Бақ жасақтау

Жоспар
I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1

II. Негізгі бөлім

1. Бақ территориясын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2. Тұқымдар мен сұрыптар таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
3. Бақ отырғызу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
II.I. Бақты күтіп . баптау
1. Жеміс дақылдарының тыңайтқышқа деген қажеттілігі ... ... ..16
2. Баққа тыңайтқыш енгізу мөлшері, мерзімдері мен әдістері ... .21
3. Бақты суару мерзімдері мен күндері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Бақты жобалап ұйымдастыру.
Жеміс өсімдіктерінің өнімділігі мен экономикалық тиімділігі, ағаштардың ұзақ тіршілік етуі және олардың әртүрлі орта жағдайларына төзімділігі, өсуі көп жағдайларда бақты отырғызу кезінде анықталады.
Бақ үшін орын дайындау, топырағын мәденилендіру және суару, тұқым, сұрып таңдау, оларды орналастыру, отырғызу секілді мәселелер де шешіледі.
Бақ шарушылығында ең күрделі ұйымдастыру кезеңі бақ отырғызу. Өйткені бір мезгілде орындалатын, белгілі бір қиындығы бар көптеген өндірістік процестерді қысқа мерзімде орындауды талап етеді. Сондықтан да бақ отырғызуға, ол өнеркәсіптік болсада, жеке болса да күрделі құрылыс секілді байыппен қарау керек.
Бақ үшін орын таңдау, территория ұйымдастыру, тұқым мен сұрып таңдаудың шаруашылық және бүкіл аймақтың экономикасын ескере отырып, өнеркәсіптік жеміс шаруашылығының технологиясын іріктеу мәселелерін жаппай ғылыми тұрғыда шешу үшін арнайы жоба жасау қажет. Жобалар алдында бақ отырғызылатын учаске таңдалады, оларға жан-жақты баға беріледі, бақ территориясы, суландыру жүйесі, жол жүйесі, өнеркәсіптік және мәдени-тұрмыстық құрылыс мәселелері ұйымдастырылады. Орынды технологияны іріктеуге бақ конструкциясын (типін) белгілеу, тұқым мен сұрып, орналастыру схемасы, механизмдерді кең пайдалануға мүмкіндік беретін крондар қалыптастыру енеді.
Бақ отырғызуға бірінен соң бірі орындалатын үш кезең кіреді:
1) орын таңдау және бақ территориясын ұйымдастыру;
2) топырақты жеміс отырғызар алдында дайындау;
3) бақ отырғызу.
Мұндай орын таңдаған кезде жер бедеріне, климаттық жағдайларға баға беріледі. Бұл кезде ірі су көздерінің, тау, елді мекеннің орналасуы, жолдың, темір жол станцияларының т.б. тұрған жері бәрі ескеріледі.
Жер бедерін бағалау – жеміс өсімдіктерінің өсуі мен өнімділігіне үлкен әсер етеді. Ол өсімдік тіршілігінің басқа факторларын қайта бөлетін фактор болып табылады. Мысалы беткейдің экспозициясына байланысты температура көрсеткіштері ауа мен иопырақтың ылғалдылығы, жарық жағдайы мен топырақтың құнарлылығы өзгереді.
Бақ отырғызу үшін бәрінен бұрын жазық жердің де, су айырығы, тегістік беткейдің де бедер элементтері пайдаланылады.
Су айырығы – бақ үшін сумен жеткілікті қамтамасыз еткен жағдайда жақсы орын. Су айырығында ауа дренажы жақсы, үсік қаупі аз. Алайда ылғал жетіспесе мұндай орын бақ отырғызуға жарамайды.
Тегістік – бақ отырғызу үшін қолоайлы тегіс учаске техника пайдалануға да ыңғайлы. Мұнда топырақ жағдайы мен ылғалдану жағдайы біркелкі. Тегістікке суару жүйесін салып, пайдалану да оңай, су эрозиясы процесі де онша емес. Алайда, ауа дренажы нашар, үсік қаупі зор. Әсіресе, бұл тұрғыда, ойпаңдау тұстары – «табақша» қауіпті.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. К. Ж. Аяпов. Жеміс және жидек шаруашылығы. Алматы, «Қайнар» баспасы, 1993ж.
2. И. М. Ващенко. Основы сельского хозяйства. Москва, просвещение 1987г. под. ред. И. М. Ващенко
3. Интернет материалдары. www.google.kz, www.massagan.kz
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Х.Досмұхамедов атындағы Атырау Мемлекеттік Университеті
> факультеті
кафедрасы

__________________
Кафедра меңгерушісі:
___________________
_____ 2011 ж
Курстық жұмыс
Тақырыбы: .
Орындаған: Биология 050113 ... 3 курс 31 топ ... ... ... аға ... ... 2011ж.
Жоспар
* Кіріспе............................................................................................1
* Негізгі бөлім
* Бақ территориясын ұйымдастыру................................................3
* Тұқымдар мен сұрыптар таңдау....................................................5
* Бақ отырғызу.....................................................................................9
II.I. Бақты ... - ... ... ... тыңайтқышқа деген қажеттілігі..........16
* Баққа тыңайтқыш енгізу мөлшері, мерзімдері мен әдістері.....21
* Бақты суару мерзімдері мен күндері.............................................23
* Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер...........................................................28
Бақты жобалап ... ... ... мен ... ... ағаштардың ұзақ тіршілік етуі және олардың әртүрлі орта жағдайларына төзімділігі, өсуі көп жағдайларда бақты отырғызу кезінде ... үшін орын ... ... мәденилендіру және суару, тұқым, сұрып таңдау, оларды орналастыру, отырғызу секілді мәселелер де ... ... ең ... ... ... бақ отырғызу. Өйткені бір мезгілде орындалатын, белгілі бір қиындығы бар көптеген өндірістік процестерді ... ... ... ... ... Сондықтан да бақ отырғызуға, ол өнеркәсіптік болсада, жеке болса да күрделі құрылыс секілді байыппен қарау керек.
Бақ үшін орын ... ... ... ... мен ... таңдаудың шаруашылық және бүкіл аймақтың экономикасын ескере отырып, өнеркәсіптік жеміс шаруашылығының технологиясын іріктеу мәселелерін жаппай ғылыми тұрғыда шешу үшін ... жоба ... ... ... ... бақ отырғызылатын учаске таңдалады, оларға жан-жақты баға беріледі, бақ территориясы, суландыру жүйесі, жол жүйесі, ... және ... ... ... ... Орынды технологияны іріктеуге бақ конструкциясын (типін) белгілеу, тұқым мен сұрып, орналастыру схемасы, механизмдерді кең пайдалануға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... соң бірі орындалатын үш кезең кіреді:
1) орын таңдау және бақ территориясын ұйымдастыру;
2) топырақты жеміс отырғызар алдында дайындау;
3) бақ отырғызу.
Мұндай орын ... ... жер ... ... ... баға беріледі. Бұл кезде ірі су көздерінің, тау, елді мекеннің ... ... ... жол ... т.б. ... жері бәрі ескеріледі.
Жер бедерін бағалау - жеміс өсімдіктерінің өсуі мен өнімділігіне үлкен әсер ... Ол ... ... ... ... қайта бөлетін фактор болып табылады. Мысалы беткейдің экспозициясына байланысты температура көрсеткіштері ауа мен иопырақтың ылғалдылығы, жарық жағдайы мен ... ... ... ... үшін бәрінен бұрын жазық жердің де, су айырығы, тегістік беткейдің де бедер элементтері ... ... - бақ үшін ... жеткілікті қамтамасыз еткен жағдайда жақсы орын. Су айырығында ауа дренажы жақсы, үсік қаупі аз. Алайда ылғал жетіспесе мұндай орын бақ ... ... ... - бақ ... үшін қолоайлы тегіс учаске техника пайдалануға да ыңғайлы. Мұнда топырақ жағдайы мен ылғалдану жағдайы біркелкі. ... ... ... ... ... да оңай, су эрозиясы процесі де онша емес. Алайда, ауа дренажы ... үсік ... зор. ... бұл ... ... тұстары - қауіпті.
Өйткені мұнда суық ауа көп жиналады. Бұл ... ... ... ... болса, қыста бұтақтардың үсуіне себеп болады.
Беткейлер онша тік болмаса бақ үшін қолайлы орын. Ондай жерде ауа дренажы тәуір, жарық та ... ... ... ... ... өте ... Бұл ... ауа температурасы да, топырақ температурасы да күрт ауытқиды, топырақ нашар жетілген және ... су ... ... ... Жер ... ... емес учаскелерге бақ отырғызғанда не таңдағанда бүкіл табыс беткейлерге берілген бағаға байланысты болады. Бағалағанда беткейлердің экспозициясы мен ... ... сол ... ... деңгейінен жалпы биіктігі ескеріледі. Сонымен бірге беткейдің үстіңгі, ортаңғы және төменгі бөліктерінің табиғи жағдайларының айырмашылығын ескеру керек.
Экспозиция дегеніміз ... ... ... ... ... оңтүстік, батыс, шығыс. Оңтүстік бағытындағы беткей (оңтүстік, оңтүстік батыс, оңтүстік шығыс) анағұрлым жылы әрі ... ... ... ... ерте бастайды, температура қыста және көктемде күрт ауытқығанда жеміс және жидек өсімдіктері зардап шегеді. ... ... ... суық, Бұтақтардың қыстыкүнгі қуаруы, күннің күйдіруі оңай болмайды. Мұндай беткейлерге қар аз ... және ... ... ... ... ... ... мынадай көрсеткіштерге аударылады: орташа тәуліктік температура көлемі және олардың ауытқуы, орташа және абсолютті аз температура, көктемгі суық, ... ... және ... жыл - 12 айға бөлу, ауаның ... ... ... ... күші мен бағыты. Сондай-ақ назарға тек ауданның (аймақтың) ғана климат жағдайы емес, сонымен бірге бақ ... ... ... микроклиматы да алынады.
Топырақ бағалау - топырақтың құнарлылық дәрәжесін (гумус құрамын, ... ... ... тұқым үшін тамыр жайылатын қабаттың тереңдігі сай ... ... ... ... ... анықтау үшін қажет. Жеміс ағаштары топырақ сортаңдығына кірпияз ... ... ... 0,4% тұз ... ... жайсыз тиеді. Ал тұз концентрациясы 1,2% болса бақ жойылады. Бақ үшін ауыр саздақты, тасты, құмдақ және сортаң топырақ ... ... ... қара ... қызғылт топырақты және сұр топырақты жерде және орман топырағында жақсы өседі. Бұл кезде тамыр жайылатын қабат ... ... ... ... ... ... үші 2 - 2,5 м, сүйекті тұқымдар үшіін 1,5 - 2м және ... үшін 1 - 1,2 м ... ... ... ... ... ыза ... тығыз сазбен, ұсақ тасты қабатпен т.б. шектелуі мүмкін.
Бақты ұсақ тас жақын жатқан (жер бетінен 50 - 60 см) ... ... ... ... қолданылады: қатар аралықтарға көпжылдық шөп өсіріледі, тыңайтқыш енгізіліп, кемінде 6 - 8 рет ... ... ... ... ... ... да әртүрлі. Алма терең, қалыпты ылғалды және жақсы тегістелген топырақта ... ... ... ... ... қарағанда топырақты көп талғайды.
Әсіресе ол ылғал мен жылу жетімсіздігіне шыдамсыз, шие биік жерде жақсы өседі, топырақ құнарлылығын таңдамайды, ... ... ... топырақтың өзінде жеміс бере береді. Алхоры алма мен шиеге қарағанда жылу да, ... да ... ... Ол ... ... зиян ... Ылғалды, құнарлы сазды топырақты ұнатады. Өрік ауыр және тым ылғал топырақты көтере алмайды. Өрік үшін жақсы дренаждалған ... де ... ... анағұрлым биік учаске бөлген жөн. Топырақтың көлемді салмағы 1,35-1,45 ... ... ... ... ағаштарының өсуіне өзен-көлдің, тағы басқа ірі су ... ... ... әсер ... ... салыстырмалы ылғалдылығын көтереді, температураның ауытқуын жұмсартады, ағаштардың қыстыкүнгі ... ... қай ... ... ... Қазақстанның Оңтүстігі мен оңтүстік шығысында бақ отырғызу үшін таулы және тау етегіндегі жерлер жақсы орын болып табылады. Бұл ... ... ... мол да сапалы өнім алынады.
Батыс Қазақстанда бақтар шығыстан соғатын зиянды желден жиі зардап шегеді. Мұнда бақ үшін Батыс және ... ... ... жөн. Бұл ... ең ... топырақ - қара топырақ, қоңыр қызғылт т.с. саздақ және құмдақ топырақ. ... орын ... ... ең ... ... - суландыруды ұйымдастыру үшін тұщы су көзінің жақындығы.
Бақ территориясын ұйымдастыру.
Ең әуелі өнеркәсіптік аймақтар: қайта өңдеу заводтарын, жеміс қоймаларын, ... - буып түю ... ыдыс ... ... ... ... ... тағы басқа гидротехникалық құрылыстарды орналастыру мәселелері шешіледі. Бақ беткейлерге отырғызылатын ... олар ... ... ... қарсы шаралар кешенінің құрылыстары қарастырылады. Бригада тұрағы үшін 100-200 га бақ ... 1 - 2 га жер ... ... соң бәрін жер бедерімен, баққа ық болатын өсімдіктерді, жолдарды орналастырумен үйлестіре отырып, кварталдардың мөлшерін, ... мен ... ... ... ... ... ық ... өсімдіктер алабы ағаштар қолайсыз жағдайлардан сенімді түрде сақталатындай болуы ... ... ... ең ... - тік ... ... оның ... жағы ұзын жағынан 2-3 есе қысқа болуы қажет. Мұндай кварталдардың ... ... ... 400 - 600 Х 200 - 300 м, яғни 8-10 ... 15-18 гектарға дейін. Таулы аудандарда кварталдардың формалары мен оның мөлшерлері жер ... ... ... ... ... жақсы түсуі үшін ағаштар қатарын солтүстіктен оңтүстікке қарайтарту керек. Алайда суармалы бақтарда ағаштар қатары, соған орай кварталдың ұзын ... суды ... ... жағы ... ...
Бұл жағдайда ең жақсы еңіс - 0,003 - 0,005 (100 ... 30 - 50 см). ... ... су эрозиясын азайтып, топырақ пен ағашты күтуге ыңғайлы болу үшін беткейге ... ... ... Тауда кварталдар мүмкіндігіне қарай бір экспозициялы беткейде біртекті топырағы бар, бір тіктікте орналастырылады.
Солтүстік Қазақстанда ағаш қатарлары солтүстік батыстан ... ... ... ... Бұл ... ... ... шығыстан соғатын салқын желден жақсы қорғалады.Бақ алқабы үлкен жол тартылып, елді мекенмен, ... жол ... т.б. ... ... ... ... менбаққа ық алқаптың ішкі жағындағы бақ шекарасын қуалай ... ... ... енін 4 - 5 м ету ... ... ... ... аудандарда мұқият болған жөн. Бұл жерлерде жол су шайып кетпейтіндей етіліп салынады. Жел жүйесі бақтың ... ... ... ... тасымалдау кезінде әрбір баспалдаққа (терасса) бара алатындай етіліп салыну керек.Баққа ық ... ... бақ ... 1 - 3 жыл ... әрі ... 1 жыл ... еккен жақсы. Отырғызу схемасы 2,5 - 3 Х 1 - 1,5 м. ... ... ... ... Ағаш ... шаруашылыққа пайдалануға болады. Баққа ық болатын алқаптарға да мұқият күтім қажет. Уақытылы суару, топырақты күту, зиянкестер мен аурулардан ағаштарды қорғау ... ... ... ... ... ... деген ұғым берік енген. Бақ конструкциясы ағаш ... ... ... өсімдік үшін бөлінген қоректендіру алаңы, ағаш қалыптастыру, және қосу, ... ... ... мен ... ... ... ... тез жеміс салуы мен өсімдігінің отырғызылатын ағаштың жиі, сиректігіне байланысты екендігі мәлім. Бір алаң өлшеміне ағаш көп, яғни жиі ... ... өнім де ерте ... ... алғашқы өнімі де мол болады. Алайда уақыт өте жиі ... ағаш өз ... ... ... ... ... өзі себепші болады. Ағаштарды тым сирек ексе бақ ... ... ... Егілетін ағаш жиілігі қолайлы болуға тиіс. Бір өлшем алаңға отырғызылатын ағаш саны сұрып пен ... өсу ... ... Өсімдік жиілігін басқаша жолдармен: ағаш крондары көлемін шектеуге бағытталған, сондай-ақ өсімдікті пайдалану мерзімін қысқарту тәсілдерін қолданып көтеруге болады. ... ... ... ... ... ... шара бақтың типін таңдау болып табылады. Бұл кезде тұқым мен сұрыптың биологиялық ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың экономикалық және ұйымдастыру мүмкіндігін ескеру қажет.
Суармалы жағдайда республикамыздың оңтүстік шығысындағы арнайы ... алма мен ... ... ... бақ түрлері кең қанат жайған.
Қолайлы жағдайы онша емес, суы ... ... ... ... биік ... ... ... кең қатарлы бақ типінен дұрысы жоқ.
Таулы суландырылмайтын бақтарда алма мен ... ... ... ... телімделіп өсіріледі.
Түйетайлы беткейлерде ағаштар 7 Х 3 - 4 м схемасы бойынша, баспалдақтарда сұрыптың өсу күшіне ... ... ... 2 - 4 м ... отырғызылады. Мұндай ағаштар қолайсыз жағдайларға төзімділігі жағынан тұқымынан көбейетін телісушіге тікелей телімделген ағаштармен тең ... ал тез ... ... және ... өсетіндігі бойынша ергежейлі телісушімен өсірілген ағаштарға жақын.
Солтүстікте алма мен алмұрт 6 Х 4, 6 Х 3 және 5 Х 3 м ... ... ... Орал ... бұл ... ... 7 - 6 Х 5 - 4 м.
Қазақстанда сүйекті тұқымдар көбіне ... ... ... өсіріледі. Оңтүстік пен оңтүстік шығыста отырғызу схемасы сұрыптардың өсу күшіне қарай алхоры үшін 6 - 8 Х 4 - 5 м, ... үшін 5 - 6 Х 3 - 4 м. ... тау ... ... 5 Х 3 м, шие 5 Х 2, 5 - 3 м ... ... ... мен сорттар таңдау.
Өсімдіктердің тұқымдық - сорттық құрамы аймақтың табиғи - климаттық жағдайлары, шаруашылықты ... және ... - ... ... ескеріле отырып белгіленеді. Бұл кезде сол аймақ пен сол облыс үшін тұқымдық-сорттық аудандастыруды басшылыққы алу керек. ... мен ... ... ауданның немесе шаруашылықтың жеміс шаруашылығы бағыты ескеріле отырып анықталады. Жеміс өндірудің мынадай түрлері бар:
1) ... тыс ... ...
2) консервілеу өнеркәсібін шикізатпен қамтамасыз ету;
3) қалаларды, өнеркәсіп орталықтарын, курорттарды т.б. жас ... және ... ... ... бағытты іске асыру үшін қыстық және күздік шекілдеуік тұқымдас дақылдар ... ... ... ... ету үшін сүйектілер, жидек дақылдары есебінен тұқымдар жиынтығы көбейтіледі. ... ... алма мен ... қарағанда технологиялық сапасы жоғары. Бұл жағдайда қайта өңдеуге арналған шикізат ұзақ уақыт түсіп тұратындай тұқымдар мен ... ... ... ... ... құрам халықты бақ шаруашылығы өнімдерімен жазда да, қыста да қамтамасыз ететіндей болуы тиіс.
Сұрып таңдау да бақ ... ... ... ... суперинтенсивті бақтар сұрыптары тез пісетін, жүйелі түрде жеміс салуға қабілетті, ... және ... ... ... ... ... ... етпейтін крондарының габитусы ыңғайлы және механизммен күтуге мүмкіндік беретіндей болуы керек.
Ірі бақтарда алма мен ... 2 - 3 ... және 3 - 4 ... ... ... ... ... тұқымдардың сортименттері түрлі мерзімде пісетін сұрыптардың есебінен ұлғайтылады. Ол жеміс жинауды, сөйтіп өнім өткізуді ұлғайтады. Сұрыптарды іріктегенде олардың ... ... ... ... бағында жеміс және жидек өсімдіктері тұқымы мен сұрыптарының үлкен жиынтығын өсіруге мүмкіндік бар. Тек іріктелген сұрыптар мен тұқымдардың сол жердің ... ... ... дұрыс бағалай білу қажет.
Бақ территориясына тұқымдар мен сұрыптарды олардың биологиялық ерекшеліктері мен шаруашылық құндылығын ескеріп ... ... ... құнды деген алма мен алмұрт сұрыптарына топырағы өте ... ... ... ... ... ... алмұрт жылу мен жарық жеткіліксіздігін қатты елейді. Жер ... ... ... шие мен өрік егіледі. Шие карбонатты топырақта, өрік ... бос ... ... ... ... өрік тым ... жерде дұрыс шықпайды. Алхоры болса алма мен шиеге қарағанда жылуды жақсы ... Ол ауың да ... да ... ... ... ... жақсы өседі. Шабдалы менқызыл шие суыққа шыдамайды. Бұл тұқымдар жеңіл құмдақты топырақта жақсы өседі.
Учаскелерді бақ отырғызу үшін дайындауға ... мен ... ... алып ... тас жинау, жер бетін тегістеу, топырақ пен топырақ астының тамыр ... ... ... ... ... шаралары, қышқыл топырақты әктеп, сілтілі топырақты гипстеу, ыза суы деңгейін ... ... ... ... ... алдын ала дайындалғанына ағаштың одан арғы қолайсыз жағдайға төзімділігі, ұзақ тіршілік ету-етпеуі, өнімділігі және ... ... ... ... ... Оны дайындау кезінде жіберілген қателік болашақта түзетуге келмейтін қиындық келтіреді. Жеміс отырғызылатын учаскені дайындағанда әсіресе таулы жерлерге мұқият болу ... ... ең ... ... ... барынша азайтуға көңіл бөлген жөн.
Ағаштарды, бұталар мен тастарды алып тастауға Д-695, ДП-8А тамырымен жұлғыш машиналары, ... ДП-24 бұта ... К-1 ... ... ... К-3 ... бұта тырмасы, ал тас және түбірлер тасып шығару үшін ГПС-2М және ... ... ... ... ... ... ... жеңіл, орташа және күрделі деп бөлінеді. Жеңіл тегістеуге П-4, ПА-3 тегістегіштері, орташа тегістеу кезінде төбешіктерді жазу және 1-1,5 м ... ... ... ... ... мен скреперлер пайдаланылады. Содан соң осы техника күшімен бүкіл учаскенің беті тегістеліп шығады.
Күрделі тегістеу ауыр техникамен - бульдозерлермен, ... және ... ... ... және крделі тегістеу кезіндегі ең қажетті тәсіл - гумусты қабатты бір жерге үйіп алу. Барлық ... ... соң әлгі ... гумус бүкіл учаскенің бетіне жайылады.
Беткейлердегі учаскелерді дайындағанда ең жақсы әдіс - баспалдақтар (терасса) жасау. Қазақстанның оңтүстігі мен ... ... ... ... қарай баспалдақ жасаудың айдалған және қазбалы-үймелі деп аталатын екі түрі бар. ... ... жер ... ... ... және тіктігі 170 беткейлерде қолданылады.
Бұл әдісте баспалдақтар биіктігі 120 беткейлерде жалпы бағыттағы соқаларменқатарлы біржақты етіп немесе тіктігі 120 , 170 ... ... ... ... ... ... ені 4 - 5 м ... ... үшін ... 4 ... 8 ... ... өтуі керек. Беткей неғұрлым тік болған сайын трактордың өту саны да соғұрлым көп ... ... өте тік ... (300) ... өте ... ... ... Баспалдақтар Т-4 баспалдақ жасағышпен, Д-429А және Д-492А типті бульдозерлермен іске ... Оның ең кем ... ені - 4-4,5 м. ... ... 40-450, қазба құламасы тиісінше 600. Баспалдақтар аралығында ені - 0,5-1,0 мың алап ... ... ... ... 200-300 м. ... ... кіріп-шығатын сенімді жолы болуға тиіс.
Топырақ 3-4 жыл ішінде бір рет мәденилендірілсе, нәтижесі жақсы болады. Учаске әбден тегістелген соң ... ... көп ... шөп 30-35 см ... жыртылып, плантажды айналымға дейін таза сүдігерде ұсталады. Топырақты бұлай көп жылдық мәденилендіруге мүмкіндік болмаса, онда бақ отырғызуға бөлінеген ... бір ... ... ... Бұл ... учаске осы аймаққа ұсынылған сидералиялық дақылдар егіледі. Олар гүлдеуінің басында жыртылып, ... ... ... және ... қара ... ... ... болса учаскеге көкөніс, бақша дақылдары, қант қазалшасы, бір жылдық бұршақ тұқымдастар егіледі. Бірақ тыңайтқыш осы дақылдар үшін ... ... ғана ... ... дақылдар егілетін жерге қарамық тұқымдасынасына жататын өсімдік егуге болмайды.
Жеміс ... ... ... 80 - 100 см ... ... ... орай бақ отырғызылатын учаскенің топырағын терең мәденилендіру керек. Ол үшін 50- ссантиметрге дейінгі тереңдікте плантажды жыртылады. Ондай ... үшін ... ... ... ... соқа шығарады. Ол соқалар ДТ-75, Т-75 және ДТ-54А тракторларына агрегеатталады.Ал ППУ-50А күшейтілген плантажды соқа ауыр топырақты жыртуға арналған. Егер топырақ ... ... ... ... 20-30 см ... ... ... қосымша қопсытылады. Тастақты немесе ауыр саздың тығыз қабаты жақын жатқан жерлер Р-80 терең қопсытқышпен жыртылады.
Сортаң учаскелер шайылады. Топырақ отырып үлгеру үшін бақ ... ... ай ... ... плантажды түрде айдалады. Бақ көктемде отырғызылатын болса плантаж күзде, ал күзде отырғызылса ... ... ... ... Олар ... ... ... жалшалар қарықтарға қарағанда оңай тегістеледі. Жалпы плантажды айдаған соң ... ... ...
Себебі жырылғаннан кейін пайда болған жалшалар тез құрғайды. Топырақты мәденилендіру (терең жыртып, тыңайтқыш ... ... және ... ... ... ... ... тұтас учаске жыртылып, тыңайтқыш та тұтас енгізіледі, екінші жағдайда болашақта ағаш отырғызылатын ... ғана кең ... ... ... ... Ленталы мәденилендіруге еңбек те басқа шығын да (тыңайтқыш, жанармай) аз ... ... ... ... кең ... бақ ... өзін-өзі ақтайды. Бұл жағдайда лента аралығында қалған алаңдарды ... ... ... ... ... ... болады. Тар қатарлы интенсивті бақ отырғызу үшін топырақ тұтас әдіспен мәденилендіріледі.
Бақ бір ... ... жыл бойы ... Сондықтан да топырақ дайындау кезінде ағаш тамыры ... ... ... ... ету ... ойластыру керек. Бақ отырғызар алдында фосфор және калий секілді аз қозғалатын минералды заттар қорын ... ... алу ... ... ... бойы қоректік элементтермен қамтамасыз етеді.
Органикалық тыңайтқыш енгізуге ерекше қарау ... ... ... ... ... ... органикалық тыңайтқыштар топырақтың физикалық қасиетіне, оның механикалық құрамына қолайлы әсер етеді. Органикалық тыңайтқышты ... ... ... алдында фосфор және калий тәрізді минералды тыңайтқыштармен араластыра енгізген дұрыс. 1 гектарға ... ... өте көп ... яғни 30 ... ... ... ал ... жыртылған және гумусқа кедей топырақтарға 10 тоннаға дейін енгізу ... ... ... ... ... ... ... - 6-7 ц/га, калий тұзы - 1,5-3,0 ц/га. ... ... ... бұл ... ... екі ... дейін азайтылуы мүмкін.
Жеміс көшеттері отырғызылатын жердің топырағын мәденилендірсе, яғни терең де кең шұңқыр қазылса, оған минералды және ... ... ... олар кейін тез тамыр алып, жақсы өседі. Мұндай мәденилендіру ... ... ... ... ... өздігінен мәденилендіру үшін қолданылады. Соңғы жағдайларда ол бақты ... және ... ... ... жиі ... Ол үшін ағаш ... бір ... 20-30 кг органикалық тыңайтқыш (жақсы шіріген көң немесе қарашірік), 250 г.ә.з. фосфор және калий тыңайтқышы енгізіледі. ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін олар шұңқырдың түбіне немесе органикалық тыңайтқышпен ... ... ... ... өте тез шайылады, сондықтан да бақ отырғызғаннан кейін үстеп қоректендіргіш түрінде, тіпті ағаш отырғызылған соң ... жылы ... ... ... ... азот ... әсерінен ағашты отырғызғаннан кейінгі алғашқы кезеңде зақымданған тамырлардың тірілуі мен өсуін тоқтататындығы жөнінде мәлімет бар. Қажет жердің ғана ... ... ... ... оның ... ... ... отырғызылған алғашқы 2-3 жылда ғана қамтамасыз ететінін ескеру керек.
Бақ отырғызу.
Бақ отырғызу міндеттері. Көшеттердің ... ... ... - бақ ... ... табыстың маңызды көрсеткіші. Отырғызылған көшеттің біразы көктемей қалса, ол жерге қайта егу керек. Оған көп шығын шығады. Оның үстіне қайта ... ... ... гөрі өсуі ... ... ... жемісті де кеш салады.
Бірақ бұл істегі табысты жалғыз көшеттің жандануы ғана шешпейді, әрине олардың жанданып көктеп кетуі маңызды ... ... ... ... ... ... жетілуі жағынан басқалардан қалып қояды. Олардың жеміс салуы да бірнеше жылға кідіруі мүмкін.
Өнеркәсіптік жеміс салу ... ... ... ... ... көшеттердің отырғызылғаннан кейінгі өте жақсы жандануын қамтамасыз ету ғана маңызды емес, сонвмен ... ... ... ... ... өсуі де маңызды. Бақ отырғызылғаннан кейінгі алғашқы жылы ағаштардың өсімінің көлемі деген көрсеткіш бар. Шекілдеуіктілер тұқымында мұндай өсім кемінде 30-60 см, ... 40-80 см. ... бақ ... ... жылы олардың өсімін ең кем дегенде 1 метрге жеткізуге тырысу керек. Сонымен ... ... ... ... ... қатарының түзу болуы қажет. Кейін осы жағдайға бақ, яғни ағаш өсімі байланысты болады. Ағаш өсіміне сондай-ақ отырғызу материалының сапасы, отырғызу ... дер ... және ... ... ... егіп ... ... күтімі де әсер етеді.
Отырғызу материалы. Отырғызуға арналған көшеттер стандартты, механикалық зақымдану белгілері жоқ, суыққа ... ... мен ... сау ... ... Бақ ... үшін бір және екі жылдық көшеттер пайдаланылады. Бір жылдық көшеттер отырғызған соң жақсы жанданады, оларды тасымалдау да оңай, екі ... ... ... қалыптасады, баққа отырғызған соң ерте жеміс сала бастайды. Көшеттердің отырғызуға арналған жасы бақ отырғызылатын ... ... ... және бақ типіне байланысты болады. Жеміс шаруашылығының солтүстік аймақтарында баққа ... үшін ... және ... ... екі жылдық көшеттері, оңтүстік және оңтүстік шығыста шекілдеуіктілердің бір және екі жылдық, сүйектілердің бір жылдық көшеттері отырғызылады. Таудағы суармалы емес ... бір ... ... нәтижесі жақсы. Интенсивті жиі және өте жиі отырғызылатын бақтардағы отырғызу материалдары аласа өсетін телісушілерге телімделген. Оларда да көбіне бір ... ... ... ... ... сапасы бақ отырғызу процесінің өзінде күрт төмендеуі мүмкін. Бұл олардың тамыр жүйесінің өсуі немесе қурауы салдарынан ... ... ... ... ... ... яғни ... немесе егуге, сондай-ақ оларды шамалы уақытқы болса да ашық аспан астында, ... күн ... ... немесе желді күндері қалдыруға болмайды.
Тасымалдаған кезде көшет тамырларын ... ... ... ... кенеппен орау керек. Ал оларды егісте сақтау керек болса мерзіміне қарамастан көміп қойған жөн, егердің алдында ... ... ... ... алу қажет. Қоспа саз бен ірі қара көңінен су құйылып, қоймалжың болғанша араластырылып ... ... ... қысқы тынығу кезінде көшіріп отырғызған жөн. Климаттық жағдайға, тұқымы мен ұйымдастыру-шаруашылық мүмкіндіктеріне қарай бақ көктем мен ... ... ... ... ... ... кезеңінің басына сай келеді. Жағдай қолайлы болса ағаш көктемде тез жанданып, жақсы өседі. Бірақ көктемгі егіс жұмысының басынан ... ... ... ... ... ... тым тар, небары 10-12 күн. Күзде отырғызу мерзімі ... ... ... ... ... ... ... жұмысы тұрақты суықтың түсуіне 2-3 апта аяқталуға тиіс. Бұл уақыт отырғызылған көшеттердің тамыр жүйесінің топырақ тоңазығанша ... ... ... ... ... ... ... көшеттердің үсу немесе қурау қаупі бар. Сондықтан да шекілдеуікті тұқымдардың анағұрлым төзімділерін ғана отырғызып, сүйектілерді көктемде отырғызған жөн.
Отырғызу әдістері. Ағаш ... де, ... де ... ... ... өнеркәсіптік бақ отырғызу ісінде машинамен отырғызу әдісі басымдық танытуда. Ол қолмен отырғызуға қарағанда еңбек шығынын 4-10 рет ... ... ... әдісі әсіресе интенсивті жиі егілетін бақ отырғызу кезінде аса тиімді. ... ... ... ... аймағында, егер топырақ қабаты жеткілікті түрде жыртылса және беткейлердің тіктігі 10 ... ... ... механизм күшімен отырғызуға бола береді. Оны баспалдақталған беткейлерде де табысты қолданады. Бұл жұмыстар үшін бақ отырғызатын машиналарды да, ... ... ... да ... ... болады. Олар жүру жылдамдығы азайтылған ДТ-75, ДТ-75М немесе 7-75 тракторларына агрегатталады. Қолмен отырғызу да кең ... ... ... аз бақтарда, баспалдақтанбаған беткейлерде, ағаш отырғызылатын орындарды мәденилендірмей болмайтын қуаты аз топырақты учаскелерде, сондай-ақ шықпай қалған ағаштар орнына көшет ... ... ... ... ... ... бар. ... шұңқырға отырғызу, қарыққа отырғызу, гидрологиялық жолмен бұрғыланған орынға ... т.б. ... ... ең ... және кең ... ... отырғызу. Бұл әдіс бойынша көшет алдын-ала қазылған шұңқырға егіледі.шұңқырлар қолмен ... ... ... ... ... ... ... сол орынды әбден мәденилендіруге мүмкіндік туады. Әдеттегідей 30-35 см тереңдікте жыртылған жерлде тереңдігі 60см, ені 100 см ... ... одан әрі ... одан әрі ... және ... ... енгізілген шұңқырды сол жердің плантажы деп есептеуге болады. Шұңқырды қолмен қазғанда топырақтың үстіңгі құнарлы қабаты бір жағына, астыңғы қабаты екінші ... ... соң ... ... ... ... ... тыңайтқышпен байытылған үстіңгі қабаттың құнарлы топырағы мен көшеттің тамыры ... де, ... ... ... ... ... ... қазғышпен қазғанда топырақты бұлай бөлуге мүмкіндік болмайды. Алайда бұл вариантта органикалық-минералды ... ... ... шұңқырдың түбіне салынады. Оның үстіне бұл жағдайда еңбек өнімділігі 20 есе өседі де, ақшалай ... ... ... ... 3 есе ... Өнеркәсіп шұңқыр қазғыштың КЯУ-100 және КПЯШ-100 деген екі типін шығарады.
Олар МТЗ-50/52 және МТЗ-80/82 тракторларына агрегатталады. Диаметрі 30, 40, 60, 100 см ... ... бар. 80 см ... ... ... қаза ... Еңбек өнімділігі сағатына 100-110 шұңқыр.
КПЯШ-60 шұңқыр қазғышы өздігінен жүретін Т-16М ... ... ... Т-54В тракторына агрегатталады. Бұл шұңқыр қазғыштың онша терең емес плантажды жыртылған жерден шұңқыр қазуға арналған диаметрі 40 және 60 см екі ... ... ... ... алдында топырақты мәденилендіруге терең плантажды жер жырту енгізілген учаскеде шұңқыр қазып керегі жоқ. Бұл жағдайда ... ... ... ағаш ... ... қазуға болады. бұлай ағаш егі осы жұмысқа кететін жалпы шығынды 1,5-2 есеге азайтады.
Клонды телісушіге телімделген алма мен алмұрттың интенсивті бағын ... ... ... ағаш ... онша ... болмаса оларды шұңқыр қазбай-ақ қарықтың өзіне еге беруге болады. ол үшін ... ... ... Беті ПРВН-2,5 соқасымен тегістеледі де, кварталды қуалай не оған кесе көлденең ... ... мен ... ағаш орнына сай тереңдігі 22-25 см қарық қазылады. Қарықтардың бірін-бірі қиып өтетін ... ағаш ... ... телісушілерге телімделген бір жылдық көшеттерді гидрологиялық бұрғылармен бұрғылаған жерге отырғызуға болады. Ол үшін ені 16-18 см орын ... төрт ... ... ... ... Осы шұңқырларға көшет егуге әбден болады. Шашыратқыштан немесе автоцистернадан 2,5-3 атмосферада ағатын судың жұмысшы қозғалысы жеткілікті. Учаскелер алдын-ала ... ... ... ... ... жолмен бөлінеді. 9 адамнан тұратын агрегаттың өнімділігі бір ... 5400 ағаш ... әр ... ... 600 ... ... ... отырғызылған ағаш егер оның тамыр мойнақшасы топырақ ... яғни жер ... ... ... өсіп, жақсы жетіледі. Тайыз отырғызылса да олардың тамыр жүйесі жалаңаштанып соның салдарынан ағаш ... ... ал ашық ... ... жазда қурап, қыста қайта үсіп кетеді. Сондай-ақ тайыз отырғызылған ағаштан тамыр өскіндері көп шығады. ... тым ... ... ... мойнағын көміп те тастауға болмайды. Ондайда, әсіресе ауыр ылғал топырақта ағаштың өсуі нашарлап, өнімділігі төмендейді. Әдеттегідей жыртылған жерден ... ... ... ... дәнінен көбейтілген көшеттің тамыр мойнағы шұңқыр бетінен 3-5 см ... ... ... Топырақ отырғаннан кейін ол жер бетімен бірдей болып қалады. Плантажды ... ... ... ... ... ... ... тамыр мойнағы жер бетімен бірдей немесе 1-2 см терең отырғызылады. Жеңіл топырақты жерлерде ... ... сәл ... түскені онша қауіпті емес. Сүйектілер ондайды шекілдеуіктілерге қарағанда ... ... бақ ... үшін 8-12 жұп отырғызушыдан тұратын бригадақұрудың орынды екенін көрсетті. Кейде ағаш отырғызатын үш ... ... ... ... Ол кезде бір жұмысшы көшетті ұстап тұрады да, екеуі көмеді. Бұл дұрыс емес. Үш адамнан тұратын звено ... ... ... ... ... екі жұмысшы күрекпен топырақ қоспасын араластырып,шұңқырдың ортасына конус ... етіп ... ... соң бір ... көшетті алып, конустың үстіне қояды, топырақ пен көшет тамырын түзетеді. Екінші жұмысшы шұңқырды көмуге ... ... ... ... ... ... жұмысшы көшеттің айналасындағы топырақты нығыздап таптайды. Содан соң екі ... да ... ... ... ... ... ... рет таптайды да, жан-жағын ойыстап суаратын алаңша жасайды. Зерттеулер ағаш отырғызумен үш ... ... ... ... ... ... екі адамнан тұратын звеноға қарағанда еңбек өнімділігінің 44% ... ... ... ... ... 75% ... негізгі қаңқа тамырынан, өсіп келе жатқан ұсақ түбірінің көп бөлігінен және тамыр ... ... (өсу және сору ... ... ... ... отырғызылған өсімдіктің жандануы қиын. Тіпті қолайлы өсу жағдайының өзінде алманың ... ... ... кейін 15-20 күнсіз қалыпқа келмейді, ал қолайсыз жағдайда тамырының қалыпқа келуі бұдан да ... бір қиын ... ... ... өсімдікке қаңқа тамырларының тығынды тканьдері мен кесілген орындары арқылы топырақтан келетін су өте аз болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Соның салдарынан оның жер бетіндегі бөлігі мен тамыр жүйесінің арасындағы корреляциялық тепе-теңдік бұзылады. Өсімдік организміндегі ... ... ... процесін және өсімдік көлемін ұлғайтуға ылғал мен қоректік элементтер бәрі бір тамыр жүйесі арқылы түспей қалпына ... ... ... ... отырғызылған соң 2-2,5 айдан соң ғана болады. сонымен көшеттіңжер бетіндегі бөлігін кесу жағдайды ... бір ... ... Ол үшін ... ... отырғызылған бойда кесіледі. Егер көшет күзде отырғызылса онда ерте ... ... ... Бір ... көшет крондарын қалыптасқан екі жылдықтардың қаңқа бұтақтары және қопсытылған күйінде ұсталынады. Діңнің айналасындағы топырақты жабындау ... ... ... ... Егер ... күзде отырғызылса жеміс шаруашылығының солтүстік аймағында ағашты суықтан қорғау үшін оны діңі мен негізгі бұтақтары қалың қағазбен, қара қағазбен немесе ... ... ... ... үсіп кету қаупі бар аудандарда көшеттер топырақпен (кемінде 30 см) көміледі.
Отырғызылған баққа құжат арналып, оған ... типі ... ... ... топырақты дайындау және мәденилендіру тәсілдері, отырғызу материалдарының жасы және шығу тегі, отырғызу мерзімі, әдістері жайлы мәліметтер мен өсімдіктерді отырғызғаннан кейінгі ... ... ... ... ... негізгі тәсілдері сол дақыл өсірілетін аймақтың топырақ-климат жағдайларына, қолданылып отырған ... ... ... ... өсімдіктің жасы мен типіне, өсіріліп отырған өнімнің бағытына т.б. байланысты болады. жас бақтағы жеміс ағаштарын күтудің негізгі міндеттері: ағаш тіршілігін ... ... тез ... жыл ... тез ... қамтамасыз ету, крондарын дұрыс қалыптастыру және тамыр жүйесінің тереңдеуіне жағдай жаасау т.б. шекілдеуіктілерді жас кезінде олардың бұтақтарының өсімін кемінде 80-100 см, ал ... 90-120 см ... ... Оған ... дер ... тыңайтқыш енгізе отырып күткенде, жеткілікті суарғанда, зиянкестер мен ... ... ... ... ғана қол ... Жоғары, дер кезінде қолданылған агротехника жас жеміс ... ерте және дер ... ... салуын қамтамасыз етеді.
Жеміс салып тұрған бақтағы негізгі агротехника міндеті: жеміс ағаштарының крондарын одан әрі ... ... ... бұтақтардың қалыпты өсуін қадағалауға аударылады. Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік шығысында шекілдеуіктілер бұтақтарының жыл сайынғы өсімі кемінде 30-50 см, ал ... 50-60 см ... ... ... тағы бір ... аз жұмсай отырып, жыл сайын тауарлық сапасы жақсы өнім алу.
Бақ қатараралығындағы топырақ ... ... ... ... ... ... физикалық қасиеттері мен қоректік режиміне, жеміс өсімдіктері вегетациясының түрлі фенофазаларының: өсу кезеңінің, жеміс салу және ... ... ... сай ... ... ... мүмкіндік беріп, бақ қатараралығындағы топырақты су және жел эрозиясынан, арам шөптен сақтауға, тамырлардың ... ... ... микроорганизмдердің қалыпты тіршілігі үшін ауамен қамтамасыз етуге, жеміс ағашы мен оның өнімін аурулар мен зиянкестерден сақтауға тиіс.
Қазақстан жағдайында, ... ... ... ... бақ ... күтудің мынадай жүйелері белгілі:
Қара сүдігер - ылғалы жеткіліксіз аймақтардағы бақ топырағын күтудің ең кең ... ... Бұл ... ... ... жырту, ерте көктемде малалау немесе таптау және жеміс ағаштарын вегетациясының өн бойында бірнеше рет культиваторлау жатады.Зябь көбіне күзде ... Ол үшін ... ... ... ... ... отырып түрлі тереңдікте жыртылады. Мысалы, қатараралықтың ортасы 15-18 см, ағаш сидамына жақын тұс 10-12 см ... ... Қара ... арам ... ... ... жеміс өсімдігінің ылғалы мен қорегіне ортақтастықты ретке келтіреді.
Сүдігерлік-сидераттық жүйе - сүдігерді оның бетіне жаздық немесе ... ... ... кезектестіру. Сидерат дегеніміз органикалық тыңайтқыш ретінде көк күйінде өсірілетін өсімдік. Мұндай өсімдік жырту сәтіне ... тез де ... ... мол көк ... ... мыс көзі болуға тиіс.
Сондай-ақ негізгі қоректік заттарды топырақ ерітіндісінде шоғырландыруға, топырақ эрозиясына кедергі жасауға, оның ... мен ... ... мүмкіндік беруі тиіс. Бірақ себілген шөптің барынша өсу кезеңі жеміс дақылдарының сондай өсуімен сәйкес келмеуі тиіс. Әйтпесе бірін-бірі ... ... ... ... ... ретінде пайдаланатын шөп жеміс дақылдарының өсу процесі аяқталғанда, жазда және күзде яғни жеміс жиналған ... ... ... ... ... келесі жылдың көктемінде, ал жазда себілсе күзде жыртылады.
Бұл жүйенің мәні бақ қатар аралықтарын көн жылдық шөппен ... ... ... сондай-ақ ағаш діңінің айналасы шөптен таза ұсталады. Қазақстанда бақты шымдау ылғалы мол аймақтарда сондай-ақ беткейлерге егілген бақтарда ғана жүзеге ... ... сала ... ... ...
Тұтас шымдау. Онда шөп бүкіл бақ алаңына өсіріледі. Мұнда тек ағаш діңінің айналасы ғана шөптен таза ... ... ... қатар аралығы шымдалса қатарлар топырағы қара сүдігер үшін қалдырылады. Жіңішке жолақты шымдау кезінде шөп қатар аралық енінің 1/3 бөлігіне ... ... ... Бір ... соң ... ... бір қатарға шөп тұқымы себіледі де, екіншісі қара сүдігерге жыртылады немесе керісінше жасалады. Қазақстан үшін шымдаудың ... ... ... ішінде кең тарағаны - тұтас шымдау. Республика бақтарын қолдан шымдау үшін оңтүстікте суармалы жағдайда жоңышқа еркекшөппен, қылтықсыз, ... жима ... ал ... пен орталық аудандарда суармалы жағдайда беде тимофеевкамен ... ... ... шөп ... ... жақсартады, қопсытады, сондай-ақ су өткізгіштік, су сиымдылығын арттырады, топрыақты су және жел эрозиясынан жақсы қорғайды, топырақтың сортаң тартуын азайтады, өңдеу ... ... ... ... ... ерте көктемде жауынды күндері бақ күтіміне қолайлы жағдай тудырады, сондай-ақ жемістің тауарлық сапасын көтереді.
Гербицидтер. Су және жер ... ... ... ... ... өңдеуі қиын ағаш діңі жолақтары мен қатар аралыққа бұта ... ... ... ... ... ... арам шөппен, әсіресе көп жылдықтарымен күресу үшін химиялық дәрі - ... ... ... ену ... ... барлық гербицид контактылық және жүйелік деп бөлінеді. Гербицидтердің тиімді әсері топырақтың ... ... ... ... мен ... ерекшеліктеріне, сондай-ақ арам шөппен ластануына, арам шөптің жасына, түріне және жағдайына байланысты келеді. Гербицидтер жоғары агротехника фонында ғана қолданылады. ... ... ... қатаң сақталады. Жеміс дақылдарының өсіп-өну органына гербицид тигізуге болмайды.
Гербицид желсіз, салқын ... ... Ол ... ағашы емес, арам шөпке әсер етуі тиіс. Топырақты қатты қабыршақтатуға да болмайды.
Өйткені қабыршақ оның аэрациясын нашарлатады және тамыр ... ... де ... ... ... қарағанда гербицидті тез сезінеді. Шекілдеуіктілерден алма гербицидке төзімді де, алмұрт пен бекенің ... ... жиі ... ... ... ... ... әсіресе қазақстанда телісушісі клонды болғанда қатар аралықтарға ешқандай дақыл егудің қажеті жоқ. Себебі олар топырақты құрғатып, жүдетеді, механизммен өңдеуді ... ... және ... ... ... ... Сөйтіп жеміс ағаштарының тіршілігін қиындатып, өсуін тежейді, жеміс салу мерзімін ... ... салу ... ... қол жұмысын көбейтеді, ақырында жеміс өндіру тиімділігін төмендетеді.
Бақтардың негізгі массивті орналасқан Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік шығысында, егер олар ... емес ... ... ... ... ... ... бағында жүргізілетін агротехниканың маңызды міндеттері топырақты жауын-шашынның жуып кетуінен, яғни су ... ... ... табылады.Өйткені Қазақстанның оңтүстік шығысындағы таулы аймақтарында көктемде қар ерігенде жаз бен күздегі нөсер ... су ... жиі ... Су ... ... тік ... ... сонымен бірге жарқабағы жоқ беткейлерде де білінеді. Эрозия процестері егер бақ қатар аралықтары қара сүдіргіде ұсталса, ... ... ... болдырмас үшін немесе эрозия процестерін бәсеңдету үшін мынадай шаралар ... бақ ... ... ... жер ... ... орай қатарлар бағыты, отырғызар алдында тиісті топырақ өңдеу, баққа қорғаныш жолақ ұйымдастыру т.б.
Таулы аймаққа бақ ... ... ... ... ... ... күтудің тиімді жүйелерін үйлестіру. Оларға топырақ күтіміне ... ... ... сол ... ... ... жүргізу, жеміс ағаштарын контурлап отырғызу, беткейге отырғызылған ағаш қатараралықтарын күтудің дифференцияланған жүйесі, тік жарқабақ, яғни тік беткейлері мен ... ... ... ... ... ... Тау ... қатар аралықты күту жүйесінің ең тиімдісі - топырақты шымдау. [2].
Жеміс дақылдарының тыңайтқышқа деген ... ... ... қой ... ... алма мен алмұрт, алхоры, беке аз сіңіреді. Кейбір қоректік заттардан жеміс ағаштары азотты, калий мен кальцийді көп, ... аз ... Заря ... ... 1 кг ... үшін Іле Алатауының қоңыр қызғылт топырағында 32-34 г ... 15-18 г ... 90-100 г ... жұмсалған.
Жас алманың 1 гектар жерден жылына сіңіретін негізгі минералды элементтері мынадай: азот 2-10 кг, фосфор 1-2 кг, ... 5-6 ... ... ... ... әр гектардан200 центнерге дейін жеміс жинағанда 40-50 кг азот, 10-15 кг фосфор, 115-120 кг ... ал ... 300-400 ... ... 7-9 кг ... 20-30 кг ... және 150-170 кг ... тұтынған.
Жеміс дақылдарының тыңайтқышқа деген қажеттілігі сорттық ерекшеліктеріне, топырақ қасиетіне, оның құнарлалағына, бақтың суарылуына, қатар аралықтардың күту жүйесіне, ... өсу ... ... ... ... да байланысты болады.
Жеміс дақылдары бір орында ұзақ уақыт өскенде қоректік заттарды көптер сіңіреді.қоректік заттардың белгілі бір мөлшері алынған өніммен, топрыраққа енді ... ... ағаш ... ... ... барі топырақтың кедейленуіне, яғни нашарлануына әкеліп соғады. Қоректік заттардың жетіспеуі жеміс ағаштарының өнімділігіне, суыққа төзімділігіне және ұзақ ... ... кері әсер ... Кейбір элементтер қатынасы дұрыс болмаса да осындай жағдайға тап болады. соған орй элементтер қатынасын дұрыстау тыңайтқыштың ең маңызды міндеті.
Жеміс ... жыл ... ... салуындағы және жеміс сапасын арттырудағы ең маңызды фактор - тыңайтқыш. Ол жеміс ... ұзақ ... ... гүл ... ... ... ... түсуін азайтуға жағдай жасайды. Оны басқа да агротехникалық шаралар жиынтығымен қоса қолданса бақтың өнімділігі артады, жеміс ... ... ... ... ... ... ... тез бітіп кетуін, тамырларының қайта қалпына келуін тездетеді.
Жеміс ағаштарының ... ... ... ... және ... ... ... болады. көзбен анықтаған кезде маман бұл жағдайда кейбір ... ... ... және артықтығы жайлы жеміс өсімдіктерінің сыртқы белгілері, жапырақтарының түсі, ондағы ... ұсақ ... ... ... ... ... қурауы, өсіп тұрған бөлігінде тургордың жойылуы т.б. бойынша ойластырады. Бұл ... ... ... ... грибок және бактериялық аурулардың әсерімен де, зиянкестердің зақымдауымен де, төменгі және жоғары температураның қолайсыз әсері салдарынан да, ылғалдың жетіспеуі және ... да, ... ... да, ... ... мен ... да, ... телісушіге сәйкес келмейтіндігінен де т.б. өзгеретіндігін ескеру керек. Сондықтан да көзбен анықтағанда қорекке байланысты ... ғана ... алу ... ... ... әдісі үлкен территориялы бақтарға экспедициялық зерттеу жүргізу кезде кеңінен ... ... ... ... ... ... қоректік элементтер құрамына химиялық анализ жасау тәсілімен толық ... ... бұл ... ... негізгі қоректік компоненттердің жағдайы мен қатынасының обьективті көрсеткіштерін көрсетеді.
Жеміс ... ... ... анағұрлым дәл де дұрыс бағалау үшін кейбір органдарын, негізінен ... ... ... ... маңызы зор. Жапырақ бойынша анықтау тәсілінің жеміс дақылдары үшін тағы бір маңыздылығы бар. Ағаштар қоректік заттарды топырақтың ... ... ... Оны ... ... анализбен анықтау өте қиын.
Сонымен бірге ағаштың кейбір кезеңдегі қорегін топырақтағы қоректік заттармен ғана ... оны ағаш ... ... заттар қорымен де анықтайды. Осының бәрін кейбәр органдарға, әсіресе жапырақтарға химиялық анализ ... ... ғана ... ... Өз ... үшін ... өсімдіктері көмірқышқылын, су мен құрамында азот, фосфор, калий, калций, күкірт, магний бар ... ... мен ... - ... мыс, ... ... ... кобальт т.б. пайдаланылады.
Азот өсімдік тіршілігінде маңызды роль атқарады. Ол ... ... ... ... ... және басқа органикалық қосылыстар құрамына кіреді. Сіңімді азот ... ... ... ... ... жақсы өсіп, жеміс салады. Бұл элементтің анағұрлым көп ... ... пен ... аз ... ... сүрек пен тамырда болады. Азот жетіспесе ең алдымен ... өсу ... ... ... жетіледі, ұсақтайды, түсі ашық жасылдан қызыл сары және қызыл реңді ашық сарыға дейін өзгереді, мезгілінен бұрын түсіп ... ... ... жақсарту үшін органикалық және азотты тыңайтқыш енгізу қажет.
Кальций зат алмасуда үлкен роль атқарады. Ол болса аммиак азоты жақсы сіңіріледі. Кальций ... ... ... ... ... Ол ... ... ұшырайды, сору тамырларының клеткалары бұзылады, сондай-ақ шырыштанады, өсімдіктің жер үстіндегі бөлігінен шайыр ағады, ал бұл элемент артық болса өсімдік ... ... Бұл ... ... ... енгізсе ғана жойылады. Бұл әсіресе құмды жерлер үшін қажет.
Магний - хлорофильдің негізгі бөлігінің бірі. Углевод құрауға қатысады, ... ... ... ... ... жетіспесе алма, алмұрт, алхоры және шие жапырақтары тарамдарының аралығында ашық ... ... ... ... ... пайда болады. Олардың жапырақ жиектеріне таралуы жиі кездесетін құбылыс. Ауру жапырақтар түседі, жұмсақ, жұқа жасыл жапырақтардың сағағы ғана қалады. Қой ... ескі ... ... болып, сарғаяды немесе реңі қызыл тартады. Темір қышқылдандыру-қалпына келтіру процестеріне қатысады. Бұл процесс өсімдік клеткаларында хлорофилл ... үшін ... ... ... алу ... құрамдас бөлігі болып табылады. Ол жетіспесе өсімдіктің өсуі тежеледі, хлорозға жиі ... ... ... қалады. Темірдің жетіспеуін қалпына келтіру үшін тұз ерітіндісі енгізіледі, тамырдан тыс шашу әдісі қолданылады және ... ... ... ... ... ... препараттар - хелаттар қолдануға да болады.
Тыңайтқыш енгізген ... ... ... ... сұрыптық ерекшеліктерін, активті тамырларының топырақта орналасуын, топырақтың физикалық және ... ... ... ... қаншалықты екенін т.б. ескеру керек. Жеміс ағаштарының қоректік элементтерге деген қажеттілігі түрлі жас ... әр ... ... ... жеміс ағаштарының жас кезінде азотқа деген қажеттілігі зор болады да, толық жеміс салу ... ол ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштың қандай факторға әсер ететінін және олардың міндеттерін білу қажет. Мысалы, жас бақта өнімсіз кезеңнің өтуін жеделдетудің маңызы зор. ... салу ... ... өнім ... ... және ... бүршіктерін салуға жұмсаған қоректік заттар шығынан қалпына келтіру керек.
Толық жеміс салу ... ... ... ... ... ... жапырақтанып тұрған сәтін сақтау маңызды іс. Баққа тыңайтқыш енгізудің мақсаты - ... ... ... мөлшерде, қолайлы мерзімде оңай формамен және қоректік элементтерді дұрыс қатынаста қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... жасы ұлғайған сайын олардың тыңайтқышқа яғни қоректік элементтерге деген қажеттіліктерінің де артатынын ескеру ... ... ... ... және органикалық болып екіге бөлінеді.
Бақтар мен жемістіктерде қарапайым (азотты, фосфорлы, калийлі) және күрделі тыңайтқыштар пайдаланылады.
Азотты тыңайтқыштар. ... ... - ... орта есеппен 24 - 34,5% азот болады. қатты гигроскопиялы, яғни ауадан ылғал сорып, тез нығыздалады, суда жақсы ... ... ... ... ... ... ... ретінде енгізіледі.
Мочевина (карбамид) - құрамында 46% азот бар. Суда жақсы ериді. ... ... ... және ... ... Ол тамырдан тыс үстеп қоректендіру үшін әбден жарайды. Топыраққа ... ... дер ... аяқтау жағын ескеру керек. Өйткені оны қолдану кезінде аммиак түрінде азот тез, әрі көп ... ... ... ... ... - ... 20,5-21% азот бар, ал ... сақтау кезінде нығыздалмайды. Сілітілі және бейтарап топырақтарда ол қышқыл ... ... ол ... ... ... - ... ... ұнымен т.б. қатынаста (аралас емес) қолданған тиімді.
Фосфорлы тыңайтқыштар. Бұлардың ішінде анағұрлым кең тарағаны қарапайым және қосарлы суперфосфат, топырақпен мықты бекіп, суда аз ... ... ... бар. Осы факторлар ескеріле отырып, фосфорлы тыңайтқыштар терең, яғни топырақтың жеміс-жидек өсімдіктері тамырларының негізгі массалары жататын қабатына енгізіледі. Қарапайым ... ... 19%, ал ... ... ... 46% сіңімді фосфор бар. Топыраққа енгізген кезде қосарлы суперфосфаттың мөлшеріне қарағанда 2 - 2,5 есе ... ұны - суда ... ... ... 14-23% ... тотығы бар. Топыраққа суперфосфатқа қарағанда көп мөлшерде енгізіледі. Қара ... және ... азот ... ... ... азот қышқыл аммоний) және калий қышқыл тыңайтқыштарымен қатынаста бұл тыңайтқыштың әсері ... Бұл ... мен ... ұнын араластырып қолдануға болады.
Калийлі тыңайтқыш. Хлорлы калийдің құрамында 56 - 60% калий тотығы бар. Ылғал ... ... ... ... Хлорлы калийдің құрамында өсімдікке, әсіресе жидек дақылдарына зиян хлор бар. ... да оны ... ... ... алдында енгізген жақсы. Өйткені вегетациялық кезеңнің басына дейін ол ыдырап, хлор топырақтан ұшып үлгереді. ... ... ... ... ... ... ... - ұсақ кристалды тұз. Құрамында 46-50% калий тотығы бар. Барлық калийлі тыңайтқыш суда ериді. Оларды ... ... ... ... массалары жатқан қабатына енгізу керек. Себебі олар қатайып, топырақтың енгізген тұсында қалып қояды.
Күрделі тыңайтқыштардың ішінде ең көп тарағандары ... - ұсақ ... ... ... 12% азот және 46% жуық ... бар. ... әдетте азотты тыңайтқыштармен толтырылады. Фосфорға кедей топырақтарда (Солтүстік Қазақстан) тиімділігі жақсы.
Нитроаммофостың құрамында 23% ... ... ... фосфор бар. Түйіршіктелген күйінде шығарылады. Суда жақсы ериді. Тыңайтқыштың бұл түрі ... ... ... ғана тең ... пайдаланылады.
Көң - өте құнды да пайдалы тыңайтқыш. Оның құрамында өсімдіктің өсуіне қажет барлық зат, ... ... ... де бар. Көң ... ... ... қатты әсер етеді. Оларды сақтаудың тығыз, суық әдістері ең жақсысы болып табылады. Өйткені бұлай сақтағанда қоректік заттар аз ... Жас көң ... ... ... Егер ... ... жартылай, толық күйген қара шірік дайындауға болады. Оның жақсы ... ... ... 3 - 4 жылдың ішінде біліне бастайды. Құрамындағы қоректік элементтері ... құс ... ... соң қой, ... және ірі қара көңі ... ... - тез әсер ... органикалық жақсы тыңайтқыш. Құрамында 3,5% азот бар. Ол көң азотына қарағанда жақсы сіңеді. Сондықтан да ... бір ... бұл ... 5 тоннасындайы жетіп жатыр. Көбінесе үстеп қоректендіру үшін пайдаланылады. Топыраққа енгізер алдында оның ... ... ... соң 10-12 есе су қосылады.
Садыра. Құрамында көп ... ... бар, ... ... аз. Сондықтан да садыраменбірге фосфор тыңайтқышы енгізіледі. Бұл тез әсер ететін қоректік тыңайтқыш ... ... үшін ... - ұзақ әсер ... ... ... ... Ол түрлі қалдықтардан, түскен жапырақтардан, өсімдік пәлектерінен, түрлі органикалық қоқыстан, құс ... ... ... бәрі ... ... ... су ... садыра құйылады. Сөйтіп, топырақпен көміп бір жылға қалдырады. Шірігеннен кейін топыраққа енгізіледі. Шірімеген ... ... ... ... ондай шіріндіде арам шөптердің тіршілікке бейім тұқымдары қалып қояды.
Тезек тез әсер ететін тыңайтқыш. Құрамындағы азот көңдегі азоттан екі есе көп ... оны тек ... ... қажет. Тезекті зарарсыздандыру үшін шірінді ретінде қолданған дұрыс. Ол үшін оны ... ... ... ... ... немесе ерте көктемде енгізу керек.[1]
Тыңайтқыш енгізу мөлшері, мерзімі мен ... ... ... түрлі факторларға: өсімдік ерекшеліктеріне (сорты, жасы, отырғызу тығыздығы т.б.), топырақтың құнарлылық дәрежесіне, суармалы немесе суармалы еместігіне, топырақ күту ... ... ... ... ... картоп, бүлдірген) өсірген кезде жыл сайын бүкіл вегетациялық кезеңнің өн бойында 1 гектарға 60-90 кг ... ... ... тыңайтқыштар енгізіледі. Сондай-ақ отырғызар немесе себер алдында топыраққа 30-40 т/га есебінен көң шашылады.
Көп жылдық шөп егісі үшін фосфорлы және калийлі ... ... ... азотты тыңайтқышпен үстеп қоректендіру жетіп жатыр. Жас баққа егілген көпжылдық шөптердің келесі вегетациялық ... 1 ... 60 - 90 кг ... ... ... тыңайтқыштар енгізіледі. Республикамыздың оңтүстік шығысында топырақтың фосфоры жеткілікті. Сондықтан да ол ... бұл ... 2-3 ... бір рет енгізсе де болады.
Жеміс дақылдарының жасы ұлғайған сайын минералды тыңайтқыш ... ... ... салған өнімге жұмсалатынын ескере отырып, ұлғайтылады. Мысалы, алма орта ... 40-60 ц/га өнім ... 60 кг ... ... ал ... 100-150 ц/га ... тиісінше 120-180 кг енгізіледі. Калийлі тыңайтқыш енгізу нормасы 1 гектарға 120 кг ... ал ... ... ... ... 60-90 кг. Тығыз отырғызылған ағаштар мол өнім берген кезде минералды тыңайтқыштар мөлшері екі есе ... ... ... ... ... ... бойынша 1 гектарға 20-40 кг мөлшерінде үстеп қоректендіру кезінде ерте ... ... ... жеміс және жүзім шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты Алматы облысы үшін үстеп қоректендірудің мынадай мерзімдерін ... ... ... ... аяғында, жеміс байлау кезеңінде, екінші - жеміс бүршіктерінің дифференциясы алдында, үшінші - ... ... өсу ... ... ... ... ... болады. вегетациялық кезеңнің бірінші жартысында негізінен азотпен, ал екінші жартысында фосфор және калиймен үстеп ... ... ... ... қректендірген өте тиімді. Ол үшін сиыр көңі тұнбасына, құс саңғырығы енгізілген садыра немесе минералды тыңайтқыштар ерітіндісі пайдаланылады. Одан әрі ... азот ... ... ... Ол ... қоректік режимін күрт жақсартады, өсуінің күзгі кезеңінде, яғни өсімдіктің ... ... ... ... ... әсер ... қоректік заттардың резервтегі қоры жинала бастағанда тамыр жүйесінің қызметін күшейтеді.
Қыстыкүні ... ... ... ... ... тоңазымай тұрған кезде өсімдік тамырының өсетіндігі дәлелденген. Сондықтан да күзде енгізілген ... ағаш қара ... де, ... да пайдаланады.
Кейбір жағдайларда топырақтан нитраттардың едәуір шайылуын ескере ... ... ... ең ... ... амидті (мочевина), аммиакты азот деп есептеу керек. Алайда азот тыңайтқышын күзде енгізген ... өте сақ болу ... ... бұл ағаштың дер кезінде шынығуы мен қыстыкүнге дайындалуын ... ... ... ... екі әдісі бар: жер бетіне шашып, артынан топырақ өңдейтін құралдармен қопару және ... ... ... ... ... ... ... Тыңайтқыш енгізу әдісі тыңайтқыштың қозғалысы ескеріле отырып таңдалынады.
Қатты органикалық тыңайтқыш бақ қатар ... ... ... ... ... ... РУН-15А т.б. шашқыштармен шашылып, соңынан жыртылады. Түйіршік және ұнтақ минералды тыңайтқыштарды тереңдете ... үшін ... тук ... ... бар ... ПРВН-1,7А және УОМ-1100 тетігі бар УОМ-50 техникаларын пайдалануға болады. Құс ... ... ... ... ЗУ-3,6 ... ... шашқыштармен және РЖТ-4, РЖТ-8, РЖТ-16, ПОУ, МГС-50 цистерна шашқыштармен енгізіледі. Тыңайтқышты ошақты енгізу үшін қазіргі кезде ПСИ-2, ФУП, РРЖ-2 ... ... Бұл ... ... тыңайтқыш тамырларға зақым келтірілмей 15-40 см тереңдікке енгізіледі.
Тыңайтқыш ... ... ... мен ... агрохим-лабораториясының нұсқауларына сай дифференцияланады.[2]
Бақ суару мерзімдері мен күндері.
Бақты сумен қалыпты ... ... ету - ағаш ... мен оның ... ... ... бақ өсірілетін территорясының едәуір бөлігі ылғал жетіспейтін, ал оңтүстігі қуаңшылық аудан болып ... ... мол ... ... ... ... айналысу үшін тек қана суландыру мәселесін шешу ... Бұл осы ... ... ... қажетті факторы. Алайда елімізде бақтың суармалы үлес салмағы шамалы. Ол ... 50 мың ... ... ... үлес ... көтеру бұл саланың өнімділігі мен экономикалық тиімділігін едәуір өсіруді қамтамасыз ... ... және ... ... облыстарындағы бақтарға әлгінде айтқандай ылғал жетіспейді. Бұл жағдайда дер кезінде суарып отырса олардың өнімділігі 2 - 2,5 есе ... ... ... ... ... да агротехникалық шаралармен қосылып жеміс ағаштарының жақсы өсуіне, ұзақ жасауына, ... ... ... жыл ... мол өнім ... ... ... маңызды факторлардың бірі. Су өсімдік тіршілігінің бүкіл ... әсер ... ... ... ... отырып ол фотосинтез кезінде көмірқышқылындай маңызды затболып табылады.
Су - әмбебап еріткіш. Соның арқасында тұз, газ тағы ... ... ... ... органына өтеді.
Су суармалы жерлерде ауаның температурасын 5 - 6 градус төмендетеді. Ол еліміздің ыстық оңтүстік облыстары үшін аса ... ... ... көп ... өсімдік. Соған орай ылғал жетіспеуінің әсері бір жылмен ғана тынбайды, оның әсері ... ... ... ... ... ... ... қыстыкүні суыққа төзімділігі нашарлайды, онша қатаң емес қыстың ... ... мен ағаш ... ... гүл ... ... ... әлсіз ағаштар зиянкестер мен ауруларға төзімсіз болады. ... ... суға ... ... жауын-шашын мөлшеріне, оның жыл маусымы бойынша біркелкілігіне, топырақ қасиетіне, тұқымның биологиялы ерекшеліктеріне тағы басқа жағдайларға байланысты. Жеміс шаруашылығында орынды суарудың ... зор. ... ... ... ... оның ... да кері әсер етеді.
Ылғалдың вегетациялық кезең бойы жетіспеуі жапырақтарда ... ... ... ... ... ... синтезін әлсіретеді. Ол ағаш қабығы мен сүрегі тканьдеріндегі углевод құрамын ... ... ... ... ... нашарлатады, ұзақ тынығу дәуірін қысқартады, оның төзімділігін азайтады, ... ... ... ... күрт төмендетеді, аурулар мен зиянкестерге деген қарсылығын төмендетеді, жемістердің тауарлық және ұзақ жату сапасын нашарлатады, т.б.
Артық ылғал топырақ құрамын нашарлатады, ... ... ... ... ... ... ... кетеді, немесе олардың сіңуін кідіртеді, жас ағаштардың вегетациясын созып жібереді, ал беткейлерде су ... жол ... ... ... ... ... төмендетеді, жеміс түсіне кері әсер етіп, жемісиің пісу сәті келгенде ағып кетуіне әкеп соқтырады.
Сонымен жеміс дақылдарының тамырлары топырақтың ... ірі ... ... ... су мен ... саңылауларын толтыратын суды ғана оңай сіңіреді. Қалған топырақ ылғалын өсімдік тамыры іс жүзінде сіңіре ... ... ... ... ... бойынша ылғал толықтырушы және вегетациялық болып бөлінетін суарудан тұрады.
Қазақстан жағдайында ылғал толықтыру үшін жеміс-жидек дақылдарының тынығуы кезінде, яғни қыстыкүні және ерте ... ... ... негізгі мақсатбақтың тамыр жататын қабатын 1,5-2 метрге дейінгі тереңдікте ең ақырғы ылғал сиымдылығына дейін ылғалдау. Қыстыкүні топырақты былай ... ... ... үсуі ... ... ... жер бетіндегі бөлігі қыстыкүні құрғауға ұшырамайды. Ал ерте көктемде суарғанда көктемгі үсік ... ... ... ... жеміс шаруашылығының оңтүстік шығысында жиі болып тұрады. ... осы ... 1-2 ... ... тең ... ... ерте ... суармас бұрын ыза суының деңгейіне назар аудару керек.
Егер ол жақын, яғни тайыз жатса онда ылғалдау тереңдігін 0,5 - 0,8 ... ... ... Әйтпесе топырақ екінші рет тұзданады.
Вегетациялық суару мақсаты - ... ... ... ... ... ... мен ... суға деген қажетін өтеу. Бұл суарудың міндеті ... ... ... ... жатқан топырақ қабатын ылғалдандыру. Ондай қабат жеміс дақылдары үшін 0,5 - 1 м, жидек дақылдары үшін 0,2 - 60 см ... ... ... ... өсімдіктің тұқымдық-сұрыптық құрамы, сумен қамтамасыз етілуі, суландырылатын алқаптың мелиорациялық жағдайы, жергілікті жердің су-физикалық қасиеті мен жер ... ... қолы және ... энергиясы секілді факторларды ескеру қажет.
Қарықтап суару - жер бетімен ... ... ең кең ... және ... ... Қарықтап, еңістігі 0,002-0,01, жақсылап тегістелген учаскелер ғана ... ... ... асып ... ... қаупі бар. Ең қолайлы еңістік 0,003-0,005 болып есептеледі. Қарықтар тереңдігі 18-20 см, ені 40-50 см, ... ... ... ... 50-100 м, ауыр топырақтаарда 150-200 м, етіліп қазылады. Олардың ара қашықтығы әдетте жеңіл топырақтарда 60-70 см, ... ... 70-80 және ауыр ... 80-100 см ... бақтарда қатардың әрбір жағынан 1 - 2, ал жеміс салып тұрған бақтарда 1 - 5 ... ... ... ... ағаш ... 1 - 1,5 м қашықтықта КОН-2,8 культиваторымен қазылуы керек. ... ... ... ... ... топырақтың су өткізгіштігіне, жердің еңістігіне байланысты және секундына 0,3 ... 1,5 ... ... ... ... суарған кезде оның түбінен ені-3, тереңдігі 15-17 см саңылау қазылады. Сонда оның тереңдігі 30-40 см болып ... Бұл ... су ... ... ... ... оңай өтуіне мүмкіндік жасайды.
Судың бас қарықтан ... ... ... ... үшін Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік шығысында арнайы құбырлар алып жүруге келетін металл қалқандармен ... ... ... жасалады. Қарықтап суарған кезде су қатар аралықтың бүкіл топырағы мен топырақ астын ылғалдайды. Сөйтіп ағаш тамыр ... ... ... қамтиды. Топырақ беті қабыршақтанбайды, тамырға ауаның баруы қиындамайды, тіршіліктеріне ... ... ... ... болған соң қарықтар бітеледі.
Қарықтап суарудың кемістігі - су аса қажет бақ ... ... ... ... жаз ... ... мерзімі мен нормасын сақтағанның өзінде мүлде төмен түсіп кетеді.
Шұңқырлап суару - ағаш сидамының айналасында жан-жағы 20-25 см ... ... ... су құю. Ол ... ... ... ... да оған су оңай құйылады. Мұндай әдіс суару эрозиясын болдырмайды, шұңқырды түгел және оның бір ... ... ... ... жақсы ылғалдайды, қарықтап суарғанға қарағанда суды 1,5 есеге дейін үнемдейді. Сондай-ақ бұл әдіспен суарғанда суаруды оңай ... ... ... ... жан - ... көеруге және топырақты қопсытып отыруға қол жұмысы көп жұмсалады, ескі ағаштардың бүкіл тамыр ... су ... ... шұңқырдағы топырақ құрамы нашарлайды т.б.
Алаптап суару. Бұл ... ... ... ... ғана ... Су ... 20-45 см биіктікте жалшалап көтерілген алппен ағады. Алаптардың ені бақ қатар ... ... ... орта есеппен 1 - 4 м, ... 70-100 м, және одан да ... ... 1 м ... су ағынының мөлшері топырақтың су өткізгіштігіне қарай секундына 1,5 - 3 л, ал сәл ... 5 - 7 ... ... ... мүмкін. Бұл әдістің таулы жерлердегі жеміс шаруашылығы үшін, бақты баспалдақтарда өсіргенде және көп жылдық шөп еккенде маңызы зор.
Тамшылатып ... - ... жаңа ... ... ... табылады. Ол суды едәуір үнемдеуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... түрде мөлшерленген нормасын енгізуге болады. кез-келген тіктіктегі беткейлерде пайдалануға келе береді. Ағынды су мен ... су ... да ... ... ... ... ... Тұйық полиэтилен трубопроводтар жүйесімен берілетін су топырақтың, әрбір өсімдіктің маңындағы белгілі бір көлемін ғана ылғалдайды. Ол ... ... ... және оны ... Өсімдіктің ылғалға деген қажеті өтеледі, ал топырақтың тамыр жататын қабатынан да әрі ... су ... өте аз. ... трубалар әрбір ағаш егілген қатарды қуалай 50 - 60 см биіктікте ... ... ... ағаш кронының түбіне екі тамшылатқыш қондырылады. Су осы тамшылатқыштардан автоматты түрде тамшылайды.
Тамшылатып ... ... ... қымбаттығы, ұзақ пайдалануға жарамайтындығы, тамшылатқыштардың жиі бітеліп қалуы жатады.
Топырақ астымен суландыру - ... жер ... ... ... суару әдісі. Су топыраққа тамыр жататын қабаттың 40-60 см тереңдігіне көмілген трубалардың саңылауынан келеді. Бұл ... ... ... бар: су өте көп үнемделеді, топырақ эрозиясы хақында ешқандай қауіп жоқ, кез-келген жер бедерінде қолдануға болады, учаскені суаруға дайындауға ... ... көп ... тетін жұмыстар жасаудың қажеті жоқ. Суару толық автоматтандырылған. Кемшілігі ылғалдағыштар жиі майланып қалады, кейде саңылауларды өсімдік тамырлары ... ... ... бұл әдісі Қазақстан жағдайында эксперименттік және өндірістік зерттеу сатысында.
Бақ суландырудың құрама әдісі - жаңа әдіс. Оның мәні ... бір ... ... ылғалдау әдісі мен ауаны ұсақ крон астындық ылғалдауды үйлестіруге келіп саяды. Осы ... ... ... ... ... және ... ... үшін суаруға, көктемгі үсікке қарсы күресуге, тыңайтқыш пен ... ... ... топыраққа да, тікелей жеміс өсімдігінің жапырағына да енгізуге болады. суландырудың құрама жүйесін барлық көпжылдық өсімдіктерді суаруға қолдануға болады. жер ... ... өте еңіс ... ... ... су ... жерлерде, су қоры аз аудандарда да осы әдіс қолданыла береді. Құрама әдіспен ... бір ... іске ... және жыл ... ... ыстық сағаттарында ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 70 пайыздан кем ... ... ... болады.
Бақ суландырудың режимін белгілеудің негізгі көрсеткіші - ең аз ылғал сыйымдылығы. Ол барлық ... су ... ... қалатын ылғал мөлшеріне сай келеді. Жеміс өсімдіктерінің ... ... ... ... топырақта 65 - 70%, саздақты топырақта 70 - 75%, сазды жерлерде 75 - 80 ... кем ... ... ... ... осы ... ... болса бақты дереу суару керек. Суару нормасы - бір ... ... ... ... бір гектарына қажетті судың текше метрмен есептелінген мөлшері. Суландыру ... - ... ... бүкіл суару кезеңінде жұмсалатын мөлшері. Суару мерзімі мен нормасысуарылатын жеміс өсімдіктерінің биологиялық ерекшеліктерімен ғана емес, сонымен бірге топырақ ... ... ... суға ... қанша су ұстай алатындығына, өсімдікке жететін ылғал щегіне, ... ... ... ... ... телісушіге, өсімдік жасына, өнімділігіне қарай да анықталады. Әрбір шаруашылықта, әрбәр бақта вегетациялық суару мерзімін сумен табиғи түрде қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жеміс өсімдіктерінің түрлі жетілу дәуіріндегі қарқынды шығынына қарай анықтаған дұрыс.
Өндірістік ... ... ... ... ... анықталады. Ол үшін жидектің 15-20 см тереңдігінен бір уыс топырақ алынып, алақанға салынады да ... Егер ... ... кезде кесек езіліп кетпесе топырақ ылғалдылығы жеткілікті, егер ... ... ... деп ... суару мерзімдері жеміс өсімдіктерінің кейбір органдарының фенофазаларына сәйкес келеді. Қазақстанның оңтүстігінде оңтүстік шығысында бақ гүлдер алдында не одан соң ... мен ... өсі ... ... маусымда түнеуінен кейін, гүл бүршіктерін салу кезеңінде және ... өсу ... ... ... күзгі-қысқы сорттарды жинауға 15-25 күн қалғанда тоқтатылады. Суару жиілігі ... ... ... ... су ... ... жеміс өсімдіктері ұстай алатын жеткілікті су мөлшеріне қарай шешіледі.
Эксперименттік зерттеудің және Қазақ жеміс және жүзім шаруашылығы ғылыми - ... ... ... тәжірибесі толықтыруының негізінде республика бақтарын суару саны мен мөлшері мынадай болуы керек. Алматы, Талдықорған ... тау ... мен тау ... аймақтарында, жауған жауын - шашын мөлшеріне қарай вегетация кезеңінде 4 - 6 рет ... ... шөл ... және оңтүстік шығыс аймақтарда, республикамыздың жылына 400 мм-ге жуық жауын-шашын түсетін оңтүстік және оңтүстік шығыс облыстарында кемінде 6 - 7 рет ... бір рет ... ... үшін ... ... ... ... саны жеміс дақылдарының сорты мен тұқымына да байланысты болады. мысалы сүйекті тұқымдарды алма мен ... ... ... ... ... ... ... суаруға басты назар аударып, дер кезінде (шілденің ортасында) аяқтау керек. ... кеш ... ... ... ... ... ... де, олардың қысқа даярлануы нашарлайды. Алма сорттарын суару кезінде олардың жазғы сорттарын күзгі және қысқы сорттарға қарағанда аз ... ... ... жөн. ... ... ... суландыру кезінде суару нормасын дұрыс белгілеу қажет. Вегетациялық суару кезінде ұсақ тас терең жатқан топырақ үшін 500-700 м3 су ... ... ... үшін ... ... ... м3/га.
Жеміс өсіруші орташа саздақты топыраққа отырғызылатын бақты суландыру кезінде оны жиі-жиі , ... ... аз ... ал ауыр ... ... ... бақты керісінще сирек, бірақ судың көп мөлшерімен суару керектігін білуге тиіс.[3]
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. К. Ж. Аяпов. Жеміс және жидек шаруашылығы. ... ... ... И. М. ... ... ... хозяйства. Москва, просвещение 1987г. под. ред. И. М. Ващенко
3. Интернет материалдары. www.google.kz, www.massagan.kz

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Физика" пәнінен тест сұрақтар6 бет
Auto cad жүйесінде электрлік принципиальді схемаларды жобалау9 бет
AutoCAD жүйесінде көлемді объектілерді жобалау және редакторлау45 бет
«Адасқандар». романнан повестке35 бет
Істерді жасақтау мен құжаттарды топтастырудың жалпы ережесі28 бет
Автомобиль жолдары уческелеріндегі жол жағдайларын бағалау және қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі шараларды жасақтау17 бет
Аймақтық экономиканы басқару мәні мен мазмұны9 бет
Ақпараттық - коммуникациялық технологияны қолдануда пән мұғалімдерін дайындау36 бет
Ақпараттық технологиялар сұрақ-жауап түрінде30 бет
Бағдарламалау тілдері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь