төмендету және 15 жыл аралығында алғашқы
жарнасыз бірқалыпты өтеу шарттарын енгізу көзделіп ... ... емес ... ... дами ... қаржылық ұйымдармен қаржыландыру;
- кәсіпорындардың өздерінің қызметкерлеріне тұрғын үй алуға несие беру;
- тұрғын үйді қарызға сату.
3.2 Тұрғындардың әлеуметтік-экономикалық жағдайының екінші ... ... ... ... ... ... кездері тұрғын үй құрылысы проблемаларын шешудің жолдары белсенді
талқылануда.
Мемлекеттік қайтарымсыз тұрғын үй салу идеясы ... ... үй ... ... табылады, демек адамның өзінің жауапкершілігі
саласына жатады. Бүгінде еліміздің тұрғын үй ... жеке ... ... 97 пайызға жуық.Бұл бұдан әрі төмендейді.
Осымен қатар тұрғын үй проблемасы ең басты ... бірі ... жылы ... екі миллион шаршы метрден астам тұрғын үй
салынды. Бұл 2002 жылы ... ... үй ... 30 пайызға көп.
Алайда осы қарқынның өзі ... ... ... жыл ... кем дегенде төрт миллион шаршы метр тұрғын үй салуға
қол жеткізу керек.
Экономикасы дамып келе жатқан келе жатқан жағдайда ... ... ... ... ... әрдайым екінші деңгейлі банктердің
несиелік қызметінің белсенділігін арттыру қажет.Банктер несиелік ... ... ... ... ... бір ... бос қаражаттардың пайда болуы және олардың
басқа секторға қажеттілігі ... ... ... әкеліп
соқтырады.Осы несиелік несиелік қатынастардың ... ... ... алу үшін оны халықтың барлығына қол ... ... ... ... ... банктік жүйеніің тұрақтылығына
қарамастан,қаражат ... ... ... ... ... ... ... ақша сұрайды және ең ... ... ... банк ... үшін ... алудың соңғы амалы болып табылады,несие беру
банктің басты қызметтерінің бірі болып табылса да.
Қазіргі ... ... ... бойынша сыйақы ставкасы 13-15%,тұтыну
несиесі бойынша 18-26% осы ... ... ... ... лудан бас
тартқызады.Нәтижесінде халық та,банк те ұтпайды.Осы ... ... ... ... ... ... 3-4%,тұтыну несиесі бойынша 5-6%
төмендету керек.
Сондықтан ипотекалық несиені барлығына қол жетерліктей болу ... ж.ж ... ... үй ... ... мемлекеттік
программасын жүзеге асыру процесінде келесідей ... ... жету ... ... ... ставкасының көлемі 9-10%.
- ипотекалық несиелеу мерзімі ... ... ... ... 10%.
Ипотека Қазақстандық орта жағдайлы отбасылардың тұрғын үй мәселесін
шешуге көмектесетінін қарастырмас бұрын, қандай отбасыны орта деп ... ... ... ... орта ... ... 60000 ... ипотекалық несиелеу жүйесіне қатысатын нормативтері ... ... ай ... ... 20000 ... ... болса, несие беру
мүмкіндігі бар. Бұл шарттармен 12,5 % ... ... және 15 ... ... максиамлды несие соммасы 1623000 ... (10280 ... ... ... клиент алғашқы жарна негізінде беру қажет. Осылайша
30 % алғашқы жарна беру негізінде беру кезінде (4620 $) 15460 АҚШ ... ... ... алу мүмкіндігі бар. Осылайша қарапайым орташа табысы бар
отбасылар өздерінің тұрғын үй ... ... ... ... болады.
Бірақ Қазақстандық орта топтар үшін басқа да ипотекалық несиені алуға
кедергілер бар. Ол ... ... ... ... ... ... ... алуға келетін азаматтар ресми түрде табысын
растай алмайды. Осылайша банктер өздерінің ... ... ... ... ... ... бір ... ... ... ... бірі несие
рәсімдеудің қиындатылған тәртібі және қажетсіз мерзімнің ұзақтығы. Несиені
алуға өтініш ... ... 1 ай ... ... одан да көп күту керек және
тек қана күтсе жақсы.Өйткені ... ... ... ... ... болған
жағдайда жүгіру қажет. Сол үшін ... ... ... документтерді
іздеумен айналысатын несиелік агентті бөлу қажет.
Екінші жағынан ... ... ... ақша ... ... етеді.
Сондықтан да несие алу үшін банктің қарыз алушыға қоятын барлық талаптардың
ішінде тек бір ... ... ... Ол несие соммасынан асатын өтімді
кепілдің бар болуы. Бұл қарыз алушы үшін ... ал ... ... ... ... аз.
Осындай проблемаларды шешу үшін кәсіпорындар мен банктер арасындағы
қарым қатынасты жақсарту керек.Мәселен
-жаңадан құрылған кәсіпорындар үшін ... ... ... ... берген кездегі өзара жауапкершілік механизмін
орнату.
-жеке меншік сектор мен микронесиені енсиелеу
программасын ... ... алып ... ... ... бірге құру тәртібін енгізу.
-несиелік серіктестер үшін құқықтық нормативтік
базаның бар ... ... ... ендіру уақыты келді.Сыйақысыз микоркредиттеу
программасы
1998-1999ж.ж елдің бірнеше аудандарында бар еді, бірақ ол ... ... еді. ... дамыту керек, себебі несиені қайтару мүмкіндігі
98 % құрайды.
Тағы да бір ... үйді ... ... ... үй ... ... ... қаржылық қызметтердің түрлерінің бірі құрылыс ... ... ... ... табылады. Осы мақсатпен 2003 ж ... ... ... үй құрылыс жинақ банкі” құрылды.Бұл АҚ “ҚТҚЖБ”
кімде ... ... бар ... ... алу ... ... ... мемлекеттік программалардың бірі.АҚ “ҚТҚЖБ”-ның басшылығының айтуы
бойынша үйді сатып алу мүмкіндігі орташа айлық жалақысы 10000 аспайтындарға
да пайда болды.
Несиелеудің бұл ... ... ... ... ... ... ... үйдің жалпы бағасының 50 % көлеміндегі соммасын
алғашқы салым үшін жинақтау қажет.Жинақталған ақша ... ... ... банктің сыйақысын,мемлекеттің премиясын қосады.
Бүгінгі күні АҚ “ҚТҚЖБ” құралған кезден бастап оның жалпы жинағының
көлемі 67 млн ... ... ... млрд тенге соммадағы 1400 келісімдер жасады. Әсіресе бұл банк ... ... ... ... ... біздің республикамыздың халқы жаңа этаптың аясында - ... ... тұр. ... ... ... ... және ары ... үлкен ... ... ... келе несие ұдайы процесінің үздіксіздігін қамтамасыз ... ... ... ... дамып келе жатқан жағдайда әрдайым
инвестиция қажет. ... ... ... ... ... ... белсенділігін арттыру қажет. Екінші деңгейлі банктер өзінің
несиелік қызметін елдің барлық аудандарында жүзеге ... бір ... бос ... ... ... және ... секторда қажеттілігі несиелік қатынастардың дамуына әкеліп соқтырады.
Осы несиелік қатынастардың дамуы қазіргі ... орын алу үшін ... ... қол ... болуы керек.
Несиелік операциялардың жаңа түрлерін дамыту керек.
Республика азаматтарын ... ... ... ету ... ... ... ... жылдам және төмен сыйақы өсімімен берілуіне иек артып
қоймай, ... ... жаңа ... ... қор ... құнды қағаздар шығару жолдарын іздестірудің Қазақстан болашағы
үшін өлшеусіз маңызы ... неге ... ... ... ... оның проценттік өсімі жоғары.
Сонымен егер шаруа қожалықтары несие алса, техникасын ... ... ... ... алар еді. Алайда жекелеген ... ... ... ... ... бас ... ... жеңілдетілген проценттік несие алуға әлі де қол жеткен жоқ. Көбісі
несие алудан бас тартады. Сыйақы ставкасы жоғары ... алса ... ... ... Одан да бар ескі техниканы жамап жалмап қолданған жөн деп
ойлайды.
Несиелендіру мерзімін ұзартьу ... ... ... ... ... соммаға төмендетеді, алд сыйақы ставкасы қосылған төлемдер тағы да
бірнеше жылға ұзартылады.
Ипотекалық несие бойынша сыйақы ... ... үшін ... ... ... ... ... нарығында банктермен ипотекалық облигацияларды
орналастыру шарттарын жеңілдету;
- арзан несие ... бар ... ... ... ... тарту;
- банктерге біртіндеп өздерінің сыйақы маржасын үлкен ... ... ... ... ... ... ... көрсету шығындарын қысқарту арқылы төмендетуге мүмкіндік беру.
Бірақ қазіргі уақытта несие бойынша сыйақы ... 11 %-ға ... ... несиенің халықтың барлық тобы үшін қол ... ... ... ... ... ең бір ... ... оның жеткілікті
жоғары деңгейде жүзеге асырылмауы болып табылады. Несиелеу ... ... ... ... ... бұл ... ... және жаңа несиелендіру түрі болып табылады. Ипотекалық несие ... ... ... ... отбасы және азаматтық құқықты,
сақтандыру, тіркеу ұйымдарының қызметін, психологияны ... білу ... бұл ... жоғары дәрежелі мамандарымыз әзірше жоқ және ... ... ... орталықтар да жоқ. Осы
проблемаларды шешу үшін келесідей шаралар қолданған ... ... ... ... ... ... ... босату. Мысалы
Германия мен Польша осы жолмен жүрген.Бірнеше жылға болса да Қазақстанда да
осындай ... ... ал ... ... ... ... жұмыс істеген кезде ол жеңілдікті жоюға болар еді.
- банктерге, сақтандыру ұйымдары мен ... ақы ... ... ... берілген міндетті нормативтерді ипотекалық несиеге
инвестициялар ... ... ... ... ... Ғ.С. ... ... 2002ж
2. А.С.МАҚЫШ. “АҚША АЙНАЛЫСЫ ЖӘНЕ НЕСИЕ”. ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ОПЕРАЦИЯЛАР”. Алматы
2003ж.
4. И.А. ЖУКОВ. “ДЕНЬГИ,КРЕДИТ,БАНКИ”. Москва 2001г.
5. “ МИКРОКРЕДИТОВАНИЕ И РАЗВИТИЕ МИКРОКРЕДИТНЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ В КАЗАХСТАНЕ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г ... ... ... ... ИПОТЕЧНОГО КРЕДИТОВАНИЯ В КАЗАХСТАНЕ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2002г №5.
7. “ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕУ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г №5.
“СИСТЕМА ЖИЛИЩНОГО КРЕДИТОВАНИЯ ... ... И ... ... – 2004г №8.
8. “ОБ АКТУАЛЬНЫХ АСПЕКТАХ ГАРАНТИРОВАНИЯ ИПОТЕЧНЫХ КРЕДИТОВ”.
БАНКИ КАЗАХСТАНА –2004г №10.
9. “НЕСИЕЛЕУДІҢ ЖАҢА ТҮРЛЕРІН ДАМЫТУ
ҚАЖЕТ”. БАНКИ КАЗАХСТАНА –2001г №11.
10. ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚХР-ның экономикасын реформалаудың теориялық аспектілері42 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
Ақша саясаты31 бет
Бухгалтерлік есеп стандартына түсініктеме4 бет
Кадрларды таңдау жүйесін жетілдіру20 бет
Коммерциялық банктердің несиелік операциялардың теориясының аспектілері41 бет
Кәсіпорынның негізгі капиталын пайдалану63 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдары есебі121 бет
Нарық жағдайында өндіріс тиімділігін арттыру65 бет
Несие беруші мен несие алушылар арасындағы қарым-қатынастар67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь