Ластаушы заттардың миграциясы

Жоспар:

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім

3. Қорытынды
Кіріспе
Қазіргі кезеңдегі мұнайды игеру мен тасымалдаудың технологиялық процестері қалдықты көп қалдырмай пайдалануға мүмкіндік береді. Бірақта, мұнайды көп игеріп, технологиялық режимдерден ауытқу болған жағдайларда, құрылыс процесі кезінде өзгерістер болғанда, құбыр желілерінің үзілген және зақымданған жағдайларында және басқа да апатты кезеңдерде, көмірсутек шикізаттары жер бетіне төгіліп қоршаған ортаға зиянын тигізеді. [1]
Осы себептерге байланысты,топырақ қабатына техногенді әсер етуді төмендегі топтарға бөледі: мазутталған, жасырын мазутталған, аралас ластанған тұзды топырақтар, қазылған «мазутталған» (мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған) деп бөлінеді. Жердің ластануы құбыр желілерінің үзілуінен және дайындау мен тасымалдау кезінде болатын апаттарға байланысты болады. «Жасырын мазутталғандар» қатарына, мұнайдың жеңіл фракцияларымен және де толық жанбаған газды мұнай өнімдерімен ластанған топырақтар жатады. Топырақтың мұндай ластану түрі алаулар мен мұнай өндіру объектілерінің айналасында болады. Бұл жерлерде мұнайдың жойылуымен қатар мұнай өнімдерінің булануы жүреді. Атмосфераға шыққан ластаушы заттар жер бетіне біртіндеп түсе бастайды. Мұнайдың топыраққа ену тереңдігіне байланысты ластану бірнеше түрге бөлінеді:
15см дейін – беттік мазуттану;
30см дейін – майда профильді мазуттану;
60см дейін – орта профильді мазуттану;
60см жоғары – терең профильді мазуттану.
Қабаттардағы мұнайдың мөлшеріне байланысты да ластану бірнеше түрге бөлінеді:
Аз мұнайлы - 3пайыздан аз (30г/кг);
Орташа мұнайлы – 3-6 пайыз (31- 60г/кг);
Жоғары мұнайлы - 6,1- 12пайыз (61- 120г/кг);
Өте жоғары мұнайлы 12 пайыздан жоғары ( 120г/кг).
2009-2010 жылдарғы зерттеу жұмыстар барысында экологиялық мониторинг станцияларында Құмкөл кен орны маңайының экологиялық жағдайы жылына екі рет бақыланды (көктемде және күзде). [2], [3]
Құмкөл және Оңтүстік Құмкөл топырақтарын аналитикалық зерттеулер нәтижесінде, мұнаймен ластанған жерлердің мөлшері анықталды. Жоғарғы қабаттың топырағында алифиттық қатардың С-13 бастап С-33 дейінгі туындылары болды.
Негізгі әдебиеттер
1. Г.Б. Бейсеева. Экология негіздері. Алматы, 2010
2. Ф.Қ. Иштаева және т.б. Экология. Фолиант. Астана, 2008
3. Ә.С.Бейсенова, Ж.Б.Шілдебаев. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Алматы.
Ғылым. 2004.
4. А.Ж.Ақбасова, Г.Ә.Саинова. Экология. Алматы, 2003.
5. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. Экология, Экономика, 2002
Қосымша әдебиеттер
1. Н.М.Чернова, А.М.Былова. Общая экология. М. 2004.
2. Андреева Т.А. Экология в вопросах и ответах. М. 2006
3. Горелов А.А. Экология. Учебное пособие. М.: Центр.2002.
4. Дреер О.К.. Лось В.А. Экология. Устойчивое развитие. 1997.
5. Новиков Ю.В. Экология. среда и человек. 2000.
6. Хван Т.Х., Хван П.А. Основы экологии. М.. 2002
7. Алексеенко В.А., Алексеенко Л.П. Биосфера и жизнедеятельность. М.: Логос, 2002
8. Чистик О.В. Экология. 2000.
9.Фурсов В. И. Экологические проблемы окружающей среды. Алматы,1992
Анықтамалық әдебиеттер
1. Вронский В.А. Прикладная экология. 1996. 2. Миркин Б.М., Наумова Л.Г. Популярный экологический словарь. М.: Устойчивый мир. 1999.
Нормативті әдебиеттер
1. Конституция РК от 30 августа 1995 года.
2. Михеев А. В. и др. Охрана природы. М. Просвещение. 1987
3. Экологиялық кодекс.2007
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СОӨЖ
Пәні: Экология
Тақырыбы: Ластаушы заттардың миграциясы
Тобы:
Тексерген: ... ... ... ... ... ... мен ... технологиялық процестері қалдықты көп қалдырмай пайдалануға мүмкіндік береді. Бірақта, мұнайды көп ... ... ... ... болған жағдайларда, құрылыс процесі кезінде өзгерістер болғанда, құбыр желілерінің үзілген және зақымданған жағдайларында және басқа да апатты кезеңдерде, көмірсутек шикізаттары жер ... ... ... ... ... ... [1]
Осы себептерге байланысты,топырақ қабатына техногенді әсер етуді төмендегі топтарға бөледі: мазутталған, жасырын мазутталған, аралас ластанған тұзды топырақтар, қазылған ... және ... ... ... деп ... ... ластануы құбыр желілерінің үзілуінен және дайындау мен тасымалдау кезінде болатын апаттарға байланысты болады. қатарына, ... ... ... және де ... ... ... ... өнімдерімен ластанған топырақтар жатады. Топырақтың мұндай ластану түрі ... мен ... ... ... айналасында болады. Бұл жерлерде мұнайдың жойылуымен қатар мұнай өнімдерінің булануы ... ... ... ... ... жер ... біртіндеп түсе бастайды. Мұнайдың топыраққа ену тереңдігіне байланысты ластану бірнеше түрге бөлінеді:
15см ... - ... ... ... - майда профильді мазуттану;
60см дейін - орта ... ... ... - ... ... ... ... мөлшеріне байланысты да ластану бірнеше түрге бөлінеді:
Аз мұнайлы - ... аз ... ... - 3-6 ... (31- ... ... - 6,1- 12пайыз (61- 120г/кг);
Өте жоғары мұнайлы 12 пайыздан жоғары ( 120г/кг).
2009-2010 жылдарғы зерттеу жұмыстар барысында экологиялық мониторинг станцияларында Құмкөл кен орны ... ... ... жылына екі рет бақыланды (көктемде және күзде). [2], [3]
Құмкөл және Оңтүстік Құмкөл топырақтарын ... ... ... ... ... ... мөлшері анықталды. Жоғарғы қабаттың топырағында алифиттық қатардың С-13 бастап С-33 дейінгі туындылары болды.
Хромотографиялық ... ... ... ... ... ... (массаның 7%), парафинді нафтенді (массаның 81%) және шайырлы (4% дейін) болатыны анықталды. [4], [5]
Көмірсутектердің мөлшері топырақтағы құрғақ массаның 0,950мг/кг- дейі ... ... ... ... ... ... ... төмендеу яғни құрғақ топырақта 0,200мкг/г- 730мкг/г аралығында болды.
Жасалған сараптама, антропогенді әртүрлі компоненттердің бар екенін көрсетті. Оның құрамында:
- ... ... ... ... ... -9%;
- ... - 9% ... ... компоненттер -13% болды.
Топырақ - өсімдік жүйесі, өмір сүру жағдайының өзгерісіне өте сезімтал болады. 2009жылдың ... және ... ... ... ... топырақ-өсімдік жүйесінің құрамында ауыр металдар мен көмірсулар бар екенін көрсетті. 2009ж топырақтағы ауыр металдардың жалпы құрамы әртүрлі ... ... ... ... ... элементтердің жалпы құрамы төмендегідей: цинк 18,09-30,01мкг/г; мыc 3,09-6,28мкг/г; кадмий 0,08-0,23мкг/г; қорғасын ... ... ... қатарында белгілі бір заңдылықтар бар: цинк - қорғасын - мыс - ... ... ... ... топырақтың массасының 0,850мкг/г дейін өзгеріп тұрады. [6], [7]
Аналитакалық зерттеулер арқылы топырақта мұнай өнімдерінің аздаған мөлшері анықталды. Беттік ... ... ... ... С-13 бастап С-33 дейінгі туындылары болды.ИК спектралды зерттеу кезінде ... ... С-Н ... ... валенттік және деформациялық тербелістерінің жұтылу жолақтары анықталды. Экстракт спектрлерінде шекті метил тобының (СН3) валентті С-Н ... ... ... Ол ... көмірсутекті мәндерінің шамасының аздығын көрсетеді.
Мұнай құрамындағы парафин мен басқа жеңіл зиянды заттардың мөлшеріне қарай ... кен орны ... ... ... ... ... болады. Мұнай құрамында күкірттің болуы да, табиғат дамуына кері әсерін ... ... ... сайын, топырақ пен судың күкірттектік ластануы ұлғаяды. [8], [9]
Мұнай мен ... ... ... ортаға түскен соң микробиологиялық және химиялық ыдырау процесімен қатар, ... ... ... атмосфера,су және топырақты ластау көзінің негізі болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... заттардың физика-химиялық, механикалық және биогендік миграциясына қосылады. Мұнай өнімдерінің миграциясы мен аккумуляциясы табиғи-клиаттық ... мен ... ... ... ... ... байланысты болады. Топырақ деп қоршаған ортамен әсерлесетін,су және жер бөлімінің аралығындағы борпылдақ,жұқа жер ... ... ... ... ... және ... заттардың қоры жинақталады. Мұның бәрі топырақ микрофлорасының өміртіршілігіне ... ... ... [10]
Құмкөл кен орнының топырағына әсер ететін жалпы техногендік факторлар үш ... ... ... ... бір қалыпты лстану деп өндірудің технологиялық процесі және ... мен ... ... ... көмірсутектерден немесе қосымша заттардан болатын белгілі бір көлемдегі химиялық өзгеріс түріне айналады. Бұл категорияға топыраққа онша әсер ... - ... ... ... ... ... ... шамалы ғана тығыздануына алып келетін механикалық зақымданулар және әлсіз оқшау жерлерде көрінетін эрозиялық процестер жатады. Ал ... ... және ... ... ... ... лстану деп, мұнай мен газды өндіру және ... ... ... технологиялық процесі кезінде көмірсутектерден немесе қосымша заттардан болатын химиялық өзгерістер түрін айтады. Бұл категорияда өсімдіктер жойыла ... ... ... ... ... ... екінші химиялық процестер жүре бастайды. Топырақтың гидроморфты түрлерінде глиогенез ұлғаяды,топырақ профилі бұзылып механикалық зақымданады,шөптер қурап топырақтың беткі ... ... ... ... Техногендік әсерден кейін топырақтың қалпына келу қасиеті сақталады.
3. Жоғары ... ... ... ... және ... ... процесінің кезінде көмірсутектер немесе қосымша заттар негізінде болатын химиялық өзгерісті айтады. Бұл категорияда топырақ толық ... жер ... сор ... ... жойылады,топырақтың гидроморфты түрлерінде глиогенездің күкіртсутекті түрі пайда болады. Топырақтың беткі қабаты бұзылып, рельефтің жаңа түрі ... ... ... ... жатқан аймақтарға тарау қаупі туындайды. Жинақтағаш қоймаларда орналасқан өндіріс қалдықтары мен ... жер ... ... ... ... анықтау үшін келесі бетте кестеде бағалау көрсеткіші көрсетілген.
Құмкөл кен орнының өндірістік жерлерінің ластану жағдайын ... үшін ... ... ... дағдарысқа ұшырататын негізігі факторлардың бірі, механикалық зақымданулар екенін көрсетті. топырақ-өсімдік қабатының механикалық зақымданулары төменгі ... ... ... және ... құрылысын салу кезінде,электр жүйесін таратқанда, мұнай және мұнай құбырларын ... ... ... ... ... қосқанда, жинақтау қондырғыларын,газ құбырларын, газды жағу алауларын, мұнай қоймаларын және тағы басқаларын ... ... ... ... 50-150 м ... жанында өсімдіктер толық жойылған, әріректе әр жерден қурай ... ... ... ... ... ... кезеңінде Құмкөл кен орнының өсімдік қабатына құрылыс объектілерін салғанда механикалық әсер жалғасады. Сол ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында негізгі жолдарды салу кезінде (солтүстіктен оңтүстікке қарай баратын жолдар) ... ... ... ... ... жолдың екі қапталындағы топырақтың беткі қабаты пайдаланылғандықтан, өсімдіктер толығымен ... ... ... ... ... ... ... жақтары айтарлықтай өзгерістерге түскен, топырақ нығыздалып, олардың сулы-физикалық қасиеттері нашарлаған. Топырақ ... ... ... ... ... ... ... рольді силикатты-карбонатты бұрғылау сұйықтығы алады. Мұнан кейін өсімдік қабатының дамуы әртүрлі болады.
Сонымен, Құмкөл кен орны ... ... ... ... ... түрге бөледі:
- Төгілген мұнаймен ластанған топырақтар;
- ... ... ... ... ... Минералданған және ... ... ... топырақтар;
- ... ... ... топырақтар;
- Тасымалдау және тиеу кезінде ластанған ... ... ... ... ... байланысты төмендегідей болып бөлінеді:мазутталған;жасырын мазутталған және тұздалған. Ластанған қабаттағы ... ... ... 3% ... ... 3-6% (30-60г/кг); жоғары- 6,1-12%(61-120г/кг). Мұнайдың құрамының көрсеткішіне қарай, топырақтың ... ... ... ... ... ... 1000 мен 10000мг/кг аралығында болғанда кезде тазалау ластану көздерін жою,қопсыту,ылғалдау, аэрация және тағы ... ... ... ... деңгейі 10000мг/кг асқан кезде, ластанған жерлерге рекультивация жүргізіледі./1.102-126б./
Табиғат байлықтарының қымбат түрлерінің бірі-су. Дүние жүзінде көптеген өнім мен ... ... ... ... ... суды ... зат табылған жоқ[1].
Қазіргі таңда су ресурстарының тез арада ластанудың ... суға ... ... жүктеменің артуы. Оның басты себептері дүниежүзіндегі халық санының күрт өсуі және суға ... ... ... Осыған қоса ҒТР өз ықпалын тигізуде. Өнеркәсіптің химиялық және мұнай химиялық салалары су қоймаларына зиянды заттардың енуіне себепші ... көп ... оның ... ... ... ... етуі барысында табиғатқа миллионға жуық жаңа заттар енген (барлығы 6 миллион химиялық қосындылар белгілі). Жыл ... ... 250 мың жаңа ... ... ... ... ... негізгі бөлігі қоршаған ортаға кері әсерін тигізбей ... ... ... 500000 химиялық қосынды пайдаланады. Халықаралық экологиялық ұйымдардың есептеулері бойынша олардың 40000 мыңға жуығы өз қасиеттерімен адамзат баласына ... ... 12000-ы улы ... ... ... [2].
Судың ластануы әсіресе өнеркәсіп қалдықтарының қосылуы аса қауіпті. Қалдықтардың химиялық құрамының болуына сәйкес, олардың тигізер әсері де әр түрлі. Мысалы, ... ... ... ... су ... ... ... жауып, оттектің алмасуын қиындатады. Ұй тұрмысында және өнеркәсіпте өте көп мөлшерде қолданылатын синтетикалық детергенттер деп аталатын жууға ... ... ... де ... ... бір ... ластайтын заттардың көлемі артқан сайын оны ыдыратуға өте көп мөлшерде оттегі жұмсалады. Бұл оттектің судағы концентрациясын азайтады және ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің санының артуына жағдай жасайды. Бұл жағдайда түзілетін заттардың сапасы бөлек. Онда метан, аминдер, ... және ... улы ... ... болып, су иістене бастайды. Оттектің азаюы мен улы қосындылардың көбейюі бірінші кезекте балықтардың қырылуына, онан ... су ... ... кетуіне әкеп соғады. Сөйтіп, бұл тіршілік ортасы су біртіндеп кедейленеді[3].
Бүгінгі күні су қорының басты көзі өзен ... ... Ал ... ... және ... ... тазарту-өте қиын және қымбатқа түсетін іс. Осы ретте адамның денсаулығына келетін қауіп мөлшері үлкен. Себебі ең соңғы техникалық жетістіктерге негізделген ... ... де суда ... ... заттардан толықтай тазартады деп айту қиын.
Судың ластануы өнеркәсіп салаларына да үлкен зиян келтіреді. Онда кейбір химиялық заттардың көп ... суда сүзу ... ... қағаз жасау және тамақ өнеркәсіптеріне пайдалануға жарамсыз етті. Сондықтан да мұндай ... ... ... ... ... ... ... да, артынан оған тағы бірнеше улы заттар қосылып, өзенге жіберіледі[4].
Тұшы ... ... ... ... ... ... проблема. Оның зардаптарының тіршілік үшін және адамның өз денсаулығы үшін қаншама ауыр жүк екенін ... ... жоқ. ... да қазірде барлық елдерде суды тазарту мәселесі бірінші басты ... ... ... Ал ... ... ... зор роль атқарады.
Теңіз суларын мұнай қалдықтарымен ластауда негізгі рөлді танкерлер атқарады. Қалдықтар суға кеме ... ... ... олар ... ... құйылады, әсіресе, ірі танкерлердің күйреуі аса қауіпті. Бұл уақытта суға 200-300 мың тоннадай мұнай өнімдері теңіз суларына ... ... зор ... ... Оның ... ... тірі организімдерге бірден қауіпті.
Су бетін үлпек жұқа көбікшемен жабатын мұнай қалдықтары микроорганизмдер мен кішірек жәндіктердің де тіршілік негізін, күрт ... ... Олар ... ... ... ... мұнай қалдықтары мен былғануы адамға да тікелей қауіпті. Мысалы, осы уақытта асқа пайдаланатын устрица және моллюскалар денелерінде рак ауруын туғызатын ... ... улы ... ... ... ... ... Бұл заттың моллюскалар денесіне қалай жиналатыны туралы биология ғылымдарына белгілі ғылыми деректер осы күнге дейін жоқ. ... ... ... ... денесіне бензпириннің жиналу себебі қоректік заттар арқылы келуі мүмкін. Мысалы, су түбіндегі тұнбада мұнай қалдықтарынан ... ... ... қосылыстар бар екені анықталып отыр. Олармен моллюскалар қоректенуі мүмкін[5].
Судың ластану мәселесі. Ластануға ... ... ... мұхит, континенттік, жерасты, әр түрлі дәрежеде ұшырайды.
Судың, әсіресе ауыз судың сапасы халықтың денсаулығын анықтайтын ... ... бірі ... ... Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша судың сапасының төмен болуы себепті шамамен 5 млн. адам (негізінен балалар) қайтыс болады да, әр ... ... ... ... ... ... саны 500 млн.-нан 1 млрд.-қа дейін жетеді[6].
Су ластануының басты себептерінің бірі су қоймаларына әр түрлі ластаушы заттардың келіп ... ... ... ... ... ... ... ретті ластаушылардың әр түрлі тізбекті реакцияларға түсу арқылы жүреді. Ластаушы заттарға негізінен топырақ эрозиясының ... ... ... улы ... және т.б. ... ... (азот, фосфор және басқа биогенді элементтер мен ... ... ... ... ... ... ... мұнай және мұнай өнімдері) .
Ластаушы заттардың басым бөлігін ... ... ... ... ... ... тұрмыстық қалдықтармен, өнеркәсіп орындарының қалдықтарымен, су транспорттарымен ластану үлесі де жоғары[7].
Су ... ... ... ... зиян ... Ол ... су төгу немесе басқа да факторлардың әсерінен температураның өзгеруі ... орын ... ... ... іс ... ... да бір ... Адам қызметі нәтижесінде ластанбаған беттік тұшы су көзі жоқ деуге болады. Солтүстік суларының тазалығы туралы түсінік тек алдамшы. Бұл ... аз ... ... олиготрофтылығынан, өздігінен тазару қабілетінің әлсіз болуы мен төмен температурамен теңеседі. Осы уақытқа дейін мұхиттың шексіз өздігінен тазаруға қабілеті туралы түсінік ... ... ... ... ... дүниежүзілік қоқыс төгетін жер еместігіне көз жетіп отыр.
Атақты француздың ... ... Жак ... егер оны ... ... оның тіршілігі жойылуы мүмкін деген қауіп айтады. Қазір кең таралып отырған, қауіпті ластаушы заттарға мұнай мен мұнай ... ... ... ... ... ... ... суына жыл сайын 30-дан 50 млн. тоннаға дейін мұнай төгіледі. Ал оның әр ... 12 км2 суды ... жаба ... 0,05 мг/л мұнай су құрамында болса, су ішуге жарамсыз, ал ... 0,5 мг/л ... ... су ... байланысты ағзалар тіршілігін жояды. Иістік құбылыстардың әсерінен балықтар мен т.б. ағзалардың миграциялық жолдары өзгереді. Мұнаймен және басқа ластануға, әсіресе ... ... Оның ... ... ... ... ... етуінің мүмкін болмауына әкеледі[8]. Ластануға судың барлық категориялары: мұхит, континенттік, жерасты, әр ... ... ...
Судың, әсіресе ауыз судың сапасы халықтың денсаулығын анықтайтын маңызды факторлардың бірі болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша судың ... ... ... ... ... 5 млн. Адам ... де, әр ... дәрежеде уланған немесе ауырған адамдардың саны 500 млн.-нан 1 млрд.-қа дейін жетеді.
Барлық сулардың құрамында еріген заттар ... ... көп ... ... ... ... хлор, калий жатады. Судың тұздылығы әдетте онда еріген химиялық заттардың жалпы мөлшерімен немесе құрғақ қалдықпен (г/л) анықталады. Теңіз ... ... 35 г/л тұз ... Суларда органикалық заттар мен әр түрлі жүзіп жүрген заттар, сонымен қатар патогенді ағзалар да болады.
Сулардың ластануы ең бірінші рет су ... әр ... ... ... ... түсуіне байланысты болады. Ластаушы заттарға негізінен топырақ эрозиясының өнімдері, минералдық тыңайтқыштар, улы химикаттар және тағы басқа заттар ... ... ... және ... биогенді элементтер мен олардың қосылыстары, органикалық заттар, пестицидтер, тұрмыстық қалдық, мұнай және мұнай өнімдері).
Ластаушы ... ... ... ... ... әкеледі. Сулардың канализация ағысымен, тұрмыстық қалдықтармен, өнеркәсіп орындарының қалдықтарымен, су транспорттарымен ластану үлесі де жоғары.
Қазір бүкіл планетада іс жүзінде ... да бір ... адам ... ... ... ... тұщы су көзі жоқ деуге болады. Солтүстік суларының тазалығы туралы түсінік те ... Бұл ... аз ... ... ... өздігінен тазару қабілетінің әлсіз болуы мен төмен температурамен теңеседі. Осы уақытқа дейін мұхиттың шексіз ... ... ... туралы түсінік қалыптасқан. Қазіргі бүкіл адамзат мұхиттың дүниежүзілік қоқыс төгетін жер еместігіне көз жетіп ... ... ... ... Жак ... егер оны уландыру тоқталмаса оның тіршілігі жойылуы мүмкін деген қауіп ... ... кең ... ... қаупі ластаушы заттарға мұнай мен мұнай өнімдері жатады. Белгілі мәліметтер бойынша қазір мұхиттың суына жыл сайын ... ... ... ... ... төгіледі. Ал оның әр тоннасы 12 км2 суды қабықшамен жаба алады. 0,05 мг/л мұнай су құрамында болса, су ... ... ал ... 0,5 мг/л ... ... су ... байланысты ағзалар тіршілігін жояды. Иістік құбылыстардың әсерінен балықтар мен тағы ... ... ... ... ... ... ... су бетінің шағылыстыру қабілетін өзгертеді. Ол жылу балансының өзгеруіне және ғаламдық жылу мен ылғалды тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... жағалаулық экожүйелерді жояды. Бұзылған экожүйелердің қалпына келуіне өте көп ... ... ... ... ауыл ... ... негізгі ластаушысы болып табылады. Су топырақтың бұзылу өнімдерімен, тыңайтқыштармен, улы химикаттармен, мал шаруашылық кешендерінен шайылған сулармен ластанады. Мал шаруашылық кешендері ... ... ... ... ... табылады. 100 мың ірі қара мал басы бар кешен қоршаған ортаны миллион халқы бар қаламен бірдей ластандырады. Мұндай кешендердің ... ... ... ... және ... әр ... ... биологиялық агенттермен байланысты.
Жер үсті немесе жер асты суларына химиялық заттардың, ... не ... ... ... ... ... көзі деп аталады. Судың ластануының антропогендік ошақ-көздері
Ластануға судың барлық түрлері (мұхит, ... ... әр ... дәрежеде ұшыраған. Судың, әсіресе, ауыз судың сапасы халықтың денсаулығын анықтайтын маңызды факторлардың бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... судың сапасының төмен болуынан шамамен 5 млн. адам себепті өледі де, әр түрлі дәрежеде уланған ... ... ... саны 500 ... 1 ... ... ... сулардың құрамында еріген заттар болады. Судағы көп кездесетін элементтерге кальций, натрий, хлор, калий жатады. Судың ... ... онда ... ... ... ... мөлшерімен немесе құрғақ қалдықпен (г/л) анықталады. Теңіз суында шамамен 35 г/л тұз ... Суда ... ... ... қатар патогенді ағзалар да болады. Сулардың ластануы су қоймаларына әр түрлі ... ... ... ... ... ... Ластаушы заттарға негізінен топырақ эрозиясының өнімдері, минералдық тыңайтқыштар, улы химикаттар және тағы басқа заттар (азот, фосфор және ... ... ... мен ... қосылыстары, органикалық заттар, пестицидтер, тұрмыстық қалдықтар, мұнай және мұнай өнімдері) жатады.
Ластаушы заттардың басым бөлігін атмосфералық жауын-шашын әкеледі. Сулардың ... ... ... ... ... ... қалдықтарымен, су транспортымен ластану үлесі де жоғары.
Белгілі ... ... ... ... суына жыл сайын 30-дан 50 млн. тоннаға дейін мұнай төгіледі. Оның әр тоннасы 12 км2 суды қабықшамен жаба ... 0,05 мг/л ... су ... болса, су ішуге жарамсыз, ал концентрациясы 0,5 мг/л болғанда көптеген су ортасымен ... ... ... жояды. Ластанудың әсерінен балықтар мен тағы басқа ағзалардың миграциялық жолдары өзгереді.
Мұнайлы қабықша су бетінің шағылыстыру қабілетін ... Ол жылу ... ... және ғаламдық жылу мен ылғалды тасымалдау құбылыстарына әкеледі. Мұнайдың айтарлықтай мөлшері жағалаудағы ... ... ... экожүйелердің қалпына келуіне өте көп уақыт керек.
Егіншілікпен айналысатын аудандарда ауыл шаруашылығы судың негізгі ластаушы көзі болып табылады. Су ... ... ... ... улы химикаттармен, мал шаруашылық кешендерінен шайылған сулармен ластанады. Мал шарушылық кешендері кейбір аймақтарда негізгі табыс көзі болып табылады. Алайда 100 мың ірі қара мал басы бар ... ... ... миллион халқы бар қаламен бірдей ластандырады.
Жер үсті немесе жер асты суларына химиялық ... ... ... басқа заттардың түсуі судың ластану көзі деп аталады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Еңбек күшінің халықаралық миграциясы24 бет
Жұмысшы күшінің36 бет
Жұмысшы күшінің миграциясы6 бет
Жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы27 бет
Жұмысшы күштің халықаралық миграциясы20 бет
Мұнаймен ластанған топырақты микроорганизмдермен тазалау6 бет
Орталық азиядағы миграциялық үрдістер, соның ішінде Қазақстанның миграциялық статистикасына талдау23 бет
Халықаралық еңбек бөлінісі.Халықаралық интеграция.Халықаралық сауда.Халықаралық қаржының валюталық ұйымдары.Жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь