Каталитикалық крекинг

Жоспар
1. Кіріспе. Мұнай мен газды өңдеудің каталитикалық процестері
2. Каталитикалық крекинг
3. Каталитикалық крекинг процесінің химиялық негіздері
4. Каталитикалық крекингте жүретін реакциялар
5. Мұнай көмірсутектерінің каталитикалық крекингі
6. Циклоалкандарды каталитикалық крекингтеу
7. Процестің макрокинетикасы және серіктес реакциялар
8. Крекинг катализаторлары
МҰНАЙ МЕН ГАЗДЫ ӨҢДЕУДІҢ
КАТАЛИТИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРІ
Мұнай өңдеу және мұнай - химиялық өнеркәсіптердің прогресі катализаторларды қолданумен тығыз байланысты. Мұнай өңдеуде катализ және каталитикалық процестердің маңызы өте зор. Ол әр түрлі кен орындарының мұнай құрамында бензинге сәйкес келетін оңай қайнайтын фракцияларының 5-тен 20%-ға дейін болуында. Автокөліктің және авиациялық көліктердің қазіргі дамуында бензинге деген сұраныс орасан зор. Одан басқа мұнайдан тікелей айдалған мотор отындарының сапалары төмен. Мұнай өңдеудің каталитикалық тәсілдерін (каталитикалық крекинг және риформинг) өңдеудің қазіргі басқа каталитикалық тәсілдерімен (отындардың жоғарыоктанды компоненттерін синтездеу, гидротазарту, гидрокрекинг) біріктіре қолдану жоғарыоктанды бензиндердің шығуын мұнайдың массасының 75%-ына дейін арттыруға мүмкіндік береді.
Мұнай өңдеудің каталитикалық әдістерінің дамуы - Қазақстан Республикасы үшін ерекше көкейтесті мәселе. Барланған және іске қосылған Қазақстанның кен орындарындағы мұнайлардың көпшілігі ауыр, күкіртті және жоғары күкірттілерге жатады. Мұнай-химиялық процестерге шикізат және мотор отындары өндірісінің негізі болып табылатын мөлдір фракциялардың құрамы аз күкіртті мұнайлармен салыстырғанда, мұндай мұнайларда тым аздау. Мұндай мұнайлардан мөлдір (жеңіл) фракциялардың шығуын арттыру мәселесі катализаторларды кең қолданып, оларды терең өңдеу жолымен шешілуі мүмкін.
Х.А.СУЕРБАЕВ
"МҰНАЙ МЕН ГАЗДЫ ӨҢДЕУДІҢ ТЕРМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КАТАЛИТИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРІ"
Оқу құралы
Алматы, 2008
        
        Жоспар
1. Кіріспе. Мұнай мен газды өңдеудің каталитикалық процестері
2. Каталитикалық крекинг
3. Каталитикалық крекинг процесінің ... ... ... ... ... реакциялар
5. Мұнай көмірсутектерінің каталитикалық крекингі
6. Циклоалкандарды каталитикалық крекингтеу
7. Процестің макрокинетикасы және серіктес реакциялар
8. Крекинг ... МЕН ... ... ... ... және ... - химиялық өнеркәсіптердің прогресі
катализаторларды қолданумен тығыз байланысты. Мұнай өңдеуде ... ... ... ... өте зор. Ол әр ... кен ... ... бензинге сәйкес келетін оңай қайнайтын фракцияларының 5-тен
20%-ға дейін болуында. ... және ... ... ... ... ... ... орасан зор. Одан басқа мұнайдан ... ... ... ... ... Мұнай өңдеудің каталитикалық
тәсілдерін (каталитикалық крекинг және риформинг) өңдеудің қазіргі басқа
каталитикалық ... ... ... ... ... гидрокрекинг) біріктіре қолдану жоғарыоктанды
бензиндердің шығуын мұнайдың ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Мұнай өңдеудің каталитикалық әдістерінің дамуы - Қазақстан Республикасы
үшін ерекше көкейтесті мәселе. Барланған және іске ... ... ... ... көпшілігі ауыр, күкіртті және жоғары
күкірттілерге жатады. Мұнай-химиялық процестерге ... және ... ... ... ... ... ... фракциялардың құрамы аз
күкіртті мұнайлармен салыстырғанда, мұндай мұнайларда тым ... ... ... ... ... шығуын арттыру мәселесі
катализаторларды кең қолданып, оларды терең өңдеу жолымен шешілуі мүмкін.
Каталитикалық крекинг
Каталитикалық ... ... ... ... тереңдетіп өңдеу
процестерінің дамуына байланысты ... ... ... ие ... ... ... негізгі екіншілікті процестерінің бірі болып табылады.
Крекинг - жеңіл фракциялардың шығымын ... және ... ... ... ... мотор отындарын алуға, кейде басқа мақсаттарға
жетуге өткізілетін мұнайды немесе оның ... ... ... Крекингте мұнайдың жоғары молекулалық компоненттерінің
деструкциясы, ... ... ... ... синтездің басқада күрделі
процестері жүреді.
Каталитикалық крекинг процесінің
химиялық негіздері
Каталитикалық крекинг процесінде катализаторлардың ролін анықтау үшін
онда түзілетін өнімдерді ... сол ... ... ... ... ... ... (1-кесте). Бірінші ... ... ... ... және өтіп ... реакциялардың
сипаттарының айырмашылықтары өте үлкен, ол тек қана бұл ... әр ... ... түсіндіріледі.
Жоғарыда айтылғандай термиялық крекинг бос радикалдар ... ... ... ... ... анық ... ... термиялық крекингтен айырмашылығы оның ... ... ... Процесс жағдайында көмірсутектер
крекингпен ... ... ... ... және деалкилдеу
реакцияларына қатысады.
Карбкатиондық механизм қазіргі ... ... ... келеді
және каталитикалық крекингтің сипатты ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік
береді.
Карбкатиондарды зарядтың көміртек атомымен аз иә көп ... ... ... ... ... ... карбкатион (карбений ионы) және бейклассикалық катиондар
(карбоний ионы) деп ... ... ... ... осы екі түсінікті
енгізеді және оң зарядталған органикалық бөлшектерді белгілеудің жалпы жолы
болып ... ... ... ди және үш ... бола ... ( ( ( ... (CH3)3C; ... RCH = CR; ... және ... ... ... қарама-қарсы салмағына
карбоний ионы мысалы, СН5 түрлі төрт ... бес ... ... ... Бұл ... өмір ... және түзілуі
суперқышқылды орталарда мүмкін. Жеткілікті жақсы зерттелген классикалық
карбкатиондармен (карбений ионы) салыстырғанда бейклассикалық ... ... ... зерттелген.
Каталитикалық крекинг үшін шешуші рольді карбений ... ... ... ... ... ионы үш SP2- ... ... жазық
немесе жазықтау келеді. Мұндай құрылымдарда ... ... ... бос ... әрекеттесуі зарядты делокализациялау арқылы ионды
тұрақтандыруға үлес ... Ол ... ... ... ... ... ... электронды жүйемен алкилді
тұрақтандыру жолымен бөлінбеген электрондық жұбы бар атомдар ... ... ... ... ... гиперконьюгацияның және
индукциялық эффектінің (+J) бірігу нәтижесінде болады.
1-кесте. ... және ... ... процестерін салыстырмалы
бағалау
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... – 540 |450 – 525 ... | | ... МПа |2,0 – 7,0 |0,06 – 0,14 ... ... және ... бөлек |
|компоненттерін крекингтегенде өтетін ... ... ...... ... ... ... |- С3-С6 |
| |Көп ... СН4 ... |түзіледі. С4-С15 |С4 жоғары |
| ... ... жоқ. |
| ... ... |
| ... ... |тізбекті |
| |жоқ. ... ... |5000С ... |5000С ... ... ... мөлшері. |ң мағыналы |
| | ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... | |дей ... ... тек қана ... ... ... ... |
|көмірсутекте|тізбектерде өтеді.|басымдау. |
|р | | |
| | | ... |Қос ... |
| ... ... |
| ... қаңқалық |жылдам |
| ... ... |
| | ... қаңқалық|
| | ... |
| ... ... ... ... ... ... С1 – С2 ... С3 – |
| ... |С5 ... ... |Көп ... ... |
| ... ... |
| ... ... және|
| |алкендерді, ... |
| ... ... ... | ... ... | ... бай. ... ... ... ... ... екі түрлі негізгі
реакция нәтижесінде түзілуі мүмкін: 1) ... ... ... ... және 2) ... ... гидрид ионының үзілуі.
Протонның қанықпаған молекулаға қосылуы қышқылдың күшіне, түзілген жаңа
катионды ... ... ... ... ... және ... өткізгіштігіне тәуелді. Олефиндерді протондау
қос байланыстың (-электрондарын атқылау жолымен өтеді. Ол жол (-комплекстің
және әрі ... жаңа ... ... ... әкеледі.
Ароматты молекуланы протондау жағдайында заряд сақиналы құрылым бойынша
делокализденеді.
+
HX [ (H+ ] + X- ... ... ... ... ... - гидрид ионды бейтарап
молекуладан үзу, соңғылардың бренстед және льюис қышқылдарымен (бренстедтік
және ... ... ... ... ... ... ... іске асады.
RH + H+ ( R+ + ... + R2+ ( R1+ + ... + L ( R+ + ... ... ... мысалы AlCl3
Катализаторлардың қышқылдық орталықтарымен (бренстедтік және льюистік)
крекингті ... ... ... ... ... ... атқарады.
Каталитикалық крекингте жүретін реакциялар. Карбений иондары –
реакцияға түсу ... өте зор ... ... ... иондық реакциялардың ... ... ... ... Карбений ионының салыстырмалы тұрақтылығын, олардың
түзілу жылуларынан (кДж/моль) ... ... 1097 ... ... 955 ... 812
+
CH3CH2CH2+ 917 ... 833 ... ... ... карбений иондарының тұрақтылығы мынадай ... ... тұр: ... < ... < ... ... жағдайында өтетін көмірсутектердің түрленулерінің
сипаттамасы карбенийлік иондарының реакцияларымен ... ... ... ... гидрид - иондарды және ... ... ... моно және ... (үзу)
реакциялары, С-С байланыстарды үзу ... ... ... ... бимолекулалық орын басу және қосып алу ... ... ... ... ... ... ... олардың гидрид-иондарды және алкиланиондарды ... ... ... ... изомерлену реакцияларына (зарядтың
изомерленуі, қанқалық изомерлену) қабілеттілігі.
Карбенийлік иондардың зарядтарының изомерленуі көмірсутектік тізбектің
(гидрид-ионды мономолекулалық тасымалдау) ... 1-2 ... ... іске ... ... ... ... ауыстыру жолымен қанқалық изомерлеу (тізбектің изомерленуі)
әдетте ең тармақталған карбений иондарын түзуіне ... ... ... ... жылдамдығынан гөрі мұндай процестің жылдамдығы 1000
есе төмен. Берілген процеске аралық протондалған ... ... ... ... ... н- ... ... түзілуі
келесі механизммен өте алады:
CH3
CH3
CH ... ... ... CH3-C-CH2-CH3.
+
H+
Изомерленудің басқа түрі молекулада өз ... ... ең ... ... ... ие, ... қанқасының өзгеруіне
негізделген:
CH3 ... ... ... ... ... ... гөрі ... жүзеге асыру ... ... ... ... қолдануға болады. Екі түрлі изомерлеуді инницирлейтін
катализаторларда екіншіліктен үшіншіліктіліге айналдырудан гөрі үшіншілікті
көміртек ... ... ... ... ... ... ... HF және 10% BF3 ... ... ... изомерлеудің келесі түрлері өтеді (цифрлермен салыстырмалы
жылдамдықтары белгіленген):
C – C – C – C – C - C
12 (( 15
C ... ... (( ... С ... – C – C –С С – C – C – ... ... өнімдерінің реттелуі, соның ішінде ... ... ... ... де ... болу ... ... қышқылдың күшін өзгертіп, талғамдылыққа әсер етуге
болады. Қатты катализаторларды ... бұл өте ... ... күштері әр түрлі өңдеу тәсілдермен жеңіл өзгереді.
Гидрид-ионды бимолекулалық ... (үзу) ... ... ... +CH3C(CH3)CH3.
Көмірсутек молекуласынан гидрид-ионды үзу реакциясында карбкатионның
активтілігі мына қатарда азаяды:
R+бір. > R+екін. > ... ... ... мәні ... ... алғашқы карбений
ионы шыға бастағаннан ... ... ... дамуына негізделген.
Гидридті тасымалдау ... өте ... ал ... ... ... ... сутекті үшіншілікті карбений ионымен үзу жылдамдығы
бірдей екендігі анықталған. Үшіншілік-үшіншілікті ... ... ал ол ... ... ... ... гидрид- ионды үзу жылдамдығына алынатын ионды тұрақтандыруға үлес
қосушы көршілес топтар әсер етеді.
Алкилароматтық көмірсутектерді ... ... роль ... ... ... ... ... (үзу)
реакциясына мысал болып табылады, мысалы, кумолды крекингтегенде:
2 + ... ... үзу ... (крекинг реакциясы). Крекинг
реакциясының ең сипатты түрі болып табылатын (-ережесі бойынша ... ... ... (-С-С ... ... иондарының ыдырауы.
+
R1 - CH2 +
CH2=CH-CH2-CH2-R2
+
R1-CH2-CH2–CH-CH2-CH2-R2
+
R1 - CH2 - CH2 – CH= CH2+CH2-R2
Түзілетін олефиндер бірінші көміртек атомында қос ... ... ... ... ... ... бетінде алғашқыдан гөрі ... саны ... ... ионы ... Крекинг мүмкін болатын екі
карбений иондарының ең тұрақтысын түзу арқылы жүреді:
+
CH3 ... –CH= CH2 + ... ... ионы өте ... ... изомерленеді немесе
десорбцияланады, не қайта крекингтелінеді. Бұл - эндотермиялық ... ... ... ... ... және ... ... төмендейді. Карбений иондарын изомерлеу
(экзотермиялық реакция) және ... ... ... ... ... ... ... ыдырауға көшетінін көрсетеді.
Үшіншілікті карбкатиондардың басым болып түзілуі және олардың ... ... саны көп ... ... карбений иондарын
ыдыратқанда изоқұрылымдардың жинақтауына әкелуге тиісті.
Қанықпаған қосылыстарға карбений ... ... ... ... жаңа С-С ... түзілуіне әкеледі. Бұл реакция ... ... ... және ... иондарының қатысында
ароматты көмірсутектерді алкилдеу реакциялары жатады.
Олефиндерді полимерлеу тізбектелген сатылардан ... С = С + HX C – C- + ... ... C = C + R+ ( R – C ... ... R+ + X- ( ... көмірсутектерді алкилдеу аралық ( - және ( - комплекстерін
түзумен өтеді:
(-комплекс ... ... ... ... ... ... ... түрде
көрсетуге болады.
Алғашқыда катализатордың бетіндегі қышқылды орталығында алкилдеуші
агенттің сорбциясы жүреді. ... ... ... ... ... - Бренстедтің қышқылдық орталығы, ал адсорбцияланатын өнім -
карбений ... -( k1
+ ... + H-O- Бет ... ... ... беттік тепе-теңдігі тез орнаса, реакцияның
жалпы ... ... ... түзу жылдамдығымен емес, бензолды
сақинаның карбенийлік ионмен әрекеттесу ... ... - ... ... Бет Бет ... ... десорбция болады және соның нәтижесінде алкилароматты
көмірсутек түзіледі және катализатордың ... ... ... ... ... +(
Бет-O--- Бет ... ... ... ... ... ... ... Алкандарды крекингтегенде
карбкатиондардың түзілуі ... акт ... ... ... Қатты қышқылды катализаторларға (цеолиттерге) ... ... ... ұсынылған:
- өнім ретінде сутекті түзілетін гидрид-ионды Бренстедтің ... ... ... карбенилік ион түзіледі;
- бастапқы ион өздігінен пентакоордионацияланған ... ... ... келеді, ол Бренстедтің күшті орталығынан үзілетін протонды қосу
арқылы үзіледі;
- бастапқы заттарды термиялық крекингтегенде алынатын олефиндердің
Бренстед ... ... ... ... ион ... ... ... цеолиттің саңылауларындағы күшті электр өрісінің
әсерімен поляриздегенде карбкатион түзіледі.
Бренстедтің қышқылды орталықтарындағы газдық фазада ... ... ... ... ... түзілетініне негізделген
гипотеза қабылданған. ... ... ... ... ... алады (Бренстед орталықтары) және карбкатионға айналады.
-
RCH = CH2 + H+ A ( RCH+CH3 + ... ... ион ... ... молекуласынан гидрид-иодын
үзеді:
+
RCHCH3 + CH3CH2CH2CH2CH2CH2CH3(
+
(RCH2CH3 + ... ... ... ... ... ... ... карбений ионы шамалы
карбкатиондарды және газ тәріздес ( -олефиндерді түзумен қатар β-ыдырауға
ұшырайды. Сонымен ... ... ... изомерлену реакциялары бір
уақытта өтеді. Изомерлену ... ... ... ... ... қатар метиланионды ауыстыру арқылы да өтеді.
Изомерлену кезеңінде бөлінетін жылу ... ... ... мына ... ... ... + CH2=CH2
((
+
+
CH3CH2CH2CH2CH2CHCH3(CH3CH2CH2CH2 + CH2=CHСН3
((
+
+
CH3CH2CH2CH2CHСН2CH3(CH3CH2CH2 + CH2=CHСН2СН3 .
Иондарды изомерлеудің жоғары ... ... ... ... - ... өте аз ... түзуіне әкеледі.
Қанқалык изомерлену көмірсутек қанқасы тармақталған өнімдерді береді:
+
+
CH3CH2CH2CH2CHCH2CH3 ... ... + ... ( ... ... және эндотермиялық (-ыдыраудың кезектесуі 3-
5 сутек атомдарын құрайтын ... ... ... ... Бұл
иондарды изомерлеудің жылу эффектілері типті ... ... ... да ... ... Сондықтан С3-С5 карбкатиондар изомерленгеннен
кейін бастапқы көмірсутектің молекуласынан гидрид-ионын үзеді:
+ ... ... ... ... + ... ... ... бүкіл циклі қайталанады. Тізбектің үзілуі
карбкатион катализатордың анионымен кездескенде өтеді:
+ ... + A ( ... ... - ... гидрид-ионды үзу - мына жағдайда жылдам
өтеді, егер ... ... ... ... үзілсе. Сондықтан
тармақталған алкандардың крекингтеу жылдамдығы нормалдылардан жоғары
болады. ... ... ... ... ... ... ... жеңіл жүретіні, нәтижесінде көміртек атомдарының саны 4 және одан ... ... ... ... изоқұрылымдар басым болады.
Алкандарды каталитикалық крекингтеу жылдамдықтары оларды термиялық
крекингтеу жылдамдығынан 1-2 реттілік ... ... ... ... каталитикалық
крекингтеу жылдамдығы көміртек атомдар саны бірдей алкандарды крекингтеу
жылдамдығына жақын және үшіншілікті көміртек атомы болғанда артады.
Иницирлеу ... - ... ... ... қаныққан алкандарда
және циклоалкандарда бірдей ... ... ... ... шамалы мөлшері түзіледі, олар ... ... ... ... ... ... ... молекуласынан гидрид-ионын үзеді.
Гидрид-ионды үшіншілікті көміртек атомынан үзу екіншіліктіден ... ... ... ... ... ... ... өсуімен
артады:
Молекула құрылысы:
Крекинг тереңдігі, % 47 75,6 78,6 ... ... ... екі ... өтуі ... 1) ... және 2) ... үзусіз.
1)
R
+
+ R+ ( ( CH2 - CH2 -CH2-CH2 ... С-С - ... ... алкилді ион түзіледі, ол алкил түрлі
иондарға жеңіл изомерленеді:
+ ... ... ( ... бастапқы көмірсутектен гидрид-ионды үзуі мүмкін, алкен
молекуласына немесе ... ... ... ( - ережесі бойынша ыдырауы
мүмкін.
+
CH2 =C(R)CH=CH2 + CH2CH3
R
+
H2C=C(R)CHCH2CH2CH3 ... + ... + ... ... крекингтегенде циклогексан гомологтарынан алкендер және
диендер түзіледі.
2. Циклгексилдік иондар ... ... ... протон бере
алады және циклалкенге айнала алады:
- H+
С-С - байланысы ... ... ... бұл жол ... тұрғыдан
тиімді.
Арендердің шығымын арттырып циклоалкендер цикла-лкандардан гөрі ... ... ... ... ... 25%-ына және
одан жоғары мәнге жетеді, ал циклоалкендерді крекингтеу ... ... ... салыстырғанда сутектің мөлшері жоғары
болады.
Сонымен қатар циклогександардың циклопентандарға изомерленуі және
керісінше ... ... ... ... ... ... өте
тұрақты. Циклоалкан молекуласындағы ұзын бүйірлі ... ... ... ... және молекуланың деалкилденуі мүмкін.
Бициклдік циклоалкандар моноциклоділерден гөрі жоғары ... ... ... ... (5000С), арендердің
шығымы, түрленген декалиннің шамамен 33%-ін құрайды. Тетралинді дәл сондай
жағдайда крекингтесе одан да көп ароматтық ... (87,6%) ... ... крекингтеу. Мұнайлы фракцияларда алкендер
болмайды, бірақ алкандарды және ... ... ... және ... термокаталитикалық түрлену процесін соңғы өнімдерінің
құрамын анықтайды. Сондықтан каталитикалық крекинг ... ... ... ... ... нәрсе.
Алкендерді каталитикалық крекингтеу жылдамдығы сәйкесті ... ... 2-3 ... саты жоғары, ол карбенийлік
иондардың алкендерден жеңіл түзілетінімен ... ... + ... + 724 ... молекуласына протонды қосқанда, алканнан ... ион ... ол ... ... ... ... анықтайды.
Төменгі алкандарды және алкендерді ... ... ... ... ... және арендердің түзілуіне әкеледі.
Бұл процестердің механизмін мына сұлбамен көрсетуге болады:
+
+
CH2=CHCH2 + ... ( ... ... ... алты ... циклге изомерленуі және аренге түрленуі мүмкін.
Алкилароматты көмірсутектерді ... ... Орын ... ... ... ... тұрақты болып келеді. Метил орын
басқан ... ... ... жылдамдықпен әрекеттеседі. Тізбекте екі
немесе одан көп ... ... ... ... алкил туындылары
алкендерге шамалас жылдамдықпен крекингтелінеді.
Алкил ароматты ... ... ... ... ... ... ... басқа, барлық жағдайларда олефин
түзіп үзіледі. Активтену энергиясына (кДж/моль) тізбектің ұзындығының ... ... ... ... ... ... ... 142,5 ... ... ... ... ... ... көміртек атомдарына өткенде бүйірлі тізбектерді
крекингтеу жылдамдығы өседі. Қосылудың сол бір түрі үшін ... ... ... жылдамдық өседі.
+
+
+ Н
+ ... ( ... + ... арендер жағдайында карбкатионды үзу энергетикалық
тұрғыдан қиындау, сондықтан негізінен диспропорциялау және ... ... ... жағдайында басымды реакция метанды үзіп
крекингтеу емес, бензолға және ксилолға диспропорциялау ... ... C6H6 + ... изомерленуге және диспропорциялануға басымырақ
ұшырайды. Мысалы ксилолдар қышқылды катализатор қатысында ... ... ... және ... ... катализаторда берік сорбцияланады және біртіндеп
деструкцияға ұшырайды және ... ... ... кокс ... макрокинетикасы және серіктес реакциялар
Процестің макрокинетикасы. Каталитикалық ... кез ... ... ... ... өтеді: шикізат катализатордың
бетіне түседі (сыртқы диффузия), катализатор саңылауларына енеді ... ... ... ... ... ... ... қатысады. Әрі крекинг өнімдерінің және ... ... ... ... ... ... қатар катализатор
саңылауларынан оның диффузиясы және реакция аймағынан крекинг өнімдерін
кетіру жүреді.
Каталитикалық ... ... жеке ... ... ... ... зерттелген, ал мұнайлы фракцияларды өңдеуіне
қатысты көптеген шешілмеген мәселелер қалып тұр.
Мұнай өндеудің ... ... ... ... құру және ... ... ... процестің көп сатылығымен
және шикізат ретінде әр түрлі классты көмірсутектер қоспаларын қолданумен
түсіндіріледі. Өнеркәсіптік шикізаттың ... ... ... ... ... ... ... шама болып табылады. Сондықтан
каталитикалық крекинг процесінің ... ... ... әдетте
бірінші реттілікпен өтетін ... ... және ... ... реакциялар. Әр түрлі көмірсутектерді крекингтеуіне қатысты
жоғарыда ... ... ... ... ... да
тек қана бір крекинг реакциясы өтпейтінін көрсетеді. Реагенттер де және
өнімдер де ... ( ... және ... ... түріне шектелмей басқа
түрленулерге де ұшырайды. Бұл реакциялардың маңызы өте зор, ... ... ... өндірілетін бензиннің тұтыну сапасына әсер етеді.
Каталитикалық крекингтің негізгі серіктес ... ... ... диспропорциялау, циклдеу, сутекті тасымалдау реакциясы
және кокс түзу.
Изомерлеу. Карбенийлік иондарды ... ... ... ... салыстырмалы түрде жеңіл және жылдам реакция ... ... ... ... ... ... тармақталған тізбекті изомерлерге түрленетіні таң ... ... ... ... ... көміртек атомдарын түзуіне
әкеледі, олар одан әрі бұл өнімдердің крекингтеуін жылдамдатуын болдырады.
Алкилдеу - ... ... ... және 4000С ... ... заттардың көпшілігінде крекингтен басымдау болады.
Полимерлеу - деполимерлеу түрленуінің ерекше тепе-теңдігі ... ... ... температураларда қысқа тізбекті өнімдерді түзумен
тепе-теңдік деполимерлеу жағына қарай ығысады, ал ... ... және ... кокс түзу ... көрсетеді. Қысқа
тізбекті олефиндерді крекингтегенде үлкен молекулалық массалы өнімдердің
түзілуі тек ... ... ... ... ... молекуланы (-ыдыратумен және әрі қарай қайта
топтастырумен карбенийлік ионның және ... ... С-С ... ... ... ... ... крекингтеуді диспропорциялау
реакциясына ... ... ... ... ... ... ( ... (
CH3 ... ... ( ... (
CH3
CH3
+
( CH2=CH-CH3 + CH3-C-CH2-CH3
CH3
Алкилароматты бөлшектер арасында алкил топтарымен алмасуына негізделген
диспропорциялауға қарапайым мысал ретінде ... ... ... болады. Бұл реакцияның біріншілікті болатындығы анықталған
және диизопропилбензол мен бензолды түзу арқылы кумолдың екі ... ... ... - жақсы зерттелген реакция. Циклді көмірсутектердің түзілуін
реакциялық қоспада олефиндердің қатысымен ... ... ... ... әрі қарай дигидрлеу арендерді түзеді.
Сутекті тасымалдау реакциясы кейбір көмірсутектер және карбкатиондар
арасында жүзеге асады. Оның ... ... ... ... құрылысына тәуелді. Карбенийлік иондар оңай қайта
топтасатындықтан сутекті тасымалдау реакциясының ... ... ... ... тәуелсіз болады. Бұрын атап кеткендей, бұл
реакция каталитикалық крекингте зарядты ... ... өте ... ... және ... ... ... +
R – CH2 + H - R( ( R – CH3 + ... ... ... ... ... сутекті тасымалдау
дегидрленген өнімдерді әрі қарай түрленулеріне әкеледі, олардың активті
орталықтардан ... ... жоқ және ... ... кокс түзеді. Крекинг катализаторында кокс түзу процесінде дегидрлеу
маңызды роль атқаратыны сөзсіз.
Кокстүзу. Қышқылды ... ... ... ... асырғанда кокс деп аталатын көміртекті материал
түзіледі; ол ... ... ... ... ... оның ... Бұл ... сутектің көміртекке 0,3- ден 1,0-ге дейін
атомдық қатынасына ие. Катализаторда крекингтегенде газ ... ... беру ... ... кокс ... ... ... циклдеу және ароматтау реакциялары өтетіндігі
белгілі. Жеке көмірсутектерді қолдану ... ... шөгу ... ... кейбіреулері жоғары кокс түзуші қабілеті бар екенін
анықтауға мүмкіндік береді. Көп ... ... ... - ... ... және парафиндермен салыстырғанда бұл өнімдердің
жоғары мөлшерін түзеді. Шикізат ретінде көмірсутектердің әр ... - ... ... және ... ... ... кокстың құрылымы барлық жағдайларда бірдей болатыны
анықталды. Мұнда олефиндерден коксті түзгенде ... ... ... ... көрсетілген. Кокста табылған ең ... ... бірі ... ... сақиналар екені байқалған.
Полиароматты қосылыстар кокс түзуде маңызды роль атқаруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... болады: кокс түзу толық
зерттелмеген процесс екендігі, ондағы қатысатын сан түрлі ... ... ... ... әр ... ... десорбцияланбайтын
заттарды белгілейді, олар крекингтегенде катализаторда пайда болады.
Негізгі жасалатын ... ... ... бетінен газ күйіндегі
олефиндерге сутекті ... ... ... Білуімізше,
олефиндер - басымды қосылыстар, олар ... ... ... және сол ... ... ... қанықтыратын сутектің
және коксқа айналатын көміртектің көзі болып табылады. Көп ядролы ароматты
қосылыстар және басқа ... ауыр ... кокс деп ... ... ... үлес қосатыны анық. Бензол және кумол сияқты жеңіл
өнімдердін ароматтық ... кокс ... ... сөзсіз. Кокстың
негізгі мөлшері активті орталықта емес, сыртқы ... және ... ... ... ... ... ... оның ірі
саңылауларын толтырады деп болжам жасауға болады.
Крекинг катализаторлары
Көмірсутектерді крекингтеу үшін өздерінің беттерінде карбкатиондарды
түзуге ... ... ... ... ... ... ... қышқылдардың ерітінділерін қолдануға болады. Бірақ та
коррозия мәселелері, фазаларды ... және ... ... алудың
күрделілігі сұйық фазалық немесе гомогендік ... ... ... ... етеді. Гомогендік катализаторлар - металл
галогенидтері, мысалы ... ... ... ... сыналған,
бірақ олар эксплуатациялық қиындықтардан және түзілетін ... ... ... ... ... кең таралмаған.
Кышқылдық сипатты гетерогендік катализаторларды қолдану табысты болды.
Крекингте ... ... ... ... ... ... бірінші болып қолданыс ... ... ... олардың
активтілігіне қарамастан, бұл катализаторлар дереу активсізденеді және ... ... ... кокс ... жағу ... үздіксіз регенерациялау
өнеркәсіптік технологияны құруға мүмкіндік туғызды. ... ... ... ... ... ... алюмосиликаттардың
термиялық тұрақтылығы аз болып шықты. Оларда ... ... ... ... ... ... ... жетілдіруге
бағытталды. Кремний, аллюминий, магний, цирконий оксидтерінің және т.б.
аморфты жасанды ... ... ... ... ... ... ие ... кешікпей-ақ анықталды. Табиғи
материалдардан гөрі ... ... ... ... да, ... активтілігі
жоғары және жоғары сапалы өнімдерді алуға мүмкіндік береді.
Барлық силикаттардың ... ... ең ... ... ... ... өзі активтілік және қышқылдық қасиетіне ие болмаса да, бірақ
та аллюминий оксидінің ... ... ... ... ... ... қышқылдығын және активтілігін арттырады.
Жасанды аморфты ... ... ... табиғи аморфты
алюмосиликаттар толығынан жасанды және ... ... ... ... 10-30% Al2O3, 90-70% SіO2 және басқа оксидтердің ... және т.б.) ... ... кіреді. Жасанды аморфты ... ... ... ... ... жетеді.
Әдебиетте аморфты алюмосиликатты крекинг катализаторларын ... ... ... ... біреуі амиактың су ертіндісін қосқанда
аммоний тұзын әрі қарай тұндыру және ... ... ... ... сульфаты ерітіндісімен әрекеттесуіне негізделген. Түзілетін
алюмосиликатты гидрогельді шаяды, кептіреді, формалайды және ... ... түрі ... ... ... мен ... ... содан сон натрий иондарын аммоний иондарымен орынбастыруға
негізделген. Алынған материалды кептіреді, ... ... ... ... аммоний иондарын кетіреді.
Аморфты алюмосиликатты катализаторлардың тұрақты ... ... ... ... және аллюминийдің тетраэдрлі оксидтерінің ... ... ... үш ... тор болып келеді.
Алюмосиликаттардың активті орталықтарының табиғаты қандай екендігі
туралы ... әлі ... ... нақты шешілмеген. Катализді катализатор
бетінде орналасқан Бренстедтік қышқыл ... және ... ... арқылы жүреді деп есептейді. ... ... ... ... ... ... ... H2O
Оңтайлы катализаторларды әрі қарай іздестіру кристалды алюмосиликаттар:
табиғи және жасанды цеолиттер - ... ең ... және ... ... ... ... ... процестің басқа
көрсеткіштерін нашарлатпай, бензиннің шығымын 47% ... ... ... алюмосиликаттар (цеолиттер). Цеолиттер - кристалдық
алюмосиликаттар болып ... ... және ... ... ... ... ... бар екенін атап кеткен дұрыс, оларда ... және ... ... әр ... ... ... орынбасқан
(B,Hf,Zr,Ca,Mg,Be). Цеолиттердің ең ... ... ... ішкі
саңылаулары молекулалық өлшемді анықтамалы кристалдық құрылымы ... ... олар ... елеуіштер деп те аталады. Цеолиттер
күрделі, талшықты және үш өлшемді құрылысты бола ... ... ... үшін соңғылары ең жоғарғы қызығушылық көрсетеді.
Цеолиттердің ... ... және ... ... ... әр түрлі полиэдрлер түзе алады. Бұл полиэдрлерден цеолиттердің
элементарлы ұяшықтары жинақталады. ... әр ... ... белгілі.
Берілген цеолитке жататын тип ... ... ... және оның
химиялық құрамына тәуелді. Жалпы түрде цеолиттер құрамын келесі формуламен
көрсетуге болады:
Mn/2O (Al2O3 (xSiO2 ... ... ... ... ... х-кремний және аллюминий
оксидтерінің қатынастары. Цеолиттердің әр түрлі ... х ... ... ... әр түрлі типтерінде кремний және алюминий оксидтерінің
қатынасы (х)
|Цеолит түрі | | | |
| |A |X |Y ... | |A ... ... ... |X ... |
|Эриконит |Суды |Y ... ... |L ... |
|т | |ZSM-5 ... |
| | | ... ... ... тек қана Х және Y ... крекингтің
өнеркәсіптік катализаторлары ретінде қолданылады. Оларды формуламен былайша
көрсетуге ... ... мәні Х үшін ... 74-ге дейін өзгереді және Y үшін ... ... ... ал ... ... ... ... 250-ге дейін
төмендейді. Цеолиттердің екеуінде біріншілікті блоктары кремний және
аллюминий оксидтерінің ... ... олар ... ... ... ... ... құрылым бірлігі болып табылады
және 8 алты бұрышты беттерден, 6 квадраттық беттерден, 24 төбелерден ... ... ... ... ... ... екіншілікті
құрылыстық блогы болып табылады. Құрылыстың келесі сатысында төрт құрылым
бірліктері алты бұрышты призма ... ... ... ... біріккен. Мұнда үшінші деңгейде құрылым блогы түзіледі.
Мұндай көптеген ... ... ... ... 12 ... ... ... диаметрі >0,9 нм реттелген жүйеге
бірігетін, кристалдық ... ... ... ... ... ... (фожазиттің) түрі
Жоғарыда айтылғандай, тетраэдрлік координацияланған ... ... ... ... әр атомының айналасында орналасқан
катиондармен (осы жағдайда натрий иондарымен) ... ... ... ... ... бар цеолиттерді алуға болады, ал ол
крекинг катализаторлары ретінде қолдануға оларды жарамды етеді.
Цеолиттердегі ... ... ... ... ... ... ... Бренстед және Льюс ... ... ... ... қаңқалары және су молекулаларының
гидроксил топтары көпзарядты ... ... ... ... ... болып табылады.
Натрий иондарын құрайтын X және Y цеолиттер (NaX және NaY ... ... ... ... ... ... беттерінде күшті
қышқыл орталықтары жоқ. ... ... ... катализаторларын алу
үшін бұл цеолиттердің негізінде олардың күшті ... ... ... Бұл ... ... натрий ионының кейбір мөлшерінің протондарға
немесе екі, үш ... ... ... ... шешіледі. Алмасу процесі
жеңіл өтеді және тек қана диффузиямен лимиттелінеді. ... ... ... жеңіл алмасатыны табылған, олар цеолиттің ірі ... ... ... ... қалған атомдары қиын кетіріледі,
себебі оларға алтықырлы қосылғыш призмаларының ... 0,22 нм ... ену ... ... ... ... ету үшін цеолитті қыздырады.
Ол катиондардың дегидратациялануын және олардың қозғалғыштығын арттырады.
Каталитикалық активті НХ және НY цеолиттерді алу үшін ... ... ... ... ... ... ... натрий ионын аммоний
ионына ауыстыру арқылы болады, себебі қышқылмен (H2SO4, HCl) ... ... ... ... торын бұзады. Катализатор жоғары температурада
қыздырылады, аммиак кетіріледі, ал қалған протон алғашқы ... ... ... ˚С
+ NH3
Каталитикатық активтілікке қабілеті бар цеолитті ... ... ... ... екі ... үш валентті катионға алмасуына және ... 3000С ... ... ... негізделген. Мұндай
ауыстырылған цеолиттердің ... ... ... ... С-Н ... поляриздеу жолымен карбкатион түзумен қатар
катиондар маңында электростатикалық өрістердің әрекеттесуімен түсіндірілген
болатын. Бұл ... енді ... ... және қазіргі уақытта цеолиттің
поливалентті катионды формалары н-цеолиттегілерге ұқсас қышқыл орталықтарын
түзеді деп ... ... ... ... ... ... ... судың ыдырауының арқасында өтеді деп есептейді.
Түзілетін протонды орталықтардың жалпы саны ... ... ... және ... кристалл торының құрылысына тәуелді
болады.
Катализаторларды бағалауға активті орталықтарға қатысты үш ... ... ... ... ... ... Бренстедтің және Льюистің
орталықтар санының қатынасы және орталықтарының әр түрінің ... және ... ... ... ... цеолитті алдын ала
өңдеу жағдайларына тәуелді. Әдетте катализаторды 7000С температураға дейін
қыздыру Льюис орталық санын бірден ... және ... ... әкеледі. Бұл түрленулер судың бөлініп шығуымен және егер ... ... ... ... онда ... ... ... суды қосу арқылы регенерациялауға болады:
-Н2О
+Н2О
Практикада Бренстедтің және Льюис орталықтарының санының қатынастары
және бұл қатынаспен ... ... ... ... ... ... ... тәуелді екенін білдіреді.
Беттері көп немесе аз дамыған кез келген қатты денелердің қышқылдығын
анықтауда қолданылатын ... де ... ... ... ... ... органикалық негіздермен титрлеу, адсорбциялық,
спектрокопиялық және хроматографиялық тәсілдер кеңінен таралған.
Алюмосиликатты катализаторлардың термиялық және құрылымдық тұрақтылығы.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... және құрамдары
әртүрлі көмірсутектермен жанасады және жоғары ... ... ... температура әдетте 500-5500С құрайды. Крекинг
процесінде катализатор ... кокс ... ... ол ... Катализаторды реактордан генераторға тасымалдағанда реактордың
температурасында беттен көмірсутектердің ... іске ... ... ауамен және бумен регенераторда әрекеттеседі. Бұл аппаратта
кокс шөгінділері жағылады (8000С). Регенерацияланған катализатор реакторға
қайтарылады және ... ... ... ... әр циклде бөлшектер
тозады және оларға көмірсутектердің, ауыр металл ... ... су ... ауа және жоғары температуранын әсері ... ... ... ... ... ... 150 мың ... Аталмыш факторлар катализатордың физикалық және химикалық
қасиеттерін ... әсер ... ... бұл ... өзгерістер активті орталықтарының
жартысын шығынға ұшыратады және қалған орталықтың активтілігінің шамалы
өзгеруіне, ... ... ... ... ... ... ... катализаторлар қыздыруға және бумен өңдеуге едәуір ... ... ... 11000С ... ... да өз пішінін
өзгертпейді. Олардың ... ... ... ... торының
геометриялық құрылысымен түсіндіріледі. Сонымен қатар басқа ... ... ... ... ... ... ... алмасу дәрежесі, кремний
және аллюминий оксидтерінің қатынастары. Бірақ цеолиттердің ... ... және ... катализаторлар ретінде таза күйінде
қолданылмайды. ... олар ... ... ... ... ... 5-20% мөлшерде енгізіледі.
Крекингтің өнеркәсіптік катализаторлары. Бірінші болып крекингтің
өнеркәсіптік катализаторлары жасанды аморфты алюмо- және ... ... ... ... Олардың активтілігін және ... үшін ... ... орынбасушы сирекжер элементтердің ... ... ... ... ... 1960 ж ... ... Аморфтылардан көрі мұндай катализаторлардың активтілігі жоғары
және мақсатты өнім (бензин) бойынша ... және ... ... ... Мұндай типтік өнеркәсіптік катализатор
құрамында ... ... ... ... аморфты алюмосиликатты
матрицаның тозуына тұрақты цеолиттің ... ... ... жасанды
фожазит) 10-нан 20%-ке (масс.) дейін болады. Матрицаның саңылаулар жүйесі
елеулі ... олар ... ... ... ... активті
орталықтарына жол беруді камтамасыз етеді. Крекингтелінетін шикізатқа
матрица ... ... ... ... ... ... негізделген.
Крекингтің қазіргі микросфералық катализаторлары компонеттерінің
функциялары өзара бөлінген ... ... ... ... ... тек қана ... ... алады. Шикізаттың каталитикалық уларының әсерінен ... ... ... ... және бөлшектердің қажетті
пішінін құру, жеткілікті механикалық ... және ... ... ... жол ... ... ету ... жауапты аморфты компоненттеріде матрица рөлі сақталады.
Катализаторларда матрица ретінде, ережелік түрде, цеолиттерді ... ... ... не 30-45% ... ... ... ... арнайы синтезделген алюмосиликаттарды
қолданады. Одан басқа ережелік түрде тұрақтандырғыштан мысалы, каолиннен
және ... ... және ... ... ... гидрогельдерден тұратын жартылай жасанды екіфазалық жүйелерді
қолданады.
Осындай типті матрицалар негізінде ... ... алу ... екі топқа бөлуге болады: сірнелік (гелдік)
және кірнелік (золдік) технологиялар.
Сірнелік технология бойынша крекингтің ... ... ... ... ... Сұйық шынының күкірт қышқылымен
және аллюминий сульфатымен әрекеттестіріп алюминокремнегельді алу ... ... ... ... (SiO2)m + ... + ... + nNa2SO4;
алюминаттық сұлба:
nNa2O (SiO2)m + p [1,5Na2O·Al2O3] + ... + xNa2SO4 + ... ... жер ... Y ... ... және басқа
компонеттермен (каолинмен) сірнені тұндырғаннан кейін енгізіледі.
Сірнені кептіруді ... ... ...... және кейін
(Б катализатор) жүзеге асыруға болады. Тозаңдатын кептіргенге дейін натрий
оксидін толығымен және жартылай аластау тығыздығы ... (500-600 ... ... беті ... (250-300 мг/м) ... ... мүмкіндік
береді. Сірненің синерезис және шаю ... ... ... ... ... ... ... технологиямен беттері әр түрлі ... ... ... ... ... ... катализаторларын
өндірудің принципті сұлбасы 18-суретте келтірілген. Алдын ала даярланған
катализатор ингредиенттері кірне түрінде шаңайдағыш кептіргішке ... түзу және ... ... құру ... ... өтеді. Кептіргеннен кейін шикізаттан натрий оксидін алаcтату
дәрежесіне тәуелді шаюдың қосымша процесі өткізілуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... жеңіл реттеуге
мүмкіндік береді.
Крекингтің барлық катализаторлары өз ... кокс ... ... ... Кокс ... жылдам өтеді, сондықтан
катализатор жұмыстың салыстырмалы шамалы мерзімінде регенераторға енгізілуі
тиіс. Ол өнеркәсіптік ... ... ... арасында
катализаторды циркуляциялау жолымен жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... ... болу керек.
Циркуляцияның жоғары жылдамдығы катализатордың үйкеленуіне және ... ... ... ... ... ... жақсы
катализатор төзімді, сонымен қатар жоғары талғамды және тұрақты болуы тиіс.
Оған қарамастан ең күшті деген катализаторлар бірнеше ... ... ... ... қабынады және регенерациялауды қажет ... ... ... гөрі ... ... ... ... буының қатысында іске асады. Соған
байланысты катализатордың термиялық және ... ... болу ... ... ... іске ... ... кейбір
қосымша функцияларды атқарады. Катализаторда шөгілетін коксты ... ... ал ... ... жылу ... ... жылуының
есебінен толықтырылады. Сондықтан процесті жеткілікті жылумен ... ету ... ... ... реттеу керек. Одан басқа коксті
күйдіргенде CO ... CO2 алу ... ... бұл ... ... ... ... және СО-дан қауіпсіздендіру үшін түтін газдарын қосымша
тотықтырудан құтқарады.
Сондықтан регенерациялау ... ... ... ... қабілетін беру үшін оған асыл металдардың шамалы мөлшерін
енгізеді.
Күкіртті және азотты ... ... ... ... ... NOx ... олар процесті жүргізуді күрделендіреді. Бұл ... ... ... ала ... ... ... ... функцияларды беру жолымен - ... және азот ... және ... ... ауыр ... ... оларда ауыр металдардың Nі,
V, Fe және т.б. болуы проблемалар туғызады, ол ... ... ... жылдам түзуіне әкеледі. Бұл шөгінділер кокс және жеңіл
газдарды түзуін қарқындатады. ... ... ... өнім бензиннің
шығымы төмендейді.
Тоздыру есебінен бөлшектердің ... ... ... ... ... ... көп ... және катализатордың
қымбаттануына әкеледі. Сондай-ақ, алдын ала шикізаттан ауыр ... ... ... Бұл қымбат процесс бірақ өзі-өзін ақтайды. Металдарды
пассивациялауға негізделген бұл мәселенің ... да ... ... ... ... ... ... фосфор, қалайы және т.б.
металдардың металлорганикалық ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
Өнеркәсіптегі каталитикалық крекинг
300-5000С аралығында айдалатын ... ... ... алу – ... негізгі мақсаты. Бензинмен бірге басқа дистилятты
фракциялар – газойлдер және құрамында бутан-бутилен фракциялары бар ... ... ... ... ... ... (0,06-0,14 МПа) қысымда және 450-5300С –де өткізеді.
Өнеркәсіпте процесті шикізатты ... ... ... ... десорбциялау, катализаторды ... ... ... ... ... ... ... өтетін тоқтаусыз циркуляцияланатын катализаторы бар қондырғыларда
іске асырылады. Процестің технологиялық сұлбасы барлық ... ... ... ... крекинг қондырғысы реактор, регенератор, ... ... және ... фракциялау тораптары, газдарды
регенерациялау жылуларын реттеу және ... ... ... ... ... ... ... реактордың және
регенератордың құрылысымен ... ... ... ... ... ... және катализаторлардың
ағындарын енгізу және тарату тетіктері, ағындарды ... шаң ... ... конструкциялы реактор өздігінен соғылатын пластинкалармен,
айыратын циклондармен, аймағы қарқынды қайнайтын ... ... ... ... ... тік ... лифт-реактор болып келеді.
Реакциялық аймақты конструктивті әшекейлеу ... ... ... ... көбейетін - газ катализаторлық ағын немесе
қарқындалған псевдосұйылған ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Регенераторлардың конструкцияларын псевдосұйылған қабатты ұйымдастыру
тәсіліне, ... ... ... ... ... қарай айырады.
Әдетте регенераторда жалпы псевдосұйылған катализатордың қабаты және
регенерациялық кеңістік ... ... және ... ... және ... ... болады.
19-сурет. Каталитикалық крекинг процесінің принциптік сұлбасы:
1-реактор, 2 - ректификациялау жолдары, 3 - ... ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткішкетеріне
әсер ететін маңызды ... ... ... ол ... ғана ... қондырғының түріне және ерекше өндірілетін шикізаттың
сапасына тәуелді. 1А-1М ... ... ... крекинг
қондырғыларында ол 1-ден 1,8 кг/т шикізатқа дейін ... ал ... ... ... 1 кг/т ... шамасынан төменірек.
Шикізаттың және өнімдердің реакция аймағында болуға берілген уақыты 4-5
секунд. ... ... ... ... ... 40-60 ... ... қайнаған қабатта 80-150 кг/м3, десорберде және
регенераторда - 400-450 кг/м3 болады.
Каталитикалық крекинг ... ... және ... ... және ... ... сонымен қатар процестің
режиміне тәуелді болады. Каталитикалық крекинг қондырғыларында майлы газ,
тұрақсыз бензин, ... және ауыр ... ... алынады. Кейде
лигроинды алу қарастырылады.
Көмірсутекті газ 80-90 % С3 -С4 ... ... және ... ... ... ... этиленді, пропиленді, бутадиенді,
полиизобутиленді және басқа мұнайхимиялық ... ... ... фракция (қ.б.-1950С) автокөлік және авиациялық бензинде
компонент ретінде қолданылады. Оның құрамына 20-30% (масс.) арендер, 8-15
(масс) циклоалкандар және 45-50 (масс.) алкандар ... ... (қ. б. ... ... ... ... ретінде, күйе өндіруде шикізат ретінде, сонымен қатар мазутты
алуда толықтырғыш ретінде қолданылады.
Ауыр газоиль - каталитикалық крекингтің қалдық ... ... ... шикізат ретінде күйені өңдеуде, термиялық крекингте және кокстауда
қолданылады.
-----------------------
2-сурет. Сірнелі технологиямен крекингтің ... ... ... сұлбасы.
3-сурет. Кірнелі технологиямен крекингтің целоитқұрамды. катализаторын
алудың принциптік ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каталитикалық крекинг процесі мен аппараты37 бет
Каталитикалық крекинг туралы23 бет
Каталитикалық крекинг қондырғысы43 бет
Каталитикалық крекинг қондырғысының жобасы49 бет
Өнімділігі 1млн т/жылына каталитикалық крекинг қондырғысындағы реакторды жобалау24 бет
Г43 - 107 апараты Маңғысту кен орны43 бет
Мұнай өңдеу туралы14 бет
Мұнайды өңдеудің біріншілік және екіншілік процестерінің химиялық негіздері14 бет
Мұнайдың термокаталитикалық процестері39 бет
Реакторлар және регнераторлар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь