Экономикалық теорияның шығу тарихы

Қазіргі кезде адамдар әр түрлі қажеттіліктерді қажет етеді. Осы қажеттіліктерді қамтамасыз етумен, адамдардың күнделікті қажеттілігін қанағаттандыру мәселелерімен экономика айналысады.
Экономика дегеніміз не?
Экономика сөзін грек тілінен аударғанда, oikonomia - үй шаруашылығын басқару дегенді білдіреді. Бірақ та, қазіргі кезде ол көп мағыналы болғандықтан мына үш негізгі анықтамаларды атаған жөн
- ең біріншіден, экономика бұл- өндіріспен байланысты барлық адамзат шаруашылығының қызметін анықтайтын қоғамдық қатынастар жиынтығы ретінде қарастырылады;
- екіншіден, экономика бұл - жеке аймақтың, мемлекеттердің, мемлекеттік топтың және барлық дүниежүзінің шаруашылық іс-әрекеті болып табылады;
- үшіншіден, экономика бұл - қоғамдық өмірдің шаруашылық саласын қарастыратын, зерттейтін ғылыми пән деп айтуға болады.
Экономиканы ғылым ретінде зерттеп-тану кезінде экономика жайындағы кешенді, жалпы теориялық ғылым – экономика теориясы
        
         Экономикалық теорияның шығу тарихы
Қазіргі кезде адамдар әр түрлі қажеттіліктерді қажет етеді. Осы
қажеттіліктерді қамтамасыз етумен, адамдардың күнделікті ... ... ... ... ... не?
Экономика сөзін грек тілінен аударғанда, oikonomia - үй шаруашылығын
басқару дегенді ... ... та, ... кезде ол көп мағыналы
болғандықтан мына үш негізгі анықтамаларды атаған жөн
- ең ... ... бұл- ... ... ... ... ... анықтайтын қоғамдық қатынастар жиынтығы ретінде
қарастырылады;
- екіншіден, экономика бұл - жеке ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады;
- үшіншіден, экономика бұл - ... ... ... ... ... ғылыми пән деп айтуға болады.
Экономиканы ғылым ретінде ... ... ... ... ... теориялық ғылым – экономика теориясы екендігін есте ұстаған
жөн.
 
|Экономика ... |бұл |бұл ... ... |әр ... ... ... ... |
|қызметімен байланысты |елдердің шаруашылық жүйесі|өмірінің қандай да |
|қалыптасатын қоғамдық |болып ... |бір ... ... | ... ... ... | |пән. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... т.б. ... ... т.б. |
|Нақты экономикалық ғылымдар ... ... ... ... ... ... ғылымдар |басқа ғылымдармен |
| | ... |
|- ... | - ... есеп |- географиямен |
|экономикасы |- ... |- ... |
|- ... экономикасы|- қаржы-қаражат |- демографиямен және |
|- ... ылық | |т.б. ... ... | ... т.б. | | ...   | | ... үш ... ... ... ... ... анықтамасын
толықтыруға болады. Экономика – бұл адамдардың материалдық қажеттілігін
қанағаттандырумен байланысты, олардың кез- ... ... ...... ... Ол, басқа да ғылымдармен қатар,
қоғамдағы адамдар арасындағы іс-әрекеттердің өзара байланыстарын және қарым-
қатынастарын зерттейді. Сонымен ... ... және ... ... ... ... қарастырмайды, тек қана оның
экономикалық саласын, яғни ... ... мен ... іс-әрекетін қарастырады. Нақтылай айтсақ, экономикалық теория,
экономиканы ұйымдастыру және реттеу, баға белгілеу және ақша ... ... ... ... ... және ... қарым-
қатынастарын реттеу мәселелерін шешумен айналысады. Осы сұрақтардың
барлығы, яғни ... ... ... ... болып табылатын -
өндіріс шығындарын аз жұмсау арқылы, ... ... ... ... ... ... табылады.
Адамдардың қажеттілігі қай игіліктерге ... ... ал ... ... ... ... ... Осыдан шығатын қорытынды –
материалдық игіліктер өндірісіндегі шектеулі ... ... ... ... қажеттілігін толық қанағаттандыруға ... ... ... ... Бұл ... ... ... негізін құрайды.
  Экономикалық теорияның негізгі 4 қызметтерін бөлуге болады (1.3 ... ... ... ең ... – танымдылық қызметі: бұл ... ... мен ... ... білу және ... ... ... яғни жалпы және жүйелі түрде көрсете білу. Екінші ... ... Бұл ... ... ... ... ... теориялық және
әдістемелік базаларында қызмет істейді.
 
 
 
 Білімділік қызмет арқылы экономикалық теорияда, әр ... ... көбі ... мәдениетпен таныса алады. Қазіргі кездегі
адамның өмірі экономикамен ... ... ... да ... ... ... - оның заңдары мен ... ... ... ұтымды шаруашылықтандырудың тәсілдерін және
үрдістерін қалыптастыруға, ал ғылыми ұстанымда мемлекеттің тиімді ... ... мен оқу пәні ... ... бар. Оқу ... ... қатысы жоқ нақтылы өмірлік мысалдар, түрлі ... ... ... да, оқу ... де ... ... қажет.
Методология дегеніміз – ғылыми танудың нысаны (формасы), ... ... ... ... ... танып-білу әдістерінің жаратылыстану
ғылымдарындағы зерттеу әдісінен айырмасы бар. Бірақ ... ... ... мен ... ... ... ... қолданады. Бұл әдістің
негізін ежелгі гректер қаласа, ал оны ғылыми жүйеге салуда неміс ... ... зор. Шын ... ... адам ... ... даму
үстінде ойлап қарайды, яғни диалектикалық тұрғыдан ойлайды деген сөз. Олай
болса ғылыми тану процестер мен ... ... ... ... байланысты, дамудың себебін және қозғаушы күшін зерттеуге ... ... ... мен ... көп. Олар ... жағынан
есептелген (статистикалық), жинақталған материалдарды анализ және ... жүйе ... ... ... ... ... және оны ... жүргізу, логикалық және математикалық модельдер жасау.
Әрбір экономикалық жүйенің логикалық байланысы бар. Біріншіден, олар
бір-бірімен ... ... әсер ... ... ... Бүгін
аргументті (дәлел) болған зат, ертеңінде қызмет рөлін атқаруы мүмкін.
Екіншіден, жүйенің ... ... ... даму процесінде болады. Сондықтан
тарихи және логикалық бірлікті сақтау проблемасының маңызы зор. Мұның өзі
жүйенің және оның ... ... ... білу үшін ғана ... әсіресе
оның үрдісін (тенденциясын), сатыларын анықтауға қажет.
Шаруашылық үрдістерді зерттеген кезде, экономикалық теория жалпы
ғылыми әдістерді қолдану қатарына кіреді, яғни бұл ... ... және ... ... ... да ... жалпы ғылыми
әдістердің ішінен экономика саласына арналған әдістері мыналар
Біріншісіне көңіл ... ... ... ... ... ... эмпирикалық міндеттемені атқарады, яғни тәжірибелік
негізде құрылады. Мұны, бақылау әдісі ... ... ... ... түрінде көру және фактілердің жиынтығын,
қазіргі кездегі болып ... ... ... ... ... ... осы ... және келер уақытта қалай өзгеретіндігін
анықтауға болады.
Модельдеу әдісі - әлеуметтік–экономикалық ... ... ... ... қарастырады. Экономикалық жүйені белгілі
бір үлгіге ... өте ... де қиын ... ... ... элементтерін жан-жақты талдап, экономикалық заңдарды ... ... ат ... болады. Бірақ қазіргі таңда бұл ғылымға жеткіліксіз,
экономикалық теорияны практикада пайдалану үшін ... ... ... пайдалану арқылы ғана экономиканың жағдайын
түсінесің, оған ... ... ... ... ... ... белгілі
мерзімнен кейін экономикада не болатынын, қабылдаған шешімдерінің
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... математикалық модельдеу өте қиын іс. Онымен бірге
экономика дегеніміз күрделі жүйе, оның ... ету ... ... ... ... экономикалық үдерістер мен ... ... ... әдістерді қолдануға ерекше көңіл бөлген бағыттың негізін
қалаушылар – М. Вальрас, В. ... У. ... Оның ... ... – В. Леонтьев, Л. Конторовин, С. ... В. ... ... К. ... А. ... Онымен бірге ерекше атап айтылатын есім
– математик, физик және кибернетик – Дж. ... Ол ... ... 0. ... ... ... ... "Жаттығу теориясы"
және "Экономикалық мінез-құлық" деген еңбек жазды. Бұл еңбекте экономикалық
дамудың көптеген проблемалары "Жаттығу ... ... ... зерттеулердің маңызды әдісі – ғылыми абстракция. Ол
басқа да гуманитарлық, жаратылыстану, техникалық ... ... ... дегеніміз зерттеу пәнін жеке, кездейсоқ, қысқа мерзімді,
дара құбылыстардан біздің түсінігімізді ... оның ... ... мәнін, маңызын ашу. Осылай болған жағдайда ғана объектіні
мүмкіндігінше жан-жақты қамтуға, оның ... ... ... ... ... ... Мысалы, баға қозғалысын алсақ, ... ол ... шегі жоқ, ... ... ... бірақта
баға динамикасын (өрісі) нақтылы факторлар: сұраныс пен ... ... және ... ... т. б. белгілейді.
Абстракция әдісінің де шегі бар. Оны ... ... ... процесінде категориялар, ұғымдар тұжырымдалады,
олар құбылыстар мен процестердің жеке-дара ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдалғанда жалпыдан
жекеге, абстракциядан нақтылыққа қарай жүреді.
Ғылыми абстракция дегеніміз зерттейтін ... ... ... мәнін, маңызын ашу. Абстракциялау үрдісінде
категориялар,ұғымдар тұжырымдалады, олар құбылыстар мен үрдістердің жеке-
дара жинақталғанын білдіреді.Мысалы, баға қозғалысын ... ... ... шегі жоқ үрдіс тәрізді, бірақ та баға динамикасын нақтылы
факторлар: ... пен ... ... және ... ... т.б.
белгілейді.
Анализ және синтез әдістері әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ... ... ... ... өндірістің бір
күндегі табыс мөлшерін анықтайтын бұл – анализ, ал ай ... ... ... ... бұл – ... (1.5 ... ... микро- және макроэкономикаға бөлінуі анализ және синтез
әдісінің ... ... яғни ... ... екі әр ... ... – бұл ... жүйесінің жеке элементтерін
қарастырады. Ол жеке фирмалардың, үй шаруашылғының экономикасын зерттейді.
(1.6 ... ... ... ... ... жақынырақ.
Макроэкономика шаруашылық жүйесін түгелдей қарастырады, яғни
экономикалық бірліктердің жиынтығын ... ... ... ... шаруашылықты және т.б. Былай айтқанда, егер ... жеке ... ... ал ...... орманды
зерттейді.
Макро- және микроэкономика бір- бірімен өзара ... ... ... оларды бір-бірінен айыру оңайға соқпайды.
Көптеген экономикалық теорияның сұрақтары мен тақырыптары бұл екі салаға ... және сол ... ... жеке оқиға құбылыстардан ... ... ... ... ... керісінше,жалпы қағидалар негізінде
экономикалық объектілердің,үрдістердің кейбір жеке алынған ерекшеліктері
сипатталады.
Мысалы. Нан, сүт, етке бағаның өсуі - ... ... ... ауыр ... әкеп ... (индукция). Өз кезегінде,жалпы
баға өссе де, ішіп-жем өнімдерінің түрлері бойынша тұтынушылық құнының өсу
көрсеткіштері әр ... ... ... көлемде сан алуан халықтар еңбек етіп, қоғамдық өндіріс, ... ... ... ... ... ... өмір сүріп келеді. Адам
өміріндегі ең қажетті шарт — ... ... ... үшін ... ету,
еңбек нәтижесін тұтыну, өзара айырбас қатынастарының болуы. Адам жападан-
жалғыз күн көре ... ... ... ... ... ортада хайуанаттардан бөлініп
шығуының өзі бірлескен еңбекке ... ... ... ... ... ... адамдардың бірлесіп тағы аңдарды аулауы ... ... ... өмір қажеттілігінен туады. ... ... ... ... мен ... Египет, Қытай, Үндістан,
Греция, (Ксенофонт, Платон, ... т. б.) ... ... ... ... ... құны деген ұғымға тоқталып, ... ... ... ... ... ерте ... орта ... ой-пікір ғылым болып қалыптаспады. Оның себебі ол ... ... ... ... шаруашылық негізінен тұйық натуралды —
заттай жүргізілді.
Экономикалық ой-пікірлердің ... ... ... ... капиталының дами бастауына байланысты болды. Бұл кезең негізінен
Еуропада XVI-XVII ғасырларда қамтиды. Ал Ресейде тауар-ақша қатынастар 1861
жылғы
реформадан соң ... ... ... XIX ... ... XX ... ... капиталы, тауар-ақша айналымы, халықаралық рынок, еңбек
бөлінісіне қамту процесі бірте-бірте жанданған.
Алғаш рет өз ... ... ... ... ...
Меркантелистер мектебі. Ол (мерканте — итальян сөзі сауда, пайда ... ... ... ... ... деп біледі. Меркантелистердің талабы
тауарды шет елдерге мүмкіндігінше көп ... ... ... аз ... ... ақша ... молайту жолдарын іздеуі. Демек, меркантелистер сауда
капиталының мүддесін қорғаған.
Меркантелистер рынок экономикасы теориясы мен ... ... ... ... Олар ақша ... көп болса, қоғамның байлығы
да мол болады ... ... ... алды. Әрине, сауда ... бұл ұғым ... та ... ... саудагерлер, көпестер ақшасы
көбейген сайын, мал-мүлкі кеп байлардың ... ... ... ... тасымалдау, сату ісі жанданады. Сауда капиталының ... ... ... ... жүргізу арқылы экономиканы ілгері
бастыруға көмектеседі.
Бірақ сауда ... ... ... ... ... ... ... Оның себебі айналыс, айырбас саласында тек қана құн ... ... ... сөзбен айтқанда, тауар, оның құны бір қолдан екінші
қолға ... ... жаңа ... жаңа құн ... ... ... ғылыми дәлелденбеген, ол халық шаруашылығын толық қамтитын ілім
болған жоқ. Меркантелистердің осы ... ... ... ... ... саудада емес, өндірісте ... ... ... Ф. ... А. ... т. б. ... қатарына тек ауыл шаруашылығын
жатқызды. Олардың пікірінше, қоғам байлығының бірден бір көзі ... ... ... ... тап қатарына тек қана шаруалар
жатады ... ... ... Ф. Кенэ тұңғыш рет ұдайы өндіріс теориясына
қатысты "Экономикалық кесте" жасады.
Бұл кестеде бір жыл ішінде өндірілген ауыл ... ... ... ... ... Ф. ... "Экономикалық кестесі"
қоғамдық өндірістің ұдайы даму процесін зерттеуге арналған, өз заманындағы
даналықпен ... ... ... ... ... өндіріске көңіл аударуы экономикалық ой-пікірдегі
күрделі жаңалық, алға ... ... ... ... тек қана ... ... ... шаруашылығының басқа салаларын өнімсіз деп
есептеуі дұрыс болмады. Оны буржауазиялық саяси экономиканың ... У. ... А. ... Д. Рикардо, С. Сисмонди еңбектері айқын
көрсетті. Қоғам ... ... ... ... ... болатындығы
дәлелденді. Ауыл ... ... ... игіліктерді өндіру, өңдеу процестерін жалғастыратын байланыс,
халыққа қызмет көрсету салаларында да жаңа құн өндіріліп, қоғамдық ... ... ... ... ... саяси экономия жаңа дамып келе жатқан ... ... ... ... ... мүддесін қорғайтын
экономикалық ой-пікірдің прогрессивті ... ... ... ... ... ... табысы еңбек құн теориясының негізін
қалады.
Осы ой-пікірдің қалыптасуы сауда және қарыз-өсімқорлық капиталына ... ... ... ... рөлін атап көрсеткен ғылыми қағида
болғаны белгілі. Еңбек құн ... ... ... ... ... қосымша құн туралы ілімді жан-жақты талдады.
Маркстік экономикалық теория XIX ғасырдың екінші жартысында ... ... ... ... В. И. ... ... ... Маркстік
саяси экономия — еңбекшілердің, жұмысшы табының ... ... ... да оған ... ... тұрпайы (вульгарлық) саяси
экономия пайда ... ... ... ... дәріптеуші барлық
экономикалық теорияларға сын ... ... Оның ... ... ... ... екі тап: біріншісі, үстемдік жасайтын
буржуазия болса, екіншісі, пролетариат – қаналушы тап өмір сүреді. ... ... ... қайшылық бар.
Маркстік теория бойынша, пролетариат барлық еңбекші қауымды капиталистік
қанаудан азат етіп, ... ... ... ... ... ... ... астам кеңес елінде, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропа,
Азияның бірсыпыра ... ... ... ... ... ... ... моделі (ұлпа) жүзеге асырылды. Сонымен
бipгe XX ғасырдың ... ... ... капиталистік дүниеде де елеулі
өзгерістер болды. Бip топ дамыған елдер (АҚШ, Жапония, ФРГ, Англия, ... ... ... ... ... Сингапур, Гонконг сияқты елдер
қaзipгi заманғы ғылыми-техникалық революцияға бейімделіп, әлемдік ... ... ... ... ... ... тиімділігін
айтарлықтай арттырып келеді.
Бұл елдерде еңбек жағдайын жақсарту, жұмысшылардың тұрмыс дәрежесін көтеру,
олардың кәсіпорындарды басқаруға, демократияны ... ... ... ... ... төңкерісі әсерінен деуге ... ... ... ... оның ұсынған ұрандары капиталистік елдерге
әсерін ... ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдай
туғызу жолдарын iздейді. Әрине, енбекақының өcyi, тұрғын үй, ... ... шешу ... ... ... ... өнімділігіне,
өндірісте жаңа техника, технологияны енгізуге байланысты екені айқын.
Қaзipгі ... ... ... еңбек өнімділігі дәрежесі, еңбектің
интенсивтілігі өте жоғары екені белгілі. ... ... ... ... ... ... дәрежесі 2 есе жоғары ... Сол ... ... ... ... ... 10-12 сағат қажырлы еңбек
ететіні ... ... ... ... елдердің артта қалған, бұрын
отарлық ... ... ... ... арзан пайдаланудан түcipгeн
пайдасын айтпасқа болмайды. Ресейдегі 1917 ... ... ... ... ... ... елде жүзеге асырылды.
Қазақ халқының көшпелі тұрмыс-салты, экономикалық укладтары ... ... ... ... пен ... шектеліп қалды.
Қазан төңкеpiciнің қазақ жеріне тарауына байланысты озат ... ... ... ... ... өту теориясы
қолданылды. Ұрандарында бәpi де адам үшін, адамның игілігі үшін деген сөз
жазылған социализмнің әкімшілдік жүйесі ... ... ... ... прогрестен шетте қалдырып, үлкен дағдарысқа ұшыратты.
Бұл өте өкінішті және ... ... ... ... ... ... сөзді қайталай беруде емес, керісінше, осы дағдарыстан
тезірек шығу ... ... ... ... ... неғұрлым
ұйымдасқандықпен немесе ұдайы өндіріс қатынастарын дамытып, жетілдіру аса
маңызды. Қазіргі ... ... ... ... ... ... 70 жылдан аса
тарихи орын алған кеңестік экономикаға саяси экономикалық талдау жасау, сол
арқылы бұрынғы және ... ... ... ... ... ... қатынастарды зерттеу.
 
 

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кванттық теорияның шығуы3 бет
Фарабидің музыкалық ілімі23 бет
“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”87 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
1916 жылғы ұлт – азаттық көтерілістің шығу себептері18 бет
Excel программасын іске қосу және одан шығу10 бет
«геосаясат» терминінің шығу тарихы5 бет
«киниктер» терминінің шығу тегі24 бет
«Сүтқоректілердің шығу тегі»33 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь