Өмір және оның мәні

Кіріспе
Өмірдің мәні
"Бақыт" түсінігі
Адасу
Қорытынды
ӨМІР ЖӘНЕ ОНЫҢ МӘНІ

Өмірдің мәні. "Өмірдің мәні туралы ойланбайтын адам бар ма?" деген сұраққа кім болса да: "Жоқ, өз өмірінің мәні туралы ойланбайтын, толғанбайтын, мағыналы өмір сүруге әрекет етуге тырыспайтын адам болмайды", — деп жауап беретін болар. Олай болса, біз де бір уақыт өз өміріміздің мәні туралы ойларымызды ортаға салып көрейікші.
Ұлы Абайдың жас ұрпаққа: "Атаның ұлы болма, адамның ұлы бол" деп өсиет калдырғаны белгілі.
Әрине, бұл жерде өз атына лайық, ізгі, мейірімді, өзгелерді қадірлейтін, өз мүддесін қоғам мүддесімен ұштастыра алатын, өзі үшін де, өзгелер үшін де еңбек ете білетін, өз құқығын қорғап, өзгелердің кұқығын сыйлайтын, өмірден кеткен соң артына жақсы сөзі мен ісін қалдыратын адам туралы әңгіме болып отырғаны анық.

Дегенмен бұдан туындап жататын сұрақтар да аз болмаса керек. Сонда қалай, кез келген адам бұл дүниеге келгеннен кейін бар өмірін артына жақсы із қалдыруға арнауға міндетті болғаны ғой? Адамдардың бәрі ұлы тұлғалар сияқты еңбек етіп, артына игілікті мұра қалдыра ала ма? Ондайға тырысу қатардағы адамдар үшін қиял, орындалмайтын арман емес пе?
"Менің өмірлік тұрғым басқа, — дейді біреулер, — өмір адамға екі рет келмейді. Сондықтан мынау көк аспан мен жарық күннің астында сайран салып қалу керек. Аузың барда асап қал. Ішіп-же. Киін. Сауық құр. Нәпсіңді қандыр. Ләззат ал". Қайсысы дұрыс?

Мұндай сұраққа сылдырата жауап бере салу қиын емес. Адам өмірінің мәніне қатысты мәселе — ол әр адамның өзінің жеке мәселесі. Мұндайда дайын рецепт беруден онды нәтиже шыға кояр ма екен? Дүние жүзінде қанша адам болса, сонша өмірлік ұстаным бар. Ал талқының, пікір алмасудың ешқашан артықшылығы болмайтыны анық.
Өткен ғасырларда өмір сүрген ғұламалар бұқаралық санадағы түсініктерге талдау жасай отырып, адамның болмысының абстрактілі және өзгермейтінін негізге ала отырып, адамның өмірінің мәні оның іс-әрекеттерінің негізгі мақсаты мен мұратынан тұрады деген қағидаға ден қойып келгені мәлім. Бұдан дүниені рухани құралдармен өзгерту мүмкіндігі туралы ой туады. Көптеген философтар өмірдің мәнін жеке адамның дүниетанымдық жүйесінің көрсеткіші, моральдық нормаларды бейнелейтін реттеуші үғым ретінде қабылдайды. Бұл жерде адам өмірінің мәнін белгілі бір тұтынушылық стандарттар мен жеке бастың қамтамасыз болуына жетумен байланыстырудың да негізсіз емес екендігін айта кету керек.

Өмірдің мәні туралы сауалдарға ғылыми тұрғыдан нақты жауап қайтару мүмкіндігін теріске шығаратын теориялар да жоқ емес. Ондай тұжырымдар өмірдің мәні әр жеке адам үшін өзінше, қайталанбас өзгешелігінен туындаса керек. Егер дүние жүзінде 6 млрд-тан астам адам бар десек, өмірдің мәні туралы сонша пікір бар.

Ал өмірдің мәні туралы философтар пікірлерінің жалпы адамзатқа ортақ, әлдеқалай бір жиынтық тұжырым болып шығып жатуының да өзіндік жөні бар. Адам өмірінің мәні оның өлеуметтік жағдайларымен айқындалады. Адам — белсеңді әрекет иесі. Ол әлеуметтік дамуды жеделдетіп немесе тежеп, оған тура ықпал ете алады. Тарихтың түрлі кезеңдерінде өзгеріп отыратын адам өмірінің мәнін, құндылығын айқындаушы — сол адамның өзі. Және ол жеке адамнан, қоғамнан тыс ұғым емес, адамның мақсаттары мен қоғамды диалектикалық тұрғыдан біріктіретін ұғым.
        
        ӨМІР ЖӘНЕ ОНЫҢ МӘНІ
Өмірдің мәні. "Өмірдің мәні туралы ойланбайтын адам бар ма?" деген
сұраққа кім болса да: "Жоқ, өз ... мәні ... ... ... өмір ... әрекет етуге тырыспайтын адам болмайды",
— деп жауап беретін болар. Олай болса, біз де бір уақыт өз өміріміздің мәні
туралы ойларымызды ортаға ... ... ... жас ... ... ұлы болма, адамның ұлы бол" деп өсиет
калдырғаны белгілі.
Әрине, бұл жерде өз атына лайық, ізгі, мейірімді, өзгелерді
қадірлейтін, өз ... ... ... ... алатын, өзі үшін де,
өзгелер үшін де еңбек ете білетін, өз құқығын ... ... ... ... ... соң ... жақсы сөзі мен ісін қалдыратын адам
туралы әңгіме ... ... ... бұдан туындап жататын сұрақтар да аз болмаса керек. Сонда
қалай, кез келген адам бұл ... ... ... бар ... ... жақсы
із қалдыруға арнауға міндетті болғаны ғой? Адамдардың бәрі ұлы тұлғалар
сияқты еңбек етіп, артына игілікті мұра ... ала ма? ... ... ... үшін ... ... ... емес пе?
"Менің өмірлік тұрғым басқа, — дейді біреулер, — өмір адамға екі рет
келмейді. Сондықтан мынау көк аспан мен жарық күннің ... ... ... ... ... барда асап қал. Ішіп-же. Киін. Сауық құр. Нәпсіңді
қандыр. Ләззат ал". Қайсысы дұрыс?
Мұндай сұраққа сылдырата жауап бере салу қиын ... Адам ... ... ... — ол әр ... ... жеке ... Мұндайда дайын
рецепт беруден онды нәтиже шыға кояр ма ... ... ... ... ... ... өмірлік ұстаным бар. Ал талқының, пікір алмасудың ешқашан
артықшылығы болмайтыны анық.
Өткен ғасырларда өмір ... ... ... санадағы түсініктерге
талдау жасай отырып, адамның болмысының абстрактілі және өзгермейтінін
негізге ала ... ... ... мәні оның ... негізгі
мақсаты мен мұратынан тұрады деген қағидаға ден қойып келгені мәлім. ... ... ... өзгерту мүмкіндігі туралы ой туады. Көптеген
философтар өмірдің мәнін жеке адамның дүниетанымдық жүйесінің көрсеткіші,
моральдық нормаларды бейнелейтін реттеуші үғым ... ... ... адам ... мәнін белгілі бір тұтынушылық стандарттар мен жеке
бастың қамтамасыз болуына жетумен байланыстырудың да негізсіз емес
екендігін айта кету керек.
Өмірдің мәні ... ... ... ... ... ... қайтару
мүмкіндігін теріске шығаратын теориялар да жоқ емес. Ондай тұжырымдар
өмірдің мәні әр жеке адам үшін ... ... ... ... Егер ... ... 6 млрд-тан астам адам бар десек, өмірдің мәні
туралы ... ... ... ... мәні туралы философтар пікірлерінің жалпы адамзатқа ортақ,
әлдеқалай бір жиынтық тұжырым болып шығып жатуының да ... жөні ... ... мәні оның ... жағдайларымен айқындалады. Адам —
белсеңді әрекет иесі. Ол әлеуметтік дамуды жеделдетіп немесе тежеп, оған
тура ықпал ете алады. Тарихтың түрлі кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... — сол ... өзі. Және ол жеке
адамнан, қоғамнан тыс ұғым емес, адамның мақсаттары мен қоғамды
диалектикалық тұрғыдан біріктіретін ұғым.
"Бақыт" ... ... мөні ... ... біз ... ... бір ұғым бар. Ол — бақыт туралы ұғым. "Өмірдің мәні оны ... ... ... ... кез келген адамға түсінікті әрі жылы
естілетіні содан болса керек.
Бақыт дегеніміз — өзі болмысының шарттары мен адамның кең ауқымды ... ... ... өмірінің толыққандылығы мен
маңыздылығын, өзінің адамдық мұратына жету күйін көрсететін моральдық сана
ұғымы. Бақыт мұраттың сезімдік-эмоциялык формасы ... ... ... ... бір ... объективті жағдайды немесе адамның субъективті
күйін сипаттап қана қоймайды, сонымен бірге адам өмірінің қалай болуы керек
екендігі, ол үшін ненің игілікті бола ... ... ... ... ... ... ... ұғымы нормативті-бағалық сипат алады.
Бақыттың мазмұны әр адамның өз өмірінің мұраты мен мағынасын ... ... ... тарихи жене ұлттық шарттылық сипатта көрініс береді.
Моральдық сана тарихында бақыт адамның тумысынан иелік ететін құқығы деп
есептелген мезеттер болса да, іс ... ... ... ... ... ... тырысу әрекеттері аяусыз жанышталып тасталатын жағдайлар, жеке
адамның бақытына тосқауыл болатын тарихи ... да аз ... ... ... адамзат қауымы қабылдаған демократиялық
қағидалар біздің өмірімізге де мықтап ене бастады. Тұлғаның мүддесі қоғам
мүддесінің астында тапталып ... ... ... бұл ... ... үшін ... зардап шеге берсін дегенге апарып саймаса керек. Ол
екеуінің арасындағы байланыстар табиғи, бірін-бірі толықтырып отыратын
болуы керек. Қоғам бақытты болса ғана адам ... Ал ... ... ... ... ... ... адамньң түсінігіне салсақ, бақыттьщ белгісі жанына жайлылық,
тәніңе ләззат беру болып шығар еді. Бұл да өмірлік тәжірибеден алынған,
сонысымен ... ... ... ... ... ... болғанның
өзінде оған жетер жол біреу-ақ. Ол — ... жол, ... ... Бұл ... ... табу — әр адамның өмірлік нысанасы болуға тиіс.
Өмір жөне оның мәні ... ой ... ... бәрі ... ... Осы ... қуаттайтын ойшылдарды, ғұламаларды, көркем-
өнер кайраткерлерін көптеп кездестіруге болады. Көпке танымал ... ... ... ... да ... мақұлдайды. "Бакыт тек еңбекпен
келеді" деген тұжырым әлімсақтан келе жатқан ақиқат, белгілі аксиома
ретінде әлі күшін жойған жоқ. ... өзі ... ... ... ... қызықты еңбек жолынан өтіп, мол тәжірибе жинап, кәсіпқойлықтың шыңына
шығуы, шабытпен еңбек етіп, оның нәтижесін ...... ... ... ... ... осы болса керек. Еңбек еткеннен кейін, оның
зейнеті болады. Адал еңбек еш кетпейді. Қатардағы ... ... өзі ... ... ... еңбек етіп, көпшілік алып жүрген
жалақысымен орташа күн кешіп жүрсе де, Отанының аясында, достары мен
туыстарының ... ... өмір ... ... ... ... ... шығармашылық жұмыстармен айналысатын адамдардьщ өз бақытын ерінбей,
жалықпай, ... ... ... ... ... ... ... айшықтырақ
көрінеді. Олар үшін еңбек үрдісінің өзі — құлшынысқа, ләззатқа толы ... ... күй. Олар ... ешқашан "ауыртпалық" деп санамайды,
"қиындық" немесе "азап" деп есептемейді. Шығармашылық жұмыспен айналысатын
адам үшін әр жаңа ... ... өзі бір ... ... дүниеге, нұрлы
әлемге сапар шегіп келгенмен бірдей болып көрінеді.
Әрине, ... ... ... ... ... болатыны,
олардың құрметке тезірек бөленетіні рас. Дегенмен барлық адам ... ... ... ... те, ... ... түрін шығармашылықпен,
шабытпен істеуге болатынын да жоққа шығаруға болмайды. Фабрика станогында,
егінжайда, қызмет көрсету ... ... ... көп ... ... ... ... атқарып жүрген адамдар баршылық.
Еңбек еткісі келген адамға ... кез ... түрі ... тудырады.
Мұны саудасы жүріп тұрған кәсіпкер де, машинасы жүріп тұрған жүргізуші де,
егіні жайқалып өсіп келе жатқан диқан да, бір ... кен ... ... та ... ... ... бақыт табу үшін әркімнің кәсіпті дұрыс
таңдауы, оны сүйе білуі ... ... ... мотивпен істеледі, оның
ынтасы болуы керек. Түпкілікті мақсат пен нәтиже айқын ... ... ... ... көре ... кез ... ... шығармашылық үрдіске
айналады, кез келген адам құлшына еңбек ететін болады.
Көптеген адамдар бақытты махаббатпен байланыстырады. Махаббат жолында
бүкіл өмірін, байлығын, мансабын сарп еткендер де аз ... ... ... батырлық жырлары мен лиро-эпостарының кейіпкерлерін
еске түсірейікші. Қыз Құртқа үшін Қобыланды, Гүлбаршын сұлу үшін ... ... үшін ... Баян сұлу үшін Қозы ... ... сүйген арулар
үшін өмірлерін қиюға да дайын еді.
Махаббат үшін аңызға татитын ... мен ... ... ... ... кезеңдерде де, барлық елдерде де аз болмаған.
Шын ғашық ... үшін ... ... ... да, асып ... ... ... болып қалуы әбден мүмкін. Қарсы жыныс өкіліне деген ... ... өмір ... ұмтылу құбылыстары о бастан тек адамдарға
ғана тән, табиғи, сонысымен де заңды құбылыс. Сондықтан да махаббатпен өмір
сүру ... ... ... бірі ... ... және бұдан былай да
бола береді. "Кейде есер ... ... ... ... ... ... — өмір көркі" дегенде, ұлы Абай бақытты өмір сүрудің осы
факторына сүйеніп айтса керек.
Махаббат туралы сөз қозғағанда, біздің ойымызға А.Дюманың де ... Л. ... Анна ... ... Қаракөзі, Ш.Айтматовтың
Жәмиласы еріксіз оралады. Байқап отырсақ, ғашықтықтың ғажап хикаяларын
бастарынан өткерген осы әйелдердің бәріне ортақ бір факторды аңғару қиын
емес. Ол ... ... ... (немесе баратын) жерлерінің бәрі
ауқатты әулеттерден шыққан, әлеуметтік мәртебесі жоғары адамдар екендігі,
ал ... ... ... ... ... ... жағынан да,
мәртебесі жағынан да төмен адамдар болғандығында, сонысымен олардың
махаббатты байлық пен мәртебеден жоғары қоюында жатса керек.
Шын махаббат екі ... ... және тәни ... ... үнемі аңсап тұруынан, түптеп келгенде, өмірге ұрпақ келтіруге
бастап апаратын жұптасқан ... ... ... ... ...... тым шетін, аса нәзік, оның бақытына тура қатысы бар маңызды қыры.
Бақыт деген — адамға оның өзінен жоғары тұрған, белгісіз бір ... ... ... болу немесе бола алмау — адамның маңдайына бұйырған үлес
немесе ... ... ала ... ... ... да емес. Бақытты
болу әр адамның өз еркі, демек, бақытты бола білу әр адамның өз қолында.
Адасу. Еңбектен, махаббаттан, ... ... ... ... ... түсіністікті сыр шертісулерден тыс қалған адам бақытты
өзге жақтан іздейді. ... ... ... ... шылым шегуден,
спирттік ішімдіктен жанға сая табу кейін есірткі қабылдауға ұласуы әбден
мүмкін. Уландырғыш заттар ... бар ... ... бір мезетке
ысырып тастағандай әсер етіп, көнілдің хошын келтіретіні рас. Есірткі
қабылдаған адамда іштей қанағаттанғандық сезім пайда болып, қайғы мен ... ... ... ... қызылды-жасылды түске енеді. Бірақ
жасанды бақыт ұзаққа бармайды. Есірткі денеге жайылып, оның ... ... адам ... ... ... ... Ол бұрынғыдан да қатты
қиналады: іштей құлазу, жалғыздық сезімі пайда болады. Бұдан құтылудың жолы
біреу-ақ — қайтадан қажетті мөлшерін қабылдаса, бәрі сонымен ... Адам ... ... ... ... ... береді. Адамның
өзін-өзі іштей ірітіп-шірітуі осылай басталады.
Адамның өзін-өзі өлтіру қүбылысын суицид дейді. Кейбір психолог
ғалымдардың жорамалдауынша, жасөтарды суицидке ... ...... ... алған әділетсіздік. Жеке адамның әділетсіздігі —
қоғам әділетсіздігінің құрамдас ... ... ... ... ... оның ... ... еріксіз әділетсіз жолдарға түсуге
итермелейді.
Бірінші дүниежүзілік немесе азамат соғыстары жылдарында ... ... жөне ... ... ... концентрациялық
лагерьлерінде болғандардың адам төзгісіз ауыр жағдайлары туралы көркем
әдебиеттерден оқып, кинофильмдерден көріп ... ... ... ... демі үзілгенше жарық дүние үшін күресті. Өмірге деген құлшыныс,
тіршілікті сүю ауыр минуттарда ... ... ... ... қуат берді.
Олардың бірқатары жеңіс күніне де жетіп, ... ... де бұл ... ... ... қызық көрді, бала тәрбиелеп, немерелер сүйіп, қуанышқа
кенелді.
Адамның төзімділігінде шек жоқ. Адам ақылдың, ойдың, сезімнің ғана
емес, сонымен қоса ол ... де ... ... ... керемет тәни күш
пен қуат та бар. Адам рухани қиындықпен қатар, тәни ауыртпалықтың қандайына
да төтеп бере ... ... ... өзі ... көрініс тапса керек.
Өмірге құштарлығымен бірнеше ұрпақтың назарын аудара білген орыс жазушысы
Николай Островский: "Төзуге мүмкін болмайтын жағдайда да өмір сүре білу
керек" деп ... ... ... ... ... ... таза, суы мөлдір, аспаны ашық,
айы мен күні орнында, гүлінің хош иісі ... жер ... аяқ ... өзі ... ... адам тек табиғат берген сыймен шектеліп қала
алмайды. Адамға еркіндік, демократия, материалдық және рухани байлық ... ... ... әркімнің өз қолында.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахмет Байтұрсынұлы өмірі және шығармашылығы14 бет
Инвестициялық жоба,оның құрылымы және өмірлік циклі24 бет
Нұржан наушабаевтың бүтін шығармашылық мұрасы және ағартушылық қызметі және өмірбаяны24 бет
ТЖ тұрғындарды қорғау формалары. Ұжымдық және жеке қорғану құралдары. Санитарлы өңдеу Алкогализм, шылым шегу, нашақорлық және адам денсаулығы мәселелері. Автономды өмір сүру жағдайында тіршілік ету аймағының ерекшілігін бағдарлау6 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
«Абай жолы» романындағы тарихи шындық эволюциясы7 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Абай философиясы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь