Өлеңге тоқтамайды шал дегенiң

"ӨЛЕҢГЕ ТОҚТАМАЙДЫ ШАЛ ДЕГЕНIҢ"

Шал ақын аталып кеткен Тiлеуке Құлекеұлы қазiргi Ақмола облысы жерiнде Азат темiр жол станциясының маңында 1748 жылы дүниеге келген. Әкесi Құлеке қазақ-қалмақ соғысының атақты батырларының бiрi. Анасы - атақты Төле бидiң қызы. Құлеке мен оның ағасы Тiлекенiң соғыстағы ерлiгi жайлы әңгiмелер ел iшiнде күнi бүгiнге дейiн айтылады.
Құлеке жайында Алматы мұрағатында нақты деректер де сақталған. Ол 1742 жылы Орта жүз атынан Россия қол астына қарау тұралы ант берушiлердiң бiрi болған. Абылай хан атынан Ресей мемлекетiне елшiлiкке барғаны туралы деректер сақталған. Ресей үкiметiнiң ресми деректерiне қарағанда Орта жүз Атығай руының Бәйiмбет, Құдайбердi тайпалары Есiл бойына қоныс аударады. Бұның iшiнде Құлеке батырдың да ауылы болады. Бұлар келгенде Есiл бойы естектердiң қарауында екен. Естектермен жер үшiн болған соғыста Құлекенiң ағасы Тiлеке батыр қаза табады. Ағасының кегiн алған Құлеке Есiлден естектердi ығыстырады.
Ауызша жеткен әнгiме бойынша Шал ақын қоян жылы, 71 жасында дүниеден өткен, бұл есеппен алғанда ақын өмiрiн зерттеушiлер 1819 жылы қайтыс болды дейдi. Қариялардың айтуы бойынша Сергеев селосының қасындағы “Аютас” деген төбенiң жанында, Есiлдiң оң жағындағы үлкен бейiт iшiне жерленген, бiрақ қабiрi белгiсiз.
Құлеке батырдың төрт әйелiнен Бәбек, Мәңке, Шардақ, Тiлеуке (Шал), Қазақбай, Жүсiп атты алты ұл туады. Осы алты ұлдан тараған ұрпақ қазiр жүз шақты үй шамасында деседi. Құлеке батырдың Айман деген қызы Сегiз серi Баһрамұлының ұлы әкесi Шақшақтың бәйбiшесi екен. Шақшақтың осы Айман бәйбiшесiнен Қаншайым есiмдi қыз, Бауыржан, Сексен (шын аты Бектемiр), Баһрам, Есенжан, Қайыржан, Шағырай, Жанат атты жетi ұл туады.
Қаншайым - академик-жазушы Ғабит Махмұтұлының бабасы Мүсiрептiң туған анасы. Қаншайым күйеуi Шақшақпен бiрге орыс отаршылдарына қарсы күресiп, керейдiң батыр қызы атанған екен. Шақшақтың Айман бәйбiшесiнен туған ұл балаларының iшiнде Бауыржан мен Сексен екеуi де би болған. Ал, Баһрам (Сегiз серiнiң әкесi), Шағырай, Жанат үшеуi де әншi, ақын әрi күйшi өнерпаз болған, Шағырай мен Жанат сал-серiлiк құрған.
Батырлық, жыраулық, өнерпаздық қасиеттер ата-бабасы Толыбай сыншы, Қожаберген жырау және Шақшақ Көшекұлының өзiнен де дарып жатса да, ұрпағының нағашы жұртына ұқсауы табиғи заңды құбылыс деу керек. Шал ақынның өзi жасының ұлғайған шағында Мәлiмбай және Мәлике атты екi перзент көредi. Мәлiмбай атты баласынан ұрпақ жоқ. Мәликенi Қостанай жағына Нұрым дегенге ұзатқан екен. Нұрымнан - Айтбай, Айтбайдан - Наушабай, Наушабайдан - Нұржан Наушабаев ақын туған.
Құлеке баласы Тiлеукенiң Шал ақын деп аталуы туралы ел iшiнде бiрнеше түрлi әнгiмелер бар. Солардың iшiнде зерттеушiлердiң ден қойғаны төмендегi әнгiме. Шал өлең шығарумен балауса жас кезiнен бастап айналысқан. Жасынан сөзге үйiр, шешен сөйлейтiн тiлге дiлмәр, ойлы жас болып көзге түседi.
ҚҰРАСТЫРУШЫЛАР: ҒАЛЫМ ҚАДIРӘЛIҰЛЫ,
ҚАЙРОЛЛА МҰҚАНОВ, СОЦИАЛ ЖҰМАБАЕВ..
        
        "ӨЛЕҢГЕ ТОҚТАМАЙДЫ ШАЛ ДЕГЕНIҢ"
Шал ақын аталып кеткен Тiлеуке Құлекеұлы ... ... ... ... ... жол ... ... 1748 жылы дүниеге келген. Әкесi Құлеке
қазақ-қалмақ соғысының атақты ... бiрi. ... - ... Төле ... ... мен оның ... Тiлекенiң соғыстағы ерлiгi жайлы әңгiмелер ... күнi ... ... айтылады.
Құлеке жайында Алматы мұрағатында нақты деректер де сақталған. Ол 1742
жылы Орта жүз атынан Россия қол астына қарау тұралы ант ... ... ... хан атынан Ресей мемлекетiне елшiлiкке барғаны туралы
деректер сақталған. ... ... ... ... ... Орта ... ... Бәйiмбет, Құдайбердi тайпалары Есiл бойына қоныс аударады.
Бұның iшiнде Құлеке батырдың да ... ... ... ... Есiл ... ... екен. Естектермен жер үшiн болған соғыста Құлекенiң
ағасы Тiлеке ... қаза ... ... ... ... Құлеке Есiлден
естектердi ығыстырады.
Ауызша жеткен әнгiме бойынша Шал ақын қоян жылы, 71 ... ... бұл ... алғанда ақын өмiрiн зерттеушiлер 1819 жылы қайтыс болды
дейдi. Қариялардың айтуы бойынша ... ... ... “Аютас” деген
төбенiң жанында, Есiлдiң оң жағындағы үлкен бейiт iшiне жерленген, бiрақ
қабiрi белгiсiз.
Құлеке батырдың төрт ... ... ... ... ... ... ... атты алты ұл туады. Осы алты ұлдан тараған ұрпақ ... ... үй ... деседi. Құлеке батырдың Айман деген қызы Сегiз ... ұлы ... ... ... ... Шақшақтың осы Айман
бәйбiшесiнен Қаншайым есiмдi қыз, ... ... (шын аты ... ... ... Шағырай, Жанат атты жетi ұл туады.
Қаншайым - академик-жазушы Ғабит Махмұтұлының бабасы Мүсiрептiң ... ... ... ... бiрге орыс отаршылдарына қарсы күресiп,
керейдiң батыр қызы атанған екен. Шақшақтың ... ... ... ... ... Бауыржан мен Сексен екеуi де би ... Ал, ... ... ... ... ... ... де әншi, ақын әрi күйшi өнерпаз
болған, Шағырай мен ... ... ... ... ... қасиеттер ата-бабасы Толыбай сыншы,
Қожаберген жырау және ... ... ... де ... жатса да,
ұрпағының нағашы жұртына ұқсауы табиғи заңды құбылыс деу керек. Шал ақынның
өзi жасының ұлғайған ... ... және ... атты екi перзент көредi.
Мәлiмбай атты баласынан ұрпақ жоқ. Мәликенi Қостанай жағына Нұрым ... ... ... - ... ... - Наушабай, Наушабайдан - Нұржан
Наушабаев ақын туған.
Құлеке баласы Тiлеукенiң Шал ақын деп ... ... ел ... ... ... бар. ... iшiнде зерттеушiлердiң ден қойғаны төмендегi
әнгiме. Шал өлең шығарумен балауса жас кезiнен бастап айналысқан. ... үйiр, ... ... ... ... ойлы жас болып көзге түседi.
Жасынан ел ... ... ... да ... ... Оның
кiшкентайынан үлкендерше сөйлеуi, төрде отырып төрелiк айтқанына қарап ... атап ... ... ... ... Шал ... тұңғыш өлеңi
“Өлеңге тоқтамайды Шал дегенiң”. Бұл өлеңдi ақын шығармашылығының басы деп
жүр. ... шығу ... ... ... хан ... ... бәйге алдын бермейтiн жүйрiк атын сұрап
алып, кейiн қайтармай қояды. Бiрде ... атын ... ... ... ... ... Хан бала ... көзiнше: “Iшi боқ, сырты түк сол
мәстектi осыншама неге ... ... - ... сөз айтады. Шал таңертең
ерте тұрған ханның табынға ере алмай ... бiр ... ... ... ... ... ... хан екен деп қысылмай, өлеңдетiп,
малжандылығын бетiне айтады.
Өлеңге тоқтамайды Шал дегенiң,
Болмайды қойға пана тал ... ата ... аяқ ... ... ата, ... екен мал ... ханымыз деп үлкен-кiшi,
Бiреудiң хақын жемес жақсы кiсi.
Тақтағы хан, топтағы бидi еңкейткен,
Хан ата, қалай екен малдың күшi? -дейдi.
Өлеңдi естiген хан ... ... ... ... ... ... ... жатып қартайған бiрдеңе ғой”, - дептi. ... ... ... ... ... атын ... ... Хан алдында айтылған бұл өлең ел
iшiне тез тарап, Тiлеукенiң Шал аты мен ақындық атын қатар шығарған екен.
Осыдан ... Шал ... ... ... ... ... ... ақын болады. Ертерек дәуiрлерден қалыптасып, жалғасып келе
жатқан ... ... ХУШ ... өмiр ... ... Көтеш ақындардан
кейiнгi қазақ поэзиясын дамыта түседi. Оның бұл салада қосқан үлесi үлкен.
Өлең термелерi, ... ... сан ... мол, сапа ... ... және ... да кең. Шал ақын ... поэзиясындағы лирикалық өлең
жанрын, өз замандастарымен салыстырғанда, ... ... ... ... Бұл ... ... оны ... көркемдiк шегiне
жеткiзе бiлген Бұқар жыраумен ғана салыстыруға болады. ... да ... өмiр ... ... Шал ақынды ұстаз тұтты.
Шал ақынның өлең, жырлары ... ел ... ... ... өзiнде де ел аузында сақталып қалғандарының өзi де ... ... оның ... осы ... ... зер салып
жиыстырылмай келдi. Әйтсе де, ақындық ... ... ... негiз
боларлықтай шығармалары бар. Шалдың атына телiнген өлең-термелердiң, тақпақ-
толғаулардың көлемi 1600 жолға жетедi.
Шалдың бiзге жеткен ... ... әр ... әр ... суырып салып айтқан шағын өлеңдерден тұрады. Терме-тақпақтары,
нақыл сөздерi, сөз қағыстары да баршылық. ... ұзақ ... ... ... ... шежiресiн өлеңмен жазғаны да Шоқан
Уалихановтың ... ... ақын ... ... суырып салып шығарған десек те, өлеңдерiн
хатқа түсiрерлiк сауаты болған, оны айғақтайтын өлеңдерi де ... ... бiр ... мысалға алайық.
Мен өзiм талай сөздi хатпен жазғам,
Әзiлден мерт болады артық ... iске ... ... зая,
Тұяғыма iлiнгендi қайта жазбан.
Шал ақынның өлеңдерi тақырыбы жағынан өте кең. Ескi ... ... ... ... ... жайлар, этика, мораль мәселелерi
ақын өлеңдерiнiң негiзгi объектiсi. Адамдық, арлылық, адалдық, ... ... ... ... ... пен ... ... әйел үшiн
де, еркек үшiн де арзан, азғын қасиеттердiң басы ретiнде сыйпатталады.
Шалдың өз басы ... ... оны мына бiр ... ... де ... жабыстың ғой бала жаста,
Менi ұятты қылдың ғой қарындасқа.
Аш белiмнен құшақтап айырылмайсың.
Көз танысың жоқ па едi менен басқа? -
- дейдi. ... да ... ... көп ... ... кедейлiк.
Кедей тақырыбы қазақ поэзиясында тұңғыш рет Шал шығармашылығында ... ... ... сөз болады. Кедейлiктi болдырмаудың жолын
насихаттайды. Кедейлiктiң табиғатын жақсы таныған ақын ... ... жолы ... ... болмай, еңбек етудi ұсынады.
Кенже ұлы кедейлiктiң ұйқы мырза,
Ерте жатып, кеш тұрса жаны ырза.
Бiразырақ бас қосып кеңесейiн,
Сәлем айт, ерiншекке, келсiн мұнда - ... ... ... шақ және кәрiлiк туралы өлең-жырлар қазақтың ауыз
әдебиетiнде ертеден бар. ... дәл Шал ... бұл ... ... ... ақын ... жоқ. ... қазақ поэзиясында жас туралы
шығармалардың негiзiн салушы деуге болады.
Бiр жаста, екi жаста бесiктемiн,
Бес жаста тәңiрi ... ... ... ... ... ... ойпаң жер бозындаймын,
Он жасымда сүт емген қозыдаймын
Сегiзде бала болып ойнап едiм,
Тоғызда тайлы суға бойлап ... бес ... ... ойнаған лақтай.
- деп басталған адам ғұмыры туралы жазылған өлеңдерiнiң желiсi кәрiлiк
туралы өлеңдерiмен аяқталып:
Шалыңның екi көзi жайнап жатыр,
Кеудемде нәпсi шiркiн қайнап ... ... жоқ, ... ... ... ... байлап жатыр, - дейдi.
Шал ақынның:
Елу жасқа келген соң,
Пiрдiң сөзiн сақтадым;
- дегенiне қарағанда, жасы ... ... ... ... ... ақын-жыраулар дiн туралы сыйпай ғана айтып кетсе, Шал дiндi арнайы
сөз етедi.
Жаратты Мекке менен Мәдинаны,
Жаратты иман, дұға, шын ... үшбу ... ... сынамақа бұл дүнияны.
Жаратып он сегiз мың ғалам еттi,
Бiрiсiн ғалым, бiрiсiн надан еттi.
Жаратып жын-перiнi от пен нудан,
Жаратып топырақтан адам еттi, - ... ... дiни ... ... да ... ... ... жұрт тәңiрiнi ұмытқан, құдайды-бiр, пайғамбарды-хақ деп ... ... бес ... ... ... - деп қатты сынға алып:
“Жiгiттер ораза ұста, намаз оқы
Ғарасат ... бар ... - ... ... ... парыздарын жетiк бiлiп, жастарды дiн жолына берiк
болуға шақыруы ақын ... ... ... ... ... ... да
әсер еткен болар.
Шал ендi бiр топ өлеңдерiнде жастарды ибалы, әдептi, қайырымды ... Ары, жаны ... ... ... ... ақын ... абзал адамдар
алдына зор мақсаттарды қоя бiледi. Бiлiм алғандар парызы елiне, ... ... ету деп ашық ... бол, жiгiт ... тал жiбектей,
Жарамайды қатты болу тiкенектей.
Бiлiмiң болсадағы ұшан-теңiз,
Пайда жоқ өз халқыңа қызмет етпей.
Адамның артықшылығы, ... ... ... елге ... ... -
деп қорытынды жасайды. Ашқарақ, сұғанақ, арызқой, пасық адамдар тобына ... ... ... Өзiмшiл, күншiл пасықтарға жаны таза жақсы ... ... iзгi ... ... қоя жырлап, бiрiнен жирендiрiп, екiншiсiнен
үйренiп, ... ... ... Нысапсыз адам туралы:
Айта берсе, таусылмас Шал кеңесi,
Мешкейдiң жiлiншек өтер кең өңешi.
Алдына келген асқа жаудай шабар,
Басқаның болсадағы несiбесi.
Немесе: Құр ... ... ... ... менен құзғын елдi бiлер.
Ұятсызға бас пенен жамбас қойсаң,
Қорқау ... ... ... ... - ... iшiнiң берекелi, махаббатты болуын аңсаған ақын достыққа, адал
махаббатқа ... ... ... ... ... ... өмiрiн
көксейдi. Үй iшiнiң сәнi-жар таңдауға үлкен мән бередi:
Әйел алсаң қарап ал ақылдысын,
Сол болар басқалардан жақын кiсiң.
Ағайынға, туысқа ... ... сол ғой ... кiсiң.
Ерге аю, балаға қасқыр болса,
Ондай қатын алғанның күнi құрысын.
Ақын өзi өмiр сүрген ... ... ... ... Ол - ... ... билiк айту, отбасы, адамдардың мiнез-құлқы, жақсы-жаман
қылықтары, жастық, қарттық, кiсiлiк ... ... өмiр сүру ... Осылардың бәрiн ол поэзия қуатымен ... ... ... ... бар, ... ... ... Шалдың өз дәуiрiнiң ой-
пiкiрлерiнен, дiни ұғым - нанымынан мол ... ... ... көбi ... ... ... дiни ұғым ... сөз тiркестерiне толы. Мысалы:
“Албастыдан дию да қашады┘
Нәпсiң бiр ... ... ... ... тию ... жеп ... асқанын
Қарындас бiлмес, жат бiлер,
Артқы қастың батқанын
Қаптал бiлмес, ат бiлер”.
“Адам басы алланың добы ... ... сол ... ... келе ... Шал өз ... ... ақыны. Оның өлеңдерi
өз кезiнiң өзектi мәселелерiн көтерiп, халыққа адамгершiлiк ... ... ... әлеуметтiк сырын айқындап, оның
халықтық тенденциясын нығайтты. Әдеби тiл мен көркемдiк тәсiлдiң ... өз ... ... ... Шал ... ... тарихында
елеулi орны бар. Өзiнен кейiнгi әдебиеттiң көркемдiк және ... ... ... ... етiп ... көркем сөз шеберi.
1999 жылы Алматының ... ... ... ... ... атты 364 ... ... кiтап басылып шыққан
болатын. Кiтаптың алғы ... ... ... ... докторы
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Ғылыми жетекшiсi Жұмат
Тiлеповтың айтуынша: “Шығармаларын үлкеннен кiшi, ... ... ... ... ... өлмей жетiп отырған Шал Құлекеұлы ... ... ... ... ... ... ... ақынның бүкiл
шығармашылық болмысын ... ... ... ... ... ... оқырманмен кеңiнен жүздесуi - соңғы 40-50 жылдың жүзi.”
Тұңғыш рет 1929 жылы ... ... ... 5 санында бiр ғана ... ақын ... 1958 ... 28-шi ... “Қазақ әдебиетi” газетiнде
белгiлi қаламгер Ғалым Малдыбаев жариялаған сегiз өлең мен ... ақын ... ... мақаласына дейiн республика жұртшылығының назарын
аударарлықтай болып не ... ... ... не жеке кiтаптарда жарық
көрген емес.
Шалдың ақындық бiтiм-болмысын танытарлық ... ол ... ... зерттеулердiң жариялануы негiзiнен 1960 жылдардан басталады. “ХУШ-ХIХ
ғасырлардағы қазақ ақындары шығармаларының ... ... 1962ж; ... жырлайды”, Алматы, 1965ж.; “Ертедегi әдебиет ... ... 1968 жылы ... ... ... “Қобыз сарыны” және 1971
жылы “Алдаспан” атты жинақтары шықты. Оларда Шал ақын ... ... ... оның ... ... жарық көрдi. Ол өлеңдердiң
басым көпшiлiгiн автор Шал ақынның ... ... ... ... ... ... болатын. Осы автордың сол 1971 жылы орыс тiлiнде шыққан
“Кобыз и копье” деген кiтабында да Шал ақын творчествосына ... ... ... бәрi де ... ... ... ақын, жырауларына
арналған мақалалар мен зерттеулер болатын. Шал ... ... жеке ... ... ... келген жоқ-ты. 1998 жылы туғанына 250 жыл толған арқалы
ақынның өз атымен тұнғыш рет жоғарыда аталған жинақ ... ... ... ... ... ... бөлiм “Шал ақын Құлекеұлының шығармалары” деп
аталады. ... ... әр ... ... ... ... ... түгел
берiлген.
Екiншi бөлiмде Халықтар бiрлiгi мен ... ... ... және ... 250 жылдығына арналған 1998 жылы 25 қарашада Алматыда өткен
“Шал ақын Құлекеұлы және ... ... атты ... ... ... ... Бұл бөлiм Қазақстан
Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының ... ... ... ... ашылады. Одан әрi сол конференцияда жасалған М.О.Әуезов
атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры, ... ... ... ... Ыбыраевтың, ҚРҰҒА мүше-корреспондентi Рабиға
Сыздықованың, халық жазушысы Мұхтар Мағауинның, Қырғызстан Республикасының
Манастану орталығының директоры, ... ... ... ... ... жазушы Герольд Бельгердiң, профессор Құбығұл
Жарықбаевтың, ҚРҰҒА мүше-корреспондентi Өмiрзақ Айтбайұлының, ақын ... ... ... ... ... ... докторы
Нағима Сағындықованың, филология ғылымдарының докторы Жұмат ... және осы ... ... ақын ... Зiкiбаевтың өлең-
толғаулары, соғыс және еңбек ардагерi, Шал ақынның ұрпағы Уәп ... ... ... ... ... жарияланымдар, қолжазбалар,
материалдар” деп аталады. ... ... ... ... ... атасы”, профессор Шариаздан Елеукеновтың “У
предистоков националь-ного романа”,халық ... ... ... ... атты ... және орыс ... ... еңбектерi, ҚРҰҒА мүше-
корреспондентi Әнуар Дербiсәлиннiң “Шал ақын туралы бiрер сөз”, профессор
Ханғали Сүйiншәлиевтiң ... су ... боз ... ... кандидаты Ғали Әбетовтың “Шал ақын жайындағы жаңа ... ... ... ... Жұматаеваның “Шал ақын
шығармаларындағы тәлiм”, журналист Хамит Бiржанұлының “Ұлылық ұрпақ мерейi”
атты ... ... ... еңбек сiңген мүғалiм Сейтен
Сауытбековтың “Аютас”, “Бала Шал”атты әңгiмелерi басылған.
“Жаңадан табылған ақын өлеңдерi” ... ... Шал ... ... ... ... алынған көлемi 300 жолдан астам бұрын еш
жерде жарияланбаған өлеңдерi берiлiптi. Сондай-ақ, белгiлi ... ... ... ... ... архивiнен тауып алған Шал ақынның
бiрнеше ... және ақын ... ... 1953 жылы Молдахмет
Тырбиевтен жазып алған Шалдың “Кереке” деген атпен сөз қағысы берiлген.
Жинақтың соңында халық ... ... ... ... 14 ... ... мен ... 1998 жылдың сәуiр айында ... ... ... ... ... Қазақстан
облысының әкiмi Д.К.Ахметовке ... Шал ... 250 ... өз ... лайықты атап өтудi және оның туған жерiндегi
Сергеев ауданын Шал ақын ... деп ... ... өтiнген “Ашық
хаты”келтiрiлген. Құдайға шүкiр, бұл өтiнiштер ... ... ... ... ... оның 250 ... мерейтойына арналған
әртүрлi қызықты өнер сайыстары, айтыс, т.б. ... ... ... ғылыми-теорилық конференция болып өттi. ... ... ... ... ... ... ақын ауданы”деп аталды.
Бiр өкiнiштiсi аталған кiтап өте аз ... (600 дана ... ... сауда орындары мен кiтапханаларына мүлдем
түспей, көпшiлiк қолына жетпей қалды. Осыны ескерген ... ... ... ... осы ... ... және енбей қалған өлеңдерiмен толықтырып,
толық жинағын шығарып отыр. Кiтап көпшiлiкке, мектеп оқушыларына арналады.
ҚҰРАСТЫРУШЫЛАР: ... ... ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайша сүйіп, абайша күйіп жүрміз бе?20 бет
Гәкку14 бет
Жұбан Молдағалиев4 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
ХІҮ-ХҮІІІ ғасырлардағы жыраулар шығармашылығы22 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)5 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет
Арал өңірінің тұзды батпақты шалғынды топырағында өсірілген күріш өніміне отандық препараттардың әсері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь