Жәңгір хан

Жоспар.
І.Кіріспе.Бөкей ордасы
ІІ.Негізгі бөлім.
а) Жәңгірдің билік басына келуі
ә) Жәңгір ханның мәдени.ағарту саласындағы қызметі
б) Жәңгір ханның қайтыс болуы
ІІІ.Қорытынды
Бөкей хандығының Қазақстан тарихындағы алатын орны
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
XVIII—XIX ғасырлардың аралығын- да Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі Жайықтың оң жағалауына өз беттер- інше жаппай көше бастады. Негізгі себептері:
1.шекара шебіне таяу аймақтарда отырған қазақтар мал жайылымы- нан қатты тамшылық көрді.
2.қазақтар өздерінің бұрынғы ата қонысына қайтып баруға тырысты. 3. Сырым Датұлы бастаған көтеріліс күшпен басып-жаншылған соң оған қатысушыларға сұлтандар мен хан- ның тарапынан қатты қысым көрсетіліп, қуғын-сүргін жиілеп кетті. 4.Пугачев пен Датұлы бастаған көтерілістер аяусыз басып-жаншылғаннан кейін патша үкіметі бұрыннан белгілі «бөліп ал да, билей бер» деген империялық пиғыл принципі бойын- ша біртұтас Кіші жүзді әлсіретуге тырысып бақты, Әбілқайыр ханның ұрпақтары болып табылатын бірнеше топтың ара- сында тақ таласын шиеленістіре түсті. 1799 жылы Бөкей сұлтан Ресей императорының атына хат жазып, өзінің қол астыңдағы қазақтардың бір бөлігінің Жайықтың оң жақ бетіне көшіп баруына рұқсат сұрап, өтініш жасады. 1801 жылғы 11 наурызда имератор I Павелдің жарлығымен Кіші жүз қазақтарының Жайық пен Еділ аралығында көшіп-қонуы заңдастырылып, Бөкей хандығы құрылды.
І Павелдің мақсаты: →Қазақтардың жер үшін күресін әлсірету →Ресейдің саяси билік аясын кеңейту →Қазақтармен сауда жасау арқылы пайда түсіру →Кіші жүздегі жағдайды тыныштандыру
Бөкейдің өзіне Ресей императорының суреті бар алтын медаль тапсырылды. Көшіп барған қазақтардың қоныстанған аумағы 70 мың шаршы шақырым шамасында болды. Бөкей сұлтанның қол астындағы қазақтар орналасқан бұл аймақ Ішкі Орда деп аталды. Ішкі Орда батысында Астрахан, солтүстігі мен шығысында Саратов және Орынбор губер- нияларымен шектесті, оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында Каспий теңізі мен Жайық шекара шебіне барып тірелді.
1801 жылы Жайықтың оң жағасына 5 мыңға жуық отбасы көшіп барды.
1. Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр — 1914 жыл). Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. 2.Қазақстан ұлттық энциклопедиясы, 3 том, 3.«Тарихи тұлғалар» кітабы. 4.«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
5. Қазақ энциклопедиясы, 10 том; 6 «шың» кітабы
        
        Мәнжазба
Жоспар.
І.Кіріспе.Бөкей ордасы
ІІ.Негізгі бөлім.
а) Жәңгірдің билік басына келуі
ә) Жәңгір ханның мәдени-ағарту саласындағы ...
б) ... ... ... ... ... хандығының Қазақстан тарихындағы алатын орны
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
-2514603810XVIII -- XIX ғасырлардың аралығын- да Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі ... оң ... өз ... інше ... көше бастады. ... ... ... таяу ... отырған қазақтар мал жайылымы- нан қатты тамшылық көрді.2.қазақтар ... ... ата ... ... баруға тырысты. 3. ... ... ... ... күшпен басып-жаншылған соң оған қатысушыларға сұлтандар мен хан- ның ... ... ... ... ... ... кетті. ... пен ... ... ... ... ... ... патша үкіметі бұрыннан белгілі деген империялық пиғыл принципі бойын- ша біртұтас Кіші жүзді әлсіретуге ... ... ... ... ұрпақтары болып табылатын бірнеше топтың ара- ... тақ ... ... түсті. 1799 жылы ... ... ... ... ... хат ... ... қол астыңдағы қазақтардың бір бөлігінің Жайықтың оң жақ ... ... ... ... ... ... ... 1801 ... 11 ... ... I ... ... Кіші жүз ... Жайық пен Еділ аралығында көшіп-қонуы заңдастырылып, Бөкей хандығы құрылды.
І ... ... ... жер үшін ... ... ... ... билік аясын кеңейту ... ... ... ... ... түсіру ... ... ... ... ... ... ... суреті бар алтын медаль тапсырылды. Көшіп барған қазақтардың қоныстанған аумағы 70 мың ... ... ... ... ... ... қол астындағы қазақтар орналасқан бұл аймақ Ішкі Орда деп ... Ішкі Орда ... ... ... мен шығысында ... және ... ... нияларымен шектесті, оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында Каспий ... мен ... ... ... ... ... жылы Жайықтың оң жағасына 5 мыңға жуық отбасы көшіп барды. 1897 ... ... ... ... ... ... халық санағының көрсеткен нәтижесі бойынша, Ішкі Ордада 207 мың ... ... ... ... ... ... ... ішкі жағына өтуіне тыйым салынды. Сонымен ... ... ... ... ... ... келуіне де рұқсат берілмеді. Далалық ... да Ішкі ... ... шек ... жылы ... I патшаның арнайы жарлығымен Бөкей сұлтан Ішкі ... ... ханы ... ... Бөкейді ақ киізге көтеріп хан сайлау Орал қаласының маңындағы тоғайда өтеді, кейін ол жер деп ... ... ... ... ... Бөкей хан 1815 жылғы 12 мамырда қайтыс болды. Ол өзінің көзі тірсінде хан атағын өз ұрпақтарының ... ... ... белгілеп, бекітіп қойған еді. Оның өсиеті бойынша, хан тағы оның ұлы Жәңгірге қалдырылған ... ... ол әлі ... 14 жаста еді. Сондықтан ол ер жетіп, ... ... ... хандықты Шығай сұлтан билеп тұрды.Жас мұрагерді тәрбиелеуді патша шенеуніктері өз қолдарына алды. Жәңгір ... ... ... ... гу- ... ... ү йінде тұрды, сол кездегі үлгілі саналатын білім мен ... ... Ол хан ... ... ... ... дейін жан-жақты ... ... ... ... ... та ... еді. Жәңгір қазақ тілімен қатар орыс, араб және ... ... ... Ол ... ... жиі ... тұратын. Жәңгірдің универ- ситетте болған сапарларының бірінен ... ... ... ғалымдар деген кітап жазды. Жәңгір Қазан үниверситетінің кітапханасына араб, парсы және түркі ... ... ... 6 ... ... ... ... хан- ның шөбересі
Бөкей Ордасының соңғы ханы
Нұралы ханның немересі
Бөкей ханның ұлы.
Жәңгір хан ... аты - ... ... ... ... ... ханның билік еткен кезеңі анағұр- лым елеулі із қалдырды. Жәңгір ең алдымен қазақтарға ыңғайлы әрі тиім- ді ... ... ... 1827 жылы ... құмының Жасқұс деген жеріне Хан сарайын салдырады. ... үлгі ... ... ... ... пайым халық үй тұрғызып, Хан ставкасы саяси- ... ... ... ие ... ... . ... ... үшін негізгі экономикалық шектеулердің бірі қазақтарға Каспий теңізі, Жайық пен Еділ ... ... ... ... ... ... ... еді. Шаруаның бұл өзендерден балық аулауға және мал ... құқы жоқ ... ... ... ... ... ... И.Тайманов пен М.Өтемісов (1836-1837) бастаған шаруалар көтерілісіне әкеліп соқтырды. Бұл көтерілістің негізгі сипаты Ресей отарлаушылары мен феодалдар саясатыны ... ... еді. ... хан ... Ресей әскерінің көмегімен басып тастайды. Орыс губернаторынан әкімшілік басқару әдістері бойынша алған дәрістері Жәңгірдің ... ... ... ... етті. Хандықты басқару құрылымында ол бірқатар реформаларды жүзеге асырды. Билік жүргізуді басқаратын жүйеге руханият қызметі - ахун (қажы) енгізілді. ... ... ... ... ... білім беру болды. ... хан ... хан ... абсолютистікке жақын болды. 1828 жылы ... 1 хан ... 12 би ... ұйымдасты- рылды. І ... ... ... : ... -- ... Айдаболұлы, ... -- ... ... ... -- ... Сопақұлы, ... -- Шора ... ... -- ... ... ... -- ... ... ... -- ... ... ... -- ... ... ... -- Байту Төменбайұлы, ... -- ... ... ... -- ... ... ... -- Құдайшүкір Базайұлы, ... ... ... ... рулаларынан) -- Кендірбай Ырысбайұлы ... -- Бос ... ... өз ... ... ... да ... көңіл бөліп отырған. 1825 жылы С. ... ... ... ... қарсы екпе жұмысын жүргізуді үйрену үшін ... ... 1826 жылы ... ... ... ... қарсы екпе жұмыстары жүргізіледі. 1832 жылы ... ... ... Хан ставкасына дәрігер А.А. Сергачев келеді. ... 1839 жылы ... ... ... Осы ... ... В.Ф. ... Пупорев, т. б. дәрігерлер қызмет атқарады. 1852 жылы ... 16 ... ... ... ашылады. Бұл ... күні ... ... ... ... қалтқысыз қызмет етіп келе жатыр. 1828 жылы ... өз ... бір ... ... құнды заттарды, ат әбзелдерін, жауынгер қару-жарағын жинастырып, қару-жарақ палатасын ... Бұл -- ... ... ... ... ... ... 1841 ж. ... 6 ... ... ... ең түңғыш қазақша-орысша білім беретін мектеп ашылды. Бұл мектептен есімі елге танылған талай тұлғалар білім алды. Солардың бірі -- ... ... ... ... ... Оның ... жөніндегі зерттеулері, тарихи мұралары ... ... ... ... 1862 жылы Орыс ... ... ... медалімен марапатталады. Жәңгір мектебінен білім бастауын ... ... ... ... Асан ... сынды жиырмадан астам академиктер шықты. ... ... ... өз ... жоғалтпай, сақтап қалуы үшін 1835 жылы өз ... ... ... ... ... ... ... Ел ішінде оны деп атаған.Жәңгір хан билік ... ... ... ... бүрынғы дәстүрлі тұрмысына елеулі өзгеріс жасалған, хан билігі ... ... ... ... артқан, тауар-ақша қатынастары айналымға енгізілген маңызды кезең болды. Бөкей ... Кіші ... ... ... ... оның бір айырмашылығы -- оңда сауда-саттық қызу ... ... 1832 жылы ... хан Бөкей хандығының өз жәрмеңкесін ұйымдастырды. Ол жылына үш рет ... ... ... қол астындағы халық өздерінің ... ... ... және ... ... ... ... бұл аймақтың географиялық жағдайы да оңтайлы ықпал етті. Жәңгір хан сауда жасау ісіне қолдау көрсетіп, көтермелеп отыру саясатын жүргізді. ... ... ... А. ... ... ... хан бірде-бір рет намазын қаза қылмаған, жұма сайын сұлтандармен бірге мешітке барып тұрған, рамазан айындагы ораза кезінде онда таң ... ... ... "1841 жылы ... өз ... ... алғашқы зайырлы мектеп ашылды. Жәңгір хан ондағы шәкірттердің тізімі мен сабақ үлгеру бағаларын жылына үш рет өзі ... ... ... Ол ... ... ... өз ... есебінен өтеген. Жәңгір хан ... ... ... оқу орындарында оқуын жақтап қана ... жоқ, ... ... ... ... ... Астраханда, Саратовта, Қазанда және Орынборда оқытуға жеке өзі көп күш-жігер жұмсаған. Мәселен, өзінің қол астындағы халықтың ... ... үшін ... ... ... ... 10 орын берілуіне қол жеткізген. ... ... ... ... ... кейінірек көрнекті инженер- лер, орманшылар, әскери қызметшілер, ғалымдар ретінде даңққа бөленді.Жәңгір ханның прогресшіл мемлекет ... ... ... ... елеусіз қалмады. Ол Бөкей хандығын басқару ісіндегі жетістіктері үшін 1-дәрежелі Қасиетті Анна ... ... ... хан 42 ... ... шеніне ие болды, ал 43 жасында Қазан университеті Ғылыми кеңесінің құрметті мүшесі болып сайланды. ... ... хан ... ... екі ... ... хан мен оның баласы Жәңгір ханның басқару кезеңін қосып есептегенде 45 жылға созылды.Жәңгір хан 1845 жылы қайтыс болды. Оның ... екі ... алты ұлы, үш қызы ... ... төрт ұлы ... ... ақшалай жәрдемін алып тұрды. Олардың бәрі де Императорлық паж корпусында арнаулы курстарда оқып, сол ... ең ... ... алып шықты. ... ... ... ... Еділ мен ... ... хан ... тоқтатылды. Патша үкіметі Ішкі Орданы Ресейдің отаршылдық басқару жүйесіне ... ... ... ... ... ... жүзеге асырушы қуыршақ ханның бірі болады. Жәңгір билік ... ... ... ... ... мен ... теңізінің жағалауындағы жерлерді қазақ шаруаларының пайдалануына тиым салынады. Олардың бұл өңірлерге мал жаюға, балық ... ... ... Бұған салықтың көбеюі мен жер бөлісінде шаруалар үлесінің кемуі келіп косылды да, осының бәрі жиылып келіп, Бөкей ордасында ... ... пен ... ... ... шаруалар көтерілісінің тууына әкеп соғады. 1846 жылы Ішкі ... ... үшін Әділ ... ... ұлы) ... ... ... ... ... ... Оның құрамына сұлтандар тобынан екі өкіл және мемлекеттік мүлік министрлігінен бip кеңесші енді. ... ... ... ... үшін ... ... тағайындалды. Сөйтіп ... ... бұл ... ... ... ... ... түсті. 1872 жылы Ішкі Орда ... ... ... ... ... ... Бөкей хандығының құрылуы қазақ халқының тарихында орасан з ор рөл ... Кіші жүз ... бір ... күш - ... жұмсауымен қазақтар Жайық өзенінің оң жақ бетіндегі ... ... ... ... қоныс аударып, ... ... ... ... ... ... бір бөлігін біржола иемденіп қалуының сәті түсті. ... хан Ішкі ... хан ... ... ... сол арқылы Қазақ мемлекеттілігінің 1845 жылға дейін өмір сүруін қамтамасыз етті. Жәңгір ... ... және ... ... ... Еділ мен ... ... қазақтар өздерінің әлеуметтік-экономикалық және мәдени-ағарту салаларында елеулі табыстарға кол жеткізе алды. Сонымен қатар жер мәселесінің асқынуы И. ... мен М. ... ... ... көтеріліске алып келді.
Пайдаланылған әдебиет1. Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр -- 1914 жыл). ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 том, 3. ... 4. ... Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-75. Қазақ энциклопедиясы, 10 том; 6 ... 7 ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөкей ордасы және Жәңгір хан80 бет
Есім және Жәңгір хандар билеген тұстағы қазақ хандығы16 бет
Жәңгір Хан және қазан университеті16 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Жәңгір Ханның ағартушылық қызметі7 бет
Пушкин. Жәңгір хан және...Махамбет20 бет
Қазақтың тұңғыш білімді ханы-Жәңгір12 бет
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
XVI-XVII ғғ Қазақ хандығы6 бет
«Қазақ» газетіндегі көтерілген оқу –тәрбие мәселелері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь